Skip to main content

Full text of "Gulielmi Harveii, ... De motu cordis & sanguinis in animalibus, anatomica exercitatio. Cum refutationibus Aemylii Parisani, Romani, ... et Iacobi Primirosii, in Londinensi collegio doctoris medici"

See other formats


Digitized by Google 






G V I L I E L M I H A R V E I I, 

Angli» medici Regii, & in Londinenfi medico- 
rum collegio profelToris anatomiz, 

D E 

MOTU CORDIS 

fanguinis in animalibus , 

ANATOMICA 

1 51 EXERCITATIO. 

Cum refutationibus 

/EMVLII parisani, 

v Romani , pbilofopbi > ac medici Veneti j 

E T 

. IACOBI PRIMIROSII, 
in Londinenfi collegio do&oris medici. 




Lugduni Batavorum, 
Ex officina Io aknis Maue. 
do Io c zxxix. 


tv 


\3id\hJtv> y^a^ACi/a. ftc 






«* 

k-m?' r ' Serenijfimo Itiviftijfimo . 

CAROLO, MAGNAE 

f BRITANNI A, . 

Francise, & Hyberniae Regi, 
fidei defenfori. 

Ereniffime Rex , (for animalium , fun- 
damentum ett 'vita , princeps omnium, 
UMicrocofmi Sol , d quo omnis ‘vege- 
tatio dependet , vigor omnis c^ 1 robur 
emanat. "Rex pariter regnorum fuo- 
rum fundamentum ,&* <ZMicrocofmi fui Sol, "Reipu- 
blica (for ett, d quo omnis emanat potejlas , omnis gr a- 
. tk provenit. jQua de motu cordis hic fcripta funt, 
Maieflati tua (uti huius feculi mos ett) offerre eo ma- 
gis aufus fum,quod,ad hominis exemplum,humana pa- 
ne omnia, & ad cordis , "Regis plurima. Regi itaque 
non inutilis cordis fui noticia , tanquam aCtionum di- 
vinum Exemplarium : ( fic parvis componere magna 
folebant.) "Toteris faltem,"Regum optime , infafitgio 
rerum humanarum pof tus, una opera & humani cor- 
poris principium & Regia firnul poteflatisTua effigiem 
contemplari. Sufcipe itaque , humillime precor , Sere- 
nijfime c Rex,ufitatd benignitate O* clementia de corde 

(?) 2 nova 



* 


i 


* 4 

» T 

nova btCj qui ipfe novus fplendor huius feculi 3 & to~ 
tum 'vere cor es 3 princeps virtute abundans , ac gra- 
tia i cui acceptum iure merito referimus , quicquid 
noftra Anglia boni 3 quicquid njita noflra iucun- 
di 3 habet. iV : 


Auguftifsimas MaieftatisTnc 


r devoti ffimus fervus 

IS I S 

' * • ,T » V» •* >• f 

f i 

. \ 


Guihelmus HARvEIUS. 


j imSin ‘WJVv. 


' A 



r • ' «. * . 

* *. *' : ro ; «, ^ 

■ • 

. .. 



> ’*>* . ' -'V 
* * 

* 1 »» i n • 


' ° ** '*• »• ■■ ■ 

ViVvi\ v.,\ iww> a’ ; ' v.trrT 




■ Jy # 4-t ■ * « * > 

FARI 


^ (v,i V'V« v .»v,s \ mv, 

v> j* ; 

» r\ w * * r 


-2. \ • 4 *. i 

, *>v)V,*J *| Vikjuv*^ » 5^ 

i ; 4 ^ 

V ^ 

.f-. 


V 'OtUvA' ViV 

•m*/- fUr. 

; k?> 

L 

i » v - " 

. *■ A 



y*x 


v . :>> r.ui^v.U C .V • iv 

X 

V. . 

■i ■ 


S / 




IVI 


\ 1 1 i^Wl» 

>*■ 

* \ 


VJT * p \ ur 

‘ 


**; 4\ 


a ^ 


i w . 


f 


/ * f 


r t > V'U\‘‘' j\\V • VTO' 
, *• ' -c* 

1 .> • > * /V* ' , i . 






•- 






I 





I 


f 

% 


PARISANI DEDICATORI A. 

Pneclarilsimis celeberrimi philofophorum 
ac medicorum collegii 

VENETIARVM 
Do6toribus 

Aemvlius Parisanus, ‘- 1 

eiufdem collegii confilitrius , 

° * i A ;T..v 

B. A. 

A m viginti abhinc annis noftro auguftiflimo 
Veneto collegio, & vobis praeclarifiimis 
collegis. Hominis epilogum facravi. In quo, 
ficuti in aliis noftris ©c fubtilitate libris , do 
cordis potiflimum hiftoria; (aliis nunc mil- 
fis;) nec non dc illi praeparante & fanguifi- 
cante membro , liene videlicet; de fanguinis 
procreatione,ortus modo,ad cor acccllix; & eorumdem inftru-. 
mentis ; nec non dc Ipirituum generatione ac diftributiono» 
egimus. Quorum, ni fallor, nec fuperflua parcifiime ad rem 
delibavimus ; nec leviter neceflaria & germana , duce fenfii, 
ac comite ratione, attigimus : ut deinceps rem ipfam aflequuti 
videremuo Qui proinde vobis , & aliis doftilfimis iudici- 
bus, placuit, & probatus eft. Modd interim nobis in pofief- 
fionc ac in finu gaudentibus; vobis, inquam, probantibus; cccc 
fuperioribus elapfis menfibus huc Venctias Guiliclmi Har- 
veii, Angli, medici Regii, Londinenfis-que anatomici, Dejan- 
guinis per cor circuitu , Enchiridion appulit. Cuius, 8c totius 
celebris Londinenfis academixiudicio, profeflione, privamur 
tot ac tantis rationibus , experientiis , atque obfervationibus, 
iis-que iam diu difcullis & confirmatis; ut nulla antiquorum, 
recentiorumi noftri-que tutela relin quatuu nullus dicendi, pro- 

A pugiun- 



1 PXrisani 

pugnandae-quc concreditae veritatis faluti , noftrae-vc agenda: 
cauifie, locus, nullum ius { eorum arbitratu) renjancar; ac , ut 
uno dicam verbo, fi doctifii mi Harveii & pra:clariiIimorum_. 
Londincnfis academiar do&orum confenfu iattis conclufioni- 
btis & decoctis ftandum, noftri v& antiquorum , ac extero- 
rum bmniCim , necnonmtufx, ipfius-quc fapientix, hac ina- 
nimi Sc graviori de re, iacfca omnino fit alea, fi fanus fum: quum 
fatis aperte, & fidenter miniis , fic feribat celebri Londinenfi 
collegio in fua dcdicatoria cpifiola: ExccRentifiimo Gr omatifiimo 
viro, d. d. Argent , collegii medicorum Londinenfium pr.efidi, amico fuo 
J Jugulari ; cateris-que dodiffimis medicis , collegis Juis amanti JJimis , 
S.(P. (D.Meam De motu & ufu cordis, & circuitu fanguinis, 
fententiam , excellenti jf. d. d., antea fepihs in prtledionibus meis ana- 
tomicis aperui noVam. Sediam per noVcm Gr amplius annos multis 
ocularibus dcmonjlrationilui in conJpeHu\eflro confirmatam , rationi- 
bus Gr argumentis illujlratam , & ab obiedionibus dodijjimorum Gr 
peritifjimorum anatomicorum liberatam, toties ab omnibus defideratam » 
d quibufdam efflagitatam , in lucem Gr con/p ellum omnium boc libello 
produximus. Quem, rufi Vobis tranfmijjum, cxc. d. d. , minus Jpera- 
rem prodire poffe integrum Gr tutum : quum p<ene omnium illarum ob - 
ferVationttm , ex quibus aut Veritatem colligo, aut errores redarguo, e Vo- 
bis plurimos Gr fide dignos appellare poffim te fles ; qui diffelliones meas 
Vidiflis, & ocularibus demonflrationibus eorum, qu.ebeic ad fenfum pa- 
lam aficVero, affiflere candide Gr adfiipulari confttcViJHs . Et , quum , 
contra receptam Viam , per tot fecula annorum ab innumeris , iis -que 
clariffimis doHiffimis-que viris, tritam Gr illujlratam , fanguincm_, 
iter novum metiri fuum & revolvere ,folus ifle liber ajfirmaret: 
ne arroganter nimis fadum videretur, fi libellam ifium , per aliquot ab- 
hinc retro annos alio.juin perfidum. Vel in publicum exire , Vel transfre- 
tare ptrmififfem , fummopere Verelar ; nifi prius Vobis propofuijfem, 
Gr per autopfiam confirmajfem, Veftris dubiis Gr obicctionibuc reffon- 
diffem, Gr Trifidis omatiffimi cenfuram in faVorem accepiffem. Ter- 
fuafiffimum Vemmtamen habui , fi cotaty. Vobis ; mftro-que coHe J 
•io, tot tantis-qne Vith dodiffimis nobilitato , prpptofitnm fitjlmcre po- 
tuerint; ab aliis tuht demum miniis pertimefeendum fori : Gr iam illud. 


Dedicatori A. 3 

quod mihi d Volis, ob amorem Veritatis, contigit unicum folatiiim , ab 
omnibus aliis, qui /imi liter Jint plilofopbati , non miniis ejje Jper audum. 
[Hac-tcnus rcccniio PariGmi. Proxime lequcntia , ex Franco- 
furrcnfi addita» fic habent.^ Thilofophi enim Veri, qui amore Verita- 
tis (rfitpientii e flagrant, nunquam fe tam m$is,fapientia plenos , rcpe- 
riunt, aut fuo fenfu abundant , quin Veritati , a quocunque Gr quando- 
cunque Venerit, locum dent', nec tam angu/li animi, ut credant , quam- 
vis artem, aut /dentiam, adeo omnibus numeris abfolutam Gr perje- 
g Ham d Veteribus traditam, ut aliorum indujlri* Gr diligentia nihil Jit 
v teliquum : quum profiteantur plurimi , maximam partem torum qua 
J cimus , eorum, qua ignoramus, minimam ejje. 2^ec ita traditionibus 
Gr praceptis quorumcunque addicti , injervire Je patiuntur pLilofopki , 
Gr Ubertatem perdunt , ne oculis propriis Jidem adhibeant . l\ec ita 

in Verba iurant antiquitatis magiflra, ut Veritatem amicam in aper- 
tis relinquant, Gr in conj/eltu omnium dejerant. Sed, ficut, credu- 
los Gr Vanos omnia prima facie admittere & credere ; ita , mani- 
fefla fenfui non videre , Gr luce meridiana diem non agnofeere Jlupi- 
dos Gr infenfatos, pariter exiftimant; Gr n<tn miniis poietamm fabulos, 
Gr Vulgi deliramenta , quam fcepticorum epocbeH , in via plilofophi- 
■cd declinare docent. Omnes item fludiofi , boni, honejh-que , nun- 
quam ita pajfionibus indignationis , invidia , obrui mentem finunt, 
quo- minus audiant aquo animo qua pro Veritate proferantur , aut rem 
Vere demonftratam intelligant : nec turpe putant , mutare fententiam, 
f Veritas fuadetGr aperta demonjlratio : nec errores , licet antiquijji- 
mos, deferere , arbitrantur inboncjlum : quum optime nonnt , .quod 
humanum fit , errare , decipi ; Gr quid cafu multa reperta effe con- 
tingat, quee di fcere quivis d quovis pojfit , d iuVene fenex , dfiulto in- 
U Rigem. V.eritm i fio tr allatu, coiegx amantijfimi.in auctorum Gr 

feriptorum anatomicorum nominibus, operibus , Gr fent enti is recenfen- 
dis , exagitandis, memoriam meam , & lucubrationes , ntultam-que 
It Hiemem, & magnum Volumen, oflentare nolebam : tum, quod non 
eu libris, fed ex difiellionibus, non ex placitis philofophorum , fed fa- 
brica natur*, difetre & docere anatomen profitear : tum, quod ne- 
que e Veteribus quemquam debito honore defraudare , neque i pofle - 
rioribus quemquam irritare , <equum cenfeam , aut rnoliar ; neque 
. .. A r tum 


4 Paui sani 

cum iit , qui in anatomicis auteceUuerunt , Gr me docuerunt , ma- 
nni conferere, aut dimicare , honeflum putem . Accedit , quid nec 
faljitatis crimen in quempiam Iteritatis Jludiofum mea /ponte inure- 
re Vellem , nec quemquam erroris labe infimulare . Sed J 'olam Veri- 

tatem fellor ; Gr omnem , tum operam , tum oleum , eo contuli , ut 
aliquid bonis gratum , doliis commodum , Gr rei litteraria utile in 
medium proferre po/fem. Pale te, domini d. excedenti /fimi; G? ana- 
tomico Vefiro faVete , Cuilielmo HarVeio. [Pergit Parifanus.^ 
Quamobrcm nos aliter philofophati & ratiocinati , de do-^* 
dliflimi Harvcii fidentia admirati , de clariffimx Londincri- x ^ 
lis acadcmix confenfil & conlpirationc obftupefa&i , tunc 
initio valde dubii , & animo ancipites , nobis iplis paruni_» 
credentes, aliquamdiu ambegimus. Vcrumcnimvcro , col- 
le<fto Ipiritu , mifsa tandem maximae novitatis admiratione» 
melius nobis confulti , fenfu rationc-quc ducentibus, ad vi- 
vum , fed exiliter , noftro pro captulo , Harveii allata refe- 
cantes, ut commenticia 8c fi&a excogitata colligentes, in_ 
alia omnia euntes » propria noftra in fententia permanfi- 
mus. Quod vobis prxftantilfimis nunciarc voluimus , ur, 
quae olim oblata , & facrata , atque alibi rata fadta , nunc 
dentio pro virili & confervemus & oftendarous : quando, 

«t aiunr', 

fyn minor ell Virtus, quam quttere, parta tueri. 

Secus, an-nc a nobis deceptos vos foifte arbitraremini ? An- 
ne > nobis filentibus , folati um erit mileritf , focios , anti- 
quos recentiores-que, habere paenantes , poenarum ve? An_» 
itaque tacendum, abftinendum , fuftinendum_, ? An ver& 
contri , culpS vacare, maximum eft folatium-, ? Et,nun- 
quid prxterea rem vobis dicaram , bene geftam , nunc ite- 
rum exolverc , & fervare > ac de quoquo auctore & doiftif- 
(imo viro , cclebcrrima»-quc academix , in veritatis gra- 
tiam, trophxum vobis (fi deo placebit) offerre , folario no- 
bis , dignum-ve erit facinus i quandoquidem promulgata 
eft confolatio, & illa maxime, quam femper in ore atqu<_, 
in anilno habere debemus , ut homines nos effc memineri- 
1 mus. 


/ 


Dedicatori a. / 

mus « ea lcgc natos , ut cxpofita fortuna: telis omnibus Se 
noftra fit vita , Se noftra: adiones eunda: fub ccnforibus 
femper extenw; proinde-que perpetuo pugnandum fit ; ur - 
nunc quum maxime, quum pro aris & focis, atque etiam, 
larariis , (quippe ©e corde Scc.) fortiter decertandum tum 
quia cum maxime ftrenuo feriptore , Sc , quod urgentius , 
celeberrima: academix comitatu , vidore iurc fuo , comi* 
nus conferendum eft . Quod nobis tamen periucundum., 
■fiet - '. Siquidem, cum magnis pugnare , magnum ducimus, 
‘ctiamfi (in litterarii palxftra) vincamur: quia difcc/»do ani- 
ma alitur Sc perficitur > «Sc fic , (ecundaadversi-vc Minervii 
dimicetur, lemper vidoria depalma praefto eft; qux proin- 
de , ut nobis , itidem & Harveio , aliis-ve , ac loquacibus, 
gratiflima erir* . Quocirca utrimque gratiae habenda: Se 
agenda: erunr*. Quod vobis, integerrimis &dodiflimis vi- 
ri», ac amantiffimis collegis, perquam gratiflimum foro> 
certum habeo : potiflimiim , h res ex fententii cadat , uti 
vobis cafura proponitur . Id autem ut luculentius fiar' > 
ad verbum omnia Harveii Sc fingula ad calculos revocan- 
tes, in medium ac ad Lydium lapidem ducemus j ut fub- 
tiliter contadui , malleo , nec non ponderi trutina: non_, 
popularis , fed argentariam facientis aurificis ftaterae , tan- 
quam ad libram Critolai duda , pro mei ingenioli viribus 
examinanda ponderanda-que , refpondeant , & veftris tere- 
tibus ac religiofis auribus obieda iudicanda probentur. Quam- 
vis tamen, optime mihi confcius , levidenlx hoc litterarium 
munufculum vcftro nomine , veftra-quc fapientii , parum., 
dignum fore , fat fciverim : nihilo-minus tamen , ut Har- 
veii eiufdem libelli facratio , & erga celeberrimum Londi- 
nenfium collegium exemplum , ita & hoc noftrum , partim_, 
alias dicatum , rurfus veltro fub luculcntiflimo nomine in_> 
lucem id ut emitterem ac confirmarem, Sc prxtcrca fingula- 
ris eximia-que veftra humanitas , qua omnem litterarum., 

’ ftudiofum , nedum collegam alterum veftrum , Sc quin etiam 
confiliarium , ampledi confueviftis, ut dicarem Sccommciv- 

A 3. darem. 


C Paaisani Dedicatoria. 

darem , effecit-' . Nihil enim luculentius habet auguftifli- 
mum Venetum collegium, vos praclariffimi , nec au&oritato 
fplcndidius , qukm , ut poflitis ; nec naturi melius , quim , ut 
velitis , quemadmodum complures eximios litterarum alum- 
nos, ita meum leve, munufculum , in veftram tutelam patro- 
cinium-que fufeipere: potiflimiim, qu6d prxclariffimi Lon- 
• dinenfis, & auguftiflimi noftri Veneti collegii huius , fit iu- 
dicium-.. Vos, vos, fpe&atorcs, &iudiccs, noftrum , do- 
ftiflimi Harveii, & meam, Parifani , lingulare certamen^ 
diligentiflime fpc&atc , do&iflimi cruditiflimi-que viri ; & # 
hoc, quidquid cft muneris ., eo , quo offertur a me ani- 
mo, hoc cft, candido, fincero , germano , fufeipi- 
to* Valete', & me conftanter , ut fa- 
citis , amato • * 





;*u o' 

iiiohtl' 


X. 



HAR- 

. . 


0" 

••}( nt.i t\ / 




V 


HARVEII PROOEMIUM 


7 


$ 




Qup.dcmonttrare conatur, qua: hac-tcnus fcripta funt”' 
dc motu .&c ufu cordis & arteriarum , mi- 
nus firma cfio* 


Tactus 


i . 



E cordis arteriarum-que motu , pulfu , actione , ufu , 6" 
utilitatibus cogitanti, operae precium fi/, qua priiis ab aliis 
mandata funt litteris , eVolVere ; qua Vulgo iaclata C? 
tradita, animadvertere; ut, qua re fle di It a, conjirmenturi 
qua falfa, diffettione anatomica , multiplici experientia , diligenti Cr 
accurata obferVatione emendentur. 

Tatie omnes buc-uf que anatomici, medici, & pbilofopbi, fupponunt 
cum Caleno, eumdem ufum effe pulsus quem refpirationis; & una re tan- 
tum differre , quod ille ab animali , baca Vitali facultate manet: reli- 
quis, Vel quod ad utilitatem. Vel quod ad motus modum fpeltat, fimi li- 
ter fe habentibus. I^nde ajfirmant, (ut Hieron. fabr. ab Aq. p., libro 
fuo de refpiratione nuperrime edito ,) yuoniam non fufficit pulfus cordis 
Cr arteriarum ad eVentandum Or refrigerandum , ideo d natura pulmo- 
nes circa cor fabref altos effe . Hinc patet, quacunque dixerint priores 
fic fyfiole diaflole , de motu cordis &• arteriarum , b<ec omnia ad pul- 
mones refpicientes eos tradxdiffe. v 

Quum Vero aliter fe babeat motus & confli turio cordis, quam pul- 
monum, aliter arteriarum , quam pectoris; alios exinde ufusGr utilita- 
tes exoriri Verifimile fi/, di ferre- que plurimum cordis, & fimi liter ar- 
teriarum, pulfus ufus, d peftoris & pulmonum. Si enim iifdem u - 

fibiis inferViantpu/fus ac reffiratio , & in diaflole introfumant aerem 
in cavitates fuasartcrU, ( uti Vulgo dicunt ,) & in fyfiole, pereofdem 
poros camis & cutis, fuligines emittant, nec non medio tempore inter 
fyflolen Gr diafiolen acrem contineant ,& quovis tempore aut aerem, 
aut Jf i ritus, aut fuligines; quid itaque refpondcbunt Caleno, qui librum 
fcripfit, 2\aturd fanguinem contineri in arteriis, Cr nihil pr.eter fimgui- 
nem; nimirum neque fpiritiU, neque aerem) ficut ab experimentis pp ra- 
tionibus in eodem libro facile colligere licet. 

Pari- 


8 DeMotu Sanguinis 

Parisani contaHus i . 

Eia expendamus iam nos dodUflimi viri rationes , fic acuti 
ciufdem ingenii inventa; nec alio quim fuoprxftanti &: nobili 
fine, (quemadmodum femper profefli fumus, ) ut, rclidfcis prx- 
ceptoribus, fic magni audoritatis viris,arbitratu fuo frueretur. 
In unius veritatis gratiam fubtiliter fubtiles per naturi cancel- 
los talia rimemur exiliter; nifi , quoad pro virili polfumus , ad 
vivum referemus. 

i . Primi» itaque rationi Sc fenfui appenfum veritatis filum, 
fic ad primum amulfim ductum de corde ftamen fit : Num , ut 
initio cor (unde poftea multa exurgunt) primum ortum eft, fic 
principium, fic exter etiam idem, quod aiunt, totius operis ani- 
malis efficiens , ncc-no J 

Ut, eo, & eodem redte, ftabilito, reliquorum fcopum Sc me- 
tam attingere Sc confcqui valeamus, Sc ut cominus, fic ad rem 
promptius ; animadvertenda proponimus ; Animalium par- 
tium , membrorum , inftrumcntorum ,.plures cfle adlioncs; 
quemadmodum fic utilitates plures; ficut apud omnes in con- 
ferto eft, fic res ipfa loquitur: quarum una eft praecipua ; altera, 
vel alia: , fi plures, fecundarii utilitates , uius , quos abufus 
etiam vocant > ut cordis ,* fic arteriarum , pcdloris , pulmo- 
num, ficc. 

i. Ad rem. Cordis fic arteriarum motus plures, (ut adlio- 
nes,) Sc utilitates, funr. Una, propria fic pra*ipua, fic (impli- 
citer neceftaria : reliqui non item; nempe pofteriores fic fecun- 
darii ufus, fic abufus. Prima fic prxeipua adtio, eft fiibtilioris 
fic calidioris fangumis (intellige, in iam perfcdlo animali fetu 
in ovo. in utero gcftis fit k matre, non in fabrica: initio fic an- 
te cordis parenchyma, quando k motu folummodo vitalis (pi- 
ritus) ac viralium fpirituum procreatio, ad confervandam pro- 
ducendam omnibus viram,& adpotioremprarftandam,ad (pon- 
tancos poftea motus , adpcrfcdfcos exercendos fenfus. Quod 
fic iadlum , principium , medium , fic totius operis finis efto. 
Reliqui adtiones lecundarix, reliqui ufus fecundarii , fic abu- 
iui, funt omnibus cordcpriditis haud ncccirarii ; (hoc , opus. 


in C o r d e > Prooemium» 9 

hic, labor c(b) ut, apris attradtio, cordis refrigeratio, fuligi- 
num cxplofio, Scc. Unde fimiliter alii ab hifce , pedoris, dia- 
phragmatis, pulmonum, ufus , praeterquam ad refpirationem, 
etiam ad refrigerationem, ad vocem edendam, (hinc varia Sc 
alia horum «1 ccftdc Sc arteriis confticutio,) ululatum-quc, ad 
animae pafliones declarandas , non in hominibus tantummodo, 
verum & in avibus, &, qua; iis prxdita, omnibus, necclfarii. 

3. Vitalis fpiritus, i cordis motu , (carnis poftea calore, ) 
& arteriarum, fit". Arteriae prxterca , ad deferendos ipiritus 
(ut fanguinem cordi. & funt fecundarii ufus) moventur^. Spi- 
ritus vitalis, ob cerebrum porillimum, animalem fpiritum con- 
ftituit". Animalis Ipiritus, ob fcnfum demotum , ad prxftau- 
riorem vitam fubfequituc,. Ergo cordis adtio,& ufus,fpiritus. 
nimirum procreatio , Sc eiufdem deinde explofio , funt potifii- 
mum propter prxftantiorem animalis vitam ; qux ciTe ne- 
quit line cerebri animali ipiritu i h quo fenfus Sc motus . 
Secundarii vero, vitalis fpiritus eft ad producendam partibus 
Sc toti vitam, mediis arteriis motis , line quibus , Sc cor- 
de, femen prius vivit, nutritur, augetur , utipfe, &fpcrma- 
ticx partes omnes, itidem vivunt, quemadmodum vermes, abf- 
que cordo* 

4. Si de calefacienti vi, & partis a&ione , fermo fit , quae 
fimplicis partis eft, & cui primo debetur adtio , (inquit Gale- 
nus,) haec motricis erit". Prima, inquam, adfcio, radici nervo- 
fx, (large fumpto vocabulo) fibrex, feminex cordis , Sc aorrx, 
iundtx parti feminex cordis intimx, Sc, ni fallor, continux,ut 
ex motu, initio, priiis quim cordis parenchyma fiat, vifituo 
(noftra ex oblervatione, ut in foetus hiftoria ex ovo patet,) tri- 
buitur.,. Eapropter, ante qukm cor fiat , cius radici feminex 
adUo motricis ineft, (obfervatu digni flimum,) Sc confequcnter 
effcdhis, Ipiritus, a calore ex motu , prxeipua adtiono- Se- 
cunda calefacientis vis & addo, cordis Sc parenchymatis pro- 
pria, fimplici carni, fuapte natura calidx , Sc ex motu ferveu- 
tlori, tribuitur; k qua,unk cum motu , poftea ferventior fpiri- 
tus progignitur, aptiffimus ad cerebri operationes, in perfcdlo 

B animali 


io De Motu Sanguinis 

animali potiflimum; in quo poftca, maiorem ob calorem» pul- 
mones & refpirationis inftrumcnta requiruntur^. Et ita» no- 
ftrd cx obfervatione & f?ntentii cor initio caeteris cum Iper- 
maticis membris & partibus fit > & fimul operatur, quod do 
parenchymate, fecundum A riftotelis, communem-quc opinio- 
nem, falfum eft. 

Ex his mod6 heie & nunc propius ia&is & firmatis , de iis 
qux naturd aguntur, per fe, primo, ac fecundarib > &c. Galeno 
nihil contrariatun_. Quippe, In arteriis , inquit , nihil naturi 
continetur praeter fanguinem; videlicet, per fe, primd , fui gra- 
tia, neceftario, fimpliciter, pro nutrimento ad vitam^. Pro- 
pterea fcite dicit, Aer, fuligo, ipiritus , non continentur : fed 
continuo aer, ut neceftarib in calidis & perfectis frigidus trahi- 
tur, ita perpetub, illico tragus, e veftigio cxcalfa&us , cum fu- 
liginibus explodirun,. Pari palTu fpiritus , ex cordis (& arte- 
riarum) motu & calore geniti, ob ienfus & motus , ac ad caete- 
rarum corporis partium ufum , ad producendam 8c meliorem., 
praedandam vitam, quibus-abfquc partes & inftrumenta torpe- 
rent & otiarentur, ad cerebrum illico expclluntuu,. 

Haryeii ta&us i. 

Et, fi in diaflole replentur arteria ab aere intro fumpto , in maiori 
pulfu , maiori fubeunte aeris copia: ergo magno exijlente pulfu , fi totum 
corpus in balneum immerferis , Vel aqua , Vel olei; neceffe eft, pulfum Jla- 
tim aut minorem effe , aut tardiorem multo ; quum, per corpus ambien- 
tis balnei aerem intra arterias permeare , difficilius fit > fi non impof- 
fibile . 

Parisani contaHus i. 

Dicimus, tunc temporis & in balneo , fi neceffitas urgear', 
cor maiorem aeris quantitatem h. pulmonibus trahere , & ex- 
plodere, & ita fupplcre. Qiiid tum_,? 

Haryei i raftus 3. 

Similiter , quum omnes arteri* , tam profunda, -quam cutanea, eodem 
tempore, & pari Velocitate difiendantur; quomodo poterit aer tam libere 
Cr celeriter per cutem, carnem Jbabitum-que corporis, in profundum per- 
tranfire, quam per cuticulam folami 


P A* 1 - 


in Corde, Prooemium. ” 

P a R i s a N i contaflua j . 

An non aer in cutis poris , & intrinfecus, arteriarum oribus 
femper prarfto eft ? Numquid, & qui ab arteriis trahitur defer- 
tur4jue, vi & fuga vacui in cuticula: poros raptus, arterias per- 
petuo ingreditur, ab ipfis-que continuo trahitur, defertur, ex- 
ploditur, quemadmodum & fuligines, & quoquoverfus ingref- 
lus egrcflulve datur? Quid impedit Qui d tum, inquam ? Har- 
veius libi videtur videri fcd fulsb , acris velociores cite tranfi- 
tus per fellucam; fed non videt, fanguinis ab arteriis in carnes 
& folidas partes effufionis , colle&ionis , & delationis tranfitus 
maxima fub dio trahere impedientia. 

H a r v e 1 1 ta&us 4. 

Et quomodo embryonum arteria forinfecm in cdVitdtis JuM aerem 
per Ventrem maternum, & per carptu uteri , attrabuntl 
P A R 1 s A N 1 contaflua 4. 

Embryonis corpus tali extrinfecus non eget refrigeratione, 
quoniam in utero in aqui degit & natat, quoniam eius coc, 
non movetur , & proinde ex motu non calcfcit , ideo mater- 
no arteriarum folo acre & refrigerio, quo contentus > opus 
haber*. 

H a r v e 1 1 ta&us j. 

Vel quomodo phoca, balant, delphines , cetaceum onme getius , &‘pif~ 
(es omnes, in profundo maris, arteriarum fuarum diafioU- fyjlole, per 
immenfam aqua maffam celeri pulfu aerem intro fumunt & emittunt. 
S) icere Veri, quod aerem implantatum in aqua abforbeant , & I» aquam 
fuligines fila* reddant, figmento haud ahfimile. 

P A R 1 s A N I contaflus $ . 

• Bone deus! Si pifces; impcrfe&a. & quia imperfc&a anima- 
lia; nec pulmones,ncc proinde refoirationis inftrumcnta confc- 
quutafunt,& proinde nec alias utilitates i prima.Quod patet ex 
fecundo notando ; quia frigida,& in aqua degentia,reh igeran- 
tcaflumpto & ambiente non egent acre, affluente & upp ente 
intrinfecus & extrinfecus aqui. &,eaproptcr, fi-quis djcat,ncc 
fuligines inefleinobis tamen gerant, quid impedit , omcit-vc, 

quin in aquam reddant? _ T 

B x HAR- 


II 


De Motu Sanguinis 

H a r v e l i i ta&us 6. 

Et, fi injyjlole arteria per poros camis & cutis fuligines e cavitati- 
bus illorum expellunt i cur non itemjpiritm , quos dicunt etiam in His 
contineri f quum Jpiritus multo tenuiores fuliginibus fint. 

Parisani contaltus 6. 

Deus optime ! Quia fpiritus ex narurx ufu funt , & conful- 
tis, naturae-que opus optimum, & /impliciter neccllariiim , & 
cuius procreationis & usis caufsa (quod addimus) cor ipsiiiut 
quid efFundi Sc abiici vellent?CurvcntricuIus bilem, pituitam, 
evomit & reiicit, non cibum, non chylum? 

H a r v e i i taftus 7. 

Et, fi, citm injyjlole. , tum in diajlole, aerem arteria accipiunt & red- 
dunt, uti pulmones in rejpi ratione; cur non & boc faciunt infiitto per ar- 
tcriotomiam Vulnerel 

Parisani contactus 7. 

Deus plus qu«un optime/ An harcfimilitudoquatuor pedibus 
currit? Non eft pulmonum, 8c arteriarum vulnere affe&aruni.,, 
par ratio; quoniam pulmones , femper aperti, k nullo impe- 
di untur (ani . Quodh vulneratos diceres; neque tunc impetuo- 
fo affluente fanguinis arteriali fluxu urgerentur, quin etiam fuo 
naturali & relpirationis fpontaneo motui obedirent". Aft ar- 
teria, vulnere lxfa, & minime eo loci lui iuris, fanguinem ruen- 
tem pleno ore effundens, acrem trahere nequit: quoniam, fi,in- 
tus exiftens, extraneum prohibet, an,intus exiftens, & impetu in 
limine effluens, ingredientem, immo ad fores accedentem, ad- 
mittet acrem? An nefeis , quod flmul & fcmel flare & forbere . 
haud facile eft? Quapropter inde recipere non potefl. C aeterum , 
fi fanguinem effundit; quamobrem acrem inibi contentum non 
effundet, & is, ut pote fubtilior, cxplofus non egreditur ? dices 
forraflc_. Non videtur quid tibi faciam, lynceos-ne oculos? 
Certa: rationes, publica fides, 8c experimenta, neuriquam ne- 

S randa, nifi ratio cum fcnfu reclamet - '. Democritum plurcs dies 
olo odore vixi(Tc,tcftantUE_..Num veram, parumintereft. odo- 
res tamen (quod plurimi refert) nutrire, certo creditur, hoc eft, 

leviter 


• in Coifiij Prooemium. " 

leviter & aliqui-tenus inftaurare» ut fpiritus: quippe odor , eft 
vapor rei odorx odoratx: propter ea, ceu fubtiletn lubftantiam, 
inftar fpirirus , alere pofte dicerent. Atqui odores cor petunt - " 
(ut olfa&us mammillares proceflus) medio infpirato acre : &, 
bonos odores cordi prodelle, communiter dicitur & creditur* 
ut, pravos obefle Sc interficere, notum eft, infpirationc. Quare 
^ corde trahitur, quod infri ab Harvcio ncgatur,uti heic ab- 
nuitum. 

Harviii tattus 8. 

S cilione traebeie, per Vulnus aerem ingredi, regredi , duobus contra- 
riis motibus, palam eft. Sella Veri arteria , Jlatim uno continuo motu 
fanguinem Vi protrudi , & , non aerem Vel ingredi Vel regredi, manife- 
Jlum eff. 

P a R i s A N i contuitus 8. 

Neque hoc exemplum quadrat: quoniam tracheia vacua eft; 
arteria miminc: tracheia inlpirationis & expirationis vi trahit 
& reiicit; arteria vulnerata, iyftol es vi,fcd ruentibus fanguinem 
& aerc,ut di£him eft, effundit folummodo; 6c di&isdc caudis 
haurire nequit, quod meridiani luce clarius. 

Harveii ta&us p. 

\ Si pulfus arteriarum partes corporis refrigerant & eVentant , uti pul- 
mones ipfum cor, quomodo dicuntVulgo, arteriasi corde inpartes Jingulat 
Vitalem fanguinem differre ^referti Jfimum fpiritibus vitalibus , qui par- 
tium calorem foVeant , fopitum fufeitent » & quafi abfumptum re - 
farciant i 

Parisani contaffus p» 

Ratio eft in proptu : quia fpiritus vitales (non vitalis fanguis 
arteriofus, non fanguinis materia crada,noftra ex fententii , ut 
infri) nimis fervent cx motu, ab igneo-que cordis calore, ea- 
propter, fi in perfe&i » hoc eft , in calidioris viventis animalis 
cor digitum immittas,ut inquiunt, ibide urentem calorem non 
fuftmebis.idcirco aliqui vitalis fpiritus per frigidu acrem refri- 
geratione & moderatione egent, fi temperamento & partium-, 
infito temperato calido occurrere velint; cuius vita & a<ftio- 
nes inaequa temperatione vigent : fecus, officerent, & aclio- 

B 3 nes 


Di Motu Sanouihis 
nes lxdcrcnt •, ut de febrili & inflammationis calore conflat - , 
Haxyjii taftuj IO. 

E t, quomodo, fi ligalseris arterias , fla tim partes non modo torpent , 
frigent, &qua/ipallid<e cernuntur, fed&* ali tandem defimint f quod, fe- 
cundum Calenum, contingit, quia calore, qui per omnes partes fupeme a 
corde confluxerat, privat a fmt; quum hinc pateat, magis arterias calorem 
partibus deferre, quam refrigerium & eVentationem. 

P A R i s A N i contattus io. 

Facilis, cum ex di&is, folutio eft, tum, quia ligatx & ar<ft«, 
quia calore defti tuantur, magis alimento privabuntur,& ita bi- 
fariam maxime afficientur. Quodfi inde praeterea colligero 
lubcat , magis calorem quim refrigerium & eventationem de- 
ferre, fui gratia cfto, quoniam nihil officit, dummodo (utcon* 
ceditur) utrumque prxfter*. 

Harveii tiftus ii. 

Traterea, quomodo diaflole fimul fpiritus a corda attrahat > ad cale- 
faciendas partes,flmul-que ab externo refrigeriumf 
P A R i S A N i contaihu 1 1 . 

In hoc nos communi opinioni omnino non flamus, necHar» 
veii. Sed diaflole fimul intrinfecus fanguinem trahit i (pleno 
ad cor, ut alibi l venis per anaftomafim,fui nutriendi cau(sa;6c 
h corde fpiritus & acrem, uti extrinfecus acrem, refrigerii gra- 
tiS. Syftolc verb corde fpiritus acceptos defert, & calidum-, 
iam redditum acrem una cum fuliginibus rciicir* . 

H a r v e i i ta&us 1 1. 

jimpliiis; Tametfi , iifdem ufibus pulmones, arterias , & cor infercire, 
aliqui affirment; tamen, cor Jpirituum officinameffe ,& arterias fpiritus 
continere, tranfmittere , etiam dicunt; pulmones autem Jpiritua facere, 
aut retinere, contra Columbi opinionem negant. 

P a R i s A N i contuitus ix. 

Nec errare, nec falli nobis videntur, (de Columbi opinione 
infrk,) dummodo fpiritus contineri in arteriis, donec ad cere- 
brum & exteras corporis partes deferantur , velint > quoniam, 
dum in corde geniti, in arterias-que tranfmiffi, ad partes defe- 
rendi, uon polfunt non contineri; fed, quia raptim feruntur, 8c 
* ■ “ depo- 


in Corde, Prooemium. r/ 

deponuntur, dicuntur non contineri, hoc eft, natur», & fui gra- 
tia, utfanguis trahitur & retinetur^. 

H a r v e i i ta&us 1 3 . 

j Quin & cum Galeno , quod /anguis contineatur in arteriis , (p non 
Jpiritus, contra E rafijlratum aJJeVerant. Videntur ij 1* opiniones ita in- 
ter /e pugna re, & /e/e inVicem re/e Here , ut omnes non immerito fint/u- 
ffiett*. 

P A R i s A N i contaflus 1 3 . 

Quomodo fpiritus in arteriis non contineatur, ficuti nec ailr, 
fuligo, natura videlicet,iam innotuit: ut hac-tenus nulla pugna, 
nulla contradictio fit , proinde immerito fufpicio protendatur. 

H a r v e 1 1 ta&us 14. 

Sanguinem in arteriis contineri, Gr arterias /olum /anguinem de/erre , 
tum experimento Galeni, tum in arteriotomiH, tum in Vulneribus , ma- 
ni/ejlum eft, quoniam una arteria dijfetla , quod etiam Galenus affirmat 
plurimis in locis runius /emiborj Jpacio tota maj/a /anguinis ab univer- 
f, corpore, magna Gr impetuosa pro/ufione, exhauritur. Experimentum 
Galeni tale eft; Si, inquit, /uniculo arteriam utrinque ligaVeris , medio 
re/ciffio /ecundum longitudinem; quod inter duas ligaturas in arteriis com- 
prebenjfum erit , nibil praeter /anguinem ej/e reperies. [ Galen . lib. quid 
/ang. cont. in arter."] Etfic probat,/anguinem/olum continere. 

Paris ani contaffus 14. 

Arterias folum fanguinem deferre, nec acrem, nec (pirirufn, 
nec fuligines, ex arteriotomii , ex vulneribus , haudquaquam_, 
notum; ut iam diCtum & refponfam eft. Quodfi fpiritus in cor- 
de gignuntur & in arteriis, fi fuligines inibi firailiter procrean- 
tur, h acraflumitur;dubio-procul,fi nil con tineatur, faltemne- 
ceftario deferuntur^. Implicat enim , aliquid in parte progi- 
gni, attrahi, & ibidem non efte, non contineri , faltem raptim, 
ut fit, tranfieChim-,. Galeni exemplo fidem adhibemus, prouti 
fas eft. ad fenfum quod attinet, praeter fanguinem nihil repe- 
riifTc, tranfeat : fcd , reperire & viderc-ne potuit egredientes 
fpiritus, acrem, fuligines? 

H a r v E 1 1 taAus IJ. 

Vnde etiam fi 'militer nobis ratiocinari licet : Si eumdem /anguinem, 

1 » 


i 6 De Motu Sanguinis 

qui Venis fimiliter ligatis &• refciffis inejl , infreneris in arteriis ; (quem- 
admodum in mortuis aliis animalibus ,fepihs ego expertus fum :) ea- 
dem ratione (y fimiliter concludere nos poffiumus , arterias eum dem fan- 
guinem , quem Venj, & nihil prster eumdem fanguinem, continere. 

Pamsani contafius ij. 

Quum fan&um fit, qubd au&oritati non (fandum , fcd fenfa- 
tis, & ratione conftringcntibus; quandoquidem & Galeni con- 
filio, Hippocrati, & Platoni , maximis viris , abfque demon- 
ftrationc liandum non fit: quocirca, fi Galeni experimentum-, 
non probamus, quia evidenti rationi repugnat Sc contrariatur; 
neque alterum ex illo deducium recipiemus; quoniam aliud eft 
corpus, alius finis, adio, ufus. Non potell experimento pro- 
bari, qu6d fanguis , qui in venis eft , in arteriis huiufmodi in- 
veniatur-. Facile didu, quia ficcrcditum,utfibi imaginatum: 
facile proinde aftertu ; quoniam partim eft ex (plene , partim ex 
venis quidem i fcd , ob vitalium fpirituum calorem , propter- 
queeontinuum arteriarum motum, alius illico ; quod ex calo- 
re, colore, crafiicie , tenuitate, motu, quiete , adione, ufibus 
effedibus-que, procreationis modo, locis & fontibus , elabo- 
ratione iuvantium, fervantium, cum 6 c abfque motu, egreflii, 
ingreflu, regrclfu, quemadmodum e duplicis vafis, continen- 
tis, & deferentis ad tcftes, cledionc, colligere eft, &nos infri 
luce clarius oftendemus. 

H a r v e 1 1 tadus 1 6 . . 

£Hxc Pari (anus tranfmifit.'] Aliqui , dum diffiohete difficultatem 
tentant , Jpirituofum (y arteriofum effe fanguinem affirmantes , tacite 
concedunt, arteria tum munus effie ,, fanguinem a corde in univerfum cor- 
pus deferre, (y, repletas /anguine arterias effie. Spirituofus enim fanguis 
non minus fanguis eft.Etiam fanguinem, prout fanguis, (y qui in Venis 
fluit, eum Jpiritibus imbui , nemo negat. Quod fi , qui in arteriis eft, 
fanguis uberiori Jpirituum copia turgeat; tamen exiflimandum eft , hos 
Jpiritus afanguiue infeparabiles effie, ficut i Hi in Venis ; <y , quod fanguis 
& /piri tus unum corpus confli tuant; (ut ferum {y butyrum in lafte, aut 
calor in aqua calidi quo corpore replentur arteria; & cuius corporis 
diflributionem i corde arteriae prsflant. & hoc corpus nihil aliud quam 

fanguis 


In Corde, Prooemium. 17 

/anguis ejl. unc pergit Parifani rccenfio^i**'** hunc fanguinem 
in arteriis e corde per arteriarum diaftolen attrahi dicunt; Videntur ad- 
Jlruere, quod arteria fiu diflentione /anguine i jio repleantur , & non aere 
ambiente, uti prius. ?\am , fi etiam ab aere ambiente repleri dicanti 
quomodo Gr quando recipient i corde fxnguineml Si in Jyjlole id Jiat; con- 
tinget impojjibilei repleri arteriae; quum attrahantur; Vel repleri, & non 
distendi. Sin autem indiaflole, in duos ujks contrarios , Gr fanguinem , 
& aerem , Gr calorem, Gr frigus, Jimul recipient, quod esi improbabile. 

Parisani contaHus 1 6. 

Nos, diaftole utrumque tralii > 8 c necefiarib , alTevcramus',» 
quia utroque ftmul opus eft ; materia &c qualitate fic mutud at- 
teratis potiilimtim. led cor fanguinem a liene, aerem a pulmo- 1 
nibus: aortam (ut minima; arteris acrem extrinfecusjfanguincm 
ver6 a liene, aut k venis per anaftomofim) alteru a liene , a cor- 
de alterum; ut maxime oecere animadvertimus , fi rc&c , ut fu- 
p II, ratiocinamur ; quidquid alii dicant^. Si dc fpiritu Termo 
fit, aortam utrumque corde trahere, certum clt. 

Haryeii taftus 17. ; 

Ampliu'; Quum ajfii-mant, jimul diajlolen cordis C r arteriarum offr, 
& jimul fy (Iolen; alterum ejl inconveniens. Quomodo enim, quum ji- 
mul dijlcnduntur duo corpora , fic invicem connata , alterum ab altero 
attrahat, Vel, quum jimul contrahuntur , alterum ab altero recipiat ali- 
quid l 

Parisani contaHus 17. 

Tantu abeft, hoc inconveniens exiftimcmus,& fit, ut maxime 
decens, fummc-quc,immo fimpliciter necelfarium affirmemus, 

& exret ; id-que pluribus nominibus. Primo , quia Hcrophi- 
lus, Ariltoreles, (lib. de fpiritu,) & Galenus, (dc pul. ad tiron." 

1. 1 . de ufu p. & 1. 7 anar. admin. 1 docet , cordi rcfpondero 
pullandi modo,) affirmant & docent . Secund6, quiafcnfiis id 
lcntit* fi altera manu ipfius cordis pulTum, altera arteris in car-. 
po motum attendas. Tertio; fi forte, Galcnum,& fenfum, dc- * 
cipi polle, dicere auderes ; quia, id allerere, implicat - *. Siqui- 
dem repugnat, unum continuum corpus , feu duo melius, (fi 
mavis, ) alterum alterum ingrcdiens,codcm fine Sc modoagen- 

C • tia. 


iS De Motu Sanguinis 

tia, contrario fimul Sc fcmcl modo , fcu divcrfo tempore , ali- 
ter agere, Sc polle: Etenim, cor fuis vafis continuum cire , (im- 
mo Ariftoteles, & fcquaccs, ab ipfo arterias Sc venas ortum du- 
cere, mordicus fuftinent. quod tamen,falfilfimum, alias often- 
dimus, fcnfu duce, in pulli ex ovo fabrica; ibi nempe vafa exta- 
re iam, & agere , prifis quim cordis fiat affufio , parenchyma^ 
utantO, Sc infra) &pifcium cor dextro carere ventriculo, Sc 
confcquenter vena cava deftitui,) pater". Nifi ul teritis dicere 
velimus; nimirum, arterias & venas ipfum cordis corpus ingre- 
•di, (licet melius & magis proprium di£hi ellet , vafis iam geni- 
ti alFufionem fieri,) immo pertranfire, ciufdem-quc carnes fub- 
ftantix adeo ar&e alligari, ut inde arguant, ab ipfo originem-, 
duccrc-i- His igitur tenfu Sc ratione ita fefe habentibus ; quo- 
modo, qusfo, quum arteria dilatatur extra cor & in corde , (eo 
quod ingreditur, inquam, in ipfum materiam, fanguinem, defe- 
rens,) cor ipfum conftringctur ? dcversavice, quum cor con- 
ftringetur, Sc in fefe, in fuo, inquam, corpore, contentam arte- 
riam conftringcns» arteria dilatabitur ? An non implicant hxc? 
Sio in ipfo cordis corpore duo fimul & lcmcl contrarii motus 
clfcnt, diaftoles alter, fyftoles alren^. Et fic przterea nec unum 
ab altero reciperet , fed alteri impedimento ellet , & invicem 
confunderentur : fic-quek duobus principiis; non ab unolcmi- 
nearunveordis principio, ut nos credimus, Sc dare monftravi- 
mus. Ad quxfitum_.. Quum cor ab aorta arteria languincrn, 
(infra demonftrabitur,) i pulmonibus acrem allicit diaftolc Sc 
aorta arteria; diaftolc fimi liter a pulmoni&us, proximei corde, 
aerem, a fplcne immediate fanguinem trahit". Quemadmodum 
cor Ipirirum vitalem & ac rem in aortam per lyflolen explodit"; 
ita aorta in fefe receptum II corde Ipirirum Sc acrem in libi con,- 
iunftos ramos per iyltolen tranfmittir". Venola arteria lan- 
guinem per anallomofim a pulmone , fui pro nutritionc , pro 
venis; aerem i pulmonibus , fui diaftolc , dilatatione , rcci- 

S ir, Sc aerem in cor tranfmittit: per fyftolen immillbs a corde 
>iritus in fefe Sc recipit , & pulmones participes eaxumdem_. 
facit, ut aorta totu m reliquum corpus, luterim hoc ia&um fir- 
mum 


IN CoRD E» PR OOt M I (IM* Ij> 

mum fit fundamentum, ad circulationis fanguinis , tot tantis- 
que fulcris fultam, A nglicam turrim demoliendam & everten- 
damjfequentibus addendis. 

H a r v e 1 1 ta&us 1 8. 

Infuper', For/an impojjtbile est , aliquid poffe aliud corpus infeipfum 
ita attrahere ut dijleudatur; quum dijlendi jit pati ; nifi utfpongia , prius 
Vi ab externis confiriHa, dum redeat ad conjlitutionem fuam naturalem. 
Tale autem aliquid in arteriis poffe ejje, difficile est f ingere . Sed arterias 
dijlendi, quia replentur ut facculi & utres; atque non repleri, quia difltn- 
dunturut folles; facile & aperte demon jlrare me poffe , palam antehac 

demonjlrajfe , txifiimo. Attamen libro, quodfang. cont. in arteriis, Ga- 
leni experimentum in contrarium ftcfe habet. Arteriam nudatamfecun- 
dum longitudinem inceidit; calamnm-que,Vel concaVam fijlulam , per 
Viam immittit, quo Cr f anguis exilire non poffit , & Vulnus obturetur. 
Quoadufque, inquit, fic fe habet; arteria tota pulfabit : Quam primum 
Veri obduitum filum fuper arteriam & fijlulam, in laqueum contrahens 
arteria tunicas, calamo obfirinxeris ; non amplius arteriam ultra laqueum 
palpitarevidebis. ?i<c ego feci experimentum Galeni:nec recte poffe fie- 
ri hivo corpore, ob impetuofi fanguinis ex arteriis eruptionem, puto : nec 
obturabit fine ligatura Vulnus fifiula: per fifluU cavitatem ulterius 

pro fili rt fanguinem, non dubito, tamen hoc experimento (r probare vide- 
tur Galenus, facultatempulfificam per tunicas arteriarum d corde mana- 
re.; & s.quod arteri*, dum difiendantur , ab i Ut facultate pulfificd re- 
pleantur, quia difienduntur ut folles; non difiendantur , quia replentur 
ut utres. Su 

P A R I S A N I contalfus 1 8. 

Nos non impoflibile, fed poflibile, & certo dTc & neri cre- 
dimus, immo teftamur, uon ex Galeni experimento , quod non 
fecimus, fed ejt oculata fide: & iam decem clapfi funt anni ipfi, 
poftquam eadem fcripfimus in piilli cx ovo fabrica; uti ibidcm_, 
videre dl> & cuique propriis oculis obfervare, inde- que philo - 
fophantium de corde vanitates colligere & abigere licet—. Ibi 
enim, prius quam cordis parenchyma, procreetur, ante quamaf- 
fufio nat, arterias moveri vifitur. (Harmus mdtum admittit-, 
■fecL hallucinatus, cordis auriculis tribuit,- de quibus iiifira . ) Et> 

C 2 quum 


%o De Motii Sanguinis 

quum non ab irruente fanguine; quia nec cor expellens, nec ta- 
lis Tangitis, maxime, inquam, fabrilis & calidus, adeft , nifi in- 
conco<ftus,quia ovi vitellus: igitur ii proria vi fpermaticarum_, 
partium , cordisnimirum (pcrmaticotum flaminum & arteria-, 
rum, id eft, membranarum* ex feminis fpiritu, mox vitali fpiri- 
tu, confcrvandx vitae gratia; & motu, impurum fanguinem, vi- 
tellum , concoquendi 6 c elaborandi, ad cordis & hepatis affu- 
ftonem-.. 

H a r v e 1 1 taftus 1 9. 

Sede? in arteriotomia, & Vulneribus , contrarium manifejlum eft. 
Sanguis enim,faliendo ab arteriis , profunditur cum impetu modo lon- 
gius, modo propius, viciffim, profiliendo , & faltus femper eft in arteria 
diajlole, e? non in fyftole. Quo clare apparet , impulfu f anguinis arte- 
riam di/l:ndi. Ipfa enim, dum dijlcnditur, non potefi fanguinem tanta 
>/ proiicere: potius aerem in/e per Vulnus attrahere deberet, fecundum ea, 
qua Vulgo de arteriorum ufu ia flata funt . 

Paris ani contaflus 1 9. 

Hoc non potefi colligi ; quia (anguinis fluxus 3 c impetus iii 
diaftolc in hiatione facilior & promptior ad cgrclTum; ut non_^ 
cxpe&ct tunc fyftolen; in qua, arteria inibi prxfentis fanguinis 
eft femicxhaufta ; ficut in diaftolc eo plena ; ut ^fuperioris& 
inferioris proximi fanguinis, fpiritus, acris , fabfequentiura, & 
exitum quxrcntium , accelerantium , ac fibi parantium , fblo 
•hiatu, incipiente fyftolc,impctum 8 c faltum facit;ut etiam idem 
vifitur; quoniam coa£us motus eft, quamobrem etiam aer ne- 
vc ingredi, neve trahi poteft. 

H a r v e 1 1 tatftus zo. 

[Hxc a Parifano tranfmifla.] I^ec cra/ficies tunicarum arteria 
nobis impoiut, facultatem puljificam provenire a corde peripfai tunicat. 
2 ^am quibufdam animalibus arterLe a Venis nihil differunt. Cr extremis 
partibus hominis, O' parVis di/feminationibtis arteriarum , quales in cere- 
bro, manu, Grc., nemo per tunicas a Venis arterias di/linguere poterit, ea- 
dem enim titrifque tunica. Iu aneurifmate prsterea, ex inceisa Vel exesi 
arteria genito, eadem omnino pulfatio cum reliquis arteriis, & tamen non 
halet tunicam arteria. hoc me-cum doUiffmms TtfolarmtJib. y,atte/ht- 
:■» tur. 


in Corde» Prooemium. ii 

f#r.[Pcrgit Parifani rcccnfio.} 2 (eceumdem ufum pulsus acrejpir ti- 
tionis aliquis (xijlimct , quod iifdem caujjis , ut curfu , ira, balneo , aut 
quotis calfaciente,Jicut dicit Calenus, rejpirationes crebriores , maiores, 
uleriores Jieri cernat. 

_ Paris ani contuitus io. 

Dummodo conftet» & firmum fit, cumdcm ede praecipuum 
finem & ufum pulsus feu motus cordis, & rcfpiracionis .•quem- 
admodum fancitum eft. De relpirationis ac pulsus Ipcciebus 8 c 
caudis parum modo refert, immo pcrtraclar* nihil inrcrelt, ad 
rem, qua- de agitur, ad fanguinis circulationem, inquam, nihil 
facientibus. Proptcrca ftemus in fcmka,& porro pergamus. Id 
in primo conta&u ex i notando liquer". 

H A r v e i i taftus 1 1 . 

ranfmifla i Parifano .} 2 (am non foliim iffttd experimentum , 
tTl in contrarium , (quod fobere Calenus nititur ,) quum ab immodi- 
ca repletione maiores pulfus r rejpiratiohes minores exijlimant : Jeddr in 
pueris pulfus frequentes , quum rcjpi ratio interim rara. Similiter in ti- 
more, & curis, & anxietate animi , immo aliquibus in febribus , pul- 
fus celeres, frequentes , rejpiraticnestero tardiores. H.ec & buiufmo- 
di incommoda pojitas opiniones de pulfu & ufu arteriarum confe- 
quuntur: non minus forfan etiam ea , qux de ufu & pulfu cordis affir- 
mantur , difficultatibus plurimis Gr inextricabilibus implexa funt . 
£Rcccnfio Parifani pergit.} Cor affirmant Vulgo fontem &> offi- 

cinam titulis Jpiritiis ejfe , quibus titam fingulis partibus largiatur, 
Gr tamen negant , dextmm Ventriculum Jp i ritus facere , fed pr.cbcrc 
duntaxst alimentum pulmonibus. V nde dicunt > pifeibus deejfe dex- 
trum Ventriculum cordis , ( & omnino omnibus deefl quibus non 
funt pulmones ,) Gr , quod pulmonum gratii dexter Ventriculus cor- 
dis Jit . 

P A R I s A N i contaHus 1 1 . . 

Ideo merito dicunt, qui cor Ipiritus gignit , (nam qui cor- 

J »oris parti tantum, pulmonibus nimirum, in calidioribus , in- 
ervit, dexter ventriculus non Ipiritus generat , fed alimentum; 
contra quim finificr toti ipiritus , non fanguinem,} totius eile 

C 5 fou- 

* * 



A 


n De Motu Sanguinis 

fontem , totius gratia fabricatum folummodo , opportunumJ. 
iifdem progignendis; & nihil praeterea. Proinde, quibus non_, 
eft pulmo;iis neq; dexter vetriculustex optimo ratiocinio; qu 6 d 
finiftro ventriculo non opus eit , ne elaborata (piri tuum materia 
exinaniretur in pcrfc&is , Sc toti corpori fuo munere Sc auxilio 
deftitueretur; quod aliter fieri non pollet^. Potilfiraa verd caufi* 
fa Sc ratio eft, (ab omnibus ignorata, ) quod dexter ventricu- 
lus affluenti fanguine femper i vena cava refertus Sc plenus eft; 
eapropter nec motu, nec carnis calore , quae proinde minus ca- 
lida, languinem fic fubtilem ac elaboratum, Sc calidum, confe- 
quenter in fpiritum vertere poteft : ut vicc versi finifter , quia 
elaboratiorem i (plene Sc arteriarum motu fcnfim Sc guttati m_, 
recipit, perficit, Sc toti per natur* fapientiam bellillimc con- 
fulir'. 

Harveii taftusu.; 

Cur , qu.efo, qtuim eadem pane conjlitulio fitMtrlufqueVentriculi ,ea- 
dem fabrica fibrarum, lacertulorum , VatVuUrum , Vaforum , auricula- 
rum; Gr eodem uterque in di ffe Itionibus referciatur fanguine , fimi liter 
nigricante, fimilitergrumefcente: cur, inquam , quum eadem fit utrius- 
que allio, motus, pulfus, Variis eos ufibiis, tam differentibus , exi [Ume- 
mus defiinatos fuiffe l Si ValVuhe tricufiides tres fub dextri Ventriculi 
ingreffu, impedimento fint f anguinis regreffui in Venam caVam; (y,Jt fe- 
milunares tres ill<e in orificio arteriofe Vena, utfanguinis regreffum im- 
pedirent, fati a fint ;cur, quum fimi liter fe habeant finifiro Ventriculo, 
fimi liter /anguinis tum egreffui, tum regreffui , impediendo , f altas effv, 
negemus ! 

Parisani contattus 11. 

Cur, amabo, quum dexter cordis ventriculus pulmonibus 

dunraxat ( pulmone carentibus nonineft, uti nec vena pavi 
tbi) inferviat, finiftervero toti corpori famuletur, ut fenilis lpfc 
docet, hoc quaeritur? De primo non ambigitur. An igitur, id 
potius admirati , (uifi manifeftis redditis cauffis Sc rationibus 
in pofterum acquicfcant,) a natura, h. deo, fi debuit, quxrant, 
poft qulim capere nequeunt? Quod ventriculorum conftitutio, 
fabrica, magnitudo, figura, fitus, finis, ScC. eadem ponantunJ, 

mira- 


tn Corde, Prooemium. ad- 

miramur profedo , quoniam contrarium advcrfa lententia ce- 
lebrium anatomicorum fuftiner, & fenfus id ipfum fentir atque 
docer\ Qu6d dexter ventriculus non perfede rotundus , fed 
femilunari figur2priditus,fupcrficialis,(iniftro longe maior,ad 
copiofiorem (anguinis copiam continendam , proinde (angui- 
neus &: venoftis lmusdicirur: carne laxior , mollior, atque tc- 
- nuiori pariete praeditus, tales fuas ad adi o nes exercendas , pro- 
priof-que priftandos ufus aptus , confticutus extar-. Siniltcn^ 
autem, ablati ipfius dextri luperficiali portione, cordis medium 
occupare vifitur, dextro anguftior, rotundus, ad mucronem uf- 
que perveniens, fubftantia (eu carne tripla crafliori , duriori, Sc 
(olidiori ^ ad iniitum calidum fervandum, vitalcs-que (piritus 
procreandos; ut arteriofus (piriruofus-que (inus dicatur^. Hic 
eadem eft valvularum ratio, quia eadem finalis caufta. Veni ca- 
vi & veni arterioli porti valvuli , Tunt pulmonum tantum., 
caufsi. in pulmone carentibus horum nullum eft vcftigium_. 
quidem, ut hic omnia, valvuli , ventriculus, vena cava, vena 
arterialis , (int ob pulmones , pulmones ob (iniftrum ventricu- 
lum, & hic,& valvuli, totius gratia , ut meridiana luce clarius 
eft. Sed hoc iamiam enucleatius & fubtilius. 

H a r v e i i tadus xj. 

Et, >fuum magnitudine, forma, (itu, omnino eodem psne modo , fini- 
Jlro /e habeant Ventriculo, quo in dextro; cur dicunt, beic Jpi rituum egref- 
Jui impedimento effe; in dattro Vero, janguinisl Idem organon fimile non 
videtur /anguinis & /piri tuum motus /t militer impedire apte poffe. 

Paiusani contaHus i j . 

Deus bone! fenluum qui funt, (cnfibus relinquantur; & qui 
rationis , ratione expendantur^. Valvuli neque magnitudine, 
neque numero eidem, quando illic tres tricufpides , trifulci, 
heie dui, 8c mitrales Vexallio didi , nec ita proinde (igilla- 
tius claudentes, (inr". Propferea (piritui fuperius etiam patet 
cgreftlxs, nimirum in pulmones ingrefliis. Unde nec (anguineo 
fpiritui, cum acre calido regredienti , impedimento elle credi- 
mus, utriufque ob tenuitatem: licet non credamus, (piritus (an- 
guineos ad vitam pulmonibus fufficientcr miftos regredi, quia 

illico 


&4 'De Motu Sanguinis 

illic® attrahuntur 8c retinentur , ut pote ex earum ufu : ut nec 
calido, inquam, acri, cum fuliginibus egredienti ; quem acrem 
ad (pirituum procreationem facere, non eft credendum; ut aliis 
diximus, id-que reprobavimus. T res vcr6 triculpides dcmillas 
valvulas venae arteriofae , quando contradtx , lemiplenam lu-? 

, nami quando apertae , iaccntcm fcu apertim falcatam lunam., 
conftituentes,- excordis ventriculi motu fanguis etiam facile in" 
pulmones (altu tranllccndir: i quibus ad ventriculum ideo non 
datur regrcllus, quia Sc falcata luna eft, Sc excordis pulfu & 
motu non Ht fanguini regredienti faltus : Sc triculpides alatx, 
Sc vena arterialis, ut ex Galeno clare colligitur, non pulfat,&:, 
quia ducit ortum i vena, idcirco fcmilunam nullo modo fiipcc- 
gradiri valet". Ca:terum>aliquantulum heic digredi oportet, 
quoniam os manfu durum heic fe(e offert, quod ne primoribus 
quidem labris nullus unquam dcguftavit, & undecoramuno 
non parum, ni fallor, fele promit erratum... Quod ut , fubti-i 
lias agentes, luculentius Sc paucioribus, quoad pollumus., elu- 
cidemus, quaerimus, quam ob caud am cor pulfet? quis fit cordis 
fabrica: finis ? Et erit primum (communi ex fententia ) vitae 
caufsa>& mox, praftantioris vita: gratia. Uno verbo, ad pro- 
ducendos ex vitali fanguine vitales fpiritus ; ex quibus, quia 
corporis partibus communicantur, Sc vita producitur , Sc prx- 
ftantior communicatur. Hxc , quum apud omnes fint in con- 
feflione, probatione non egent. Modo, brevitatis gratii,alrero 
rclitlo membro, gratia vita* prarftantioris efle ; ut ob calorem., 
relinquamus refrigerationis caullam , (pirituum ex acre pro- 
creationem, lernuinem,voccm,fonum cx acris attractione, dec.: 
expendamus quod eft primum , nempe confervandae Sc produ- 
ccndxvitx caufsa iam fuppofitum, quod-que praditis cordo 
fimplicirer omnibus nccclfarium ftatuitur : (non autem fecun- 
dum, quod perferioris virx , perferioribus calidioribus- 
que tantummodo animalibus, concciTum& donatum eft, fed 
abfolutc ad vitam:) in omnibus pcrfe&is Sc cor Sc cordis mo- 
tum requiri, unde vitxconfervatio Sc produdtio pendet ,/ju’x 
a 1'piritu, qui abs corde cx arteriali fanguine, qui cx cordis motu 

Sc 


4 


IN CORDE) PROOZMIUMs lj 

& calore, proficifcituc_. Quxrendum itaque mod6 reflat , ex 
quo fanguine cor, Sc unde,ipfum proveniat, hoc,opus, hic, la- 
bor eft. Sanguine ergo , ex quo arterialis fiat, non impuro, 
craflo, fiepulcnto , fcd fubtili Sc elaborato , efleopus, merit6‘ 
creditu c,. Dcfarcatur autem non 2t vend cava, medio dextro 
ventriculo, per feptum b dextro infiniflrum/ quod alias able- 
gavimus; (in i part.nobil. Exercitat.;) nec Harvcius admittit; 
praeterquam qu6d in pifeibus , & aliis innumeris animalium*, 
ipecicbus, defideratuc... Quamobrcm Sc Columbi & Harveii 
hmul fententia, dcfanguinis circuitus , concidit ; ut,.«Sc ob alias 
multas alibi didas & infra dicendas rationes ;ur propterea alio- 
rum opiniones, ibidem confutatas, brevitatis gratia nunc mif- 
fas faciamus. Si, quemadmodum cordi, corporis confervato- 
ri, fic & fubtili depurato fanguini, occurrendum ; ut ex eo iam 
elaborato, illico , ac e vcftigio, 6c fimul atque receptus , vita- 
lem id fpiritum totius gratia procreare & enutrire valeat } in- 
nato-que calido pratfto. fit; Sc confequcnter, ne partes & mem- 
bra ac inftrumenta languentia ouentur, Sc propriis muneribus 
dcflituantur,ope ferar: profedo praecipuum huic operi Sc prin- 
cipi fanguificans membrum conlultp a fapientiffima natura di- 
■catum fuit , & omni ratione conflituendum a nobis eft, huic 
muncri/aptum, promptum, vicinum , coniundum-que cordi, 
Sc non aliisj ut uni cordi, ciufdem-quc inftrumcnto, arteria:, 
fuppetias ferat;purum conficiendo alimentum (propria fangui- 
ficatricc vi,fpirituum vitalium calore, nec non arteriarum per- 
petuo motu , adiuvantibus, iocinori haud praeditis) perpetuo 
iubminiftrct; nimio calori Sc ficcitati , frigido humido-quc_» 
ferio prxilo.fit; atque excremcnta,crafTum, terreum, atrum-que 
humorem, ad propignendosfpii-itus ineptum , avertar". Hoc 
ita dcmonftrato a fufticienti partium enumeratione; cx repro- 
batis; Sc a corporis flrudura, fabrica > magnitudine , aptitudi- 
ne, proprio opere; nec non It duplici infervientium val'orum_/ 
annexione; quorum altero ad attrahendum aliunde impurum^ 
alimentum, altero, pofl receptas utilitates , ad iam elaboratam 
affluentem materiam, principi, cuius gratia confecit, tranlmit- 
. • D tendam. 


1 6 De Motu Sanguinis 

tendam > arterii nimirum, utitur: opportunius , prafentius, 
prarftantius-que vifcus quod-nam efle poteft ipfo liene ? Aliud, 
videlicet, cft iecur, hepatis murius fanguificandi gerens, id-que 
’ longe prarftantius, cordis feu copia & magnitudinis arteriarum 
beneficio; qua perpetuo fuo motu Sc calore , ob copiam Ipiri- 
tuum contentorum, in iplb vifcere cralTum Sc impurum fan- 
guinem attenuant, elaborant-que, ac demum in cor ipfum de- 
lerunt, eo-que ipfa adhuc alimentali nutriuntur» donec pcc- 
aortam ad caput tranfvehant, Sc ad alias partes, qua2t venarum 
ofcplisper anaftomofim nil mutuantur, eo indigentes. Ut ra- 
tionabiliter difcurreAti dilucidi (lime pateat, (ut enucleatius in 
proprio fplenis hiftoria tradfatu oftendimus,) ex (plenis fontis 
languine a<| cor adfcendente,(non defeendente in arteriam aor- 
tam ex veni cavi ab ipfo corde,) Sc perpetuo fubminiftrato» 
circulationem penitus corruero* Cxteriim, obiiciat quis- 
piam , quomodo ex (plene fanguis finiftrum cordis ventriculum 
ingrediatur , claufis valvis feu ianuis , (i fenfus de communis 
confenfus oftendir, in cordis Sc aortae diaftole Sc dilatationo 
tres membranulas femilunares, oftio intus apertas , foris clau- 
fas c(To* Solutio. Sapicntillime, ut omnia,i natura , ne* co- 
piofus a (plene feu ab aorti fangiys , Sc , cum eiufdcm arteris 
aortae motus impctu,diaftole, ventriculum repleret , Sc confe- 
quenter (piritus generationem impediret , id fa£tum eft. Sed, 
quia non (igilLatius nec cxa&e claudunt; per carumdem hiantes 
rimas arteria, plenis buccis fanguinem evomcns,finguIa quique 
diaftole, dicendo modo, minimam portionem de guttatim_# 
quali introducit; fyftolc poftmodum fpiriaim receptum ctiam_, 
ad extima tranlmittit. Et ita confultd (apientiflime-que natu» 
providens confulit - . Proh deorum hominum-que fidem ! ex 
communi confenfu,de Harveii Londincnfium-quepotiflimiim, 
afteritur, quod magna arteria, aorta, in altero fuo motu in caf- 
fum agat; in fuo primo motu, & praecipui a&one, lufl diaftole 
(i qusi altera Sc fecunda fyftolc pendet, qua: nec fieri poteft, nifi 
prima, deprimar effe&us, attra&io Sc repletio,praccedat & fiat) 
de magno amplificationis motu nihil agat,pr$ftet,Ycl portet, at- 
que 


i* Cordi, Prooemium» *7 

que iu vanus hic monxs fruftra fir*. Hoc fane,mc iudlce,ratio- 
ni valde dillonum. quod omiuiun talium fapientum pacc_> 
dixerim-. 

H a r v e i i ta&us 14. . 

Et, quum mcdtfu & Vafa [ibi indice re[pondeant magnitudine, Videlicet 
hena arteriofa, Cr arteria Venofa ; cur unum priVdto ufui dejlinctur. Vi- 
delicet dlendu pulmonibus, alterum publico? 

♦ P A R I s A H 1 contallut 14. 

Haec certo ex fenfu ia&a fc i i. citari , cft > quxrerc principia. 

. Propterca di&a fatisfacient : quia hoc pulmoni ingenitum dun- 
taxat in perfe&is; in aliis pulmone deftitutis 8c iplum dccft; hc- 
ut & alterum • cui & iplum infervit fpirituum lubminiftratio- 
n^ j. Nec partis,magnitudinis, fimilitudinis-vc cft» eundem— 
prxftarc ufum > toti parti -ve deftinari » famulari j fi prorlus 
exdem, dufdem eflentix, formx, magnitudinis , venx & arte- 
rix, fanguinc, alix chylum, aliae femen, deferant ; ut notum cft. 
Addimus quin etiam; quum hxc alia fint & diverla aliis ufibus; 
proinde fumma etiam naturx lapienti* ddhnata clfe pro tem- 
pore i fecus in ftrtu; in lucem editis aliter. Nec fecus fapienter 
heri poterar". Quod mahifcllius hinc colligetur, fi illud enixe 
'quxratur: quandoquidem hoc dextri ventriculi vas,vcna,abufu 
& officio, quoniam it cavi fanguinem (venarum modo) defe- 
rat; arteriola, quia fubllantii corpori arterix fimilis fit, nuncu- 
petur: fiquidem non fimplici, uti vena > fcd duplici tunica > ex- 
terni, quali vena; interna autem , crafficic huius, ferequintu- 
pli, prxdita : inluper durior , in tranlVerfas fibras di lloluta; 
quibus exterior venx tunica nullis contenta cft, ut inquit Gale- 
nus, 7 admiu. anat. c. j . Quam talem proinde rede Varolus ad 
roburgratii expulfionis faciam voluit. Nam in editis in lucem, 
non arteri?,fed venq partes agens, (i cava in pulmones (anguine 
afportans) talem ibidem obtinet : ne in refpirationibus facilo 
comprimatur dilatetur-que; & pulmo, fubftantia levis & rarus, 
facilius elevetur, ac fanguine,iam a dextri cordis vctriculi motu 
tenui reddito, diutias in hac (qux fubftantii arteria) contento, 
tenuiori ac Ipumofiori evafo , in fiu fubftantiam exudanro» 

Dx com- 


De Motu Sanguinis 

Commodius & melius alatur : nec non, ut fua cralsa , dura , ac 
.denfa tunica, minus aeris excipiat, quam arteria venoia, ne dex- 
ter cordis ventriculus, finiftro minus calidus, rcfiigcreturjquod 
Hippocrates docuit: quemadmodum ne in fcetu (in quo arte- 
ria* munus pracftat) vitalis fpirirus maternus, ab aorta exceptus, 
ab ipsi in pulmones tranfvcclus, tranllpiret , cvancfcat-quc^. 
•Aft arteria venofa, a munere arteria dicitur; &, quia pulfat , & 
acrem devehit continet-que in iis qui in lucem iam editi , fim- 
plici ac tenui tunica conftat, ut fua tenuitate & laxitate, ad tra- 
hendum conducenti, aer, exalperx arteria: ramis i corde tra- 
ditis, per fuos caecos meatus in cordis liniftrum ventriculum ( 8c 
cft illius, nobis, publicum tantum munus, non fanguinisin cor 
dcUtio» ut Harvcio & communiori opinioni) ad xftum con- 
temperandum facilius & promptius tranflpiret : quemadmo- 
dum prius in factu fimplici eadem tunica , ut venae congruum_» 
cft, alimentarium fanguinem i cava ad pulmones nutriendos 
deferebat, ut perquam belle patear, fapientiflimz naturz provi- 
dentiam uno & eodem femper inftrumento aliis in neceflitati- 
bus diverfis-que in temporibus toti confuluiile; veni, inquam» 
arteriosi; ficuti , alio ilmiliter , aliis '8c diverfis in temporibus 
egcftatibus-que, uni parti pulmoni femper prifto fuiiTo- Nec ’ 
aliter fieri potuit; nili aliquid initio in factu opportunum , in_, 
egrelfis in lucem deinde, alio addito , illud fruftrancum & nul- 
lius usus remunfifler" . quod de naturz fapientia didhim , exe- 
cratio magna foret - ' . Adde, qu6d, quum hzc Sc ex principio, 
& omnia principio llmul feminea fiant , fecus patrari non po- 
tui lient - ' . Eapropter in divinis nolite plus fapere quim opor- 
tet; quoniam parvus error in principio, fit maximus in fine. 

Harveii tadtus zj. 

E t quomodo probabile eft, (uti notavit 9\ealdus Columbus ) tanto fan- 
guine opus e fle ad nutritionem pulmonum l quum boc Vas , Vena Videlicet 
arteriofa , t xuperet magnitudine utrumque ramum dijlributionis Venae 
caVx defeendentis in cruralem. 

Paris ah i contaUus ly. 

Eidem pofitfi manifefta caufsa, & c x hiftoria , quid in <6r- 
* - * dis 


in CokdI) Prooemium. 29 ■ 

dis gratiam in calidioribus eodem refponlo fatisfa&um ef- 
fer* . Prcterea , cavae dcfcendentis ramos exuperat iure ac 
merito) quia non fimplici, ut vena, fed duplici tunica, propria 
interna craflicie fere quintupla, praedita cft; ut ex Galeno dixi- 
mus; infupcr-que tranfvcrfis fibris; quibus vena minime ; ut fa- 
picnter natura , non item Harveius. Nihilominus tamen ad- 
huc pluribus de caudis id maxime probabile efie ftatuetur, fi 
magni & continui pulmonum motus, (anguinis plurimam ab- 
furaentes,animadvertcntuc-,. Si fubie&a cordis caloris & mo- 
tus officina altum paricns perpendatur; fi arteriarum pulmones 
percurrentium motus & nutritio attendantur; fi continui aeris 
• & fuliginum It corde expiratione per pulmones cgrelfus, ac per 

eofdem acris pariter ingrefliis ad corinfpiratione, advertantur; 
ac demum, fi ex vocum cmiffione calor, fitis, & ficcitas , ut in 
fermonem, orationem , concionem-ve habentibus patet , no- 
tentur : plurimum detantumdem fanguinis abfumi, facili! faris- 
que probabiliter colligetur. , 

H A r v e 1 1 ta&us x6. . 

Et, quafo , quum pulmones tam propi fmt , & Vas tam amplum exi- 
Jlat , Cr ipfi in continuo motu; quid cft quod dextri Ventriculi pulfu opus 
Jiti er, quid eft , quod I^atura , gratia alendorum pulmonum , alterum 
Ventriculum cordi adiungere necejfe habeat l 

P A R I S A N 1 coutdfius 16. 

Ratio manifeftiflima in promptu elb quia, fi pulmones, leve 
Cordis flabellum , tenues fubftamia , fimili nutrimento ali & 
fervari debuere; fi ex parvo diaphragmatis (pontanco motu (ut 
aliis oftendimus) obfeqtH, elevari, attolli, dilatari aeris infpi- 
ratione debuerunt : tenui Sc fubtilidepurato-que ( fpurtiofo 
fpongiofis pulmonibus fimili^ (anguine nutriri itidem debue- 
runt-'. Ad quem efficiendum , ' & talem elaboratum praedari- 
dum, dextri verttriculi pulfu & continuo motu opus necefiarid 
fuit, & deinceps alterum vcntricuhinrneceflc habuit - '. Nec 
fecus fieri potuit in calidioribus & perfe&is, didas ob caudas, 
ad tales fecundarios ufus, praeftantioris vitat graii i. Ad pfteci- 
puum verd finem & ufum, ad vitam fimpliciter^jut tu-pifeibus 

Er.,> D 3 & 


j o Di Motu Sanguinis 

& aliis liquet, haud nccelTaria iftaec. Unde manifefte corruit - * 
fanguinis ad cordeorfum motus & circuitus; fcd (anguinis 4 
iplcnc ad cor (uefum motus & ingrelliis bene aflcrituc-. 

H a r v 1 1 1 tadEus 17. 

Quum dicunt, Jmijlrum Ventriculum i pulmonibus & dextra cordi 
finu materiam attrahere, ad JJdritus condendos , aerem videlicet & fan- 
guincmsOr pariter in aortam fpirituofum fanguinem dijlribuerei & bine 
fuligines. Videlicet retro per arteriam Venalem, remitti in pulmones , il- 
linc Jpiritus in aortam: quid e It, quod feparationem facit , & quid modi 
buc, modo idue , jpiritus fuligines citra permijlionem aut confu fumem 
commeant i Si tricujpides mitrales non impediunt egreffum fuliginum 
ad pulmones, quomodo impedient aeris i Et quomodo femilunares prohi- 
bebunt regrejfum Jp i rituum (fubfequente diajlole cordis ) ab aorta l Et 
omnino, quomodo dicunt , per arteriam Venalem fpirituofum fanguinem 
dijiribui i Ventriculo ftnijlro in pulmones, nec interim impedire tricujpi- 
des? quum ajfirmarint, alerem per idem Vas a pulmonibus in Ventriculum 
finiflrum ingredi , cuius egre/fui tricujpides Wx Valvula impedimento ef- 
fe Voluerunt. I Deus bone l quomodo tricujpides impediunt aeris egreffum % 
(r non ftnguinid • 

Parisani contatius 17. 

Horum revera quaedam communia non admittenda, ut pote 
rationi haud confcntanea . Cxterum , nullum negotium fa- 
ciunt - '. Acrem ad condendos (pirjtus attrahi > tam (alium e(- 
fe quam quod falfiffimum , in Tra&atu De fpiritibus , 8 c 
in primi parte Exercitationum, dilucide oftcndmin_.SinUh:um 
verb ventriculum (piritum in aortam diftribuere , & hinc re- 
tro fuligines in pulmones rcmittere,non me movet : quando- 
quidem utrumque rationi maxime conicntaneum cft: quoniam 
feparatio fuapte naturi fit; qufc fpiritus i ventriculo mittuntur; 
ab arteriis & totius corporis partibus, ut pote earumdem ex ufu, 
ad vitam alliciuntur trahuntur-que fuligines; quippe , qua: mi- 
nime tx ufu ,fed noxise, ab omnibus expelluntur, &proind^_, 
ubique, confufiono- T ricufpidcs mitrales , ut (pirirus in pul- 
mones i finiftro ventriculo admittunt , ita & pari ratione fimul 
calidi aecis cum fuliginibus ii) eofdera egrefhjm permittere-», 

? ' ujfro 


IN CorbEjProoimiiim. 51 

ultro concedimus : at vitalium /pi rituum in finiftrum cordis 
ventriculum rcgreflus «t femilunaribus non prohibetur , quia 
fyftole abierunt, Sc i partibus retinentur-. C atteram, nos alius 
& contraria: opinionis fumus, finiftrum ventriculum a fplene » 
fanguincm in arteriae diaftole admittere* nequaquam h pulmo- 
nibus recipere , ut fiiprii diximus . non propterea id de fpiriti- 
bus aflcrimus : fcd dicimus , vitales fpiritus , h cordis 6 c aortae 
fyftole explofos, ad cor non regredi} quia non folum expellun- 
tur, Sc ad extremas partes tranlmittuntur ; vcriim etiam , quia, 
ubi i corde Sc aorta fimul & fcmel, ut afluentes , fuperflui., Sc 
in aliorum gratiam geniti, explofi funt, ab aliis alliciuntur-, 
trahuntur , retinentur, infiti in calidi Sc in fui cuiufcunquo 
partis vitae gratiam, Sc confequenter non amplias cor petunt^. 

Harveii tatftus 18. 

Ampli fis; Quum l>enam arteriofam, Vas amplum, magnum, cum tu- 
nica arteritef altum , non niji privato & uni ufui (videlicet alendis pul- 
monibus) dejlinarint : cur arteriam Venalem Vix pari magnitudine cum 
tunica Verue modi , laxa, pluribus ufibus, tribus Vel quatuor Videlicet, fa- 
trefattam affeVeranti Volunt enim, per ipfam aerem e pulmonibus in 
fmijlrum Ventriculum permeare:Volunt /imi liter, e corde in pulmones fu- 
ligines per ipfam remeare: Volunt, ffirituofsf anguinis portionem d corde 
per ipfam in pulmones ad ipfos refocidandos dsflribui. 

Parisam i contactui 28. 

'Quamobrem venaarteriofa cralfa duplici tunica, arteria ve- 
ro venofa tenui & fimplici tunica prxdira fit; fuprJi iam di&uin 
eft. Ex mirabili naturx fapientia, ob neceflitates, & diverfa ob 
exercenda munera , etiam ob alia Sc diverfa officia diyerfis iiu. 
temporibus, nunc in faecu, nunc in editis in lucem, prxftanda, 
ita fancitum eft. Alterum verd uni privato muneri, alterum vas 
pluribus ufibus dicatum eft; tum quia ita conducebat} tum quia 
ita inftrumento, pani efTentix, & in ortus initio Sc p&ft com- 
petebat; tum demum, quoniam fitui partis &pofitioni fic opus 
tuir\ Cur? ulterias fi quxras : Quia fic melius } Sc quoniam., 
fruftra fit per plura quod fieri poteft per pauciora. Ita naturx 
(apientix vifiirn^. Quid multa? 

’. H A JL- 


j* Di MotIi Sanguinis 

Harvii x ta&us 19. 

Si fulig‘nes.O‘ aerem, a corde i 3 a*, ad cor hunc , per eundem tubulum 
Volunt tranf mitti; tam contrariis motibus & uftbus unum Vas cr unam 
Viant fabricare natura folitanon eil, nec videre ujbiam contigit. 

Par is ani contaMus 19. : ;r 

Si in uno tantummodo vafe inftrumcnto-vcita colligatum, 
quamobrem id naturae vitio vertendum? cur-ve mirandum.,? 
At mefaraicx, i iocinorc ad alteram ventriculi & inteftinorum 
tunicam fanguinem ferre , ab eidem chylum ad portam defer- 
re, crcduntum. Trachciam acrem ferre & referre,j>otum in_. 
thoracem admittere, Sc cat^rhum, cumdem-que foras remit- 
tere; nafum acrem & odores trahere, feu admittere ad mam- 
millares proceflus; adpe&us, ad cor, (ut os,) ad cordis ventri- 
culos, ad cerebrum ; cumdem 6 c fcetores, acrem , nec non ca- 
tarrhum, videre cft. Quid tum, nafuti ? an ufpiam vlfitum? 

HaRVEII taftus JO; * 

Si fuligines, fi aerem, hac Via permeare, remeare, contendunt , ut per 
bronchia pulmonum ; quare , exerta Vel inceifa arteria Venofa, neque ae- 
rem, neque fuligines, reperire in dijfertione pojfuntus ; & unde fetOper 
refertam crajfo fanguine arteriam Vrnofam i Jiam Vitiemus , & nunquam 
aere ; quum in pulmonibus & acrem remanentem cernamus i 
■Parisani 'cdntartus $0. " ‘ • v 

An nefeis, qu6d intus exiftens probibet' externum ? Si craf- 
fo fanguine referta cft, quomodo ac?teplenam contendis ? Arm 
non, accedente fanguine, aer recedi r* An, dum ariimal mori- 
tur, in expiratione totus (anguis ad cor, totus acr foras vel in_ 
pulmones fefe recipit, & fanguis calens ad vi fcus calens acce- 
dit" ? Quid , quod ? ari aerenfi inibi vidcrtpoflc contendis? ■ 
Harveii ra£his 3 1 . 

Si -quis experimentum Caleni f aceret, cani adhuc viventi trachciam 
inceideret,& foBibus pulmones aere impleret per Vim , (r dijlentos liga- 
ret fortiter; idem mox differto pertore multam aeris copiam in pulmoni- 
bus ufqtie ad extimam illorum tunicam iriVenerit; fed neque in arteria Ve- 
nosa, nnjncin JiniJlro Ventriculo cordis quidquam . Si alerem r pulmoni- 
bus, in cane vivente , aut cor attraheret, autpttlmones tranfmitterent; 

multo 


in Corde, Prooemium. 35 

multo magis hoc experimento id / 'tcert deberent. Immo in adminiflratio- 
ne anatomica inflati i cadaveris pulmonibus, etiam aerem flati m huc in- 
gredi ( fi ulli effent meatus) quis dubitaret l Tam magni Veri faciunt 
hunc ufum arteri* Vcnofe i videlicet adaerem e pulmonibus cordi defe- 
rendum, ut Hieronymus Fabr.ab dq.p buiusVafss catifsa pulmones f 4 - 
ctes fuijfe, Gr hanc effe prxeipuam pulmonum particulam, contendat. 

Parisani contaitus 3 1 . 

Quxfumus, in naturi pugnantia nc quxrantuc- . Si canis 
animal monens expitatione vitam terminat , & expirationo 
cor; arterix fyftole, pulmones, atque diaphragma, ik interco- 
ftales mufculi expilationi infervientes , acrem explodunt; & 
aer, quia explofus, & vacui fuga, egreditur, &,quod reliquum 
demum eft , iildemde caullis in fpongiam in vacuos pulmones 
fefe recipir". Qui ex corde egredi tur, &.rcicCus eft , per vim 
vacui fubfcqucnce fplcnis feti aorta: fanguinc,cor & pulmonum 
feu venx arteriofx arteriam venofam replente , tandem , nullo 
exiftente cordis motu, fcd adhuc calore , & confequenter nihil 
impedientibus tricufpidibus valvulis, quid mirum , quod in fi- 
jiiftro cordis ventriculo, 8c arteria venosa, nil prxtcrquam lan- 
guis& fpiritus reperiatur i Viventis canis exemplum non eft ad 
rem, nili nobis-cum facere, ac quin etiam itnplicare mavultis. 
Si cor ideo aerem trahit ut refrigeretur: &: viventis canis pul- 
mones maxime &c maximi vi extrinfecus aere fint inflati , ur 
expirare nequeant; ut proinde & ipfi, & diaphragma , & inter- 
collales mufculi valde, & femper magis,quia aer fubtilior cali- 
dior-que iugiter reddatur, excalfiant, femper minus , quia ma- 
xime tcnfi , nimis cxcalfaCi , movere moveri-que pollint: & 
cor fuapte natura calidius iit quam par; proinde pulmones ad 
ii» refrigerationem a natura confcquutum; eorum modo bene- 
ficio frullratum, frigido externo aiire privatum, interno aero 
nimis calido 6c infervientium partium nimio calore inflamma- 
tum; aefummopere excalfacis, arteriarum (anguine, vitalibus, 
fpiritibus, flbi maxime patienti occurrentibus, toto repletum 
ianguine; parum aut nihil agentibus valvulis; quia cor propriis 
motibus,niliomniuo, fere prorfus deftituitur; 8c quiadialtole 

E fieri 


$4 De Motu Sanguinis 

fieri nequit ; tum quia fupcrfluus aer vi immiflus , Sc morS au- 
< 5 tus , calore rarefa&us , in caufsi cft quid nullum datur va- 
cuum., neque egreflus; potiflimum etiam attenuato arteriali fan- 
guine vafa replente, Sc in cor patiens toto confluente & irruen- 
te: fi fyftole fit deftitutum totius, inquam: tum arterialis (anguis 
in finiftro eius ventriculo , ut ^ pulmonibus feu ab arteriali ve- 
ni in venali arteria, colligitur Sc remaner*. Er, fi hoc k rei na- 
tura colligitur; quomodo cor cum venosi arterii aere refertum 
efle poteft? Inflatio in cadaveribus, heic non inlervit ; quia pari 
frigore conftri&i Sc frigidis humoribus claufi penitus funr*. 
Exemplo fit manifefto vefica urinaria : qua:, vivens, & lotium, 
Sc arenulas,nec non lapillos i renibus Sc ureteribus de fcenden- 
tes, admittit: mortuam fi follibus infles, acrem minime egredi» 
nequaquam in urinarios meatus ingredi , obfervatis : non pro- 
ptcrca vivens talia no recipiebat. Sic de utre Sc animalium pelle 
difhim velim: quae, viventes, nonfubtiiiorem tantummodo ac- 
rem ingredientem , fed fenfibiliter fudores Sc crafliores fordes, 
explodunt: haudquaquam mortux vel calidiflimo immiflo acri 
egreflum permittunt—. Venam arteriolam praecipuum pulmo- 
num vas efle, certum elbquia cft proximum inde cordis inftru- 
mentum (impliciter neccflarium; propter quod Sc pulmones Sc 
arteria venola ad refrigerandum attemperandum-que fa&i funt, 
pr^ftantioris vita: gratia : quae in aliis , non ita calidis Sc perfe- 
ctis, in quibus (utin pilcibus, &c.) proptcrcafcnluumpcrfpi- 
cacitas &pracftantiorcs operationes, locutio, vox, &c. , noru, 
funt, non requiruntur^. 

Harvei i ta&us 3 1. 

Sed, amabo , fi aeri deferendo arteria Venofa condita fit , cur eiiu con- 
Jlitutio t it T>en*i 

Parisa ni contacfuf 3 x. 

Quia fic natura fapientiae convenit; quia ita docuit, non_ 
aliter; quia ita factui in utero, in lucem egreflb, conduxit; nec 
fecus lapienti us- ve hafce ob a&iones Sc utilitates fieri potuit - *; 
ut fatis fuper-que iam explicatum fuit**. 


Har- 


iv Cordi, Prooe‘mium. 

Harveii ta&us 3 3 . 

Eijlulis potitis opus effiet natur<e,(G? quidem, quales bronchia /unt, an- 
nularibus; ut /emper pateant, neque concidant,*? ut omnino Vacuae /an- 
guine permaneant , ne humor aeris tranfitum impediat; uti manifejlun? 
elf , quando pulmones pituita bronchiis Ve / in/arlta Vel paul Iulum ad- 
miffa laborant , ) fibilo <sr Jlrepitu oborto, dum rejpiramus. 

Paris ani cantaUus 33, 

Minerva docerc,nimu cft confidentia. Quum ergo pluribus 
itzc , Sc qu^m dilucidifiime fiipcrifis fine demonftrata, tcmpu> 
faeic fruilra ne conteramus. 

Harveii ta&us 34. 

Miniis toleranda iUa opinio, ju.e,quum duplicem materiam ( aeream , 
& /anguineam) necej/ariam ej/ead JpirUtts vitales efficiendos /upponit, 
/anguinem per mediajlini cordis caecas porofitates e dextro in finijirum 
Ventriculum trans/udare, aerem per magnu Vas arteriam Veno/am e pul- 
monibus attrahi, contendit: & proinde in /epto cordis poro/itotes plure: 
effc producendo /anguini accommodatas. Sed, me bcrcule, poro/tates nul- 
le /unt, neque demonfirari poffiunt. 

Pari sani contaSfui 34. 

Hoc plane lato orefatemur, Sc alibi planius Sc plenius pio- 
fiefli fumus; in 1 part. nob. Exerc. traftatu De (piritibus; atque 
in tantum de cordis fepto fufius Sc luculentius. 

Harvei us. 

[Sequentia in Parifana abfunt.} Septi enim cordis /ubjlanti a 
denfior & compaltior elt quivis altera corporis particula, exceptis offibus, 
& nerVis. Sed fiadejjent /oramina ; quomodo (quum fimul uterque Ven- 
triculus di/lenditur, & dilatatur ) alterum ab altero quidpiam , aut fini- 
/Irum /anguinem e dextro, exhaurire poffibile esll Et cur non potius dex- 
trum Jpiritus exfinijlro, quam fini (Irum /anguinem edextro Ventricu- 
lo per eadem /oramina eVocare crediderim. At mirum , & incoUgruMM 
certe, /anguinem per cascos ob/curos-que ductus, & aerem per patentiffi- 
mos, eodem injlanti commodius attrahi. Et cur, qu.t/o , pro / inguinis 
tranfitu in finijirum Ventriculum, ad ccecas & invifibiles porofitates, in- 
certas, ob/curas, con/ugiunt, quando adett per arteriam Veno/tm tam pA 
tensittr? Mirum mihi certe cft , quod per cordis fiptum ,craffium , dti- 

E. 1 , rum. 


f 


$6 „ De Motu Sanguinis 

rum, denfttm, compaltijfimum, viam facere , Vel fingere potitu , malue- 
runt, quam perpatens Vas Venofum,aut etiam per pulmonum fubflantiam 
raram, laxam, molHjfimam,ffongiofam. Drceterea,fi pcrfcpti fubflan- 
tiam f anguis permeare potuijfet, aut e Ventriculis imbibi; quid opus effiet 
Vena (y arteria coronalis ramulis ad ipfius fepti nutr itionem divarica- 
tu l Quod notatu digni (fimum ; Si in fatu {quando omnia rariora) na- 
tura cuaila fuit per foramen oVale fanguinem in finijlrum Ventriculum 
i Vetui caVa per arteriam Venofam traducere , quomodo Verifimile poffit 
effie, quod in adtdto, per cordufeptum , iam denfius atate f alium , tam 
commode nuUo- que negotio transfundat! [Pergit Pari fani rccenfio-J 
y, • Taihis 3 j. 

Andre as Laurentius, lib. (),cap. n,quaflione 1 1, aulloritate Ca- 
lati, De lo. afficit, lib. 6 ,cap. 7, (y experientia Hollerii fultus, affie- 
rit, Gr probat, e cavitate pelloris fcrofitatcs (y pus empyicorum in arte- 
riam Venofam abforptum per finijlrum Ventriculum cordis , (y per arte- 
rias , cum urina Vel cum fecibus alvi pofifie expelli . quin etiam 
in confirmationem adducit cafum cuiufdam melancholici, qui fepius de- 
liquium animi paffus, a paroxjfmo liberatus erat emijfme uritue turbi- 
da, fieticLe, acris : quo genere morbi tandem cunfellus , diffelto cadaVe- 
re, talis fubflantia, qualem mingebat , neque in Ve/ita, neque in reni- 
bus uffiiam apparebat, fed in cordis finiflro Ventriculo , (y cavitate pe- 
ctoris plurima : unde gloriatur, fe horum affeltuum talem prxdixljft 
cauffam. Ego autem non poffium non mirari; quumipfe materiam he- 
terogentam poffic eodem trafht eVacuari divinarat , (y prxdicaVerat: 
quod, iifdemvits fanguinem i pulmonibus infiniflrum Ventriculum fe- 
cundum naturam deduci, convenienter cernere, aut affeVcrarc non potuit > 
aut noluit . 

Itaque ex his (y huiufmodi pluri mis patet, quum ea , qtue dicta ante - 
, ' hac d prioribus, de motu i 'y ufu cordis C 'y arteriarum , aut inconvenien- 

tia, aut obfcura, autimpoffibilia, diligentius confidcranti appareant su- 
tile proinde admodit fore ,pauUo penitiiis rem tntrojp icere; arteriarum Cy 
' •• cordis motus , nonfolum in homine , fed (y aliis uniVerfis animalibus cor 

habentibus, contemplari; quin etiam vivorum diffiellione frequenti, mul- 
taque antopfia. Veritatem dfiemere, & inVefligare, 


» 


P A R I 


xn Gorde, Prooemium. 3? 

Parisani cmtdHus 33. 

Superius, conta&u 1 3 , fatisfaftum eft, & infr^i adhuc fiet - .- 
DcAndrea: Laurentii delcripta experientia nunc ne verbum., 
quidem; quoniam non eft huius loci de iis verba facere; ied be- 
ne infra, ubi occabo fefe obtulerit , opportune fermonem ha- 
bebimus. Adeo placebit"*. 

Iamnunc, cx hac-tenus, praeter unum aut alterum, (qua: 
ali6 ablegavimus,) k do&o Sc fabrili viro magna fagacitate al- 
latis, Sc diligenter excudis, nihil fapientibus obfcurum, incon- 
veniens, vel impoflibile, obviam venit; nihil-quc miniis trepi- 
dationem fecerit, ac illa, quam vir maximo ingenio valens cir- 
culationem prae fe fert - . Reftat , ut eius veftigia quoquo ver- 
fum Aequentes, hoc pulcherrimum monllrum ex eius ingenii a- 
cumine ortum , hac-tenus i nobis minime fubodoratum , ob- 
fervemus, venemur; atque fubftftentes, pro viribus cordis Sc in- 
fervientium partium , fufeeptum munus fuftineamus ; 
idem-que in naturx,fapienrix, & fapientum 
gratiam , tueamur.,. ' 


«ftvvlVt 


E 3 Guii*- 


?■ s 






* 


3 8 De Motu Sanguinis, t 

Guil. Harveix 

. * *" » ' ' ' 

Exercitatio Anatomica, 


MOTU 


Dt_ 

CORDIS 


-s, 


ET SANGUINIS 
In Animalibus . 

Caput Primum. 

Cauffa , quibas adfiribendum auctor permotus fuerit. £Quod 

caput Parifanus totum tranfinifir*.] * 

U u m multis Vilsorum diflettionibus (uti ad ma- 
num flabantur) animum ad obferVandum primum 
appuli; quo cordis motus, ufum Gr utilitates in ani- 
malibus per autopfeam , Gr non per libros , aliorum - 
I que /cripta invenirem : 5 \em arduam plane diffi- 

cultatibus plenam continua reperi, ut (cum Fracafio- 
rio) motum cordis /oli deo cognitum fhijfe , p.ene opinarer. T^etenim, 
quomodo Jyfiole aut diajlole fieret, nec quando, aut ubi dilatatio Gr con- 
firilf io, exi flerent, re Ile potui intemofcere , propter celeritatem fcilicet 
motus, qui in multis animalibus nitlu oculi , quafi traieflo fulguie , fi 
in conjpeilum exhibuit, Grfubtraxit illic o, ita ut modi hincfyfiolen, il- 
linc diafiolen, modi e contrario, modi Varios , modi confufos fieri motus 
me exi [limabam cernere. Vade animus mihi flulluabat , nec quidVel 
ipft fiatuerem , Vel aliis crederem, habebam, Gr, motum cordis effe qua- 
lis Euripi fluxus Gr refluxus Ari fio teli , A iidream Laurentium fcripfif- 
fi, non mirabar. 

Tandem maiori indies Gr difquifitione & diligentia tifiu, multa fre- 
quenter Gr Varia animalia viva introfiiciendo , multis obferVatiunibus 
c» datis, Gr rem attigijfe , & ex hoc labyrintho me extricatum eVafiffeffi- 
% mul-que 



I 




in Corde, Cat. I, 

mul-que motum Gr ufum cordis Gf arteriarum , qu* defiderabam, com- 
perti habere me» existimabam. Ex quo non J blum prhatim amicis , fed 
etiam publice inprteleltionibus meis anatomicis » academico more , pro- 
ponere meam in hac refententiam non Verebar. 

Qua quum afiis (uti fit ) placebat» aliis miniis: hi convellere, calum- 
niari, Gr Vitio Vertere, quod d praeceptis Gr fide omnium anatomicorum 
difiefferim: illi rem noVam cum inquifitu dignam, tum maxime utilem 
fore confirmantes, plenius fibi explicatam pofcere. Tandem amicorum 
precibus, ut omnes meorum laborum participes fierent, parti m etiam alio- 
rum permotus inVidid, qui, ditta mea iniquo animo accipientes, Gr mi- 
niis intelligentes, me publice traducere conabantur, ut omnes de me Gr de 
re ipsa indicium ferant, b*c typis mandare publice coa Itus fui : Sed Gr eo 
libent itis, quid Hieronym. Fabr. ab Aq. p.,quum fingulas p.ene anima- 
lium particulas accurate Gr dofte peculiari tra flatu delineaverat, folum 
cor intaltum reliquit: Denique, ut, fi quid reipublic<e lite rari <e ex operi 
mei utile Gr commodum hac in parte accedere tforfan refte fecijfe me con- 
flaret, nec alii omnino inertem me vixijfe Viderent; & , quod fenex ait in 
Cornee di a, 

(Nunqua quifquam ita bene fubdulta ratione ad vitam fuit. 
Quin res, astas, ufus, aliquid apportet novi. 

Aliquid admonear, ut illa, quae tc (cire credas, nelcias, 

«* Et, quae tibi putaris prima, in experiundo repudies^) • 
illud forfan in cordis motu eVeniat nunc, ut alii hinc faltem, hac data Vi3, 
felicioribus freti ingeniis, rei rtUius gerencU Gr melius inquirendi occa- 
tionem capiant. 

Parisanus. 

I N primo capite, feribendi cauriam Harveius reddit: quia do 
cordis motibus, ufibus, & utilitatibus iam diu haefitans, reli- 
ctis libris , & aliorum aultoritaribus , vivorum diribitionibus 
animum appulit: multos-que per labores & difqniritipnes , vi- 
va introlpicicndo, multis collaris obfervationibus, rem fefc at^ 
tigifle ratus , riios amicos & doltos viros privarim & publice 
in anatome adminiriranda participes faciens, quum aliis ea pla- 
cere, aliis, ex invidiS, vel malignitate, minime probari animad- 
verte- 




4 ? Dx M'oru Sanguinis 

verteret - , tandem, uti inquit, amicorum precibus , ur ipfi parti- 
cipes fierent , ac dc fe dc-que re ipsa indicium ferrent , typis 
mandare coadus fuit, ut-que, fi-quid rei publicx litteraria: fui 
cx operi utile Sc commodum hac in parte accederet , forfan re: 
de ie feci ire conflaret, nec alii omnino inertem fc vixiile vidc- 
xenr - . Simul atque fublimis ingenii viri libellus noilras ad 
manus pcrvxnitj& fummis quidem dodorum virorum laudi- 
bus comitatus : visa inferiptione , arduo animadverfo argu- 
mento, audorem, cum ex hilcc, tum cx prxacccptis laudibus, - 
magni ingenii credidimus,* uti experti ctiamnum fatemur: ur* 
qui lui ingenii acumine , omnium iamnunc fapientum audori- 
tate, laboribus, & rationibus, hac in repollhabitis , in alia om- 
nia ivit, Sc, quod admirabilius, dodilumos viros, rotam -quc_, 
Londiricnfium academiam, le-cum traxit: quin immo , quod 
gravilfimum, & fapicntillimx naturx opus & fabricam , alio- 
rum-qtic omnium, cum antiquorum , tum recentiorum fapien- 
tum dida, (fuis exceptis,) adverfus omnium opinionem arbi- 
tratu fuo interpretatur, Sc quafi fibiperlpicacifllmo moremge- 
rere facit cogit-que, fi illi, Sc didis dodis viris , fi dem adhi- 
beamus. quod opus eximii, inquam, ingenii cft. Quamobrem 
eius confidcntiam,qucmadmodu Sc Londinenfium dodiifimo- 
litm acadcmicorum adhibitam eidem fidem, admirati, arduum 
ab ipfo fufccptumopus prxfcnti animo , ut in fubtilibus & in- 
geniolis ncceUiim eft, per omnia volutare, coepimus ; Sc eunda 
animadverfa eius ingeniofx fubtilitati & magnx callidirati tri- 
buenda credidimus; quandoquidem reverS talia (lita & fe-cum 
facientium pace dixerim ) nec malleo , (quemadmodum , ad 
Lydium lapidem ducentes , periculum faciemus , ) nec pon- 
deri , (ficuti fiipri nonnihil experti fumus,) liare exi Ili ma ve- 
ri m_>. Quomodocunque tamen res fefe habitura fit, virum lau- 
de dignum dicimus; cum multos fulccpros ob labores ; tum_, 
quia luopte ingenio munus, ad vcrliis omnes lapientes , maxi- 
me 8c perquam maxime laboriofum Sc ponderoliyn fulcepir*; 
id* que oneris dc fuis humeris hac-tenus portavit ; alios-quo 
omnes dodos (quibus dicatum fuit) collegii Londinenfis,quos 

ipfe 




In Cordi, Cap. ]. 41 

ipfc laudantes audivi, in fiiam fentendam duxit : quod-que nos 
maximam in admirationem, inquam, trahit; tot do&iffimorum 
videlicet mentes, de quin edam oculos , hoc veluti magico (ni 
fallor) opere (cuius, quorum-que pace dixerim) deludit - '. 
Quamobrem adverfus ipfum, alioquin dodlum virum.in lingu- 
lare certamen defeendere, igre fero: quoniam,quum ob mirifi- 
cum fuopte ingenio de fagacirate- reprzfimtatum -opus magni? 
laude de honore dignum exifliment omnes, fi c iifdcm eum exue- 
re me velle videbor: atque proinde pofitus in medio , quo mc 
vertam, nefeiam: nec tacere, inquam, nec loqui , profequi-vo 
fciam: quandoquidem, fi fileam , quodammodo operi , (quod 
nolo,) fcriptis,de fadtis,de fidis, (ni fallor,) fubfcribo: ne-du,fi 
aliis attentior, decadem laudibus efferam , (quod ingenui non 
eft hominis, ne-dum philofophi,) de, quod maxime urget , an- 
tiquos fapientes, de nobis oprime meritos magiftros , (beno 
dixifle credam) derelinquam, de , quod magis intereft , verita- 
tem deferam, atquequin etiam, quod plurimi noflri refert, mc 
ipfum, qui aliks cordis hi floriam , aliis fplenis fabricam (in 1 
part. noflr. notii. Exercit.) pertradlansS oppofitum fcripfi de 
fuftinui, fallens derelinquam. Quas propterca ob cauflasdub- 
tilis vir, non molefte, fed sequo pacato-quc animo feret, fi meas 
Ipeciatim, de antiquorum partes generatim fufeipiam, fi verita- 
tis caufTam agam. Secus, praedarum fuum ingenium admiror, 
de difficillimum fufeeptum munus laudo, qua- tenus libi de mul- 
tis ptobabile vifiim redditum-quecft, de qud-tenus, in maxime 
arduis, nc-dum impoflibilibus, voluifle de tentatte, fatis. Ita 
priclariffirai Londinenfes academici medici , fe-cum fentien- 
tes, atqui boni- que facient: quando 

Tendimus luc omnes , metam proferamus ad unam. • J 

ad veritatem, finem hominis; qui cogniti, titinam verum , u- 
num, una confequamur omnes. 

^ Vt^nT »a¥ • V- r 

H AR- 


F 


4 * 


De Motu Sanguinis 

Ha r ve i i Caput II. 

% ® 

Ex divorum diffcttione, qualis fit Cordis motus. 

Ta&us 36. 

itaque in cordibus omnium adhuc viventium animalium , a- 
perto peitore , Gr dijfecla capfulaqu a cor immediate circumcludit, ob- 
ferVare licet, cor aliquando moVere, aliquando quiefcere ,GreJfe tempus in 
quo moVetur, Gr in quo motu de fli tuitur. 

H. ec manifejliora in cordibus frigidorum animalium, ut bufone, fef- 

pentibus, ranis, cochleis, gammaris, crujlatis cunelis, f qui Ilis , pifii- 

culis omnibus: Fiunt etiam omnia manifejliora in cordibus aliorum , ut 
canis, porci, fi eo-ufque attente olferVaVeris, quoad emori cor, Gr langui- 
dius moVeri, Gr quoji extingui incipiat: tum etenim tardiores Gr rariores 
ipfius motus Jieri, Gr longiores quietes, cernere aperte Gr clare poteris , &• 
motus quala fit , & quomodo Jiat , commodius intueri Gr diiudicare 
licet. In quiete, ut in morte, cor laxum, Jiaccidum , cncrVatum, inclina- 
tum quafe iacet. ' , 

In motu, Or eo, quo moVetur, tempore , tria pra citeris animadver- 
tenda . i 

Ta&us 37. 

I. Quod erigitur cor, & in mucronem M fe furfuri eleVat * Jit ut i Eo 
tempore ferire pettus, & feris fentiripulfatio pojjit. 

Ta&us 3 8. 

I I. Vndique contrahi, magis. Vero fecundum latera, ita, uti minoris 

magnitudinis, & longiufculum,Gr coReHu appareat. Cor angui R te exem- 
ptum, & fuper tabulam aut manum pofitum, hoc facit manifefium: quod 
teque etiam apparet in corde pifciculoru,Gr iRis frigidioribus animalibus , 
quibus cor coniforme aut longiufculum esi. * ' 

Ta&us 39. 

III. Comprekenfum manu cor eo quo moVetur tempore , duri u fin- 
ium Jieri, i tenti one autem iEa duriciesejl. quemadmodum, fi quis , la- 
certos in cubitu manu comprehendens , dum moVent digitos, iEos tendi, &• 
magis reni tentu Jieri percipiat. 

• Ta&us 


"V 


in Corde, Cap. II. >, 

l - , • , . Ta&us4o. 

I V . T^otandum in/uperin pi/cibus, Gr /rigidioribus /anguineis ani- 
malibus, ut/erpentibus, ranis, (rc., i do tempore, quo moVetur, cor albi- 
dioris coloris ejje; quum quie/cit a motu, coloris /anguinei /aturum cerni. 

Ta&us 41. 

Ex bis mihi Videbatur nuni/ejlum ; Motum cordis ejfe tentioneni 
quandam ex omni parte, Gr/ecundum dubium omnium fibrarum ,Gr con- 
firiiliontm undique, quoniam erigi, Vigorari, minorari, Gr dure/cere in 
omni motuVidetur, ipfius- que motum effe, qualem mu/culorum, dum 
contractio fit/ecundum ductum partium nerVo/arum, Gr fibrarum ;mn- 
/ouli enim, quum molentur, & in attu /unt, rigorantur , tenduntur , ex 
modibus duri fiunt, attoduntwr, incraf/antur, Gr fimi liter cor. 

Ta&us 4z. 

Ex quibus ob/erVatis rationi con/entaneum eft , cor, eo , quo moretur, 
tempore, Gr undique confiringitur,Gr /ecundum parietes meraj/e/cit , /e- 
cundum Ventriculos coarttari, Gr contentum /angui nem protrudere . quod 
ex quarta ob/erVatione/atis patet, quum in ib/a tenfione /ud , propterva 
quid /anguinem in /e prius contentum exprej/erit, albe/cit , Gr denuo , in 
laxatione, Gr qui ete.fubingrediente denoro /anguine in Ventriculum , re- 
dit color purpureus Gr /anguineus cordi. 

Tattus 43. 

Veriun nemo amplius dubitare poterit, quum , u/que in Ventriculi ca- 
ritatem inflicto Vujnere, fingulis motibus Jive pul/ationibus cordis, m ipsa 
tenfione, profilire cum impetu /oras contentum /anguinem Viderit. 

Simul itaque bxc, Gr eodem tempore, contingunt, tenfio cordis, mu- 
cronis en f lio, pul/us, (qui /orin/ecus /entitur ex adufione eius ad pcfftis,) 
parietum incrajfatio , Gr contenti /anguinis protrufio cum impetu a con- 
Jlrictione Ventriculorum. 

Ta£his 44. 

Hinc contrarium Vulgariter receptis opinionibus apparet , (quum eo 
tempore, quo cor pe Uus /erit Gr pul/us /oris /entitur, una cor difiendi 
/ecundum Ventriculos Gr repleri /anguine putetur , quanquam rem /e con- 
tra babere intedigas, ) Videlicet , cor, dum contrahitur , inaniri. Vn- 
de, qui motus Vulgo cordis diafiolt exifiimatur , reVera /yfiole eft. Et 
/imi Ii ter motus proprius cordi , diafiolc non eft , /td /yfiole. f^eque in 
. F a diafiole 


44 Db Motu Sanguinis 

diaflole vigor atur cor; fed in Jyfiole: tum enim tenditur, motetur, Vi- 

goratur. 

Ta&us 4 j. 

T(eque omnino dimittendum illud, (tametfi divini Vefalii addutto 
exemplo confirmatum: de Vimineo circulo fici licet , ex multis iuncis pyra- 
mida tim iunttis ,) cor fecundum fibras reftai tantum moVeri, & fiejum 
apex ad bafin appropinquat, latera in orbem difiendi, & catitates dilata- 
ri, &■ Ventriculos cucurbitula formam acquirere, fanguinem intro /ti- 
mere, (nam, fecundum omnem, quem habet, duHum fibrarum, cor eodem 
tempore tenditur, confringitur,) & potius incr affari & dilatari parietes 
& fubfiantiam, quam Ventriculos:^, dum tenduntur fibra a cono ad bl- 
fim,<y cor tma ad bafin trahunt , non in orbem latera cordis inclinarent* 
fed potius contrarium ; uti omnis fibra in circulan pofitione ,dnm contra- 
hitur Verfus reUitudmem . Et ficu t omnes mufculorum fibra , dum con- 
trahuntur, in longitudine abbreviantur, ita fecundum latera difiendun- 
tur, & eodem modo quo in mufculorum Ventribus incrajfantur. Adde,, 
quod non filum in motu cordis , ptrdircHionem & tncraffationem parie- 
tum, contingit. Ventriculos coarllari : fed ulterilis (eo quod fibra iBa, five 
lacertuli, in quibus filum fibra re(la,(in pariete enim omnes fient circu- 
lares) ab Arifiotele nervi di Ha, funt Vario Jn Ventriculis cordis maiorum 
animaliu, dum una contrahuntur, & admirabili apparatu,) omnia inte 
riora latera Veluti laqueo invicem compelluntur, ad contentum fanguinem . 
maiori robore expellendum, 

Ta&us 4 6 . 

ftyue Verum efl fimiliter , quod Vulgo creditur, coruBofiuo motu , 
aut difientione, fanguinem in Ventriculis attrahere , dum enim moVetur, 
e* tenditur, expeBif.dum laxatur, & concidit, recipit fanguinem et mo- 
do, quo pofiea patebit. 

Parisanus. 

H Eri, hoc eft» in praecedentibus dedicatoriis epifiolis, ac 
dein in primo capite, expofita utriulque noftrum feribendi 
occaiione, hodie, 6c nunc , pr opi iis in bivio pofiti , concordes 
ambo iter fa<£hiri,ad lucem & veritatem apifeendam tendimus. 
Et, ut Harveius prior finiftram terfus (fui pace dixerim) futim 

tendit 


in Cordi, CiP. II. 4; 

tendititer, ita nos dextrorfum pergemus: hinc vifuri, uterno- 
ftrum lucis ortum & folcm-verfus tendat, uter veru contra te- 
nebras, Sc occafum-verfus, vergat Sc progrediatur : ut hinc po- 
Aea pateat, quod parvus in Sc ex bivio rccclfus, parvus erroe-. 
in principio, Hat Sc fit maximus in fino- Quum autem ille au- 
ctoritatibus nullis flare profiteatur, & adverfils contrarius-quc 
proifus(& eft altera bivii via) iis firqux fcnfu comprobata: cre- 
duntur: propterea, fi lapientibus antiquis & modernis concor- 
dibus, & iis, quae ex fenfibus deprompta, communitcr-quc Sc 
una fanda funt, Harveius lenfu Sc ratione contrarium fentiat: 
tametfi , alterutrius partis fenfum deceptum , rationem- quc_, 
halluci natam & fallam fore, profedo afferendum fit ; quando- 
quidem una veritas eft, & contradidorium alterutrum tantum- 
modo verum extat: etiamfi nos fecus , Sc contri ac ille, affera- 
mus: nihil adum erit - *. quoniam , fi tot dodiffimis idem len- 
tientibus fides abrogetur , nobis unis , vel aliis etiam additis, 
non adhibebitur* Eapropter in dubium omnibus verfis ; fen- 
fatis principiis, veluti maximis, & axiomatibus , ac aliis ex fen- 
fu fimul depromptis, quibus ratione contradici nequit , dunta- 
xat politis, agendum nobis erit : ut talibus oppofitis iuxta fo 
pontis, &ipsa ex repugnantia, atque urgente convincente-que 
fimul ratione «veritas eluccfcar'. Contraria: autem opinioni, 
hac-tenus probatae, & communiter receptae , ut plurimum ad- 
haerebimus; quae erit altera bivii lemita, qua porro pergemus. 
Itaque omnium omnibus relidis Sc miliis, Harveius , alio ver- 
tens animum, aliam contrariam fententiam omni arte expifea- 
ri conatur, atque, fcnfu duce, (ut ait, opinatur-que,) rationo 
Comite, fui ingenii acie pulcherrimum libi, Sc libi credentibus, 
aedificium erigir*'* Confultb quidem hzc agenda pertradat, Sc 
diuturno tempore animo verfat, manu-que pervolvit: Verum, 
quoniam, «1 fapientibus & peritis pilcatoribus fecedens, Sc pe- 
nitus abdicatus, iis-que Ipretis, rivum libi pilcatu facilem (ca- 
fufortalfc) eft ingreflus; animali u faeces inibi cxpifcatur.Quipr 
pe qui, (ad rem propius,) ut facilius & luculentius veritatem., 
indagare pollit, animalium faeces in rivulis ex ipfo coeno expif- 

F 3^ catur. 


4 6 • , DeMo tu Sanguinis 

catur; pifciculos videlicet, ranas, anguillas , teftudines,fcrpen- 
tes, bufones; unde fenfus veneno inficiuntur & pereunt; indo 
intelle&us. In fumma; Omnium frigidiffima animalia, quo- 
jum cor pufillo calore, pauciori & debiliori fpiritu prxditum, 
tardiori motu movetur, colligit & accipit , de cordis motibus 
periculum faftutus, iudicium-que laturus. Proh deus ! quo- 
modo celebres viri quandoque hallucinantur, irretiuntur? Am- 
plius; Tale illius motus iudicium defumitur ex illorum aperto 
pe&orc! ulteritis, referato pericardio, cordis capfuliUcri expo- 
litis; magnis exceifis vafis, cava & aorta; evacuato-quc fangui- 
ne:adhxc, utroque privatis fanguinc, yenali, arteriali : & infu- 
per - , (bone deus!) nudis in tabuli pofitis, aut in manu, poft diu- 
turnas lacerationes, & totius fanguinis fpiritus-que evacuatio- 
nes, plus quam femimortuis, languidiffimi cordis motus fenfu 
quxritun.. Qui experiendi modus in dubio pofitus,immo om- 
nino fallax, ex ineptis fubie&is corporibus, laceratis* & expi- 
rantibus, fere-que mortuis , mirum in modum admiratione^ 
nos afficit: quando potiiks id periculi faciendum foret in ma- 
ono corde duorum ventriculorum» calidifllmo , robuftitiimo, 
qultm ociflime, ac in viventi animali ; & non omnino contri, 
ubi omnia in obfcuro ac in tenebris funt. Quo in cafu,inquam» 
fenfus non poteft non decipi & falli : atque deinceps experien- 
tis intellectus, & fequaces, cortice natantes , immo fidem didtis 
Sc feriptis facile adhibentes, vix fuperficie-tenus fenfu &r intcl- 
ledtu rem ipfam intuentes, ut ille-tota via, fic tuto & ipfi coelo 
aberrant - *. 

Contactus $ 6 . 

Ad rem propius. Cor nunquam quiefeit, nifi laboret, & ae- 
groter*. nec tunc eft quies : nec ullam in eo fenfilem eft reperi- 
rc quietem, nifi quae mente concipitur contrarios inter motus, 
diaftolcn & fyftolca— Si laboret, pulfus fit interpolatio. In 
praefocatis, quies non eft omnino in corde, quia laborantes vi- 
vunt fic,quod ad fenfu m_,. Sic in morientibus , & valde frigi- 
dis , languida diaftole, languidiflima & tardiflima fyftble,ut vix 
appareat, propterea quidccrc tunc cor vidctuc-. Quid mirum 

. igitur. 


IN CoRDE,'CaP. II. 47 

igitnr, qubd in frigidifiimi fuipte naturi animalis languentifli- 
mo &: moricnti corde, anguillae, ranae , pifciculi , bufonis.» ac 
etiam calidiorum, canis» porci, (i fuisne per latam paleam ex- 
emplis recedamus, ) fed moriendum, vix cordis elatio , diafto- 
le, primus praecipuus-que cordis motus , ei (Impliciter neccf- 
farius, appareat? alter vero, ut pote non fui cordis gradi , pro- 
inde fibi minime ncceflarius, fyftole, tardior , ut vix apparear*? 
& fortaftc tunc nulla, quoniam, quid explodat, non habet,- fed 
bene, dum vivit, dilatatur, alimentum appetens; & dilatatione 
diaftole allicit, non autem rei icit quod non habet ; propterca 
potius concidit , quim ut ad fuperfluum reiiciendum movea- 
tur. Quod, non animadvertens Harveius, quietem vocat , Sc 
unum duntaxat cordis motum ftatuir - . Hinc, inquam , hallu- 
cinatio & Harveii& fequacium, qu&d unus tantummodo mo- 
tus, Sc non diaftole, dilatatio ad fanguinis atrradlionem,fcd fy- 
ftole , a pulmonibus affluentis & Hucntis 'fanguinis explodo, 
ftatu?tur. Hinc poftea totus in acre pifcatus. 

ContaUu: 37» 

Quod in primo notando audior feribit , bene quiefem (onat; 
quoniam rcdlae fibrae, (redtae , inquam, nota ; quia mox omnes 
confundit,) badm-verfus ad fuum principium fefe colligentes, 
& mucronem, cui infiguntur, trahentes, elevant cordilacando. 
fic pedtus feriunt, quod non vulr". 

ConUHtu 3 8. * 

In fecundo notando mox confundit , depugnantia dicit - *: 
quoniam, fefe cor erigere, elevari, & pedtus ferire , (a rcdlis fi- 
bris,) cft attolli, brevius fieri, Sc in fpnaericum, in orbem , au- 
geri: at contrid contrahi fecundum latera, ut minoris magnitu- 
dinis Sc longiufculum (nota longiufculum) appareat,cft contra- 
rii motus, quos dmul & fcmel neri repugnat : & hic eft motus 
languentis Sc moriends cordis , conftridtionis & cadentice : & 
huic conftridtionis motui repugnat erigi & ferire pedtus ; quin 
illius eft defcenfus Sc recelius k pedtore y ut elatio Sc acceflus 
furfutn, eft diallolcs per redtas fibras elevatio & furfum tendo. 
In anguUlx exenterato morienti corde unus tantdm fefe promit 

morus. 


48 De Motu Sanguinis 

motus,' aut vix alter: &cftdiaftolc: quam pro fyftolc recipir* 

Hasvcius. Syftole aurem, ut pote parvus motus in languenti, 

& quaft quies, quum fub fenfum vix fere cadat , proinde Har- 

veium fallit, ut deinceps unum putet , & diaftolen pro fyftolc_i 

accipiar*. 

Contattus 3 9. 

In tertio notando Sc fallitur Sc fallit; ut iamiam ex eius ver- 
bis colligetur; quia tentio, Sc duricics ex tentione , ut in lacer- 
tae mulculis fircontradiioncper redtas fibras verius fuum prin- 
cipium, fua brevitate; fcd latitudine Sc augmento in orbem, in 
lpna:ricum, cum cutis dcmufculi elevatione contingit - : quum 
tamen, ex mente audtoris, cordis parietum conftridtione yer- 
fus centrum Hat *, qua: cft in fyftole > concidentibus Sc laxatis 
(melius, i fyftolc contraitis) cordis parietibus, quod duricic‘{ 
& tentioni, mulculorum renitentia:, repugnat, & veritati: quia 
ibi nulla obfiftentia; quum parietes- deorlum vergentes & ca- 
dentes, cedant, non repugnent: Sc, parva, quae percipitur,duri- 
cics, non ex renitentia, fed ex fubftantia: foliditateeftj quoniam 
in conftri&ione non fit renitentia , fcd bene in contradtionc re- 
dlarum fibrarum furfum * Sc tunc ventriculi in orbem dilatati 
tangenti digito occurrunt & reliftunr*. 

Contactus 40. 

In quarto fimiliter notando hallucinatur audior , quam- 
vis fermo verus fit; quoniam albidioris coloris apparet cor- 
dis fiipcrficies in elatioris elevationis in Iphaericu motu, quan- 
do redta: fibrae, redte tendentes Sc moventes ad fuam bafim mu- 
cronem, parietes medio cordis i centro elevant; Sc confequen- 
ter fanguine ibi exiftente, eo-que fluente, deinceps ab ipfo 
fanguine remota p ilei um parietum fubtilium fuperficies,utpo- 

fpermatica, alba evadit, non autem ex contrario motu cou- 
ftridtionis, fyftoles, fanguinem expellentis , (Sc proinde tunc Sc 
tangens , expellcns-que , rubra redditur in pifcitxu , ob parie- . 
tis tenuitatem,) ut nunc libi videri alTerer*. 

Contactui 41.* 

Quinta* Bene texit, cordis motum (praecipuum falcem; ten- 
■ tionis 


m Corde» Gaf. II. 49 

tionis fcilicet) c/Tctentionem quamdam cx omni parte > qua- 
lem mufculorum; ut nil verius dici po/fit; quia vigoratur, mi- 
noratur* (fecundum fcilicet longitudinem, ) durefeit , inquit-. 
Sed fubiungit retexendo, Sc /ibi ac veritati dcftruendo ; videli- 
cet, e/fe motum fecundum dudum omnium fibrarum , Sc con- 
ftridionem undiquo- Quod multifariam repugnar*. Primb, 
quoniam diaftolcn motum cfle negat, de quo infra. Secun- 
db, quia erigi, vigorari , qux contraria conftridioni , motui 
adverfantur. quippe ille furfum Sc extrorfum, extra redas fei- 
licet fibras, fimul; hic, conftridionis , deorfum Sc introrfum^ 
vergit & tendit: ille dilatando & recipiendo; hic conftringcn- 
do expellendo-que : hic tranfverfis & aliis , inquit , fibris; ille 
redis duntaxat. Demum, quia, ut duplex motus, diaftoles , Sc 
fyftples; ita duplex inftrumentum, duo moventia Sc ab ivicem^ 
feparata Sc feiunda, non autem in adione coni unda, ut ftatuir. 
Quod cx duplici, ut patefiet, motu, ex omnium audqritatc , & 
ratione, tum ex ipfo fenfu , ("di/linda clfe,& feorfim agere, do- 
cente , ut nec fecus e/Te polfe ab/que confufionc Sc totius dc- 
ftrudione,} conftabit-. 

Contatfus 41. 

Sexto; Ex his non bene notatis, prarpoftere concludit ex quar- 
to notato, cx albidiori videlicet coloris fupcrficie ventriculi, 
quod cxplofum cft ; &, ab altero motu, diaftoles feilicet , fub- 
1'equi, patuit-. • 

Contattus 43. 

Septimo ; Experimento id confirmat certi/Iimo , ex fangui- 
nis egreflu ex inflido in ventriculum penetrante vulnere in_ 
conftridionis motu, quod nobis falfiifimum, & rationi maxi- 
me repugnans. Rtdc quidem ratiocinatur primum , ut colli- 
ges, ledor,& cum noftri,communi-que opinione, & veritate, 
facit; fed in calce his verbis (conftfidione, fyftole ) totum dc- 
ftruit, Sc in alia omnia vadit-. Dum vulnus clauditur; /anguis 
fiftirur, nec egreditur, fed, agentibus tranfverfis fibris ad expel- 
lendum in magnum vas, dum fyftole fit , dum conftringuntuc, 

• ventriculi, vulneris labra conftringuntur, ncceftarib obftruun-^ 
j G tur,- 


jo De Motu Sanguinis 

tur; Sc confequentcr , infyftolc in ventriculorum conftridbione 
non egreditur, nec exire ex vulnere fanguis poteft ; fed bene ac 
bcll iflime in diaftole, in dilatationis motu, quia , furfum con- 
traibis reitis fibris, in orbem, in fphaericum , dilatantur ventri- 
culi, & deinceps vulnus, ut, iunitas manus fi contrahas , expe- 
rieris, nec non ex Vcfalii opporntno exemplo conftare potcft,& 
confequcnter ex experimento hallucinatio. 

Contaihts 44. 

Oibavo; Adverfus communem opinionem concludit, alitet* *• 
moveri ventriculos: fio, quod, qui vulgo cordis motus diaftole 
credimr, reveri fyllolefit : quemadmodum nec diaflolc pro- 
prius cordis motus, fed fyftolc , fir*. Qua: quoniam fatis 1'u- 
per-que reprobata patent; ne fruftra tempus conteratur; omic- 
tantur ; potiffimiim, quod infra de diaftole loquendi fefc, oc- 
cafio ofteret - '. 

* ConuUm 4y . 

Nond; Vcfalii de vimineo circulo exemplum reiicit, (imme- 
rito : quoniam opportunum cft, prout ex arte fumi poteft; quo- 
niam iunci in fele non contrahuntur redbi > fed fledbunrur ; ta- 
men cflfc&us, flexio nempe, 8c contradbio , fequitur,) fuo falfo 
innixus principio, quod omnes cordis fibra, fimul unum tan- 
tummodo motum, lyftolcs fcilicct, (arbitratu fuo,) efficiant - *» 

& ita alter, diaftoles, motus, pracipuus , aeque ac alter ordina- 
tus , detus ablquc movento* Quod non capio. Quamvis Sc 
heic etiam dcftruat poftea 8c confundat cum mufculorum mo- 
tu & movendi modo. qui, praeterquam qudd neutiquam verus 
iit, prout potcft,etiam nobis-cum facit: quoniam mufculi mo- 
ventes in le, fc-que colligentes, breviores redduntur, (cor fibi 
longiulculum evadit,) & in latum, ac in orbem, prout pofliint» 
attolluntur, (fibi cor conibringitur, & longiufculum evadit - ,) 
unde fe & cutem cxrolluur'. Diximus, prout poiTunt. redbi vi- 
delicet, & per rcdbas fibras, partem, in quam infiguntur , fuum- 
verfus principium trahentes, ut cordis fibra, fed (nota) mufcu- 
li fibrae per totum mufculum aeque difleminantur & Ipargun- 
tur: mufcnltjs, corde fubftantia laxior, cogitur fc ipfum in fio 

colii- 


in Corde, Cap. II. ji 

colligcro* At cor, nec ftrudturx, nec durae, folidioris,& den- 
fioris fubftantix ratione fic poteft >_ ut nec naturx dedita operi 
debet, ideo prxter denfioris fubftantix repugnantiam rc&as fi- 
bras (quod Harvcio notandum velim) in liioru ventriculorum 
fubftantiam dilfeminatas, mufculi inftar, non habet , fcd ab in- 
vicem feparatas, & a parietibus , 6c in ventriculorum vacuis , 
(quod Ariftotelcm, lacertulo^ hofcc, nervos credentem, fefel- 
lit) a cordis bafi ortum ducentes , mucroni infixas. & ideo \ 
tranfverfalibus&circularibus,inparictibus exiftentibus, fepa- 
ratx & diftindtx funt, moventes leorfim, & rc&i mucronem_, 
bafim-verfus trahentes; quum denfa cordis, parietum, inquam, 
caro, nullo modo, ut mufculorum, in fcfcrccipi poftit, &, uti 
ipfc inquit, incraflari. Neceftario parietes flc&untur extra fi- 
bras*,. fcilicet in orbem: cor attollitur , pe&xis feriens: vacuum 
augetur , dilatatis in orbem parietibus. Et fic dilatatio, am- 
pliatio, diaftole, langu i nis attra&io, li vero,g«rmano fibrarum 
motu exiftit. quem immerito infitiatur Harvcius. 

Contuitus 4 6. % 

Demum; Infitiari audet, quod vulgo, ut inquit, creditur,cor 
ullo fuo motu aut diftentionc fanguine in ventriculis attrahere. 
Bone deus! quum partium omnium munus , fit peculiaris actio 
Sc prxeipuus finis, cum privatarum , cutis Sc camis utriufquo 
generis, feminex $£ fanguinex , fui nutriendi Sc fervandi gra- 
tia, tum ofticialium,vcntriculi, iocinoris, lienis, &c. , fui pri- 
mum,aliorum deinde caufsa , allicere trahere-que alimentum 
copiofius: cur non cordis etiam erit primum potillimum-quc? 
quippe quod totius prxeipuum officiale , vitx fons & cpmcf* 
vator: dc, cui uni hoc prxftandura munus , toti 8c cuique vi- 
tam prxftandi , quam ociftimc , propriis motibus , Sc> confc- 
quciitcr,propriis& peculiaribus inftrumcntis: non fyftole, noil 
laxatione, concidentia, quibus expellit, uti diaphragma , pul- 
mones: ergo diaftblc, dilatatione; mediis , re&is , manifeftiffi- 
mis fuis fibris , de indullria huic officio u natura fabricatis, & 
non alia de caufsa: ut nulli tenus, nec ulli alii muneri infervire 
pollint. qux Harvcius cum aliis (quod nullo modo poteftj) per- 

G i peram 


De Mot» Sanguinis 

peram confundit-'. Infri id docere promittit : & nos doceri 
cxpc&abimus ; fed fubtilius quim hac-tcnus. 

Harveii Caput III. 

Ay tertarum motus qualis, ex vivorum di/fcHione. 

Taftus 47 . 

U Lttrius ; In cordis motu obferVanda Veniunt h*c ; qua ad arteria- 
rum motus 0“ pu/fationes JpeHant. 

I. Eo tempore, quo cordis Jit tentio , contraHio,percuffio peHoris, Gr 
omnino fyjlole , arterie dilatantur, pulfum edunt, & in fiujunt diajlole: 
Similiter eo tempore , quo dexter Ventriculus contrahitur , Gr protrudit 
contentum fanguinem , Vena arteriofa pulfat, Gr dilatatur fimul cum re- 
liquis arteriis corporis. 

Ta&us 48. 

1 1 . Quando fjpijlcr Ventriculus cejjat moVeri, pulfare, contrahi , 

ceffat pulfus arteriarum, immo quando languidius tenditor, pulfusin ar- 
teriis Vix ejl perceptibilis : Gr /imi liter ceffante dextro in Vena arteriosi. 

Ta&us 49. 

III. Item; Se Ha quivis arteria. Vel perforati , in ipsa tentione Ven- 
triculi JiniJlri, propellitur foras f anguis ex Vulnere cum impetu. Similiter, 
feHa Vena arteriosa eodem tempore , quo dexter Ventriculus tenditur & 
contrahitur, exinde cum impetu fanguinem projilire videbis. 

Ta&us jo. 

Similiter etiam in pifeibus, feHa fijlula, qux e corde in bronchia du- 
cit, quo tempore cor tendi & contrahi Videbis , eo una etiam , fanguinem 
exinde protrudi <um impetu. 

' Ta£his ji. 

Similiter denique, quum in omni arteriotomiaf anguis proftliendo exe- 
at, modi longius, modi propius , faltum Jieri in arteriarum diajlole , Gr 
quo tempore cor peHus ferit, comperies: atque Loc nimirum eo tempore , 
quo cor tendi Gr contrahi. apparet, Gr in fua ejfe fyjlole, ere Hione ; una -que 
fanpuis expellitur eodem motu. 

Tadhis /»• 

Ex his Videtur manifejlum , contra communia dogmata, quid arteria- 
rum 


in Corde, Cap. III. jj 

rum diaflele Jit eo tempore, quo cordis fyflole : Gr arteriti repleri & dis- 
tendi propter fanguints d conflriUione Ventriculorum cordis immifflonem 
& intrujionem; quin etiam diflendi arterias , quia replentur ut utres aut 
Ve fica; non repleri, quia dijlenduntur ut folles. Et eadem de caufsa uni- 
Verfi corporis arteri. e pulfant , videlicet a tenjione finijlri cordis Ventricu- 
li; jicut Vena arteriofa a dextri. 

Tattus j}. 

i Denique Videtur, arteriarum pulfum fieri ab impulfu /anguinis e Ven- 
triculo jtnijlro: eodem patlo,quo, quum-quu in chirotbecam inflat, omnes 
digiti fimul Gr und dijlenduntur , Gr pul/um temulantur. Etenim fe- 
cundum cordis tentionem pariter pulfus fiunt maiores , Vebementiores, 
frequentes, celeres, rytlmum , & quantitatem , Gr ordinem ferVAntes. 

2 \ec e it expeHandum, ut propter motum /anguinis , tempus inter eonjlri- 
llivnem cordis, & arteriarum (pracipue magis dijhntium ) dilatationem, 
intercedat, ne Jiant fimul: quum eodem modo fe res habeat, ut in inflatio- 
ne cbirotbec.e, aut Veficd: quod per plenum (ut per tympanum , Gr in lon- 
gis lignis ) i Ilus Gr motus jfimul funt in utroque extremo; Gr , ut Ariflo- 
teles: Palpitat intra venas (arterias intelligity fanguis omnium ani- 
malium , pulfu-que fimul undique movetur , fic pulfant vena: 
omnes, & fimul invicem, propterca qudd pendent omnes a cor- 
de : movet autem femper } quare & illa: lemper Sc fimul invi- 
cem, quando movet, $ . Anim. cap. 9. rejjsir. cap. 1 j. 

Taftus 54. . ' * 

T^otandum, cum Caleno , d Veteribus Tbilojbphis Venas pro arteriis 
appellatas fuiffe. Accidit aliquando, me VidiJ/e Grpra manibus babuijfe 
cafum quendam, qui mibi hanc Veritatem apertiffime confirmabat. Ha- 
buit quidam tumorem ingentem, pulfantem, aneurifma dielum , index- . 
trd parte iuguli, prope defcenfum arteria fubclaVia,in axillas ab ipfius ar- * 

teria exefione prognatum, qui fummum indies incrementum capeflebat; 

Gr illud propter mijfsonem /anguinis ab arteria , flngulis pulfationibus 
diflentd. quod fello pofl mortem cadaVere depreben/um erat. In illo pulfus 
eiufdem brachii exilis admodum; eo quod maior /anguinis portio , Gr in- 
fluxus, in tumorem divertebatur, Gr interceptus fuit. 

Taflus jj. 

Quare, /ive per compreffionem, five por infarti um,Vel interceptionem, 

G 5 ubicun- 


Ds Motu Sanguinis 

ubicunque /anguinis motus per arteria* pr,epeditur , ibi ulteriores arten.e 
miniis pulfant ; quum pulfus arteriarum , nil ni fi im pulfus fit [ungui- 
nis in arteritis. 

Pari sanus. 

S I, fadi dimidium» bene qui caepi t , habet : quum fatis lucu- 
lenter hac-tenus egerimus, omnia ablegaverimus; ut primos 
novi Se magni Harveiani xdificii lapides fundamenti effodere- 
mus: alios proxime fubfequenter fultos eruere aggrediamur. 

ContdUus 47. 

Primum, qu6d in cordis motu obfervandum tradit, pugnan- 
tia itidem multifariam in fefe continet : quoniam cordis tenfio; 
contradio, & pedoris percuflio, diaftolcs funt; (quas ille fy- 
ftolx tribuit: ) quia, ut intendi & remitti contrariantur; fic fur- 
fum contradio conftridioni>& pedoris pcrcuflio receffui a pe- 
dore: qux reccllio, conftridio, remiflio , funtfyffoles , atfgu- 
ftationis, conffridionis , ad expellendum fanguinem ; ut versi 
vice ad attrahendum in cor, tenfio; redarum lcilicet fibrarunr 
bafim-verfus, ventriculorum bafim-vcrfus in orbem , contra- 
dio; ad diaftolcn, dilatationem, parandum vacuum ; ut fipicn- 
tes tradunt, ut fenfiis & ratio docent, ut voces* verbaipfa , fo- 
nant & fignificant". 

Contaffus 4S. 

In fecundo notando, deceptus, m noftram fententiam venit, 
i k infeins invitus-que, quod nos afferimus, fatetur: non (olum, 
quia, ut dicit, linifter ventriculus contrahitur, & pulfare (quod 
cft attolli diaftole. ipfc fyftolx tribuit) celfat arteriarum pullus: 
(ergo eft idem motus; quia pullus, qui cft elatio, potiffimunu, 
diaftole, uni & eodem tempore celfat:) fcd etiam, (quod in- 
qnit & confirmat, ) quando ventricalus languidius tendinum, 
pulfus in arteriis vix eft perceptibilis:' «Scfimiliter, ceffantcdex- 
tro m vena a**fiosa. Ergo, unum & cumdem utriufquc,nem- 
pe cordis & arteria:, efle motum, &c non duos, ut ipfc vult, di- 
verfos; unam, dico, utriulque diaftolcn, unam lyftolen ; niani- 
feftd ex cius verbis colligimus. 


Con- 


ss 


in Cordi, Ca?. III*: 

Cont alius 45». 

In tertio notando* non bene ratiocinatus > in fententiS per- 
manens* probare nititur, fanguinem ex fetH arteria In diaftole 
exire* fed per fyftolen cordis. Quod (quemadmodum in fupe- 
riori capite Se in prooemio reprobavimus) falfum eft de fyftole, 
bene fit in diaftole utriufquc, id eft, Se ventriculi Se arteriae ; ut 
Cupri bis oftendimus: quoniam in diaftole * quando & ventri- 
culus (fi in ipfo contingat, ut fupri) Se arteria tum dilatantur 
in diuftolejinquam, vulneris foramen dilatatur,& fanguis egre- 
ditur impetu dilatationis: quum vero conftringun^ir fyftolc_* 
vulnus quoque, Se maximc,conftringitur, ut fanguis egredi ne- 
queat; ut feniata ratio docet". 

Cont altus yo. 

Quarto; Idem exemplo fe&x fiftulae , h corde in bronchia 
ducentis, in pifeibus, afleric". 

C on talius j t .. 

Quinto j Ex omni arteriotomia confirmat id ipfum * Se in_. 
cordis fyftole contingere aflerit, & quando, ficut ait, corpc- 
<ftus ferit, tenditur. Se contrahitur, quod eft proprium diafto- 
les ; ut dilucide monftravimus. 

Con talius fi.. 

Sexto* Concludit exdi&is contra commtmia dogmata. Qua» 
conclufio falla eft: quoniam, fiprxmiftae cafix , & conclufio 
certe vana. Et, quia, praeter communem opinionem , fenfum 
infitiatur, ut in prooemio experimento fensus oftendimus. Si 
altera videlicet manu cor tangas, altera carpi arteriam , unum_* 
pulfum , diaftolen, fimul utriufque iudicabis . Praeterea fal- 
fum, arterias replende diftendi lolum fimplicitcr Se propten^ 
fanguinis (nobis nullo modo (anguine) h conftri&ionc ventri- 
culorum cordis immiflionem& intrufionem , Se quia replean- 
tur ut utres aur vcfica. Se non quia diftendantur ut folles. Se ea- 
dem de caufsa arteriae omnes pulfent:quonia iifdem aftionibus, 
(ergo & pulfandi) quibus cor,& arteri$ in fuo ortu,& in ipsa Se 
ab eadem radice, praedita: funt". Proptcrea iidem motus dia- 
ftoles & fyftoles cordis & arteriae,continui , fimul tempore , Sc 

eidem 


j6 De Motu Sanguinis 

eidem fui ipforum& totius tini ; attrahendo primum tibi ali- 
mentum, ut cetcrx corporis partes, tum officiales , tum priva- 
ta:; mox expellendi aliorum grati». Prius qukm enim cor fa- 
ftum cllct, afFufio, parenchyma, inquam, cordis feminea fabri- 
ca, extabat, 8c motu, & adione praedita ; ut in pulli Sc ovi fa- 
brici ex oculata fide monftravimus, Sc quilibet, iis animadver- 
fis & fervatis, periculum facere poteft. Quocirca arteriarum-, 
motus , funt ^ proprii cordis fpermatica radice, continui , in- 
quam, per totas arterias, ut pote illius partes & furculi , \ qua . 
tanquam i radice & fonte pendent & emergunt : ficuti necfc- 
cus nervi i cerebro Sc (pinali medulla ceu partes cerebri: i ce- 
rebro tamen pendent tanquam i radice &: principio, i quo con- 
tinui» influitur animalis fpiritus ad adiones 6c prxftantiorem_, 
vitam, ad fenfum & motum; quo (pirituintcrclufa ligatura, ob- 
ftrudionc-vc,adionibus dcftituuntur*ablato impedimento ob- 
ftrudione-vc, influente cerebro, quem prxftat, vigore » refti- 
tuuntur: fic arteriae vindx, fuo privantur motu: liberae , rrans- 
miflis a propria radice (pi ritibus (non fanguine) adionemrc- 
cipiunt, & agunt ut illius furculi. Quamobrem non, quia , ur* 
utres 8c vefica, replentur, moventur; fed quia ut folles, proprii 
tamen vi trahentes & expellentes, fleut in proprii fua radice, 
feminea videlicet cordis, agitur, & motio utraque fit , ita & in 
ipfis iidem motus, &fimul, eodem -que tempore quo in ra- 
dice, eadem natura: pulfifici vi , fui primiim , aliorum deinde 
caufsi, fiunt & agunt, trahunt & deferunt celeriter per pullum. 
•Si vero , ut utres & vefica, replerentur, remotae arteria: non_ 
pulfarenr, aut non ita; ut mox contra chirothccx exemplunu, 
innotelccr'. 


» Contactus / 3 . 

Si res igitur fefe ita habet, quemadmodum ex oculati fide re- 
tulimus; quod arterix cum fuis moventibus femineis fibris (inr 
cordis bans, quibus affunditur (anguis; &, prius qukm effunda- 
tur, ante qu a m parenchyma fiat, arterix cum didis fibris mo- 
veantur alternarim , a motibus oppofitis moventibus , redis 
fcilicet fibris redi furfum , verfus cordis bafim, qux eius prin- 
cipium. 


jn Cordi, Cap. III. 

cipium, trahentibus , & transverfis undequaque armantibus ad 
cordis centrum & vacuum: ergo arterias movere , five a fefo» 
feti eafdcm moveri i fuis femineis fibris, certum erit, trahendo, 
& expellendo, iuxtanarurx finem , fux fyftolcs motu, aliorum 
gratii." Chirothecx exemplum minime ad rem, & proinde^ 
nihil concludit-. Quodfi fortafle Harveius noftmm fenfatum 
experimentum infitiatum iret , ( quod tameoinfrli fatebituc,; 
nimirum ante cordis carneam fabricam arterias moveri, & con- 
fcquenter (addimus nos) a moventibus filiis , & proinde pro- 
priis motibus alterne, diaftolis 8c fyftolis) arteriarum partes rc- 
motx, nobis minime fanguinc, fed fpiritu , k corde in eas im- 
pulfo 8c vedto, motx,in capite, manibus, pedibus-que , non_ 
eo adxquato ordinato-que motu ad unguem , immo eodem pe- 
nitus, moverentur, fed pacatiori, tranquilliori, 8c tardiori, nec 
primo refpondenti, nec eumdemrythmum fervanti , faltem rc- 
miffiori & hebetiori; ut in omnibus naturalibus motibus , quo 
magis motore recedunt, experimur; ut in maris, fluminum, & 
ab alto cadentium aquarum, motibus vifitur; quemadmodum & 
in reliquis motis, iadto lapide, fagitta ex arcu,pildplumbcd ex 
arcu perforato, &c. , certum periculum facimus ; ut infitiasire 
nemo queat—. Quare eflo etiam, motum fanguinis (nobis, 
fpiritils) iugiter 8c fiiccefllve fieri in tota arteria , fubfequentis 
motus & fanguinis impulfu; in veficx & chirothecx inflatione, 
qux fit ore aut folle, intercapedine infufflantis jiofira, non crir* 
idem motus, fed alius 8c diverfus. quod melius obfervabis , fi 
longum inteftinum infles; nec non fi aqui impleas, nec falleris. 
Idtus in tympano & ligno, quonia hic eft purus idhis, in medio 
acre , fine rcfiftentia , Sc proinde celerrimus; non tamen fimul 
idtus & motus funt, fed propter celeritatem nobis videntur^,, 
quod in caeli fcu acris voce, in tonitru ac fulgure patet , ut lon- 
ge prius alterum videas , quam alterum audias. Quaproptcc-. 
fallitur, nec cll par ratio: quandoquidem hic non eft actis idtus, 
fed fpiritus (non fanguinis) motus ex fyftole-, fed craflioiis & 
tardigradx materix pullus, qui non temporis fere pundto fir*. 
Eo minus, fanguis idem numero , in corde motus , Harveii ex 

H fenten- 


3 % De Motu Sanguinis 

fententii, in pede illico efle , Sc oculi nidu in pedem ferri, Sc, 
quod urgentius , cumdem numero oculi nidu peradum pul- 
lum motum- que edere poflet:quia implicat, idem materiatum, 
cumdem motum, eamdem adionem, limul & fcmel in duobus 
remotis ab invicem locis efle agcrc-quo- Adde*, Cordis arte- 
riae- ve pulfus non cfl idus, non in continuo folido corporo.* 
non in maxime tenfo inftrumento,non in acre iuvante,nec abs- 
que omni impedimento remori-vc , qualis cft fanguis in arte- 
riis, relpcdu transmijjorum & fluentium,fyftoles-que vitalium 
fpirituum: ut fatis conftct, allata exempla nec officere , nec ad 
rem quidquam faccro- Quae propterea ne faLlaci , oblcuro» 
fucato-vc , fed certo Sc fenfili experimento concludantur: Vin- 
ciatur arde femur, (inprimis ibi fanguiniscircuitus nullus fiet; 
& tamen cordis Sc aorta: motus ad vinculum ufque ablque de- 
trimento paflione-ve efficietur.) fanguis in femore, genu, toto- 
que caire, ac pede, movetur nullo modo , quia ibi arteria om- 
nino quiefeit, ficut Sc nervus prorfum,ob talem caudam' Sol- 
vatur vinculum paullo poli: illico, & e vcftigio , limul Sc unar* 
fccmoris, genu, cruris totius, Sc pedis arteria, atquecordis,co- 
dem ad unguem motu movetur, non i fanguine languinis-vo 
motu, ad ligaturam prius vedione pullione- ve transmiflo,quo- 
rtiam femoris, genu, cruris , pedis quielcens fanguis , i fubfc- 
quente, Sc ad vinculi locum nidu oculi ac ocius perveniente, 
moveri, Sc ad rythmum in motum ordinarium redigi , 8c illico 
limul Sc uni cordis pulfui & idibus refpondere non poteft. Be- 
ne pelli & ulterius fanguis vehi poteft, (politi circulatione:) 
fed maxime remoto & plurimo fanguini in toto crure quicfccn-: 
te priorem reditui motum & pulfum cordi refpondcntem , ne- 
mo a fleret - ". Eapropter, ut nervus, cerebri pars Sc furculus, 
fuipte naturi fentiendi & movendi virtute praeditus , influente 
i cerebro Ipiritu animali, fuis illico muneribus fungitur : ita & 
arteria cordis, Ipermaticae radicis pars Sc furculus,communica- 
to libi vitali Ipiritu, fui fontis operi, eofdem proprii vi cum_» 
proprii cordis radice > cuius eft rivulus , nervi inftar , motus 
praeftat, eos-que femper, & eodem modo, & ubique, (quod 


In Corde, Cap. III. 

«ius propium cft,) & fecundum naturxprovidcntiam & fapien- 
tiam fecus multa errata, inconventix-que , fcqucrentur ; ut" 
infra innotefcec"* 

Conta flui j 4. 

Neque quidquam huic opinioni ancurilmatis excmplunu, . 
conducere, limiliter rcor: tantum abeft ut veritatem , quam_, 
vocat, apertilfimoconfirmet : quoniam arterialis (anguinis po- 
riflimiim, & vitalium Ipirituum, (unde arteriarum alimentum, 
robur,& vita,) nimii evacu,atione,quilibct motus, quxvis fun- 
&io,iplius etiam cordis,cuiusmotus auctori non pendet ex lan- 
guinis fluxu, minuitur-. Et , fi inde ex fanguinis effufionc 6c 
Ipirituum iajfhird mors fequitur ; quid mirum, qubdeamdem 
ob cauifam ciufdcm partis exiles pullus fiant, fi eius, quod fan- 
guinis 3c lpiritus nutrimenti & roboris fui ac vigoris caufsa 
trahebat, parte deftiruatur defraudetur- que, & exproximx vi- 
cinx-quc partis evacuatione exitium roboris & vicx fequatur ? 
Quare non id contingit, qui in arteriam debiliter pullantem./, 
utinutrcm,i corde non transmittitur: fcdqua-tenusnon trans- 
miflus primtim i cordis & aortx fyftole fimul, ab arteriis ad 
nutritionem & ad lpiritus vitalis robur aliimdc attra&us fan- 
guis, ratione maioris attradlionis ad ancurifma , obmaiorenx- 
nutritionis neceflitatem, & ratione vacui, 6c effufionis potilfi- 
mum , alii vicinx parti utriufque materix indigenti parti m_, 
fubripitun-. 

Coxit athli $f. 

Quapropter, quoquomodo arteriarum motus prxpcdiaruc-j 
ulteriores arterix minuspullent; non id evenit , quiairu, 
ipfas , ut in utres , u cordis fyftole impellatur vehatur-quo 
languis ; led partim, quia & a cordis , Sc ab aortx , & arterix 
cuiulcunque lyftole fimul , Iphitus non rranfmittitur; partim.-, 
quoniam ab cildcm arteriis non attrahitur , attrahi-que ne- 
quit; partim, quia arterix, ob virtutem pulfificam , qux ab ar- 
teriarum radice & corde non affluenter, led leviter & diminute 
ifubminiftratur, (ut in nervis i cerebro pendentibus contingere, 

H z ac 


Co De Motu Sanguinis 

ac liquido patere diximus») leviter pulfant: ut huc-ufqu$ nihil 

inflet, urgeat, infc&ctuc.. 

Ha r ve ii Caput IV. 

Motus cordis & auricularum qualis, ex vivorum., 
difTe&iono- 

P 7(eterb<ec, circa motum cordis obfcrVandt funt qua ad auricularum 
Vfum fpe flant. Quod Cajpar Tauhinus fcr lohames ^»< olanus , Uri 
doftijfimi , & anatomici peritijfimi,obferVarunt & admonent, quod, fi in ~ 
ViVa alicuius animalis feftione motum cordis fiudiofe obferVes , qua tuor 
motus, loco, & tempore difiinflos , afficies: quorum duo funt proprii au- 
ricularum , Ventnculorum duo. TauJbin. lib. l. cap. 1 1 . Ioan. d^iolan. 
lib. 8 .cap. t. • 

Ta&us j 6. 

Tace tantorum Urorum, qua tuor funt 'motus, loco , non Vero tempore, 
diflinfli. Simul enim amba auricula moVent, & fimul ambo Ventri- 
culi: ut qua tuor motus loco diflinfli fint; duo tantum , temporibus. Quod 
boc fe habet modo. 

Ta&us yj. 

(Duo funt quafi eodem tempore motus; unus auricularum , alter ipfo- 
rum Ventriculorum. 2(ec enim fimul omnino fiunt: fed pracedit motus 
auricularum , & fubfequitur cordis: & motus ab auriculis incipere ,& in 
Ventriculos progredi Vifus efl. 

Tadhis / 8 . 

Quum iam languidiora omnia, emoriente corde, & in pifcibus ,& in 
frigidioribus f anguineis animalibus; inter bos duos motus tepus aliquod 
quietis intercediti & cor, quafi fufcitatum, moturefpondere Videtur, ali- 
quando citius , aliquando tardius; & tandem, ad mortem inclinans, ceffat • 
motu fuo reffondere, & quafi capite duntaxat leviter annuit , & obfcure 
adeo moVetur, ut potius motus fignum praebere pulfanti auricuLe Videatur. 

Taftus / 9 . 

Sic pritis definit cor pulfare, quam auricula; ut auricuLe fupervivere 
dicantur; & primus omnium definit pulfare fini fler Ventriculus ; deinde 
eius auricula ; demum dexter Ventriculus; ultimi , (quod etiam notavit » 
Calenus) reliquis omnibus ceffantibus , mortuis , pulfat ufque dextra 

auri- 


t 


in Cor.de* Cap. IV. Cx 

auricula, ita ut ultimo in dextra auricula vita remanere videatur. Et, 
dum fenfim emoritur cor, Videre licet, poSl duas Vel tres pulfationes auri- 
cularum, aliquando corquafi expergefa&um recondere , Gr mumpulfum 
lente & rtgre peragere, & moliri. 

Ta&us 60. 

Sed & prctcipue notandum, quid, poflqndm ceffaVit cor puljare, adhuc 
auricula pulfante, digito fuper Ventriculum cordis pofito, flnguU pulfa- 
t ion es in arteriis fentiri antea diximus; a /anguinis impulfu nimirum 
dittcntione faHd. . 

T adhis 6 1 . 

Et hoc tempore, pulfante folum auricula , fs forfice cordis mucronem 
abfecueris, exinde fingulis auricula pulfatimiluafanguinem effluere con - . 
Jpicies: ut bine pateat,quomodo in Ventriculos fanguts ingrediatur ,non at- 
tractione, aut distentione cordis, fed ex pulfu auricularum immijfus. 

Tadtus 61, 

Tutandum e St , ubique omnes , quas Voco, Crin auriculis in corde 
pulfationts, contraStiones effc:Gr plane primo contrahi auriculas videbis, 

Gr, in cenfcqucntia, coripfum. Auricula enim, dum moventur Gr pul- 
fiint, albidiores fiunt, prafertim ubi pauco f anguine replentur . (, replentur 
autem tanquam promptuarium Gr lacuna fanguinis , declinante Jponte * 
f anguine, & Venarum motu compreffo ad centrum .) qusn etiam in fini- 
busGr extremitatibus ipfarum, brec albedo a contra ftione fieri Vel ma- 
xime apparet. 

Tadtus 6 3. 

In pifeibus, Gr ranis, Gr Jimilibus, (qu<e unumVentriculu babent cor- 
dis,^ pro auricula Ve fleam quamda in bafi cordis pofitam,refertiJfimam 
fangume,) hanc videbis Ve fleam primo contrahi, Gr fubfequi poftea cordis 
contraHionem apertijflme. 

Ta&as 64. 

At Vero, Gr qua bis contrario modo fe babent, a me obferVata , adferi- 
bere buc, Vifum eSt.Cor anguilla, & quorumdam pifcium,Gr animalium, 
etiam exemptum, fine auriculis pulfat: Immo fi in fru fla di ffecueris, par- 
tes eius, divifas feparatim,fefe contrahere & laxare videbis ita , ut in bis 
poSt motus auricularum ceffationtm corpus cordis faciat pulfum , & pal- 
pitet. Sed au boc proprium vivacioribus animalibus, quorum radicate 

H 3 lumi- 


6 t De Motu Sanguinis 

humidum glutinofum magis, aut pingue, O 4 lentum eit, & non ita facile 
dijfolubilei Ouod etiam apparet in came anguillarum, qu* posf excoria - 
tionem, exenterationem,(sr in frujlt diff cilionem, metum retinet. 

Ta&us 6 q. 

In Columba certe experimento facio , pift quam cor deferat omnino 
moVeri, & nunc etiam auricula motum reliquerant per aliquod fpacium, 
digitum falivd made facium & calidum cordi Juperimpofitum detinui : 
hoc fomento , qua fi Vires Cr Vitam poflliminio recuperaffet cor & e itu 
auricula , moneri, & fefe contrahere, atque laxare , cr qua/i ab orco relo- 
cari ridebantur. 

Ta&us 66 . 

Sed & pr.eterh.ee aliquoties d me obferVatum fuit, pifl quam cor 
ipfum, &• eius auricula etiam dextra, d pulfatione, quafi mortis articulo r 
quiefeebant, in ipfofanguine , qui indextrd auricula continetur, obfcnrum 
motum, & inundationem, ac palpitationem quandam , manifejlo fuper - 
fuiffe, tam diufcilicet, quam calore & Jpiritu imbui rideretur . 

Ta&us 67. 

Tale quiddam eri denti fime in prima animalis generatione intra fe- 
ptem dies ab incubatione in 0V0 gallinaceo cernitur. Inesl primum ante 
omnia gutta fanguinisi qua palpitat, (quod etiam annotari t Arifloteles ) 
ex qua, incremento fa flo, & pullo aliqua ex parte formato , fiunt cordis 
auricula; quibus pulfautibus perpetuo ineit rita. Quum poflea corpus 
delineari intermiffis aliquot diebus inceperit , tum etiam cordis corpus pro- 
creatur, Cr per aliquod tempus albidum apparet, & exangue , ut reliquum 
corpus, nec pulfnm edit, nec motum. 

Quin etiam in frtu humano Vidi circa principium tertii mtnfis fimi - 
liter cor formatum, fed albidum, & exangue , cuius tamen auriculis J an- 
guis inerat uberrimus (sr purpureus : fed enim in 0V0, iam adauElo & con- 
formato fcetUjfimul, &• cor adaugeri , & Ventriculos habere ; quibus fan - 
guinem tunc recipere & tranfmittere occepit. 

Ta&us 68. 

Ita ut, fi penitius introff icere quis Velit , non foliim , cor ejfe primum 
VtVens (s* ultimum moriens, dixerit, fed auriculas (& qu e in ferpenti- 
bus,pifcibus,<rhuiufmodi animalibus pars pro auricula efl)Cr prius qtum 
coripfum vivere , (rpofl etiam emori. 


Tadhis 


in Corbe, Cap. IV. 6 } 

Tadhis 69. 

ImmOi an priiis adhuc ipfe /anguis Vel /piri tus habeat in fe obfcuram 
palpitationem, quam pofi mortem retinere mihi vifus ett;&,ancum pal- 
pitatione Vitam incipere dicamus , dubitare contingit: quandoquidem Gr 
jpcma animalium omnium (ut notsVit Arifioteles) & [piritus proli ficus 
palpitando exit , Velut animal quoddam. Ita i^atura in morte, quafi de- 
curfione fida reducem (ut Arifioteles de motu animalium cap. 8} agat 
motu retrogrado d calce ad carceres, eo, unde proruit, fefe recipit: &, quum 
animalis generatio ex non animali procedat in animal, tanquamexnon 
ente in ensi iifdem retrogradibus corruptio ex ente revolvatur in non ens; 
unde , quod in animalibus ultimo fit , deficit primum ; Gr quod pri- 
mo , ultimum . 

Tadhis 70. 

ObJerVaVi quoque, in omnibus pane animalibus cor Vere ineffe, Gr non 
folum (ut Arijloteles dicit) in maioribus, Gr f anguine is ,fed in minori- 
bus, exanguibus, crufiatis,Gr tefiaceis quibufidnm , ut limacibus, co- 
chleis, conchis, a Jlacis, gammaris, /qui Bis, multif-que aliis ; imoVeJpis , 
Gr crabronibus, mu/cis, (ope perfpiciBi ad res minimas di fic emendas,) in 
fummitate illius particule, qua cauda dicitur , vidi pulfhns cor, 6 r aliis 
videndum exhibui. In exanguibus Veri cor lente admodum raris -que i Ili- 
bus pulfdt, atque, ut in aliis iam moribundis contingit, tarde fefe con- 
trahit, ut facile in cochleis fi? cernere. Quorum cor deprehendes in fando 
illius orificii in latere dextro , quod fe aperire & claudere eVentationis 
caufsa Videtur, Gr undeftlivam expuit , fcUionc fulta in Jummitatcm, 
iuxta partem ieeori analogam. Sed natandum Gr boc , Lyeme , & frigi- 
dioribus tempefiatibus, exanguia aliqua (quali/ eU cochlea) nihil pulfans 
habere, fed Vitam magis planta agere videri, ut etiam reliqua qua plant- 
animalia ideo dicuntur. J^otandum infuper , in omnibus animalibus , 
ubi cor ineil, ibi etiam auriculas e/fc Vel auriculis aliquid analogon: Gr, 
ubicunque cor duplici Ventriculo donatur, ibi duasfemper adjlare auricu- 
las,/nm contra. 

Ta£his 71. 

Sed, fi in 0V0 pulli conformationem advertas , primum inesl , ut dixi* 
tantum Ve ficula. Vel auricula, Vel gutta fanguinis pulfans :pofiea, inert - 
mento faHo,abfotvitur cor. 


Ta&us 


«»* 


64 


De Motu Sanguinis 
Taftus 72. 

Ita quibufdam animalibus {quafi ulteriorem perfectionem non adi - 
pifcentibus) pulfsns Vefecula quadam, injlar puniti euiufdam rubri Vel 
albi, duntaxxtinejl , quafi principium Vita: uti apibus , Ve/pis , cochleis , 
fiuillis , gammaris, &*e. Eli hic apud nos minima fquilla , {qua An - 
2 lice dicitur a shrimp, <Belgice eengerneel , ) in mari Crin Thamefi capi N 
/olita, cuius corpus omnino pellucidum eft: Eam aqu.e impofitam fapikt 
prabui J pe flandam amicijjimis quibufdam meis , ut cordis illius ani- 
malculi motus liquidi fime perficeremus , dum exteriores illius corporis 
partes vifui nihil officerent , quo minies cordis palpitationem quafi per fi- # 

ne /iram intueremur. . ’ w - 

Ta&us 7}. # # . 4 

In 0V0 gallinaceo poft quatuor Vel quinque dies ab incubatione , pri- 
mum rudimentum pulli , inftar nubecula , videndum exhibui, nimi- 
rum 0V0 , cui cortex adimebatur , in aquam limpidam tepidam-que im- 
mifo\ in cuius nubecula^nedio punfhcm ftnguineum palpitans tam exi- 
guum erat , ut in contra Ilione dijpareret,< 9 ‘ vifum aufugeret; in laxa- 
tione inliarfummi tatis acus appareret rubicundum : ita ut inter spfitm 
Videri & non videri , quafi inter efe & non efe, palpitationem & Vita 
principium ageret. 

Parisanus. 

• * . • • 

E X fiipciius difcuflis & reprobatis , fenfui & rationi refpon- 

dentibus, quid ftatuendum fuerit, iamnunc ex noftra fen- 

tenrii ita patere exiftimamus; ut hac excullbrum mdagationo 
fola, quod hac -tenus rite & ad pares angulos egerimus, (Wa 
illud; Dimidium fadti, qui bene coepit, habet,) contenti cflc_, 
poflimns. In prarfens tamen maiora ingeniofi viri , magis-que 
ardua, pergentes, in di<£tis fententia-que perfidentes, perieque- 
muc^.Priiis quim verb cordis motus perpendere aggrediamur, 
altius rem hanc refumentes ; heic opportune reticere nequeo, 
quod fupri filentio lubens praeterii ; mihi nequaquam probari, 
quod Harveius fupr*ftatuit, & fuftincre omnibus nervis con- 
tendit, cordis nempe unum duntaxat motum eirc; fyltolen vi- 
delicet; fubinde diaftolen, cordis attraftionem, negando : non 

folum. 


iw Corde, C ap. IV.: <Sj 

folum, quiacommuni fentcncix adverfatur ; fcd etiam, quia 
fenfatx etiam rationi, fabricx-que conftitutioni , repugnat , ac 
denique naturx providentis & lapientis non parum derogat. 
Quandoquidem, li cor fyftole, ut ipfc fatetur, fanguinem i icfc 
expellit (arbitratu fim) aliorum gratia ; quod officialis membri 
cft: illum in fefe fui caufsa pcrveniflc, ftatuendum: quandoqui- 
dem omnis naturz adio ad certum finem fit - , & finis eft eius gra- 
tia primum, mox aliorum. &, quum nemo expellat, det-quo» 
quod non habet: perveniife igitur, credendum, ut ad partes , fic 
ad membra alia omnia, cum officialia, tum privata : ur-que ab 
aliis omnibus attradum fui gratia,& proprio fine, aliarum par- 
tium more, fuis mediis inftr umentis, led propriis, & ab aliorum 
diverfis; fic ab aliis confulto fic fadis , od aliud munus prxftan- 
dum_,. Quocirca , primus finis flcut communem , ita kalio- 
rum przcedit. quod in officialibus omnibus indudione patet, 
adio & motus quietem, habitus privationem , attradio & re- 
pletio expulfionem, przcedunt.refcrare prius fic qukm claude- 
re. fecundum fequitur primum, fyftole diaftolen: quoniam non 
exploditur quod non continetur: non continetur , nifi (fecun- 
dum naturam) trahatur: non trahitur abfque fine; nifi przteL 
natura & ex accidenti: qui primum fui caufsa eft; mox aliorum, 
in officialibus: qui eft nutricionis vel vitz gratia : ut , nifi coc_ 
fanguinem, dilatationis motu, ex fabricz confli tutionc , redis 
fibris, ad hoc opus confulco fadis, (non alia dc caufsa , nec ab 
Harvcio allata; mifsa Ariflotelis explosa,) albis toti$ partim a 
ventriculorum parietibus fenaratis toto dudu, partim per affu- 
fionem carne indutis, manifeftb fub fenfum cadentibus , trahar, 
confequenter poflea, tranfverfis conftringcntibus feiundis , & 
loco, pofitione, fubftantia, & officio, omnino aliis & diverfis, 
expellantur ( fyftole) fpiritus: nifi,inquam, proprio & prxeipuo 
motu cor moveatur, & fanguinem trahat, fui & totius vitz fi- 
nCjfibi fanguine,toti ex fanguine fabricatis fpiritibus occurren- 
do - , deftitueretur, 8c tocum ruerer”. Adde, qubd, fida conftri- 
dionc, fyftole, ventriculum dilatari, referari, extolli , fimplici- 
eer neceflarium eft. - fed it quo > nifi propriis villis ? ut ex hac 

I Har- 


66 De Motu Sanguinis 

Harvcii opinione, nifi infrh meliils probcr,ex diaftoles ablatio- 
ne rotum dcftruaturj &, naturx providentia, exteris omnibus, 
vel minimis, Sc vilioribus partibus , pro ufu& rata , attradlio- 
nem conceiram, cordi, vitx conlcrvatori , denegatam elTe pa- 
teat-*. Dignum fane fateor, & perqukm maxime decens elTo> 
ut, exempli gratia , Mundi Imperator , Ferdinandus II, 
omnium Imperatorum maximus, fervum a poculis, qui merito 
potiflimum luo magnus princeps fit , ut &, non omnibus com- 
mune vinum & potum, ledfibi lingulare, habeat: optime qui- *• 
dem; verum, hunc poltmodum fui non elfe iuris , fed fervi ad 
arbitrium bibere t quando vult, quale vult, quantum vult, 6c 
quomodo lubet; (quod fervi obedientis clTetj) maxime ridicu- 
lum foret. ita cordi, microcofmiprincipi,principem i pocu- 
lis non clli, (membro prxeipuo confulenti libi; ) id particula- 
rem elaboratum fibi languincm paratum non polfidere; quali, 
quanto, quando, 6c quomodo vult,non uti* fed ab eodem com- 
muni omnibus famulo ceu fervo 2l pedibus (ut ita dicam) fervi- 
ri, ad ciufdcm tranfmittcndo arbitrium communem omnibus, 
etiam infimis, potum.non ultro, nec fui fponte , fed ut utris 8c 
. facci os ingeftum recipit : hoc quemadmodum extra omncnu> 
oeconomiam & providentiam eft.ita fleprxter omnem rationem 
exiftimandum puto, undelienis fumma neceflicas. 

Nunc de cordis motibus, eorumdem numero, ordine, fino» 
agendum. Res quidem difficillima fcitu; ut propterea omnium 
hac-tcniv animos valde torferit;&, quam vehementer adhuc 
vexet, nunc quum maxime experiamur; adeo ut iamnunc ncc 
rationi, ncc fenfui, ut vilitur, credatur ; ut proinde do&ilfimus 
Fracaftorius non fine ratione dixerit, cordis fabricam & motum 
foli deo nota elfe. Verti m enimvero, fi fenfum , fabrkx con- 
ftinuionem, naturx finem , fummam-que ciufdem providen- 
tiam & fapientiam, fitnul-quis confulat; rem profe&o alfequu- 
turum puto, uti nos (fi deo placebit) adeptos fore credimus,- ot 
confequenter lires dirimere & componerf , rot-que renebras 
& ridiculas opiniones abigere poflit? quemadmodum circa fi- 
miles alias, De audi tus fabrica & hilloria, kaliis, prxftitimtts. 

Cxtc- 


IN CoRDZ) C.A P. IV. 6y 

Cxterum, prius qukm enodandum difficillimum fufceptum_, 
opus & vinculum aggrediamur , inrerrogatiuncula lepori id 
priiis proponamus, veluri pro dicendorum lege , facilioris ap- 
prehentionis gratiji. Cuius eft proxime in corpore munus vi- 
tx? Cordis, inquies. Quibus aftionibus peragitur? Diaftolo> 
(propria fui tantum gratia; attractione,) & fyftole. Quibus in- 
ffiumentis? propriis villis, dices. A quibus agentibus; A rc&is 
trahentibus; compleftcntibus obliquis, & expellentibus trans- 
vertis. Quid-nam? Sanguinem, &c lpiritus fuligines , re/pon- 
debis. A quo fanguinem? & quo-nam? Ad fefe, & ii fua pacte» 
(6 primas nofti.) arteria magna cius ventriculum ingrediente. 
(dio cor non eft prxditum , ti de corde ab/olute loquamur, (Sc 
proinde certum eft, cavam non a corde oriri in pifeibus, quid- 
quid Ariftotelcs dicat) non de perfedto perfedti animalis.) Un- 
de ipfa? A tibi coniuntto magno officiali mcmbro,dedita opefa 
genito, a /plene; i quo prxparato illico (non impuro , & men- 
daciter ab aliorum rivulis) immediate ac affluenter fupplcrc^* 
po/fir*. Spiritus quibus-nam expelluntur ? 8c quo-nam ? Sy- 
ftole, ab oppofitis transvertis fibris ; & in fe/c , in coniundtam 
mininiam luam partem, deferentem aortam arteriam ; £ qu£,& 
eadem, in totum corpus fyftole transmittuntur^. Quid fit do 
fanguinejn corattra<fto> ti iliicp aperris omnino femilunaribus 
valvis evomitur ? In-primis partim ad proprium fui finem & 
ufum, ad nutritionem, ab obliquis villis , huic muneri dicatis, 
recinetur : reliquus cum fpiritibus £ transvertis fibris ex ventri- 
culi centro &C recondita parte exploditur quidem, fed, ut tardi- 
gradus, egreffis /piritibus, non exir'. Quomodo, vi cxplofus, 
apertis ianuis, valvis, non cgctjditur i Quia /anguis non ita le- 
vis eft ut fpiritus ; qui, quoquover/um volitans , in cordis dor- 
tiim oblique in aortx vacuum ingrediens', ceu cra/fior , & tardi 
motus, moventi & expellenti obediens , re&a tendit anrror- 
lum, & in tenfum ibi reticulum, auriculam, incidit; atque re-, 
tro illico fere mittitur intimas in ventriculi cavernulas; in qui-: 
bus contentus moratur, donec incipiat finiat-que diaftoles n;o : 
tus, & alter, fyftoles, fiar. Quomodo fiunt lpiricqsJA magno 

Ia"- & 


68 De Motu Sanguinis 

Sc continuo cordis» arteriae, atque appendicis motu ; nec nort_, 
i magno carnis cordis caloro- Sunt-nc alix cordis huic offi- 
cio dicatx partes, alia-ve munera? Non, quh cordi. Sed quomo- 
do aliter alia? Hxc in prxdiris corde animalibus gencratim ad 
vitam faciunt, & fufficiunr*. At Ipeciatim cor animalis, quod 
calidius & prxftantioris virx, alia munera, & deinceps alia or- 
gana, atque prxftantia etiam, requirit-*. Verbi gratia ? Quan- 
doquidem calidiori animali, feu cordi , refrigerante acre opus 
fili t: proinde tali animali pulmones inditi fuere, trahentes ac- 
rem: & confequenter aliud vas calidiori cordis larvo ventricu- 
lo, acrem fubminiftrans eidem finiftro trahenti, additum fuir^v 
quod eft arteria renalis; per quam cor, finiftro ventriculo par, 
Ipiritus ad vitam pulmonibus reddens communicat; & fimul 
deinde excalfa&um aerem, &fimul fuligines, in ipfosrrans- 
rnittit; Sc prxterea tenuiori carni pulmonum, tenui venali, fcd 
copiofo, languine, ventriculo dextro occurrit; Sc proinde non 
arteriofo Sc fpirimofo ; qui fit perpetuo quidem finiftri ven- 
triculi cordis Sc aortx motu , 8c prxterea ab xduante cordis 
carne, fcd ex minima fanguinis copia, ab aortain finiftrum ven- 
triculum immifsa , non ex copiofo & erado fanguine & cavi 
fubminidrato, quo perpctu6 aftluit dexter ventriculus , & con- 
tinuo & illico fere transmittit pulmonibus,propterea,quia non 
ira elaboratus, ut ille inlplenj, qui ab arteriis , quantitate mi- 
nimus, rcfpc&ive, ab aorta deinde concuffiis, Sc quhm maxime 
poftea abs cordis ventriculi flnidri motu & maiori calore in_ 
Ipiritus verius. (&potilfimxcaudx funt, quamobrem fini fler, 
non autem dexter venrriculus, iplos fpiritus& fanguinem arte- 
rialem progignat, quod quxrit Sc ignorat Harvcius .) quo ar- 
teriofo fanguine fi corporis partes nutrirentur ; nec dextro ven- 
triculo, neque tali vale, vena arteriali , opus fuidet; quemad- 
modum nec aortx valvulis, fecus fuperhuitas ( quod abfit) vi- 
tio naturx danda foret; Sc confequenter necefTarid Harveii ar- 
gumentum contra communem opinionem concluderer*. Ur* 
pateat , corporis partes arteriali Ipiritali fanguine non nutriri, 
led tantum vitali fpiritu foveri, vegetas & valentes fervari : 



proinde 


in Corde» Cap. IV. 69 

proinde nutririoni confultum ede altero cordis, dextro nempe» 
ventriculo, dediti opera huic muneri in perfe&is fabricato, 
iifdem indrumentis, villis, valvulis, auriculi, feu reticulo , & 
vafe, vena, inquam, arteriali, languinetn in pulmones deferen- 
te: in impcrfcilis verd unus cordi ventriculus cft. Crailo mo- 
do 8 c conlufo hac- tenus omnia ; qux iam accuratius Sc clarius 
tradenda . 

Sapicntidima natura ed, quae Sc elTe * & ad illud omnia ne- 
cellaria tribuit , praediti viti animali i quod initio ed femen_» 
quod-que, ut tale, principio vivit, nutritur , augetur, (ut pri- 
mus omnium aliis in proprio tra&atu, videlicet in gallinacei 
pulli ex ovo procreatione, Sc in embryone ante cordis ortum, 
confult6, &> ut dicitur, ex profelfo, dilucididime odendi. cui 
podea in fententia de (eminis animatione do&idimi viti Bron- 
zerius Sc Mundinius fubfcrip ferunt, quemadmodum & nunc 
in hoc capite • ta&u 70, Sc lupri , & infra, de embryonis motu 
ante .cordis procreationem do<diffimus Harvcius expertus af- 
fentitur. ) Quoniam vero Sc perfici, Sc diuturnum ede voluit - '» 
opportunum indrumentum indituit & praebuit, quo animae fci- 
licet cum corpore vinculum iam progenitum, & primum iam_. 
animae & corporis organum, & operationum omnium primum 
indrumentum, confervaretur , operaretur- que : quod ed femi- 
nis innatus calor: qui primus opifex, qui indrumentum , ad cf- 
fe Sc conferv&tionem, ab ortus initio ad animalis interitum uf- 
que: fcd qui tale vinculum Sc indrumentum i paullo pod ini- 
tium & fui ortum; quum alimcntali humido, primo alimenta- 
li femine, mox ovi vitello, fanguine, Ipermaticarum cordis Sc 
arteriae aortae (di<do Sc confirmando modo , ante cordis pro- 
creationem) motu,& gallinx fotu evafo Sc pcrfe&o , dedirua- 
tur, au<dis femineis indrumentis, aortx potidimum , ceu mo- 
venti parti, & cavx , idem fanguis affunditur , Sc cor , feu pa- 
renchyma, progignitur, vitx confcrvator; quod, a fuo caloro 
Sc celeri motu Sc curfii, veluti a currendo, cor di<dum , micro- 
cofmum fuum, non fecus ac mundum fol, confer vat, Sc omni- 
bus perpetub partibus, fui ope iam perfc&is , ne torpeant Sc 

I j otien- 


yo De Motu Sanguinis 

orientur , fcd fuos adhis praeftent , & prxftantioribus- muneri- 
bus, innatum calidum fovendo, confcrvando , augendo , fun- 
gantur, fuo calore & fpiritu praefto eft. Hoc mirabile inftru- 
mentum, totius vitae confervator, ut feraper & continuo ope- 
rari, movere, 8c moveri poflic, ex duriori , dcnfiori , & flexili 
materia, fecundum fundamenta feminea videlicet , ut omnibus 
aeque fere prarfto eflepoflet , conftru&um & conftitutum fuit - »* 
&,ccu rex, inter firmos cancellos, thoracis offa , rutum in pe- 
&oris medio locum obtinuit : ut -que omnibus perinde facile'} 
* Sc citius fuppetias ferre quiret , perforata idonea inllrumenta, 
ad deferendum, & ad perpetuos luftincndos motus ac labores, 
ex eadem prima feminei materia fabricata, confc<juutum eft; 
arterias nimirum, fimul & eodem tempore cum ipfo cordc_,> 
ante cordis atfufionem, ut diximus. Quum itaque fabrica: ini- 
tio cor moveatur, priils quim affufio, parenchyma, fiat,tcftantc 
idfcnfu,; (quidquid Ariftoteles & fcquaces dicant; videlicet -- , 
primum ex fanguinc fieri cor ; mox reliqua corporis meipbra; 
qux iam ablegavimus - ,) & morus fit in cordis politione, in_ 
fpermaticis,& ex fcmineis;quod quxrimus: nunc indagandum, 
quot & quibus motibus, quibus temporibus, & quomodo; ha- 
biti finis & natura: providentia: atque fabricae conftitutionis 
animadverfionc; ipfo duce fenfu, a quo exordiri, 8c cui ftarc_> 
debemus; ratione comito- Hoc ut facilius, certo- que adipi- 
fcamur, ^ nobis notioribus incipiemus , ad minus nota progre- 
dientes, ut in manifefta& fub dio hxfitare & tergiverfari non_ 
liceat: quod fieri necertc eft, fi ab obfcuris minus-ve notis prin- 
cipium ducamus, & ceu nodtu, & in tenebris , ubi candelx lu- 
mine 6c conlpicillo opus fit, nos ipfos deludamus 6c fallamus. 
Non vivi animalis cor (pe&abimus ; quoniam fic nuncquam_. 
conveniemus ; ut nec tot lapientes anatomici convenerunt -- . 
Propterea alii alia dicunt & fuftinent ; & ultimo Harveius ad- 
vcrlus omnes lurrexit, in omnibus & per omnia contrarium., 
fuftinerc aufus. Ratio eft, quoniam > fi viventis perfc&i fcu 
calidi animalis cordis motus fpe&emus, fere inibi , & eoderro 
paene tempore, quatuor peragantur fenfiles motus ; ut non pof- 

fint 


IN CoRDiB,'CaP.- IV. 71 

fint fimul & nidlu oculi diftingui, difccmi, Sc intemofci ; ve- 
loces, & momento quafi temporis oppofiti fa&idiverfis in lo- 
cis diverfarum in eodem ventriculo partium ; non cognita po- 
tillimum membri conftitutione, nec nature fine Sc providen- 
tii. quibus bene cognitis facilius veritatem inftirutum-quo 
confequeris. Minime de omnibus,frigidorum animalium vi- 
ventium corda alpicienda, rana;, anguilla:, tcftudinis, bufonis, 
nimis tardigradi motus: unde certus lapfus; eo ma«is in exente- 
ratis. eo mimis, nec fccus Heri poteft, i vafis difeitur fuper ta- 
bula vel manu fe&is,hoc eft, languidiflimis Sc morientibus ; in 
quibus unus duntaxat vix apparet motus: eo minus , Sc minime 
omnium, i vefici.ut inperfe&o animali motus celeritas, (nifi, 
uti diximus, fabricx conftitutione & natura: fine cognitis, prx- 
fenti adftes animo, Sc bene oculatus,) in frigidis tarditas Sc lan- 
guor, omnino dubios 8c accipiccs nos reddant. Accepto igi- 
tur vituli corde, quod pra: manibus eft , &rin quo fabrica: con- 
ftitutio Sc omnia aperte dignofei poliunt , ex 'provida: naturx 
optima osconomii dilcas, quod procreatum imperfedhim ani- 
mal, in fui ortils principio minimum, & femineum tantummo- 
do, augeatur, perficiatur, conferveturjdein , ad prxftantiorem 
vitam nobiliores-que exercendas operationes venturum , opti- 
mo alimento, fcd aliis corde inftrumcntis , accretioni fuppe- 
tias ferat ; non a corde prxeipue Sc primum ; (quod non femel 
oftendimus; ) tamctfi in reliquis, Sc ad reliqua, magno influen- 
ti calore per vitales fpiritus, poftea ad vitam & prxftantiorem., 
vitam iplo corde occurrit; perpetuo fcilicct motu ipfius, & 
partium, atque furculorum* cordis, inquam, arteriarum in cor- 
de Sc extra cor, atque fiiarum appendicum , qux auriculx di- 
cuntur , nec non proprio parenchymate, quod densa ac dura 
carne, arteriofo calidiori languine affufo , conitar". Ut autem 
vitalis fpiritus calidiflimus a corde fiat, materia requiritur cx 
qtia. Sc eft fanguis aptus, idoneus, Sc aliqua claborationcprx- 
ditus; non crailiis, fxculentus, impurus, parum codhis^proindc 
ab aliquo prxcipao' membro, fonte , ac de induftria prxftitus. 
Heic magna & prima difficultas i quod eum alii a dextro cor- 
, dis 


r 


71 Db Motu Samcuinis 

dis ventriculo per medium feptum in finiftrum calidiorem , ubi 
vitales fiunt, deferunt: alii )l pulmonibus; ut Columbus, nos 
ambas & alibi reprobavimus 8c in proprio tra&atu, &, a (ple- 
ne confici , atque per aortam fubminiftrari, probavimus, alii 
poftrcmo , utHarveius, k cordis auriculis , Realdi Columbi 
recepta opinione , fubminiftrari autumant, quod iamiam ex- 
cutiendum^. 

Ex elaborato (anguine in finiftro ventriculo vitales (piritus 
fieri, hac- tenus apud omnes in confeflo cft. Sed , an ^ ventri- 
culo attrahatur fanguis, (ut antiqui recentiores-que anatomi- 
ci voluerunt, & nosfupri probavimus, infri itemm ex cordis 
’ fabrica: conftirutionc comprobabimus,) ab Harvcio indubium 
vertitur, immo prorfiis negatur , 6c ab auriculis in ventriculos 
influi immirti-que a(Teritun_. quod mox perpendetur atquo 
concutietuc_. Polita itaque idonea praeparata materia infini- 
ftro cordis ventriculo, fpirituum & caloris commoda officini, 
rcftar, ut continuo motu & calore aptetur, attenuetur, & , in_ 
fpi ritum ver(a , ad unamquamque corporis partem tranfmitta- 
tur, vitx, & melioris vitae, gratia , iuxta naturae providentiam, 
ex optima mconofnia, & corporis neccfllitate > utfcnfus certi- 
tudine conftat ; quando & plurcs motus in cordis ventriculis, 
corumdem appendicibus auriculis, atque in arteriis (imul & fe- 
orfim, manifeftcconfpiciuntur; nec non in eilclem omnibus 
femper fubtilis & maxime purpureus fanguis vifitur : ut pro- 
pterca inquirendum fit, unde, & i quibus, talis fanguis in cor 
perveniat, ac inde explodatur; ut confcquenter cordis fabricx 
conftitutio innotefeat, atque, unde tot diverfi «Sc contrarii mo- 
tus, & quorum gratia (int, ipfo fenfu dqjromacuL. In anima- 
lis procreationis principio, prius qukm cordis affuho fiat , qui 
primus vifitur morus, (ut ex pulli gallinacei ortu, in noftri hi- 
ftoria, oculata fide conftat, & infri ab Harvcio , in hoc itcm_, 

, capite, tadhi 70, confirmatur ,) cftinipla cordis pofitionc_^, 
immo in ciufdem fabrica, fpermatica, inquam, nec non in aor- 
tS. Apparet enim duplex incentio & remmio , accc Iliis 6c re- 
ccfius, (anguinis, in proxima loca : & alternis vicibus partes 

mod6 



in Corde, Cap. IV. 75 

mod b albx, modo purpurea:; prout fcilicet fanguine replentur» 
mox exinaniuntur» atque attra&ione in cor > expulfione ab eo- 
dem in arteriam, opus eft. (Non eft autem auricularum motus, 
nec guttulx (anguinis, ut Harveius exiftimat. de quibus infri, 
fuo loco.) Et, quia non datur motus ablquc movente: aflcren- 
dum eft profc&b, talem motum fieri k ventriculi femineis pa- 
rietibus; (nondum affufo fanguine;) mediis fimilitet fpermati- 
cis fibris; qux in pcrfc&o corde manifefte Sc dilucidi (lime vi- 
funtur, re &x lcilicct,in ventriculi medio,albx, tendines feu 
nervos xmulantcs. (unde Ariftotelis de nervorum principio 
lapfus.) Harum plurimx in finiftro ventriculo , pauciores ia— 
dextro : fortafie, quia , ad liniftrum craflrorem movendum , Sc 
furfum, bafim-verius, magis CQntrahendum , maiori robor<_y 
opus fit, ut pc&us ferire valear'. Hxlpermaticx fibrx k reli- 
quis parietis fibris omnino fciunlhe funt, immo ab ip(o etiam— 
pariete omnino liberx,prxterquam a principio, ubi ortum du- 
cunt, Sc fine, mucronem- verius, ubi infiguntur. Et , quunru, 
omne movens immobili inniti debeat, (iuxta axioma, ) ad hoc, 
ut movere polii t; quum-que iftx fuperius innitantur cordis im- 
mobili bari,infcrius mucroni mobili: dubio-procul verfusprin- 
cipium (ex maxima) trahentes, mucronem furfum contrahent, 
in orbem ita dilatantes, & confequenter non expellentes, (quod 
repugnaret, ) fed attrahentes. Et hic eft primus motus,necelIa- 
rius Sc libi Sc reliquis, fi cor nutriri debet , Sc lpiritus tori cor- 
pori procreare vclir*. Interim-que in hac ventriculi diaftolo 
ventriculus, amplificatione fanguinis , qui in cavernulis mini v 
ftcrio villorum obliquorum attradlus , gaudet, fruicur-que , Sc 
tenuiorem partem valido motu Sc calore in fpirirum verrir 1 '. 
Quoniam verkalius fp^cratur contrarius motus ; Sc neccfiitas, 
aliorum gratii , expulfioncm lpiritus praeparati in arterias de- 
ferentes requirit: remiilis rc&is fibris, contrahuntur transver- 
fales, carne per aifufiongm induta:, verius ventriculi medium—, 

. cordis-que vacuum centrum; &: proprie fit conftti«flio, Sc cqn* 
tenti fpiritus (non fanguinis, ut communis fiert fententia; qux» 
de fanguinis, inquam, cpmifiiorrc , fallainfrk oftendetur) cx- 

K plofio 

**♦ 


r 


74 De Motu Sanguinis 

plofio in eadem magiia vafa, a quibus cor , (de finiftro ventri- 
culo loquimur; quum dexter ob pulmones folummodo fa&us 
fit,) ab aorta fcilicet fanguinem, ab arterii venali acrem, duxit 
&haufir'. Ut in primo finiftri ventriculi motu, diaftole , dila- 
tatione, k pulmonibus media venali arteria attradhis cft acr ad 
refrigerandum: ita contrario conftri&ionis motu , fyftole fcili- 
cct, Sc fuligo, & calidus aer remittitur, Sc vitalis fpiritus ad 
eofdem transmittitur. Quemadmodum in diafioles fine fan- 
guis ab aorta ad nutritionem& procreantes fpiritus trahitur;ita ' 
praeparati fpiritus per fyftolen trajiciuntur. 

Sed heic communis fefe obiedlio offert ; qux trepidationem * 
incutere creditur ; Qupd aortx principio tres femilunarcs val- 
vulae pratfto fint, in cordis diaftole fanguinis ingrelfum prohi- 
bentes. Fateor, naturae fapientii id fadhim , Sc tali de caufsd, 
ne fcilicet fanguis (ut fpiritus egreditur J plenis buccis egredia- 
tur, cor repleat , Sc fpirituum generationi magna fui copia im- 
pedimento fit; fcdcontrlt optime condocere, ut farpiflimc, ob • .* 
celerem diaftol en, fcd pedetentim , ingrediatur, prout cordis 
nutririoni fufteccrit ; cui fuppeditat fpirituum procreatione^ 
per medium foraminis femilunarium, non figillatim , in viven- 
ti potiflimum corde, claudentium , quum vafa latiora, deora 
non concidentia fint, & fanguis ingrelfum fibi paret, vi praeci- 
pue tradlus. qux in mortuo non conflant; in quo artcrix& cor- 
dis nulla dilatatio, vel diaftole, fcd contraria, fyftole videlicet* «■ 
immo conftridlio, Sc concidentia , Sc quafi intcrclufio. Et ita 
aorta funul cum corde, Sc eodem diaftolcs motu, in fefe &in_ 
cor a iplene fanguinem attrahit : in fyftole fimiliter fpiritus ex- % 
plodit: fecus in diaftole cor nihil attraheret, qui, me iudice_,* 
maximus cft error , & tanto maior, quanto omnium commu- 
nior; quod aortae prxeipuus cum corde motus nullius adtionis 
efTct, nullius usus, fcd penitus fruftra; quum tamen , inquam»,, * 
eiufdcm fit diaftoles cum corde, Sc in corde, in quo fitam obti- 
net bafim, principium, Sc primum motum, Sc moveatur verfus 
cor,diaftole trahcndo,in cor fanguinc portando jprourpoftmo- 
dum eiufdcm, feti eadem cordis fyftole, apertis aortx valvulis. 


ik Corde, Cap. IV. yj 

arteria in corde , 8c cum cordis fyftolc , Ipirituum copiam ex- 

E lodit. Et hoc modo cordis 6c axtcrix motus atque finis lelo 
abent - *. Cxterum, caute & fubtiliter hcic agendum; animad- 
vertendo, nc in Columbi & Harveii errorem,i nobis notarum, 

* incidamus, cor 6c natura: ordinem confundentes. Propterca, 
naturx mirabile opus declarantes, dicimus, fanguinem , quem 
cor ab aotfl, haec i fplcnc attrahit, cuius aortae diaftole vi arrra- * 
&ricis praefto eft deinceps etiam cordi, non prius » non in prin- 
cipio medio-que diaftoles, inquam, (quando obaffluxum calor 
& fpiritus nimiam merent,) ob impedimentum praecedentis 
4 * fyftoles, a3 explodendos fpiritus, <k confequcntcr ad remoran- 
dum fanguinis ad fefe & ad cor acccllum atque adventum , ex 
naturx fapientia j hunc fanguinem , dicimus in diaftofcs (non_ 
principio, medio- ve, fed) fine, 1 (quando femilunares claudun- # 
cur,) non affluentem & plenis buccis , ut aiunt , fed fenfim 6c . 
guttatim, opportune , Sc fumma naturx providentia , prout - ' 
oportet, prxfto efflo* Sed undedigreffla cft, revertatur oratio. 

Si autem aorta diaftole it corde traheret, feu fpiritus raperet; 
ut perhibent communiter halllicinati , confufio dcchaos fe- * 
queretur: quoniam contrarix diaftolx eifent: quippe cordis al- 
tera intro, foras aortx altera , fimul & eodem tempore trahe- 
rent. qux fibi invicem repugnant - . Sed res manilcftifflmc lic 
* fefehaber*. Dilatatur aorca.fua-que diaftole ab arteriis lienis ‘ 
fanguinem furfum trahir,& eadem diaftole ab aorti fanguinem 
di&o modo cor recipit : interim, dum re&i cordis villi remit- 
. tuntur, & celfat diaftole, femilunares valvx , prius claudentes, 
concidunt, limul-que fyftolc infurgit, &, dum illx concidunt, 

•& fyftolc incipit, cor in aortam fpiritus transmittit, eadem -que 
lyftole aorta per corpus univerfum eoldcm fimul defert. Quum 
itaque aorta fit cordis, feu in corde, pars fpcrmatica, 8c ibidem 
principio ortus, motu amplificationis fut etiam conftrictionis) 
pulfeteum corde, & in corde dilatetur, & cum corde trahat - : . 
non i corde, (quod repugnat,) fed in cor h liene (non aliunde* 
nam liquo?) fanguinem neccilari6 vehit , trahir. Et fic naturx 
ceconomix,rationi, & fenfui, fimul fa&um cft latis. Quodlu- ' 

K i culcntlu* 


7 6 DeMotuSanouinis 

culentius infrk cxtabit : potiflimum, quum, cxplofis nugis do 
cordis auriculis, & falsi hiflorii, carumdem germanas asio- 
nes, & veros ufus , natura-que fummam fapientiam in cordis 
adhibitam fabrici, hac-renus ignotam, explicuerimus. 

Hac-tenus de cordis diaflole, &c quis motus primus , quis fe- % 
eundus; a qui parte fcu magno membro in cor , & per quod 
vas, 6c quo motu, peragatur, & , quam ob rem tri^n fit lemi- 
lunarium impedimentum, fed non omnimodum , ipfius naturae 
conducens fummae providentia:. Cactcrum, nifi iure noftro , ex 
magna naturce fapientia, ab aorta cx fplcnefenfim &guttatim 
languis lingula quaque diaflole cor ingrediatur, (fed afflati ni_,* « 
plcnis-que buccis, apertis ianuis) & illico,mori , quam oculi 
ni&us eft, breviori, egrediatur; quomodo, quxfo, corraftuans 
vifcus, i continuo affluenti fluenti fanguine minus calido non 
refrigerabitur? quo-nam padlo , amabo , cor (perpetuo fluenti 
affluenti fanguine refertum , ) nulli aut vix fcnfiii mori crafflum 
fanguinem lubtile reddere ac in fpiritum vertere poterit i Non- 
ne pugnantia lrac, &impoflibilia,fi re&e perpendantur? quum 
tamen fapientiffimse natura in cordis fabrici iit maxima provi- 
dentia; qua* tunc obfcura manet, omnibus-que ignota , quando 
ofeitanter animadvertitur; unde omnium (patiamini, dicam_,j 
quini plurimi errores & ineptire; ut de auditus mirabili fabri- 
ca, & natura fapientii , alias dicebamus, 6c cx di&is heic , & 

. dicendis, dilucidius conflabit". Enimvcru, fi pergamus nunc, 
(quoniam veritas moras odit,) maximum errorem ex fupri re- 
futatis producemus, qui communis cft omnium eorum , qui . 
allerunt, crcdunt-que, cordis elaboratum , fed evolantem lan- 
guinem, in magnam arteriam ab ipfo transmitti , ad partium., 
totius corporis nutritionenu,- Quo pafto , ex alimenti necef- 
fitate, certe in Harvcii circulationis lententiam neccfflario eun- 
dum eflet: quum nihilo feciiks omnes partes , pauciflimis arte- 
riis pradira, a copiofis venis , fanguinem It cava vena deferen- 
tibus, alimentum aflequantuii,. Et, quia cor cx pauco (re ve- 
ra ab aorrd attradlo; ob trium femilunarium valvularum impe- 
dimentum) fanguine fibi nutriendo alitur ; ut non omnibus fi- 

militer 


in Corde, Cap. IV. 77 

militer nutriendis prxfto clfe arteriali fanguinc poflit ; ficuti 
nec aliis, qua: arteriis fimul & fcmel remotis deftituuntur : qua: 
ratio reddi poteft, quod diferimen inter hafcc partes afferri po- 
teft, quod- nam lignum huius nutritionis, roboris , virium hu- 
ius & illius partis, fi omnibus .xque vitam, perinde robur , fotu, 
fpiritibus, producere haud quaquam poflit 1 Atin ardenti febre 
(aliis multis miflis) quomodo ex ardenti fanguine , fi aer frigi- 
dus, (urm corde,) non provenit refrigeratio , nutritio, confcr- 
vatio; Prxterquam fruftra natura , fi potuit quod eam decuit", 
dextrum cordis ventriculum,pro venali fanguinc in medii vena 
arteriali, ad nutriendos pulmones ; & ad vita: fotum laevi ven- 
triculi arteriam venalem, confulto fabricavit". Quod quum-, 
erroneum fit di&u , falfum erit, fanguine arteriali partes nutri- 
ri. Adde aliud confufionis abfurdum ; quod , quum aorta fan- 
guinem ad cor re vera deferat; fi ^ corde ad partes per holce fi- 
mul & femel in codcin du&o rivulo millus erit uterque lin- 
guis; quod natura molitur, ita confcqui nequit, quod pariter^ 
erroneum di&u eft. Et demum; ut manifeftis fenfatis fiemus, 
alia multa brevitatis Audio milia facientes , hoc brevi demon- 
ftrativo argumento contenti; contrarium ex iplo fenfu,ex rei na- 
tura, fabrica: confiitutionc , & natura: optima oeconomii fa- 
pientia-que, omnibus in meridiana luce pofitis,pateat. Si la- 
pientifiima natura, ad unam corporis nutriendam partem, pul- 
mones, inquam, magnum dextrum ventriculum fabricavit, ma- 1 
gno fanguinis fonti, venae cavae,coniun&um,(unde dextro ven- 
triculo & vena cava pifeium cor defiitutum eft , quia pulmo- 
nibus carent,) & continuum; ut inde, quantum oportet fan- 
guinis, hauriat; & hauftum illico & continuo in pulmones 
magno refpondenti coniun&o vafe, vena arteriali , nullo im- - 
pedimento , fed apertis prorfus portis > valvis triculpidibus, 
'transmittat : An, aa totum nutriendum corpus , parvum & mi- 
norem finiftrum ventriculum(& unicum tantummodo in pilei» 
bos, abfque venae cavae coniunftione) fabricaverit? aut, ut lac- 
cus & utris, nihil penitus aget ? omnes corporis partes codem_» 
puro & imfhro fanguine nutrientur ? An ver6 guttatim , qua fi 


78 De Motu Sanguinis 

fanguincm attrahendo, Sc recipiendo ? an-ne claufis fere femi- 
lunaribus valvis, ianuis? Sc hoc prxtcrea ex pauco accepto; ad 
fui primam nutritionem affluenter; ulterius, ad totius , Sc par- 
tium omnium vitam, omnium-que praedandas operationes, ac 
vitales fpiritus efficiendos fubminiflrandos-quo ? Proh deus, 
quim diminutc,quam-que depravate difeurritur, ipfius fapien- 
tiffimx naturx opera difcutieudo, fpretis omnibus , Sc phanra- 
fticc atque iure tantummodo ccrbcllotico diiudicando ! fi vera, 
qux diximus, fiint,uc veriora, quam qux apud Sagra gefta funr, 
extanr*. 

Cxterum, poft quim cordis motibus moti, huc quafi inviti, 
Harvcio religio , pervenimus , veritatis fuper cordis motibus 
cxpifcandx defiderio du&i; videlicet reliquum eft, auricularum 
motus profequamur ; ut didtis ccrtis,certis enarratis, aliis-que, 
fimiliter fabricx prxflantiffimS conftitutione , Scb rei naturi, 
ipfius naturx mirabilem artem Sc fapientiam , iamnunc in te- 
nebris dclitefccntcm, ex fefe luculentiffimam, fub dio in aper- 
tum producamus/utpoftmodum expeditius Harveium alloqua- 
mur. Itaque, miffis interim nugis & fabulis de auricular-unr 
nomenclatione, nullo modo ad rem facientibus, quodfint cote. 
dis flabella, Sc ad cor refrigerandum folles; ut Hippocrates vo- 
luit: Quo id modo, fi fanguine foliro calidiore i cordis ventri- 
culis replentur? quomodo ,.fi duplici femper motu agitantur» 
Sc motus fit caloris caufia , Sc ad fanguincm attenuandum infti- 
turus?tamctfi heicabufus fiat,quandoArchangclo tendines funr, 
quia cor mufculus. Vanitas vanitatum; quoniam utrumque fal- 
fum , Sc quia cor minime movent , Sc quia contrariis & aliis 
motibus moventur . Quo modo mirabiles fequentes ufus 
Laurentio Sc Bauhino; quod fanguinis& acris auxdam prom- 
ptuaria fint, derepente irruentium, ne fubiri contra&ione per 
oppreffiohem fiiftocenir, Sc rebus foris intro confertim occur- 
rentibus frangatur cor. Quomodo, quxfumus, cordis prom- 
pruaria, Sc iisde cauffis? quum non it vafis deferentibus , fcdab 
ipfis cordis ventriculis, per fyftolcn , iis repleantur >potiajHur- 
<jue;ut mox enucleabitur. * Quomodo derepente Vrucntium, 

fi ab 


xn Corde > Cap. IV. 79 

fi ab ipfo corde fcu ventriculis trahuntur? Etj fi trahuntur ad 
ufum ; quomodo tanti copid ut fuffocaripoflit? Er quomodo» 
fi II cava in dextrum non fluat, fed moderate prorfustrahatuiL.? 
Et quomodo ab aortd, (ut vere iure noftro,) fi val vulx partim_, 
impedimento funt , trahatur-que ? Quo-nam pa&o cor frangi 
poteft, tradlo k fefc pro nutritione fanguine, pro refrigeratione 
tepido acre? qui in naris ore, trachcia,& pulmonibus,tcpcfcit. 
Quomodo ne cor Sc magna vafa (ut addit Bauhinus) frangan- 
tur? an polentaccum efteor? aranex telx magna eius vafafunt"? 
an vero ventriculorum celeres motus, tradlio Sc explofio, bom- 
bardx idhis funt"? Bonedeus , quim ridiculi Sc mirabiles ifti 
ufus!Atprxterea,fi non impetu, (quia trahutur ad ufum,) fi non 
replentur, (quia ventriculi, maximam parte femper femi vacui, 
quo aliorum gratia dexter (anguinem att<hujare,finifler fpiritus 
parare, mora, motibus-que hinc inde, poflint; ) trahunt , mit- 
tunt, remiflum-que ab auriculis iterum continent, retinent, at- 
que expellunt". Aft, qnum,communi omnium fere opinione, 
(anguis cordis ventriculos per fepti infenfiles meatus Sc dudlus 
ingrediatur; quomodo impetus 8c meatus fient ? & , fi per pul- 
mones Sc arteriam venalem, ut exteri allerunt ; id quomodo in 
iis, qux pulmonibus Sc arteriali vena carent , fiet ? ut propter- 
ea id flare etiam ob id non poflit, quia ad deftrucndum fumcit" 
unum... Atqui furito iftxc omnia ; quomodo primos ingredi- 
endum (anguinis Sc aeris impetus (ut aiunt, & urgere putant) 
Sc conatus ip(x auriculxfuftincbunt, fiadverfx cum vafis funt 
politionis , Sc fanguinem acrcm-quc finiftra ab ipfis ventri- 
culis (quos ore (pedtant, Sc verfus illos referantur » e contrario 
vafa clauduntur) mutuentur? Ut manifefte pateat , qu6d hac de 
cordis fabridi, Sc in omnibus, & quod ad omnia , nihil fcitur. 
quod omnium pace dixifle velim. Propterea haud immerito 
Harvciusubique lamentatur; utproinde vagus 8c errans ipfo 
quoque fit; ut iamiam, fuapace, oftendemus. 

Verum enim vero, (ad rem)) quum fanguinis in ventriculos 
attradUo, & ab eifdcm explofio, corumdem motibus iugiter 
fiat; ita ut diaftolen illico fyftole fequatur; quoniam ( uti dixi- 
* i mus) 


$0 De Motu Sanguinis 

mus) proprius (inis univerfalcm communem praecedit; quem- 
admodum fyftole, expulfio, fupponit id quod a diaftolc artra- 
&um, non contri; dcattradhis unguis» cum in dextro, tum in 
finiftro ventriculo, temporis fere momento ad hoc peragitur^, 
ut inifto in vitales fpiritus covcrti queat*, in illo,ut attenuari & 
elaborari poflit , ad tenues pulmonum carnes nutriendas , ad 
utrumque celeribus pulfibus praedandum munus > & ad ferendas 
pulmonibus toti-que corpori fuppetias fpiritibus : quomodo 
hxc peragentur in maxima contrarictatc ? quum fanguinis ela- 
boratio, de Ipirituum procreatio, motu, calore, & , quod plu- 
ris refert , mori , mora , inquam > in corde , in ventricu- 
lis, egeant; & tamen di&um-fadtuin , & de fa&o , (iit loquun- 
tur,) vix fa&a (anguinis in cor attra&ionc, mox , 8c confeftim, 
explodo fequarur. quo -nam igitur padto fanguis pro pulmoni- 
bus elaboratur, toti-que ira corpori vitalibus (piriribus confu- 
liturJ. id maxime tcftantc communi omnium fententii , ac fen- 
iu ipfo, quod in cxpulfione iplx valvae , ianuae , aperrx prorfus 
fint. Hoc opus, hic labor. ubi*a nullo hac- tenus , ne fiib nube 
quidem, vifa*i nobis fortafle cognita extabunt; (abfitverbo in- 
vidia. hominum recedat malignitas. fccus;rampantur ilia Co- 
dris.) ut tandem in re tam ardua, occulta, & fecrcta, fons divi- 
nae fapientix, natura* provida*, aperiatur , &. in confirmatione 
quoque diftorum patefear". ‘ .** 

Quum itaquc,ftantibus licet hifce difficultatibus, pofitis-que 
obfcuriflimis tenebris, nihilo tamen opera naturae minus bcllif- 
fime luculcntiffime peragantur*, quum-que omnino, in fini- 

ftrum prxeipue ventriculum , (in hoc ipfo potillimiim prxlcns 
difficultas (impliciter omni animali neceiniri6 (ita nec in- 
greffimun aortam , nec in venalem arteriam regreflum , per- 
miferit, appofite pofitis Se claufis ianuis ; ut ex fabricx admira- 
bili confUturione vifirur : eadem ratione , & ex eidem admi- 
rabili conftiturionc , ac arte , nec undequaque ciufdcm egre C- 
funi ftatim admilifie, evincemus; iifdcm diligentius & accura- 
tius obfervatis: naturam nempe nullis uti portis, valyis,qux va- 
forpm oribus fint oppofitx ; quod ficti no» pptuit , (ed nec 
. ^ . fecundis 


in Corde, Cap. IV. g r 

fecundis Sc aliis portis , quae primis ianuis , valvis , opponan- 
tur., ut quae motui, ipfius-que fabricae conftitutioni, repugnant: 
fed opportunioribus repertis vcluti retibus, modum potiorcm_ 
adhibuilH:; ut fcilicet ingreflus dextrum ventriculum fanguis 
non illico Sc immediate exploderetur, ut pote ineptus ad pul- 
mones nutriendos; Sc eo minus , ac minime omnium , finiftri 
ventriculi fanguis per arterias ad partes , vitae , foto Sc innato 
calido confervando, roborando, ad exercenda munera vegeto, 
jion-dum ajftus Sc congruus, deferretur; fed,Ut multiplici motu 
Sc calore, convenienti ftati mori , accommodatum Sc appofir 
tum redderet, undequaque fanguini fuccellum, ingreflfum, Sc 
cgrclfum , (dicendo modo.) fabricatismaxime idoneis inftru- 
jnentis, prxbuilfc;& mirabiliores longe, longc-qucplurcs,flu- 
xus Sc refluxus , interdiu nodu-que acceiTus Sc rccclli*s , quim 
funt Euripi illius in Euboea , iifdem que adeo ignotiores hac- 
tenus, occultiorcs-que , ut vel Ariftotelem denuo in mare pra:- 
cipitcmpollint agere, inftituilfo* Sanguis itaque ad cor i. lie- 
ne perveniens, (qua de caufsa confultb hepar alcerum eft fabri- 
catum,) per arteriam magnam elaboratus , cordis Sc aortz am-> 
plificatione, diaftole, modo quo dictum eft , in laevum ventri- 
culum trahitur, ob fenfim tcnlas femilunarcs valvulas, foramen 
dedita opera anguftantes,. (in yivo corde ora foraminis latiora 
funt; qu.r in mortuo prorfus concidunt Sc anguftantur,) ne im- 
petu & popid cor lardcrcr, Sc lpirituum procreationi impedi- 
mento clfer'. In hac, hac, dico, dilatatione, redis cordis fibris 
mucroni infixis, fuum-verfus principium ("ba/im vidclicctr) 
contradis, cor erigitur ; trado- que mucrone pedus feriendo, 
Sc in fplmicLim, in orbem, tendendo , fete dilacat , ut fanguis 
nem ab aorta, ab arteria venosa aerem, quafi recti rapiat.Mox, 
relaxantibus redis fibris,rccedita didaiuditudincVi Ipharrica 
figura, ipfo-quc mucrone a pedore ; Sc fanguis «Sc aer fundum^ 
ventriculi, verfus mucronem, petunt , relaxatis, inquam, S; 
quiefeentibus redis fibris. Interim ventriculus, fanguine di- 
qua- tenus refertus, acre fpirjtibuf-quc inflatus, lecundu trans r 
vcilas fibras procul i fua pofitionc remotus, at trado retentp- 

L qtre 


8 i De Motu Sanguinis 

que obliquorum villorum minifterio, pro (anguinis portiono 
debitx nu trioni fufficiente, ut, quod libi oneri reliqui cft , (uti 
ventriculo chylus ,) fuliginispotilfimum , Sc excalfa&i acris, 
propellat, & ablegct,transvcrlalibus fibris in fefe colle&is, ver- 
fus contentas materias, verfus-que vacuum, conftringitur, pec- 
fyftolen nimirum; Sc apertis ianuis copiam fpiritus in aortam,in 
venalem arteriam ad pulmones portiunculam (pirittls transmit- 
tit, ac fimul cum fuliginibus cxcalefadhim acrem remittit - '. 

Ad fanguinem vero quod fpc<ftat, id urgetur, quam ob rem_,, 
referatis portis cxplofus, ventriculo non egrediatur, aperta- 
que vafa non ingrediatur, quod repugnare vifum , Sc re veri 
perarduum creditu, ut fcitu Sc cognitu difficillimum , eft. Ni- 
nilo-miniis tamen , fi ingenium acuamus , cordis-que fitum_, 
tempore fyftoles , tum materiam expellendam, fimul-que ob- • 
dantia, animadvertamus,- fabricae cognita conftitutione,atquc_, 
naturae magna (uppofita providentia lapientia- que , quod qux- 
rimus, etiam attingemus. Cor, vitae fons, produiftor , Sc con- 
fervator, creditur efle , mediis vitalibus fpiritibus (quibus in- 
fito calido primilm,& lingulis poftea partibus prxfto cft , cere- 
bro potilfim&m, iis-que copiolis, ad animales procreandos fpi- 
ritus ^ fuppetias ferendo ^quibus Sc motus ftrennue peraguntur, 
Sc fenluum externorum , internorum , ac intelledbus 'operatio- 
nes , (egregie mirabiles in aliis ; in aliis hebetiores , ob de- 
fciftum,) exercentur, qui quidem vitales fpiritus ex prxparato 
prxeipui membri lienis, cordi & ipfis coniult6 fabricati , mox 
in corde ex pcrfc&o fiunt fanguine , fcd mediante calore , plu- 
ribus-que motibus, continui per alternas fa&is vices, aliis op- 
pofitis, convenientibus aliis,& prxterca tempore ac mora; non 
temporis momento, tanquam in una cordis diaftole, fyftole-ve, 
vel etiam ambabu^ quod tantummodo afleritur , Sc repugnans, 
immo impolfibile ipfi naturx eft. Eapropter calidum camcum- 
que fabricatum cor j fuis aptis idoneis-que inftrumentis , fi- 
bris mediis , celeri motu, prxditum ; Sc loci , qui officinx ad 
opus Sc continendum, alfignati funt lapientilfime ; ut nihil fu- 
perfluum fit, nihil-qucdiminutum, nihil-que propterea per- 
fectioni 


in Corde, Car. IV. Sj 

fedioni in fabrici podit addi. Iis tamen non fufficientibus ad 
moram pro fcnguinc intus aliquantifper continendo & retinen- 
do, aliud de induftria (impliciter hanc ad rem ncccflarium mo- 
lita fabricata-que eft inftrumentiun , quod , extra cor appofi- 
tum, appofite in cor agat, ab iplo-que agatuc^. Id appendix elt 
gemina, aures, licet infulfc, didi, al cera finiftro, dextro ven- 
triculo altera, iiidcm de caudis , eodem-que fine , adiundx. 
nos i fimilitudinc, (anatomicorum more,) quam cum mona- 
chorum cucullis habet» cogollum , (fic pifcatores nominant,) 
reticulum, nuncupabimus. Cuculli, appendices iftx, extra cot 
pofitar, iundi tamen cordis baiis poftremac parti, intro fpedan- 
tes ore fuo, tam lato & in cor aperto , quanta eft cuculli baiis, 
membranea: funt, quemadmodum, d immiifo ftylo tangas , aut 
ad candelx lume (pedes,obfervabis,& fubtile albam -que mem- 
branam intueberis. at, remota extrinfecus tali luce, rubra: appa- 
rcnt,ob indutam fibris carnem. Omnium generum fibris,carncis 
cradioribus ipfius ventriculi, redis, (ab ipdus cordis bafi exte- 
riori primum ortis , cuculli mucroni infixis,) transverfis & ob- 
liquis, ventriculorum inftar, ad trahendum, retinendum, atque 
expellendum, prxdita: funr'. Dextera, quim Ixva , maior eft, 
ob priftandum ufum; quia maiorem fanguinis copiam in fiium 
vacuum attrahere & continere debet, qukmfiniftra. qui dextri 
tamen aliquanto cralfior, ob ufiim fpccialem ; tenuiori fcilicet 
& Ipiritibus proximiori , a maiore liniftri calore ventriculi fic 
reddito fanguini, ad tempus continendo & retinendo. Quibus * 
ufibus opportunum conuilto fitum obtinuere ; fub vafis,aorri 
fcilicet, & arteria venali , finiftrorfum fpiritus potidimum fuf- 
cipiendo & elaborando; fub vena arteriali vero ianguinem pro 
pulmonibus elaboratum dextrorfum fed inferius , excipiendo, 

& ulterius fuo calore , & motibus, fibrarum carneanim videli- 
cet , attenuando. • 

Pofita itaque totius cordis adamudim fenfari hiftoria,& fa- 
bricae conftitutionc, eiufdem nunc opera, adiones , & utilita- 
tes, profequamur: ut eiufdem,tam corporis totius, quam fingu- 
Umm partium ad hoc fpedantium, finem confequamuL,. Cor- 
, . L i dis 


$4 De Motu Sanguinis 

dis primum opus &: a&io, cft fanguinis attra&io (quae fperma- 
ticx eius parti fub ortus initium ex oculati fide trmuitur) i fibi 
continua parte, arterii magna , per anguftum orificium, in_ 
diaftole trium femilunarium valvularum,fereobftruentium;non 
omnino i quoniam in diaftole aorta, ut cor , maxime dilatatur; 
(qua: dilatatio in mortuis prorfus delitefcit, concidentibus par- 
tibus;) fed maiori ex parte, opportune, & di<fh> modo, ne , uti 
diximus, cor & eius a&io la:dercntur,fufficicnter tamen, admit- 
tentium; parcitate fanguinem parvi quantitate attrahendi con- 
fulto compenfata per frequentem diaftoles attra&ionem , 'ex 
proprio & primo fine, fui videlicet nutriendi gratia ; toti dcin- 
de,& omnibus corporis partibus,^ venulis in commune fangui- 
ue venali (quem i fplcne recipit, ut de. lingulis partibus pa- 
tet ) pro ipiritibus delato 8c lubminiftrato , e pulmoni- 
bus, nec non ex ipfius cordis corpore, dextro ventriculo , 8c ex- 
ternis cius partibus, i coronariis venis afportato. Alter cordis 
totius, officialis membri, finis communis, non fibi, fed nature, 
cft motus finis, (quemadmodum nec alii aliis officialibus mem- 
btis,confervandacvitx, & praftantioris vita:,)& is frequc$;pri- 
mhm attrattio , diaftole; iubfequcntibus aliis oppofitis , aliis- 
que diverfo tempore concordibus motibus; qui dicentuu,. 

Ad rem i am propius. Fa<fta a corde per diaftolen infefc (an- 
guinis attraftione, mediis nerveis (ut uc vocem) reftis mucro- 
nem pedtus ferientem furfum ad bafim trahentibus villTs , & 
confcqucntcr in orbem dilatantibus ; eiufdem fanguinis portio- 
ne, minifterio fibrarum obliquarum , adtu & immediate ad fui 
nutritionem attra&i, gaudet & fruitur hac -tenus cx proprio fi- 
ne & fui gratii. Quidquid fupcrflui fanguinis cordi relinqui- 
tur, minime conducit, fed potius impedit cor hac fuperflui 
quantitate elevatum, & fuftinet transvertas fibras, i iufta , pro- 
pria, & folita pofitione elatas. Hinc fit , ut ipfae eatdem trans- 
verfx fibre, proprio fine.fqui nature fini communi conducit, 
ut motu & calore progignantur fpiritus) ftimulatx tamen , ad 
exprimendum cxpcllendum-quc illum fuperfiuum fanguinem 
moveantur: & ideo colliguntur verfus medium; &,conftriftae. 


coi 


IN CORDE) CAP. IV. 8f 

cor longius & anguftius reddunt , languinc ad bafim & verfus 
ora valorum explofb. Huius totius fanguinis cxplofi pars fub- 
tilior, Ipirituofa , Sc levior , fuapte proinde naturi , totius Sc 
partium gratia, ex lxvo ventriculo fecundum fui maiorem par- 
tem furfum tendens, aortam fupernatat Sc prxeurrit, fecundum 
vero minimam , arteriam venalem , in pulmones ingreditur... 
Alia vero pars, fanguinca videlicet, quippe craflior Sc miniis 
elaborata; qux proinde attolli nonpotefv fed , deorfum ad in- 
feriorem parietem, ad ventriculi bafim , finiftrorfum repit, ac 
verius arteria: venalis orificium tendit, Sc fyftoles expultricis 
vi pervenit in cucullum fcogollum vulgo) ibi appolttcacde 
induftria politum , fimul explofa , & ab hoc auralia, vadir'. 
Etenim cuculli relbe fibrxab exteriori ventriculi bafinalcun- 
tur , Sc in fuam obtufam cufpidcm delinunt, atque ita fefe de- 
orfum contrahunt , (conrr&qultm ventriculi faciunt: ) cucul- 
lus deorfum dilatatur, &in fefe fanguinem trahit ac recipit, 
lui pariter nutriendi caulsa, cui fini portione di&i fmguinisin 
fibrarum cavernulas intimas atrra&a Sc contenta fruituc_. Ut 
certb pateant auricularum altioncs Sc ufus. Et;Non, quoniam 
implentur, dilatanrur; ut ex Hippocrate Bauhinus alTerit : fed, 
quoniam agentes dilatantur, implentur; ut, in fyftole fc con- 
ftringentes, «ifefe fanguinem expellunt, & exinaniuntur , ficut 
ipli ventriculi, eo modo , quem diximus. Interim , remifiis Sc 
quiefeentibus transverfis ventriculi fcu fyftoles fibris, abfumpt£ 
portione fanguinis, qua: ab obliquis ventriculi retinebatur; ite- 
rum nutritionis caulsa, Sc neceflitate motus diaftolcs, attraclri- 
cis vis ad attrahendum infurgit, Sc ventriculi amplificatio fit - . 
Dum autem cor dilatatur, ut expofuiraus; ventriculus, inquam; 
cuculli reticuli transverfis fibris armantibus deorfum: (quia cu- 
cullus, uti diximus, ventriculum fpe&ir, Sc in ipfius vacuum e 
regione hiat :) deorfiun fuperfluum receptum fanguinem ex- 
polit & remittit; ut, vi explofus , & raptim ^ ventriculo deor- 
fum raptus, illico in eius fundum & intima advolet lemiprxpa- 
ratus Sc elaboratus, ex primo diaftolcs motu, Sc fecundo limili- 
ter fyftoles ventriculi , Sc duobus itidem cuculli reticuli , Sc 

L j quinto 


De Motu Sanguinis 

quinto huius prxfentis fccundx diaftotes , fic fexto futur* pro- 
xima: fyltolcs, qua in vafa expellentur fpiritus . & prxterca cx 
mora, fada in ventriculis fic cucullis reticulis , dum tot fic tales 
motus fa di funt, ncc non inter corumdem quietes , quum inter 
oppofitos motus aliqua intercedat femper, aliqua quies inter- 
poiita fit - ”. Qux, ad amullim dida, pariter dc prxparato pul- . 
monu in dextro ventriculo.fcd copioliori & attlucnti.fanguine, 
non de fpiritibus, intelligenda. Dum vero in ventriculi diaftolc 
i cuailli fyftolc (anguis mutuatus fuperfluus in ipfum ventri- 
culum remittitur; fimul fic eodem tempore aliud cx aorta trahi- 
tur, fic ita continud id fic : ut-que perpetuo alternadm conve- 
nientes fiurtt motus ; fic alternis vicibus oppofitx quoque mo- 
tiones; quas alternx quietes fubfcquuntur: fic iummo naturx or- 
dine procedunt omnia ; quemadmodum, qui primus motus , fitf 
qui fcquentes, fic quando, fic quomodo, atque quibus finibus, 
fingulatim, fpcciatim, generatim-que fiant, qux-que naturx 

maxime admirabilis providentia fic lapientia , cx conftitutionis 

fabricxfcclliflimx cognitione dilucide innotefeit. Cui , deo, 

inquam, honor fic gloria femper. 

Contactus f6. 

Tandem ad rem. Harveium alloquamur^. Si notis iam ex 
fenfii fabricx, conftitutioni nimirum, ac rationi , qux maxime 
confcntiunt, fic iis qux a natura fapientilfime difpofita funt fic 
fabricata, liemus; iis dilucidilfime oftenfis, prout fenfus fentit, 
ratio fubfcribit, atque fabricx ncceflitas, fic namrx finis ac or- 
do, nccefiario requirunt : fi ftudiofe cordis motus fpedemus & 
perpendamus} non ofeitanter, ut Riolanus cum Bauhino, fic iis 
maais magis-que Harveius, (quorum pace hoc dixerim:) non_ 
quatuor totius cordis funt motus; hoc eft , amborum ventneu- 
lorum,5c ambarum auriculamm;fed odo; duo videlicet unius- - 
utriufquc vcntriculi^fic totidem uniusutriufque auriculx : fic, n 
fubtilius, magis-que intrinfece fic proprie , rem ad vivum refe- 
cemus, quatuor utriufque partis, dextrx tot , totidem-que hni- 
ftrx motus , tempore loeo-que diltindos » rede ftatuemus, Is 

moventium fibrarum litus, principium, fic finem, eadem-quo 

licet 


•in Corde, Cap. IV. '$7 

licet minori cum (ludio, (altem cum tempore, animadvertemus 
oblervabimus-quo* Etenim, quum ventriculus attrahit dia- 
(lolcs motu, fylloles fibrae quiefeunt: & exadverfum , dum ven- 
triculus per fyftolen expellit , diadolcs villi decumbunt-. Ec- 
ce unius ventriculi duo motus tempore cflvcrfi. Dum ventricu- 
lus diadolc furfum attrahit, fe(c in orbem, in fphxricum, colli- 
git, mucrone pc&us feriens : dum vero fydole fanguinem exprif 
mit k fphxrico,a pedlore fefe contrahens, condringituo Ecce 
eiufdcm duo motus loco didinCti & feparati. Similiter quum 
dc cor dilatatur, fcu ventriculus, auricula, cucullus, reticulum 
condringitur, ut mutuatum ex prxcedenti ventriculi fydolc ei- 
dem ventriculo fanguinem fibi fuperfluum redituat remittat - 
quo* Ecce duo diverfi & oppofiti motus. Dum ventriculus 
podea fefecondringit , foras exprimendo fanguinem & expel- 
lendo; auricula dilatatur, &, ut cucullus, ut reticulum, fangui- 
nem (iion fpiritum, qui in aortam , in arteriam venalem , evo- 
lat) excipiens mutuatuc^. Ecce duo pariter alii diverfi & op- 
pofiti iphus ventriculi & auriculx motus , tempore finguli di- 
verfo alio-que, quando ventriculi diadole agit, auriculx quic- 
fcente; quod & e converfo de fydole fic ufu venit-. Demum, 
auriculx, cuculli , reticuli, dilatatio, ed villorum contra&io 
.deorfum ad fuam bafim & principium: ventriculi amplificatio, 
diadole,fit furfum.prxterquamquod ventriculorum motus funt 
in corde; auricularum, ut pote appendicum , funt extra cor ; & 
confequentcr loco ac temporedidin&i.Atquc itao£todi£li mo- 
tus fatis luculenter patent-. Si-quis verd minus accurate dinu- 
merare volet, arbitratuTuo fruatur, licebit - '. 

ContaHus jj. 

. Ad motuum prius & poderius quod attinet , dum mo- 
tus fere momentanei funt , 6c aliis ac diverfis in locis ; quem- 
admodum ex di&is 6c probatis patet; in cordis ventriculis vide- 
licet , & extra in eiufdem auriculis feu cucullis: difficillimo 
fenfus iudicium fert : quoniam fimuldc (emcl, ac temporis fere 
momento, aut non, aut vix , utrumque motum videre cd ; po- 
tiflimum quod ad eorum principium pariter & finem, fabricx 

item 


/ 


De Motu Sanguinis 

item conftirutionem , naturx finem , ac cordis neceflitatem_,, 
ignoratas, quibus ni maximo (ludio & fubtil ter confulatuu,, 
in omnibus hallucinari oportebit-. Multa heic propterea a 
do&o viro errata committuntur, qux ex infpe&ionc quidem_,, 
fed didis principiis llintes, & ordine., maxime autem pofito na* 
rurx & partis agentis fine, ratiocinantes, colligemus. Naturx 
finis clt > ut coniti tutum ab ea & fabricatum animal confervc- 
tuc_.. Finis animalis & partis idem , fefe conlervare , alimento 
. nimirum, non remoto, fed proximo, & praefenti, in ipfo (exem- 
pli gratia) corde exiftenti. Quxrirur proinde, quomodo in cor 
perveniat, apportetur-quo- Hoc opus hic labor eft: propter- 
ea , quod Harveius ab auriculis in cor apportari vult, & omni- 
bus nervis id conteudit. quod pluribus nominibus maxima mc_> 
afficit admirationo* Quomodo, bone deusi fi omnes, etiam 
minima: ac inepta», (olla, ligamenta, &c.,) corporis partcs,ali* 
mento, fibi ab officialibus prxparato, k felc-que trado , non_ 
proiedo, utuntur, frunntur , ne- dum officialia membra fuis de- 
dita opera prxdita inftrumcntisj quomodo, inquam, cor, prx- 
cipuum corporis membrum, & totius corporis & vita: fons , a 
quo omnia membra & omnes partes coniervantur , hoc praeci- 
puo munere deffituctur? nunquid a iliis mcndiculisappendici- 
bus 6c vernis alimenta prxftolabitur ? Quid , fi cordis ventricu-> 
Ius, omnium primas , appendici auricula*, cucullo, alimcnro 
prxfto clt ? fi cucullo ventriculus utatur tanquam proprio 
promptuario & ("non, ut perperam Laurentius, Bauhinus,Har- 
ycius, & alii , appendices auriculas hafce cordi ceu (anguinis- 
promptuaria tribuunt, quali lunguinem 'aliunde acceptum attra- 
ctum -que cordi fubmi ni (Irent, ik fiefuppetias ferant ; fed ceu) 
penu , in quod rradum a fefefuperfluum (ut officiale prxei,- 
puum membruin) ceu in fuum penarium reponit, mox re- 
cepturus ? Prxtcrca j Si auricula: funt cordis promptuaria, 8c 
cordi totum, pro nntritione, Sc pro totius corporis (pirituuin 
procreatione, languincm fubminiitrant : igitur trahunt totum, 
partem retinent femper : & tamen alterius temporis momentis 
inanes & vacua: vifuntuc,. Igintr trahunt, upde? a quo? Prx- 

parant. 


in Corde, Cap. IV. 

parant, quo-nam paAo? quo calore ? Ergo funt cordis officialia 
membra! Scilicet! Sanguis tum cavat, tum aorta:, venalis -vo 
arteriae, CutHarveiusciiftimat,; ab auricula inquam ego, tra- 
hi nequit-, quoniam fanguis ex vafis i ventriculis trahituiL,. Et, 
quia, (iure quoque fuo,3 motus in vaforum orc , deorfum in 
ventriculos tendit , ab auriculis , ut ad latus fluat, trahi non po- 
tcft, ob dcfccnfum illius , & traAum deorfum cordis mucro- 
nem-verfus ; quoniam fic retrogradi & furfum tendere oporte- 
ret, dum defeendit, 8c deorfum trahitur , quando auricula con- 
Aringitur 6c expellit, quae fieri non poliunt; quum repugnent-. 
Addc,qudd, ut diximus , auricularum feu cucullorum bolis os, 
maxime latum, ventriculos, 0 quorum regione politum eft , non 
autem vaforum ora, fpcAat; ut os contri fpeAe^&fibraereAa:, 
& reAi trahentes, fimilitcL- Ut repugnet, cucullos i yafis fan- 
giunem trahere polle; praeterquam. qucNd, ut diximus, (anguinis 
motus & raptus deorfum, i latere ad latus traAum non admit- 
teret-. Sed ha:c, praeterquam qubd nulli ratione . fcd gratis, 
i do Ais viris afferantur; quod urgentius eft, rationi, fenfiu , fa- 
brica:-que conftitutioni, fimul repugnant: quoniam , i cordo 
auriculas feu cucullos fanguinem recipere & mutuari ,' fcnfiis» 
di Aus ufiis, ratio, Sc necclfitas,docent: quoniam, quum utrius- 
que auricula: idem fit ufus, & exdem aAioncs, (quxqux iint-, 
nemine contradicente, j & dextra auricula fuperior & remorior 
fit i cava vena dextrum ventriculum ingrediente ; neutiquam., 
trahere poteft: quare nec finiftra, fi idem ufus, exdem-que u- 
triulquc aAioncs funt. Et, fi dexter ventriculus i veni cavi, 
non ab auricula;cur finifter ab auricula,no ab aorti?Et,fi fiuiflra 
auriaila circulationi (fecundu Harveium) infervitjquid de dex- 
tri? fc fi maguavafa ventriculos cordis ingrediuntur, &reAa 
lpeAanr,non autem auriculas; quomodo auriculas ingredietur, 
Y9^ipfas trahetur? quomodo finiftra auricula i proximi fi bi 
fuperiori laterali arrerii venali, ipfam nec ingrediente, necfpe- 
ckante,finiftrorfumtrahct? Amplias; fi cucullorum lataora,va- 
cuis continua ventriculorum, reAa jn ventriculorum vacua IpCr 
Aam-li.rcAae fibrae cuculli eorumdem , i cordis (c Ventriculo- 


• r/j ^ 


M 


rum 


9*> De Motu Sascuii<i'$ 

rum bafi ducentes ortum, quum dilatantur ut attrahant fangui- 
nem, deorfum tendunt, ora aperiuntur, & fanguis i ventriculi 
fyftolc cxplofus furfum attrahitur; quomodo i vafc , i laterc.x 
prope auriculam, deorfum defeendet , repugnante motu , oris 
& hbrarum politione, fabrica: conftitutione, fenfu , naturae la- 
piendi, & aliis confequentcr, lumma ratione , eorumdem cu- 
cullorum praeclaro fine, necelfitate, ufibus, Sc aftionibus , iure 
ac merito allatis? 

Contaffas y8. 

At pergamus, 8c> in femira ftantes, adnotemus , qu6d in hu- 
iufmodi imperfeftis frigidis animalibus ,potilfimum morien- 
tibus, & in exenteratis cordibus , folum lenfum confulcrc non 
debemus: quoniam in iis tunc tempows , Sc ex iplb, veritatem-* 
eruere nequimus: ut cum eodem podiis , immo prorfus > nos 
ipfos hallucinari, fiicile fit: & proinde inperfcdds 6c maioribus 
animalibus non exenteratis haec inveftiganda , fic quidem maxi- 
mo ftudio , funr^. In quibus morientibus praeterea ne fcnlui 
quidem, abfque optimo ratiocinio , fidendum , nifi ipfi , uni 
cum pifeibus, ranis, bufonibus, irretiri velimus ; ut , Harveio 
condgllfe, ex dicendis innotefeer". Primus motus , cft primi 
moventis; h. quo, ficut reliqua, (ut eorum motiis cordi, prin- 
cipi deprime caufix , inferviant proxime >) fic & uldmus mo- 
tus, proficifcitur: quoniam axioma hoc , quod rationi confen- 
caneum,&ab hominibus reccptum,hoc ipliim confirmat:Qu6d 
corprimdm nalcatur, (& verum cft de Ipermatica cius parte, id 
cft, dc initio, cum reliquis femineis,) & ultimum moriatuE_. 
Id autem, quod Harvcium fallit, & aflerere cogit, auriculam_r 
primum moveri, non cor; eftdiaftolcs (quam negat; &talem_* 
clcvadouis morum tribuit fanguinis i valis fluxioni) ignoratio; 
in qui cor ab arterii aorta & ab auriculx cucullo mutuatum-, 
fanguinem attrahit; qui motus , inquam , ab ipfo ignoratUL*. 
Hoc pera&o diaftoles motu, fyftoleS (heic incipit Harvcii co- 
gnido & motus principium) ventriculi motus lequitur ; in quo 
fanguisexplolus auriculam cucullum ccu penu ingredirur, ita 
ut eladGr,dc plena evadat, (dc eft primus motus, Harveio.) 
rui 1 Po ft. 


i K Corde» Ca p. IV. 91 

Poft, fimul ac ventriculi diaftolc incipit , auricula fanguinem-, 
in ventriculum fua fyftole remitti r". (<Sc fic Harveius fecundum 
motum pro primo accipit» & ventriculi elevationem ,diaftolcn* 
ab auricula recipit, Se hallucitlatur.) Et» quia in anguilla, ra- 
na, & bufone, &c., fyftole > qua: ventriculi conftridfcio cft» & 
depreflio quali infcnfilis, (quia elevatio , diaftole , parva,^ &r 
fere quies, fenfui Harveiano ignota cft ; quia diaftoicn pro fy- 
ftolcaccipit,ignorans, fanguinem ventriculi in auriculam fcu 
cucullum fyftole expelli , & k valis immitticredens: proindo* 
bifariam hallucinatits, unum tantummodo cordis motum, ven- 
triculi fc^icet, ponit, diaftolen, quam fyftolcnnuncupat. Por* 
ro; Non eft verum, quod cor prius pulfare delinat , deinde auri - * 
cula; quia auriculx pullus eft pofterior , «3c a corde dependens, 
& cordis gratia fadtus, cuius penu illa extat; ut ex diltis eft col- 
ligaro- Cur autem au&iculx motus videamr cllepofterior , in 
promptu cauflii & ratio funt : quia linifter cordis ventriculus, 
quippe qui cralfus , tunc languens & moriens, attolli nequit, ob 
calorem, fpiritus, vires, deficientes eum: vivit tamen movetur- 
que, trahens fua infcnlili diaftolcs tra&ione; & facilioris fyfto- 
les parvo motu, fub obtutum non cadente, afefe fanguinem pro 
more in auriculam explodente, auriculx motum efficit', qui, in 
auricula, ut parte membranea, ut velica levi, levis motus , fub 
fenfum cadit, quod proxime Harveius fcnfu «Se experimento 
confirmabit". 

Contuitus / 9 . 

Quocirca, ut verum eft, finiftrx auriculx motum poftremum 
fub afpcchim cadere, non vifo finiftri ventriculi motu, mo- 
ventibus adhuc ventriculo «Se auricula dextris; ac demum , im- 
moto dextro ventriculo, incolumem dextram auriculam rema- 
nere, &: cordi tandem lupcrvivere & moveri vidcii:lic,reaplo 
iftxc omnia ita fele habere , falliim eft , licet auriculx ulti- 
mum moveri videantur, quia membranex, leves, parvi motus, 
pauci fanguinis, minimo lpiritu Sc aura elevantur. Sic dexter • 
ventriculus, quia exterior , fuperficialior ; & fubtilis, facilius 
attollitur qultm finifter, ferius tamen» «Sc difficilius, qirim fua 
, V Mx auri- 


px De Motu Sanguinis 

auricula, diftas ob caullas. Atfinifter, ut interior, & maxime 
craflus, primus omnium fenfilimotu deftituitur, etiam allatis 
de cauffis. quia tamen laevus ventriculus fuo levi motu , com- 
municato auriculae ex motu fuo tantbm minimo (piri tu > ipfam 
fenfibiliter moveri in caufsa cftiquia cft fons caloris, motus pul- 
sus- que audior & efficiens , ac vitae confcrvator : ipfc pollrc- 
mum, tametfi infenfibiliter, ultimum-que omnium, ut fons & 
principium caloris 8c vitx, movet; iis-que deftituitur & defi- 
cit, defun&is prius, auriculis, (non amplius ventriculi fyftolo 
tranfmittente, 8c ipfis h ventriculi fundo remoto fere quiefeen- 
te fanguinem non trahentibus ,) membraneis & frigidis fuapte 
naturi partibus, extra caloris fontem, extra cor pofitis; nec non 
dextro ventriculo, minime beneficiis illis , facultatibus , & di- 

? nitatibus, quas habet totius vitx caloris, motus , & fpirituum 
ons, principium, princeps, prxdito , fed pulmonum tantum- 
modo caufsi procreato. 

Contattus <Jo. 

Hxc autem vera germana-que efle, ex totius fenfu primum, 
mox etiam visus, & experimentis ab Harveio contra fe ipfunru, 
pofitis, ( fui pace dixerim,) liquidb conflant: quoniam , dum_. 
mortuum finiflrum ventriculum, ne-dum immobilem , credis, 
eidem fi digirum admoveas, eafdem, ("inquit,) quas in arteriis, 
pulfationes fenties. 

Contattus 6 1 . 

Prxterea, fi , pulfante adhuc immobilis ventriculi auriculi, 
forfice mucronem cordis prxfecueris , exinde fingulis auriculae 
pulfationibus fanguinem effluere , inquit, confpicies : ut hinc 
pateat, (addit ; dc perperam,) quomodo in ventriculos (anguis 
ingrediatur, non attradtione, autdiflentione cordis, fed expul- 
fu auricularum immifliis. Hxc Harvcius. qux iterum delcri- 
bere placuit, ut denuo mireris. Primilm, bene procedit, & in- 
vitus veritatem proferr'. Poftea extra chorum faltat. Verum 
fanc eft, cxe&o cordis mucrone, fingulis auriculx pulfibus, fan- 
guinem fyftole in cor immittentibus, (bene hac- tenus mihi fe- 
cum convenit,) fanguinem egredi; fed non fyftole ventriculi; 


in Corbe, Cap. IV. 9j 

ut ipie hallucinatus putat; quia lyftole vulnus clauditur,ut fan- 
guis egredi neutiquampoifit; ficuti fuprk enucleavimus. Si ve- 
ro-quis dicat, fyftoles auricula: vi (Harvcio ignota:) fanguinem 
ex ventriculi vulnere motum facilius egredi ; non reclamabo» 
fed ex accidenti concedam, per fe enim (uti dicunt ) in dilata- 
tionem & ex diaftole dilatatis labris egreditur; quoniam ventri- 
culi dilatatione vulnus fcu vulneris labra dilatantur, & fanguis 
prompte egreditur.. Etifti duo motus, (ut fupri diximus») 
cordis amplificatio videlicet, Sc auriculae conftridio, fyftolo» 
ferefimul, non una omnino, fiunt: quoniam cor ab arterii, ur' 
ex liene aorta, in diaftole dido modo & tempore novum fan- 
guinem trahit, nec non ab auricula proximiorem & femi elabo- 
ratum , ipfi auriculae (antecedenti diaftole traduni) in przce- 
denti fyftoles motu mutuo datum, quippe, ut oftendimus , au- 
ricula, eft ventriculi penupro fanguine recepto & h ventriculi 
fyftolc mutuato. Ut multis iam cordis attradionis veritas , ex 
partis nobilitate, necelEtate, ordine, fabricae conftitutionc, na- 
turae providentia, fapientia-que, partium-que omnium confti- 
tutione , tum praecipuarum officialium agentium, tum privata- 
rum 8c infervientium,& iolum ufum habentinm;& conlcqucn- 
ter ex cifdem omnibus falfitas , impoffibilitas , ac repugnantia 
praeititi ab auriculis cordi operis; & deinceps earumdem prae- 
ftamiar, muneris , adionum , etiam ex Harveii experimentis, 
notae & argumenta, dilucide pateant". 

ConUUus 6 1 . 

In fententia permanens Harveius, quam in &y 7 tadibus 
adftruxit, omnes cordis motus , auricularem fcilicet (fibi pri- 
mum) Sc cordis, quos quatuor loco, duos tempore diftindos 
coniti tuit, (hos odo loco, quatuor tempore , diitindos (latui- 
mus,) confulto ficnotan ter contra diones vocat: Sc ita, ventri- 
culorum Sc auricularum diaftolas ex fanguinis confluxu fieri 
exiftimans, fabricx conilimtionem , redas utriuique ventriculi 
& cuculli feniiles fibras , naturz-que providentiam Sc (apien- 
tiam, ut fuum probet commentum, infitiatur: &, ut id ip(um_ 
firmet, repetit, primo auriculas contrahi, & > ex confcquentia, 

M 5 


cor 




De Motu Sanguinis 
cor ipfiim. quod patet, inquit , quoniam auricula: , dum mo- 
ventur & pulfant, albidiores fiunt -1 . Quod nos fiipri reproba-* 
vimus, &, ex contrario motu, diaftolc nimirum, fieri > oftcndi-* 
dimus: dum fcilicet auricula. inanis , Sc potilCmum extrema: 
partes illius, fele dilatando ut fanguinem trahat , a fanguine Sc 
luo centro remota & diftans, alborem , fux fcilicet Ipcrmatic* 
partis proprium, pra: fe fert; ut fenfus fentit,& ratio ratum cer- 
to facit: Sc confequenter a diaftolc, non a contractione , fyfto- 
lc, ea fieri, ex iildem, Sc aliis multis congruentibus dicfcis,apcr- 
tilllme conftar'. 

Contatlus 6f. 

In pifeibus quatuor funt motus; ipfius ventriculi duo, toti- 
dem-que veficx: non, ut Harvcius arbitratur, duo, ii-que con- 
tra&ioncs vel fyftolx tantilm; fcd infuper binae diaftolx priores 
illis; poftquas, lenfu, ratione, & omni ordine, acnccclutato» 
totidem fyftolx fubfequuntur, ut oftendimus. 

Contalhu 6 4 . 

Ex huiufmodi obfervatis& ingenue relatis, pilcium videli- 
cet Sc aliorum animalium cor exemptum fine auriculispullare» 
patefcit,cor non pulfare ex immillo ab auriculis fanguinc,quia» 
exempto corde, ipfic auricula: fanguine prorfus deftituuntur; fed 
propriis villis, ut ipfi auricula: alimentum mutuet, vitam-quc^i 
Sc motum prarftet; non c converfo. Nec officit, quod anguillae 
corpus divifum moveatur, quum hoc cum ex craffis Sc glutino- 
fis humoribus Sc lpiritibus,nim cx nervorum motu ac vi, (non., 
cordis immediate,) proveniat - '. 

ContaHhs 

Alia, qux fupri dicebamus vi fui non clfe credenda, quar, fi- 
militer Harveii experimento , ta&us oftendit , nempe cordis 
columbini, quod, quia immotum, mortuum creditur , morum 
fotu digiti perfentiri, iterum-que fub obtutum cadere, Sc exin- 
de etiam auriculam, prius quiefccntem, aut,iuxta Harveium_>, 
mortuam, rurfus moveri; argumento certo fuific illi poterant» 
quod, refumptis i corde viribus , conlervatione nempe , lpiri- 
ruiuu-que collc&ione , fanguis ex cordis fotu ad & in auden-s 

lam 


ii< Corde, Cap. IV. 9 / 

lam fyftolc rranfmiffus, ipfa vero fanguincm mutuata, &,eodem 
plena, contra&a fit , ad eumdem cordi paullo-poft remitten- 
dum-,. Et hoc demonflrativum argumentum cft adverfus Har- 
veium, qubdfanguis non fluat, fcd & corde trahatur; quddfan- 
guinem cor mutuet auriculx; Sc qui>d cordis motus prior fit - , 
non auriculas nec non auriculx Sc omnibus fupervivar - . Qua: 
fi fuis etiam in obfcrvationibus, prxter tot alia 2 i nobis obiefta, 
Sc multa obiicienda, obfervairet,in opinione non permanfilTet. 

Contactus 66. 

Eumdem praeterea certiorem Sc hoc reddidiflet, fi , quodto* 
tics obfervavit, animo volutaflet etiam: nimirum, quod , quic- 
fcentibus corde & dextri eius auricula in mortis articulo , fan- 
guis in ipsS auricula obfcurum motum praeberet, inundatione Sc 
palpitationem pra* fc ferret , id ex parvo Sc inordinato langucn-» 
tis Sc morientis cordis motu provenire adhuc vigente j Sc con- 
fcquenter, auriculam nec fanguinem , nec calorem , nec fpiri- 
tum, a vafis recipere potuiiTe, fed h. folo eorum fonte, cordo* 
tunc temporis vivente, quod nemo infitiari audebit - ”. 

Contaittu 67. 

Quae in pulli ex ovo generatione a fc vifa affert , nullo modo 
tecipimus, nec ullam iis adhibere poffumus fidem. Excufatos 
nos habeat Harveius , quod oppontum totum, fummi noftra 
cum diligentia , omni adhibito Ihidio , Sc fubtiliter omnibus 
perquifitis, obfervavimus; ita ut, fi quifpiam hanc de pulli ex o- 
vo ortuhiftoriam legere perpendere-que velit, fine admiratio- 
ne non poffit. confiilat modo libros noftros , in prima parte,» 
nobil. Exercir. lib. 6, cap. 6 -, Sc, hxc fua liare malleo non pof- 
fe, videbit: poftea, periculo fa&o, iudicium ferar - . Sed , no- 
ftrisinterim, brevitatis gratii, miflis,cxperiamur nunc,an iftxc 
Lydio lapidi refpondeant - . Quomodo, bone deus , fanguinis 
gutta, qux primum ante omnia , uti inquit, in generatione in- 
«ft, quod falfilfimum , licet Ariftoteles id annotet, palpitat - ? 
Quei fanguis palpitare poflir, primtim ignoro. Sccundd , que» 
fanguis, qu^ fanguis, palpitans vivat, Sc hoc mihi-ignotum. Si 
ex ipsa fanguinis gutta incrementum fit, eo dilucidius vivct.&» 


96 De Motu Sanguinis 

fi cx eadem ante omnia pullus formatur , adhuc elatius, igitur 
pulli prima ftamina Harveio non ex femino* Si polthxc cor- 
dis auriculx fiunt: ergo (quum fint cordis auriculx) erant auri- 
cula: ante cor; ut fi pedes ante crura , parietes ante fundamen- 
ta. igitur auriculx veficx in imperfeftis , (ut in celiquis>) qux 
albx,& cx femine effe,ob fenfum & rationem, creduntur cert6, 
cx fanguine fabricantur, id-que initio ante cordis femineae fa- 
bricae ortum-.. Et , quum vafa non tranfmittant , (arbitratu 
etiam fuo,) ut quid moventur auriculx potifllmum, non initia- 
to fibi corde, nc-dum movente? quid, fi nec vafis , k quibus de- 
pendent, & quorum gratia funr' ? Prxterca , quum unt mini- 
mx cordis appendices , Ipermaticx-quc partes: quomodo ap- 
pendices ante illud erunt cui appendices infunt ? quomodo ip(x 
lunt& moventur, immoto corde, parte faltem feminea, immo 
non vifo toto & magno corde ? Et, fi totum femineum corpus 
initio tam parvum fit prius qu^m cor initietur > quod magnum 
eft , refpedlu auricularum : quomodo apparent auriculx , qux 
illius appendices minimx, ac movere vifiintur ante bafim, fun- 
damentum, & totum non movens, fed ne-dum exiftens, initia- 
tum- ve? Hxc certe nobis impoflibilia habcntuc— Admittimus 
quidem cordis motum initio , carnea non-dum fabricata par- 
te* abfque fcilicet affufione, fed vix vifibilem ; tamctfi tunc ma- 
gnum corpus fit refpe&u carum, adeo ut ipfius auriculx,partes 
feminex, fub fenfum cadere pofiint , neque tunc ullius usus, 
dextra prxfertim, fint, quia nulli pulmones ; qui nec poft mul- 
tos effe dies queunt, quia fanguis tunc cordis radici, parti femi» 
nex,qui Harveio nec i vafis ad auriculas, non aftluitjfed ovi vi- 
tellus, corde, hepate, fplene, non-dum fabricatis; utcuiquo» 
re&c & fubtiliter ratiocinanti, mani felium effe poteft. 

Sed unde digreffa eft, eo revertatur oratio. Quibus pulfanti- 
bus, inquit, perpetub incit vita. Igitur pri&s vita non inerat - '» 
& tamen palpitatio erat, & formatus pullus. Ergo auriculx»' 
cordi infervientia inftrumenta,vitx principium &caufta erunt, 
cordi, toti-que, vitam prxbentcs &confervantes,fiquidem ali- 
quot interccdetibus diebus pbft delineari modo corpus incipit. 

nam. 


in Corde, Cap. IV. 97 

nam, Poftea demum, inquit, cor procreatur. 8c ulteriis addit; 
Per aliquod tempus albidum & exangue , ur reliquum corpus, 
apparer, nec pullum edens, nec morum... Sed quomodo , au- 
ricularum motu ex vafis fluente fanguinc tunc temporis, im- 
moto tamen corde dc arteriis, aorta, extera vafa , & corporis 
partes, iure fuo fpiritus, languincm, vitam confequuntur, par- 
ticipant Nos fane non capimus. Nec quidquam obdat, hu- 
mani abortus cor albidum 6c exangue ellc ; quoniam iam car- 
neum vifitur, licet carne non ita indutum, ut au&um & perfe- 
dlumfolcr, &propterca non ita rubrum nccdcnfum; quoniam 
in utero motum non edidit ; quoniam ex morbo & abortu talia 
contingunt-*. Miniis officit, quod cor cXangue,auriculx refer- 
tae fanguine.apparucrint; quoniam corin utero non agens, non_, 
ita ultimum moritur, utpoArcmo motu &: calore fanguinenru. 
ad fefe alliciat & trahat ; led immobiles ventriculi illico & pri- 
mum concidunt, ut fanguinem fluxum 6c tunc fluentem non^ 
admittant, fed, ob camdcm ventriculorum relaxationem 8c ca- 
fum, tenuiores auriculx recipiant; propter quam caudam ex 
fanguinc magis refer tx funt, & quidem ncccflarib; uti fabricam 
callenti notum efl, luce-que clarius. 

ContaHus 68. 

• Nobis contri prorlus certum cd , nc podremis quidem la- 
bris quemquam ita degudarc , nec fuperheie-tenus attingero» 
tantum abeA fic penitius introlpiccre pofle; quod in noAra pul- 
li ex ovo hiAoria,ex di&is, ac dicendis, meridiana luce clarius 
eA. Infuper & ordo, 8c natura, 8s fenfus,dc fimul ratio confun- 
duntur lic , & deAruuntur ; li de vili , frigida , & inepta cordis 
parte, auricula , penario , vefica , dicamus , quodlit principii 
principium, motus principium, vitx principium, & confcqucn- 
ter caloris & Ipirituum principium; atque ira deinceps eamdem 
& ipfiusEfle»& confer vatio nis,6c operationum, au&orcmcon- 
ftituamus; quali fit primum exiAcns , primum agens, primum^ 
movens, primum vivens , &c primhm vitam prxbcns , ac ulti- 
miimmoricns,& confcquenter prima pars , primum membrum 
iudependens, a qua in omnibus & per omnia dependeant om- 

N nia. 


pS De Motu Sanguines 

nia, agantur omnia, cor Se cundba moveantur , omnia moderen- 
tur, gubernentur : ut vere fic dici poflit , Homo vefica, bulla, 
cft,- li iftx auriculx JLondini tam acute e longinquo audiant, fcd 
vereor, ne nimis male ab omnibus fint auditurx. 

Contattus 6 tj. 

Neque verum, neque vero confentancum cft , quod fabrir 
ex initio in ovo palpitare vifuur , ut Se quod inter morien- 
dum, feu poft mortem, efle fanguinem aut Ipiritum,- quia funr 
debiles, parvi. Se frequentes pulfus , maxime-que laborantes, 
qui tales confufosmotus efficiunt; (piritus ver6 Se fanguis,funt 
materia mota. Sed, quomodo poft mortem fanguislpiritus-vc 
palpitant, fi palpitatio, cft cffc&us & certum lignum vitx Se vi- 
ventium motus ? Similiter , quod de Ariftotclc id confirmanto 
affert; nimirum, animalium omnium lpcrma,& fpiritum proli- 
ficum , velut aiiimal quoddam , palpitando exire ; falfum & 
putum fomnium cft: quia in animalibus femen remanet, nec vi- 
deri palpitans poteft: &,fi cernatur ex mulieri cunno egrediens, 
tunc mortuum cft, minime-qucprolificum> ut ex ipfo Hero- 
philo, Ariftotclc, & Galeno, adverfusAverroem, aliis oftendi- 
mus: quemadmodum , fi aliquantisper in penis tortliofo cana- 
li, Sec. , moretur : tantum abeft, ex vulvS egrefium, proli ficunu, 
cire & palpitare-» • Accedit, quod Aiiftoteli excrementum cft; 
ut in luo campo oftendimus, confutavimus-quo* Adde,qu6d 
in veri fchola. Se germana philofophia, docetur , proLificum_, 
femen ex utero non egredi fcd prima cordis, & totius, fperma- 
tica m oventia flamina ex ipfo procreari, emergere, & nobis ani- 
mal dio- 

ContaHus 70» 

Quod huiufinodi imperfedtis animantibus vere cor infirv 
haud facile admittimus; quoniam abfque corde vivitur , non_ 
folilm piante vita, fcdprxflantiori, ut in pulli ortu ex ovo ob- 
fervavimus. Se ut Harveius fatetur, priusquam cor progigna- 
tur; cuipoftea, ut pote perfedtiori, calidiori-que, ad perfedtio- 
ra exercenda munia , nccellarid adgcncratut,. Motus autem_, 
cordis, non erit talis, qualis, ob exenterationem , in anguillx, 

ierpen- 


i n Cor Dt] C A ?. I V: 99 

ferpentis, & 1 acerrae fedis caudis. Proptcrca cor in cauda col- 
locari non arridet» fcd belle rifum movet} fi cordis munera } Se 
eidem requifita inftrumenta de fui de aliomm gratia , perpen- 
* dantuc_. quemadmodum hyeme & frigidioribus tcmpcftati- 
bus, in cochleis nil pulfare> argumento certo crt, cor non inef- 
fc> quia repugnat, cor fore fine pulfu. Ut lubens prxtcrcam^, 
cor libi requirere praeparantia membra } Se cUam vala ad fefo 
humorem portantia} Se prxterca aliaj ad partes omnes deferen- 
tia. Aft quomodo haec in hifce? de quo-nampa<fto i fixe in_. 
minimo de vix vifibili puncto? Sed hxc, ut omnino calla, Se va- 
na} Se ad prxfcntem rem nil facientia, mittamus. 

Cun talius 7 1 / 

Paullo fupr^, primum moveri} inquit, auriculas: modo heiC} 
in pulli co»rormationc advertendum, ait, hxfitans tamen , pri- 
mum pullans, eife tantum vcficulam, vel amiculam, vel guttam 
fanguinis. Nihilo-minus in pullo firnt dux auriculx,duo duo- 
rum ventriculorum penuaria. Cur una tantum pullans , de al- 
tera non? Se altera poftea quoque ? & quomodo fic ? Prxterea 
maximum cft diferimen inter vcficulam, & fanguinis guttaro.,: 
ut hxfitatio hxc,de talis dubietas, hifcc in obfervationibus non 
bene lapiar". Amplius; Quei fanguis, quatenus fanguis, qui 
contenta materia, pulfarc poflit. Se ut venca auricula- ve , nobis 
non facile captu. 

Cont alius 7 Z. 

Similiter, in imperfe&ioribus quibufdam, inquit, (apibus, 
velpis, cochleis, lquillis , gammaris , dee.,) pulfans vcficula 
quxdam, inftar pun&i rubri » vel albi, dun taxat in cft. Quomo- 
do, quxfoi inftar pumfti, pulfans fub obtutum cadit? quomodo 
inftar pun<fti pullare vifituc.? Verum fit ita , quei inftar pumfti 
vcfica dari poterit, de pullans, & deinceps aliquid continens, 
recipiens, expellens? Sed, fi cft vefica Se propter cor, de illius 
gratia;cor utique maius. Ergo, a primo ad ultimum,diccndum 
cft, quod illud movens vifibile fit cor. quod manifefte in ovi 
fabrica vifirur ; ficuti nos ibidem enucleatius. Mittimus inte- 
rim, quod, fi pundlum pulfans alpc&um movet, eo magis eo- 

N a lor. 


ioo D* Motu S a n g u i n i s 

lor, proprium obie&um, oculatum virum moviflet» ne deal- 
bo aut rubro ha:fitaret , & nos omnium rerum dubios red- 
derer'. 

Contattus 7$. 

Quod denique in ovi fabrica primum palpitans pun< 9 :um_, 
fanguincum id ipfum confirmet, non verum cT:, fcdprorfus fu- 
catum: non folum, quod fanguinis non fit, palpitarc,fcd move- 
ri, & agi, quando ineft: fcd etiam quod Ipermatica pars abfque 
affufionc, fit id quod primum movetur : 6 c quod pnterea nu- 
becula: tempore nec pun&um palpitans extet ,ncc fanguinis qui- 
dem veftigiumadfit: ut certior fies, candide ledlor, 11, pulli ex 
ovo ortum , noftro-que fludio accurate (non in aqua, ut Har- 
veius heie facitj expolitam fabricam, ftudiofe diligenter ob- 
fervando, periculum facies . 

Harveii Caput V. 

Cordif motus allio & /unitio. 

Ta&us 74. 

E Co Vere ex bis Undem, & buiufmodi ob/crVationibui , repertum iri 
confido, motum cordis ad hunc modum fieri. 

Primum fiefe contrahit auricula , & in illa contraltione /anguine m 
contentum (quo abundat, tanquam Venarum caput, & /anguinis prom- 
ptuarium, Zr cifiema ) in Ventriculum cordis coniicit. quo repleto cor/e/e 
erigit, continuo omnes nerVos tendit , contrahit Ventriculos , Zr pul/um 
facit, quo pu! fu immiffum ab auricula /anguinem continenter protrudit 
in arterias , dexter Ventriculus in pulmones , perVas illud quod Vena-arte - 
rio/a nominatur, /ed, re Vera, conflitutione, & officio, & in omnibus , 
arteria ell : fini fler Ventriculus in aortam, & per arterias in urnVer- 
/um corpus. 

Ta&us7j* 

IJli duo motus, amicularum unus, alterVentriculorum , ita per confi- 
cutionem fiunt, /erVata quafi harmonia Zr rhythmo, ut ambo fimul fiant, 
& unietis tantum motus appareat, pr*/crtim in calidioribus animalibus» 
dum illa celeri agitantur motu. 


Ta&us, 


• * In CokoivC/Wv^'. ioJ 

’• ••-»••• 1 Taftus7f. ' k "'' ‘ 

T^tr alia ratione id fit, quam quum in machinis, una tota aliam mo- 
Vente, omnes fimul moVcre Videntur; (y in mechanico Mo artificio , quod 
fclopetis adaptant; ubi, compreffione alicuius ligula, cadit filex , percutit 
chalybem, (y pr^pe Bit; ignis elicitur; qui in puberem cadit; ignitur pul- 
Vts, interius prorepit , difploditur ; eVolat globulus , metam penetrat ; 
& omnes ijli motus , propter celeritatem , quoji in nictu oculi fimul 
fieri apparent. 

- Tadhis 77. 

Sic etiam in deglutitione radicis, lingua eleVatione , (y oris compref- 
fione, cibus Vel potus in fauces deturbatur, larynx a mufculu fuis & epi- 
glottide clauditur, eleVatur, (y aberi tur.fummi t as gula a mufcultt fuis, 
haud aliter quam f aecus, ad implendum attollitur, fy ad recipiendum di- 
latatur, (y citum Vel potum acceptum transVerfis mufeutis deprimit, &• 
longioribus attrahit: Et tJmen omnes ijli motus, a diVerfis (y contradi - 
Jlinttis organis falli, cum harmonia, (y ordine, dum fiunt, anum efficere 
motum Videntur, e 'y a Itionem unam, quam deglutitionem Vocamus. 

Ta£tus 78. 

Sic contingit plane in motione (y altione cordis, qux deglutitio qua- 
dam eff, C r tranfufiofanguinis i Venis in arterias. Et , fi quis ( dum 
bac habuerit in animo) cordis motum diligenter in ViVa di Jfe Ilione ani- 
madverterit, videbit, rumfolum, quod dixi, cor fefe erigere , (y motum 
unum fieri cum auriculis continuum, ac inundationem quandam , (y la- 
teralem inclinationem obfcuram fecundum duHum Ventriculi dextri, Jed 
etiam fefe leviter quafi contorquere, (y hoc opus peragere. 

Ta£his 79. 

Et, quemadmodum cernere licet, quum equus potat, <y aquam deglu- 
tit, fingulis gul <e tr altibus abforberi aquam, (y in Ventriculum demittit 
qui motus fimi tum facit, (y pulfum qwmdam *y aufcult antibus (y tan- 
gentibus exhibet : ita, dum ijiis cordis motibus fit portionis J anguinis e 
Venis in arterias traduHio , pulfum fieri , (y exaudiri in pettore , con- 
tingit. 

Ta£hts 80. 

Motus itaque cordis omnino ad hunc fie habet modum , (y una allio 
cordis efl, ipfafanguinis transfufio , (y in extrema ufqtte, mediantibus 

N j arte- 


io» De Motu.Samguinis 

arteriis, propulfio, ut pul/us, quem nos /bitimus in Arteriis, nil rufi fun- 
gum* a corti e impulfus fit. 

An Vero cor /anguini praeter transpofitionem > (r motum localem , & 
fulributionem, aliquid aliud addat , five calorem , five fisiritum , five 
p^if Itionem , pofieriiu inquirendum , Cr ex aliis ob/erVationibus coi - 
hgiiidum. 

Ta&us 81. 

Hoc in prefintia fufficiat, fatis ojlenfum ejfe, in cordis pulfu fangui- 
nem transfundi & deduci e Venis in arteria* per condis Ventriculos , & 
distribui in suiiVer/itm corpus. v / u . • T. 

Ta&us Si. 

SeJ&hoc omnes aliquo mado concedunt , ex cordis fabrica, & Val- 

vularum artificio, pofitione, & u/u, colligunt. Verum, t. inquam in lo- 
co ob/curo titubantes, ccecutire Videntur, (sr Varia , /ubcontraria , & non 
cobterentiaj componunt , ex conielturd plurima pronunciant ; ut ante 

demonjlratum esi. . . . i, 

Caufa maxima, hac in parte b*fttandi » &• enandi , unafuiffe mihi 
Videtur; cordis cum pulmone in homine contextus. Quum Venam ibi 
arterio/am rn pulmones obliteratam, & fimi liter arteriam Veno/am,con - 
jpexiffent; unde aut quomodo dexterVetriculus in corpus distribueret fan- 
guincm,aut finijler i VendcqVd exhauriret ,ob/curum admodum Olis erat. 
Hoc attefiantur Caleni (de placitis Hippoc. & (Piat. 6.) Verba; (dum 
contra E rafifiratum, de Venarum origine & u/u, & /anguinis, coctione, 
inVebitur.) Relpondebiris, inquit, ita ellc cffcdhim , ut in iecorc 
fanguis prxparetur, atque inde in cor deferatur, ibi poftea reli- 
quam propria: formxperfe&ionc abfolutam accepturus. Quod 
profedo ratione vacare non videtur. Nullum enim perfeitum 
& magnum opus repente una aggreffione fieri, totam-quefuam 
expolitionem ab uno inftrumcnto acquirere poteft. Quodfi ita 
eft» oftendite nobis vas aliud, quod c corde languinemabfolute 
perfeftum educat, atque ipfiun, ut arteria fpiritum , in totum., 
corpus di Ipcnfct. Ecce , opinionem rationabilem non approbavit, & 
reliquit Calenus : quia , pr.cterquam quod Viam tranfitus non vide- 
bat , Vas reperire .non poterat , quod in totunj corpus e corde fitngui- 
nem dijpenfat. 


Tafhis 


IN CoRDEi GAJ. V. JOJ 

Ta&us 83. 

Si- quis Vero ibide pro Fraflflrato.Vel pro i nunc noflra opinione , 
(ipjius confejjione Galeni.) alias rationi 'confentanek , inflaret, & arte- 
riam magnam , fanguinem e corde in uniVerfum corpus diflenfantem , 
digito c ommonflraffct 1 quid divinus iUe ac ingeniofiJflmM & dolii fimus 
Vir reflxmderet , mi ror. 

Tadhis 84. 

Si arteriam fliritm di Jpenfare , & non fanguinem , diceret, profetto 
F rafiflratum refelleret fatis : ( qui in arteriis fliritus duntax.it contineri 
arbitrabatur: )feifibi ipfi contradiceret interea, & idefc turpi ter nega- 
ret, quod, libro proprio, acriter efe contendit , contra eundem Frafiflra- 
tum , Cr multis & Validis argumentis comprobat , &■ experimentis de- 
monflrat, quodfanguts contineatur in arteriis natura, & non Jpiritus. 

Ta&us 8 f. 

Sin verb divinus vir (uti facit eodem loco fepius) concederet"^,, 
omnes arterias corporis i magna arteria oriri, & hanc a corde: 
quin etiam in ipfis omnibus fanguinem naturi contineri, Sc de- 
ferri: Sc, valvulas illas tres figmoides, in orificio aorta: politas, 
xegreflum fanguinis in cor prohibere , profclTus : &quodhxc 
nequaquam prarftantiflimo vifceri natura appofuiilet, nifi ma- 
ximum aliquod miniilcrium illx fuiflent exhibitura::^/, inquam, 
bac omnia , tr his ipflfimis Verbis, concederet pater medicorum , uti fa- 
ri t recitato libro: 

Ta&us 86. . , 

Quomodo rugare po fit , arteriam magnam ifliufmodi Vas efe quod 
fanguinem (iam abfoiutam fuam perfectionem adeptum) c corde in uui- 
Verfum corpus dispenfet , non Video. An adhuc forfan kxfitarct , ut 
omnes in hunc ufque diem poti ipfum, quod, propter contextum , ut dixi, , 
cordis cumpulmone, non Videat Vias , per quas Janguis i Venis in arterias 
transferri pofit i ; 

Taihis 87. 

Quod dubium etia anatomicos {dum femper iudiffe Itionibus inVeniunt 
arteriam Venofam , & fmiflrum Ventriculum cordis repletos /anguine, 
ao-que crqfo , grumefccnte, atro) non mediocriter perturbat , quum 
fanguinem e dextro Ventriculo in fmiflrum per feptum cordis tranfur 

dare. 


Di Motu Sanguinis 

dare, e odit i fint affirmare. Sed hanc Viam antea refutati. Iamideo 
Via parandi etf, <r aperienda, ut, ei inVenta , nulla fit difficultas , tjtue 
quempiam (eredo) inhiberet , quo-minut, qu* ante propofui, (de pul- 
fu cordis , Cr arteriarum , de tranfufioneftnguinise Venis in arterias, 

& de disptnfatione in uniVcrfum eorptis per arteria*,) concedere & agno- 
fcere facile poffit. 

P a R i s A N u s. 

S I fupra fa&i dimidium confcquuti fumus , quia bene coepi- 
mus; nunc > cum prudeniilfimo Pittaco Mitylenxo,dimidrutff 
nobis plus toto erit, fuperioiibusobfcrvationibus omnibus ad ; 
unam cxplofis. Mod6 ergo collato pede , nunc ad manu? ve-‘ 
niendbrrtL,. 

Contalius 74. 

Iam oftendimus, quod auiiculx contrario, (magis proprie, 
conftri&io,) qua in cordis ventriculum fanguis rmmittirur.non’ 
fit prima cius a&io» non pritrtus morus , Marveio ignotus; fe<f 
fecundus; quia primus, attraiftio cft: quoniam, ftcirt planum fe- 
cimus, Si perquam manifeftum eft,priiis quam aliqua pars con- 
tentum \ 1’efe expeliaf, in fefe recepille , vel fluxum, miflum_., 
attra£kum-ve fuilfe,oportec*'. Quis dubitat ? Quis reclamabit? 
Atqui fanguis it cavi, abfqueartcria venali, in auriculas fluere, 
in auriculas immitti, ab auriculis-que trahi,nullo pafto poteft. * 
Igitur, ficavxvenre& arrerix venalis fanguis neutiquam in_ 
auriculas fluere, recipi, attrahi- ve poteft; quomodo.bone deus, 
in Ventriculos ab ipfis auriculis extrudetur? quomodo venarum 
caput, earumdcm£mguinispromptuarium,& ciftema? Dices,* 
cum Harvcio te loquacibus ; Vilus eft. Et ipfe fateor; qu6d vi- 
fuseftfanguisabauriculisin vcntriculos (non mitti , fed ) re- 
mitti; hoc eft, prius h ventriculi fyftole explofus , te k proprii 1 
auriculxdiaftole (eius prima a&ionc , ut dicebam usj attradbis 
Sc mutuatus, fyftole dein remitti; non autem di&orum vaforum 
fanguis.Et ita Haiveii circulatio, adhibita commenti huius te 
fitfti fundamenti ablatione, ipsa- que fabrica,fundirus corruit te ‘ 
evertitur, licet magni ingenii llc. Cuius acie do&ifliir.os viros 
ov.»u fe-cum 


!W C ORt>I, Cii*. V. Id/ 

fe-cum illaqueat: quia nunc tanrfimpartim, Se , ubi perquanu, 
magni fua Se fuorum intererat, in libro, (aiioquin fubtilis ac di- 
ligens,) navigat - *. Nec mirum, quia communis error, eft cor- 
dis fabrica communiter ignorata; ut ex enucleatis latis fuper- 
que patet: quoniam ignorat & infitiatur tum ventriculorum al- 
teram adronem , dialloles motum , ex fefe manifedum vifui Se 
tadui; tum fabricam copiofarum redarum fibrarum ; uti com- 
muniter ignorantur ( mitto ex aorta 2i (plene tradum langui- 
nem) auricularum fabricar confli tutio, adiones , penuarii ufus; 
nec non pofitio Se finis vafomm, cava; videlicet Se venalis arte- 
riae oribus oppofitus; Se earumdem ora magna dilatata , ventri- 
culis continua, in ventriculos hiantia & (pedantia, \ didis va- 
fis averfa,& confcqucntcr didx Harvcii lententia: repugnantia, 
ac iplam penitus penitus-que dedruentia ; quemadmodum i 
converfo, qua: i nobis dicuntur, ipfi fapientix natura:, fabrica: 
condi tutionijfenfui, ac rationi, Se deinceps adionibus &ufi- 
bus congrua apparent extant-quc_a- Si harc noftra , vcrafimri 
uti funtveriflima ; utqux bcllilfime relpondent ipfius natura: 
providentia: Sc fapientiat; fabricae item conditutioni quim ma- 
xime congruunt; ac ventriculorum duplici fibrarum generi , Se 
copiolarum redarum trahentium, transverfarum expellentium!', 
(prxjer obliquas , retentioni & nutritioni facientes , ) duplici 
motui,inprimis conferunt; Se totidem fimilibus,cxiifdcm hbris 
cucullorum feu auricularum, non in corde nec k corde.fed extri 
adnatarum Sc fabrefadarum, motibus, adionibus , Se proprio 
ufui,confentiunt; potidimum autem manifedillimx auricula- 
rum fabrica:, ob fibras. Se quantum ad villos utrofquc, trans- 
verfos. Se redosprxeipue» carum item litui Sc politioni , a di- 
dis vafis averfx , &: circulationem de medio prorliis tollenti; 
nec non earumdem oribus latidimis; qua: ab Harvcii vafis aver- 
fa, ventriculis aperta. Se eorum vacuo vacua communia , hian- 
tia, & e regione redk ventriculos fpedantia, (quid clarius? quid 
plura?} eamdem-que Harveii opinionem, obfervationes , dida 
omnia,5c (ab ipfo)diceda,(que,hoc liiblato fundamento illius, 
omnia corruent,)evcrtcntia:quid exemplis ad folam facientibus 
pompam opus ed? O Con- 


io 6 Ds Motu Sanguinis 

Contactus -j$. 

Auricularum motus duos, ex fenfu, ex Fabrici, ex duplici fi- 
brarum genere, {latuimus; & ventriculorum totidem , iifdcm_, 
de caudis, conftituimus; fcd tempore oppofitos » ut , dum ven- 
triculus dilatatur trahendo, auricula confringatur, fangtiincm— 
in ventriculum expellendo, remittendo; dum ventriculus , (an- 
guine iam affluens , fyftole confringitur , explodendo , auricu- 
la dilatetur ad recipiendum ,fui primarii nutriendi gratia , Ce- * 
cundario ut penu , ad continendum Sc retinendum , ne in vafa 
effluat, pro nnc naturae, ut expofuimus. Quam ob rem non— 
duo funt , fcd quatuor; Sc oppofito, quo diximus, modo. Nec 
fimul auriculae motus fiunt cum motibus ventriculi, ut unus fit, 
quod Harvcius ait; fcd diverfo tempore , fi fabricae confrtutio- 
ni, ac fimul fenfui & rationi fidem adhibeamus. 

Contattus 76. 

Manifeftc patet, machinarum exemplis heic nullum efle lo- 
cum; quoniam heic omnia fingulatim moventur , & feparatim 
i fe invicem omnia, Sc (ponte lui, natura: fcilicct Sc proprio & 
alio fine; non vi & coade , nec ullo modo ab alio extrinfccus, 
nec ut alius moveat, ut in arcu perforato, in felopeto; cuius 
«templum ornate quidem, fed non appofite, deferiptum-. 

Contattus 77 & 78 & 79. , 

Deglutitionis exemplum fateor aliquo modo ad rem,fed no- 
ftram, non Harveii, facere: quia mufculorum tradione fit ; (ut 
incordc Sc auriculis, redis fibris: ) quam tradionem Harveius 
• ignorat, faltem non admittit; ignoratis fabrici, adionibus , Sc 
ulibus; non fluxionc_,- In reliquis non fatisfacit : quoniam in 
corde Sc appendicibus alii oppofiti motus Sc adiones ex alia fa- 
brica, alio- que natura: fine- cjfux probatione non egent - '. Nec 
exemplum facit ad rem, licet capiam , in animo habens, quae 
Harveius dicit; quafi gula impleatur ut faccus,&, veluti facci, 
fiat arteriae morus Sc imbutio. Quod equi dcgluticntis aquam— 
exemplo confirmat, fcd perperam, tum, quia non fluxione, fed 
tradione deglutitionis aqux,fit motus; ficut in corde fanguinis: 
tum, quoniam alio miotu Sc mo d<5 , ab aliis Sc diverfis moven- 
tibus 


in Cordi, Caj. V. 107 

tibus trahcntibus-quc, & in aliis divcrfis-que locis > aquae mo- 
tus in deglutitione 6c gula fiunt; alii proinde in ore , alii in iplb 
gulae & deglutitionis principio, alii denique in reliquis infe- 
rioribus gulae partibus ad ventriculum ufque, fed nunquam op- 
pofici,funt. in corde verti & arteriis iidem femper motus funt, 
proximi, vicini, remoti, eamdem (emper harmoniam ( beno 
valdntccordc) & rhythmum fervantes; diaftolc nimirum, atque 
(yftole_,- In facco quidem unus ; fed non aeque , in principio, 
medio, &: fine, ordinatus; fed velocior in fine ; ut motus natu- 
rales, fluentium, cadentium, impulforum-que, funt. qui nihil 
ad rem: quandoquidem idem femper in capite, brachio , pede, 
ac corde,eft motus diaftoles lyftoles-quc cordis 8c arteriae. Sac- 
ci & utris exempla reie&a ant£ , nunc &c cum reliquis faccflant. 
In aquae ab equo deglutitione, & motum percipi, & aquae foni- 
tum exaudiri, facile admittimus: at in (anguinis i venisin arte- 
rias tradu&ionepulfum fieri in peltore, & exaudiri , nec nos 
quidem percipimus, nec imaginatione aflcquipolTumus, nec 
etiam auequi nos unquam pofle credimus , nifi ab Harvcio 
fuum aurium inftrumentum acufticum mutuemini,. Inprimis . 
iamtalemfanguinistradudlionem non admittimus. Sed cfto, 
in eius gratiam; Ex corde in arteriam magnam , fcu in faecum, 
(ut cxiftimat& tradit,) transmittatur; fic- non ellex venis , fed 
ex corde in arterias tradu&io. Quodfi in pulmonibus, cxco- 
rumdem venis, feu ex venae arterialis ramis Sc ramulis, in arteria: . 
venalis ramulos, peragitur ; quomodo perfentitur in pectoro 
pulfus? quomodo fonitus’ Innocens ego fum ab huius fpecu- 
lationis fubtilitato* A ddc preterca , quod Harveio pullus fit 
ex immiflo acordelanguincin aortam,fcu in faecum 6c utrem; 
ut ita ex fanguinc lequatur pulfus & (quod ultcriils addit) foni- 
tus: quem nos furdalhi audire non pollumus , nec Vcnctiis funt 

? iui audiant, fi tantummodo Londini exauditur, fiu Ilum, felix, 
omuiatum edo. nos Vcnctiis feribimus. 

ConUfius 80. 

Motus itaque cordis & arteriacum non unus , led quatuon. 
dant* uttinque duo;non impulfii accidendi .qx,fajiguinis fluxu, 

O x fe d 




10S DbMotuSanguints 

fcd confultb Se per fc , natur* providentia. Propterea ambo, 
cor de arteria fimul > propriis dediti operi fadtis inftrum entis, 
villis, fibris , modo fui gratii , rc&is alimentum libi ac ad 
trahunt; modb aliorum caufsa, nimirum vitx , & melioris vitae 
gratii, trans-verfis villis elaboratos & praeparatos fpiritus in_; 
exteras partes expellunt Se transmittunt : ut proprii artra&ionis 
& expulfionis motus , propriis inftrumentis , i naturi fabri- 
catis, Se de induftria cordi & arteriae radici infiris in cordis ini- 
tio, uti diximus, villis, editi,tradionem Se expulfionem fangui- 
nis & fpiritus efficiant; non e contrario fanguinis impulfus,pul- 
sus c a ulla fit ; ut perperam Harvcius docet - *, quod meridiana 
luce clarius eft. 

Contalfus Si. 

Nimis angufte , immo inverfoprorfus ordine, id hac-tcnus 
ab Harvcio oltcnfum eft. Nobis propterea contri fufficiat,iam 
nunc contrarium fatis probatum iri : ut , nec fanguinem trans- 
fundi, nec e venis in arterias per cordis ventriculos deduci; fcd 
ab arteria exfplcncincor, ac inde fpiritus in univerfum corpus 
deferri ac diftribui, manifeltum fiar*. 

Contuli tu 82. 

Vaforum defe&us, h cava in cor fanguinem deducendi , ac 
inde eorumdem defe&io, (Harveii fenfit vocem ufurpamus. 
nam alioquin eius, quo alicubi non opus eft, ut heic, nullus eft 
defedtus ; nec ullo modo defedtionis vox heic vero fenfu adhi- 
benda fuit,) in totum corpus fanguinem ipfum deferendi diftri- 
bucndi-que, caufla non haefitandi , fed, ccrtb » id fecus fele ha- 
bere, credendi, luit, Se nunc, quum maxime, eft: quoniam arte- 
ria Galeno Se do&is omnibus in totum corpus fpiritus dispen-r 
fat, id-que calidum reddit : quos fi non haberet, nequaquam., 
dare pollet: quoniam , etiam ex Harveii fententii , nemo dar - 
quod non habet-'. At quomodo (quaerat quispiam) corcali- 
difTimum omnium vifcus communi omnium confenfu habe- 
tur? quei verb omnibus tale fit, non-dum novimus. Id nos, cur 
fic credamus, ex fequentibus colligimus. Cor calidiffimum eft, 
primum ob continuos o&o motus, (fi verum eft, qubd motus fit 

aptus 


in Corde > Cap. V* io<) 

‘aptus lapides igniendi , ) quatuor ventriculorum , & totidem-, 
auricularum-, : praeterea ex ipfo calidiffimo, inibi agitato , di- 
ftis-que motibus maxime excalfa&o, attenuato , valde elabo- 
ro, in fpiritum-que tandem verio (anguine *,o£bo motibus non 
tantummodo femel, fed per vices fubinde reiteratis ; codem- 
proinde, quk fanguine, diutias ibidem, in calidiffimo ventricu- 
lo i penuariis auriculis retento, fuppre(To,ac viciffimi ventri- 
culi^ Tyftole miffo , k fua diaftolc accepto , mutuo-que proprii 
fua fyftole in ventriculum remiflo. Si fecus; unde Cvos quariu- 
mus) cordis caliditas? Non-ne in pullo ex ovo , ex crudo fan- 
cuinc, ex vitello, fir*? Non-ne in utero ex mcnftruo fanguino 
parumcalido progignitur? Non-ne in abortu cordaparum ru- 
ora, minime purpurea, & proinde Tatis inepta ad talia'prxftan* 
da munia, vifuntur i Si fanguis hepatis i cavi qukrn ce- 
lerrime, & ocius quim oculi nidu, transfunditur, nulla-quo 
mora, (cd quim ociffime, in aorta procurrit, ad totum corpus 
volando*, unde,quomodo,icorde calor,fpiritus? Undc,amabo, 
ipfi cordi ingens caliditas , ut in cius finiftrum ventriculum im- 
mifliis digitus immorari prae calore non quear* ? Si autem im- 
petu immitius, nonattra&us, & aliquantisper retentus , led ll- 
fico egi clfus fit; utique re vera & cor, & arteria, & vena, lonr' 
veluti utres, facci ; inde-que omnia fine ordine , fine nam- 
tx providentia, procedunt & confunduntur; ut infrk clarius 

patebir'. 

r Cmuilus 83. 

Si-quis vdro, contra Erafiftratum , & Harveii opinionem-, 
Galenum fecus fuftinere, & certb ftacucrc contrarium , digito 
commonftraverif, dubio-procul credemus, ingenuum vimiru, 
veriratis cauflam agentem, fua fponte palinodiam cantaturum- 
fore: quemadmodum nos ultro orationem retexemus. Quan- 
doquidem ergo commenta haec reapfc veritati, rationi , & ien- 
fui, repugnant; ac penitus omnia obfcurant, abfeondunt, ce- 
lant*, quo tota res, ipfa fabrica, & naturae providentia, in pra:- 
cipitium agantur : maxime miratus ero , fi.in fententia per- 
manfurus cft , neque , noftrae accedens fententi* , nobis- 

O 3 cum 


no De Motu Sanguinis 

cum In alia omnia manibus pcdibus-quc iturus. 

, ContaHm 84. « 

Non proinde Galenus fibi contrarius eft , nihil-que dcftruic, 
quando di&is locis aiTerit & ftatuit, arterias per cotum corpus 
{piritus deferre* &, fanguinem in arteriis natura contineri, 

( quoniam (cilicet, fi intimius id inquiratur, iurc id fieri* de- 
prehendetur: arteria: quippe fanguinem k (plene ad cor, 8 c k ve- 
nis per anartomofrm trahunt , continent , & defenint, ip Cx ex 
venarum anaftomofi nil participantes : & dedica id operi fir*, 
fui gratia; ut fcilicet nutriantur : quod i natura eft 8 c fac,) non f 
fpiritum, claboratiflimum cordis (anguinem , cuius gratia eoe, 
eft, co-que (quemadmodum arteria: ipfo venali) nutritur. Tra- 
huntur hi fpiricus , non continentur , Se ne quidem remnra m . 
patiuntur; fcd, fimul atque geniti funt, (ua & cordis (yftolo* 
aliorum gratia , exploduntur , & per. totum corpus deferun- 
tur, ad vitam , ad prarftantiorcm vitam, edeudas-que a&io- 
nes , &c. itant icdte Galenus, & abfque contradictione ra- 
tiocinetue,. 

ContdHus 8/. 

Quod verd tres figmoides valvul? in aort? funt orificio pofirq, 
id non fine maximo natura: minifterio fa&um ait; ne fcilicet - 
(anguini in corrcgrelfirs fieret; cx fua opinione^. Addamus 
nos, noftri cx fententia; maximo recepto minifterio ; ne fcilicet 
copia fanguinis laederetur cor. quod Harveium refellit , opi- 
nantem, plenis buccis fanguinem ingredi cor, illico-quc egre- 
di, Scc. Sed, cur, quxfo , illud maximum trium figmoidum_, 
valvularum miniftqrium non commemorat Harveius , immo 
filcntioprorfusprarterir'? An» quia (nam fabricam id dcftruit?* 
quali fcilicet &>fibi,& naturae , (quod abfity) id (upctfluum_„ 
vanum-que & fruftrqneum ellet? nam Harycio cx aorta nil in_ 
cor ingreditur, nil ex eo regreditur; fcd k corde in aortam to- 
tus univerfus-que corporis fanguisfiuic, de quidem praeceps. 
Quod ingcuiolo viro animadvertendum fuit, ne (anguis retro-, 
cqdc redicatur, quod ridiculurtvquum ipfi fluat , aurahatue» 
expellatur, <Sc continuo continuus praecipitetur:,. Magnum_, 

) ' . illud 


IN CORDE» CAP. V. III 

illud minifterium tale nobis habitum fuit femper , ut fanguis ab 
aorti cx fplcne, ut fupri diximus, fcnfim , & quafi guttatim in- 
grederetur, in cordis Sc aortae magna dilatatione : quo tempore 
ipfe valvulae non clauduntur ita perfeAe, quin per medium fo- 
ramen (anguinis portio cor ingredi , Sc frequenti diaftole nutri- 
tioni cordis & fpirituum fuccurrere materiei queat-' . 

Contuitus 86. 

Bx di Ais errata, cauflae , Sc rationes patent; Sc facile videro 
eft, quam ob rem id negetuc,. Praeterea , fi fubtilius agamus, 
ultro cum Galeno admittemus, fanguinem, abfolucam fuam_> 
pcrfcAioncm adeptum , c corde univerfum ab aorri in corpus 
dilpenfari: fcdifte eft fpiritus, adnutritionem non faciens ficut 
fanguis, fed vitx Sc aAionibus ncceflarib conducens , ultimam 
videlicet Sc abfolutam perfeAionem adeptus. An Harvcii fan- 
guis abfolutam in corde perfeAionem adeptus eft? Haud qua- 
quam: quia nulla in eo ; quia Celerrimus cius per cor in aortam 

eranfitus continuus perpetuo. 

Contattus 87. 

‘ Nec eft quod do Ai anatomici mirentur, craflum, atrum, gru- 
mefeentem fanguinem in mortuorum arteria venali ac (iniftro 
cordis ventriculo reperiri : quandoquidem craifus ille fanguis 
cavae eft, cx qua in arteriam venalem per pulmones ultimum., 
pervenit; ut ille laevi ventriculi cxfplenepoftrcmiim c£> trans- 
miflus feu attraAus , moriente animali , imminuto calore Sc 
motu, fubtiliori abfumpti parte, atque evanefeentibus fpiriti- 
bus. Quae reAe ratiocinantibus omnem tollunt admirationem, 
& nullam faciunt difficultatem^. 

Ha rvii 1 Caput VI. 

Quibus Viis fanguis, e Vena CdVa in arterias , vel i dextro Ven- 
triculo cordis in fmjlrum , deferatur: 

TaAus 88. 

Q Vum errandi occ&fioncm pr.tbuiffe probabile fit , quam in homine 
Vident {ut dixi) cordis cum pulmone connexionem : in hoc peccant, 
ani, dum dei artibus animalium {uti Vulgo omnes Anatomici faciunt) 
* pronun- 


tu De Motu Sanguinis 

pronunciare, (y dcmonfirare, aut cognoficere Volunt, unum tantum ho- 
minem, cumque mortuum , introjpiciunt ; (? Jtc, tanquam qui , una rei - 
public<e forma perjpeltd, dijciplinam politicam componere , aut unitu a- 
gri naturam cognofc entes > agriculturam fcfcire opinantur , nihil pius a- 
gunt, quam fi ex una partnulari propo/itione de univerjdli Jydogi^are da- 
rent operam. . i'i 

Taftus 89. 

Veruntamen , fi in diffecHone animalium seque Vcrfiati effient , ac in 
humani cadaveris anatome exercitati : res haec , qnx omnes perplexos 
in dubio detinet, palam, abfique omni difficultate, mea /bitentia , eltt- 
cefieret . 

Ta£his 90. V.n « : ' i ■ ). 

In pi ficibus , in quibus unus tantum Ventriculus cordis , (ut non ha- 
bentibus pulmones ,) res primum fiatis manifiejlt eft. Veficam enim J an- 
guinis , in bafi cordis pofitam , auricula nimirum analogon , fimguinem 
in cor immittere , eundem-qiu cor denuo per fijlulam five arteriam , Vel 
arteria analogon , aperte tranfimittere,tum Vifu.tum fieila arteria, ( exin - 
de fianguine fingula pulfiatione cordis profsliente,) oculis palam confirmari 
poffe confiat. 

Ta&us 91. 

Idem etiam deinde in omnibus animalibus, in quibus Unus duntaxat 
Ventriculus, Vel quoji unus , non difficile elt cernere; ut in bufone , ranJ, 
fierpentibus, lacertis. Qu<t etfepulmones aliquo modo habere dicantur, ut 
qui Vocem Labent\ (de quorum pulmonum artificio admirando dee at- 

teris eiufmodi, permultas apud me obferVationes habeo ; que non fiunt hu- 
ius loci; ) tamen ex autopfia, eodem modo in i dis e Vepis in arterias fian- 
gtiinem pulfiu cordis tradsiHum ejfie , palam esi, (y Via patens , aperta, ma- 
ni fic fla, nuda difficultas , nudus bfifiiandi locus. In his enim perinde fie 
res habet atque in homine. Si fieptum cordis perforatum, aut adem- 
ptum effiet, aut unus ex utrifijuc Jieret Ventriculus, eo fati 0, nemo , credo , 
dnbitajfet,qua Vi -i f anguis eVenis in arterias tranfire potu Jfiet.QuumVeri 
maior numerus animalia nonhabentium pulmones fit, qu.im habent iit, & 
fimilitermaiornumerus fit, unum tantiim Ventriculum cordis, quam duos 
babcntiu-.procliVe e ii Jlatuere.in animalibus ior) ro mhd,ut plurimuj&in 
uniVerfium, fianguine aperta Via d Venis in arterias per cordis finium trans- 
mltti.\ * Ta^jtus 


in Cordi, C a p. VI. , 

Ta&uspi. 

Confidenti autem me- cum, quod etiam in embryonum eorum, qui 
pulmones habent, idem apertifiime confiat. In fatu Vafa cordi* quatuor 
(Videlicet Vena cata. Vena arteriofa, arteria Venalia, (sr aorta, fivt arteria 
magna) alio modo uniuntur, quam in adulto, quod omnes anatomici no- 
runt fati*. Trimus contailus & unitio Vena caVa cum arteria Venosa (qu.e 
fit prius quam caV a in dextrum Ventriculum cordis fe aperiat , aut Venam 
coronalem emittat, paullulumfipra egrejfum ab hepate) anafiomofim la- 
teralem exhibet, hoc elt, foramen amplum patens, oVali figura, pertufum, 
i caVa in arteriam illam pervium , ita ut (tanquam per unum Vaf ) per 
iRud foramen fanguu aVcna caVa in arteriam Venofam , & auriculam 
cordis fimifiram,ufque in Ventriculum finifirum , liberrime & copiofiffi- 
me dimanare pofiit. Infuperin illo foramine oVali, e regione , qua arte- 
riam Venofam reficit, operculi infiar membrana tenuis dura eH forami- 
ne maior; qu.epofiea in adultis, operiens hoc foramen, & coale f ens undi- 
que, ifiud foramen omnino obfiruit , & prope obliterat. Hac , inquam , 
membrana fic confiituta elt, ut, dum laxe infe concidit, facile ad pulmo- 
nes & cor Via refupinetur, anguini a caVa affluenti cedat quidem , at, 
ne rufus m caVam refluat, impediat, ut liceat exiftimare , in embryone 
fangumem continui debere per hoc foramen tranfire a Vena caVa in arte- 
riam Venofam inde in auriculam fini ftram cordis, pi it quam ingreffum 

fuerit, remeare nunquam poffe. altera unitio , qu.e elt Vcnaarteriofe, 
(qu* fit, pisi quam vena illa, e dextro Ventriculo egrejfa,in duos dividitur 
ramos, ) est tanquam duobus ditiis tertius truncus, & qua fi canalis arte- • 
riofus , abhinc in arteriam magnam oblique ductus, & perforatus : ut in 
diffcliionc embryonum quafidua aorta, Vel radices arteri.e magnae. cor- . 
de exorientes du.e, appareant. Canalis bic in adultis fimi liter fenfim at- 
tenuatur, tabefit, & penitus tandem , utVena umbilicalis, exi natur, 

& aboletur . 

T a&us 9 3 . 

IJle canalis arteriofu nullam membranam in fe habet, fmgumis mo- 
tum hinc Vel illinc impedientem. Sunt enim in orificio iRw Vcn* ar- 
terioft (cuius ifte canalis, uti dixi , propago eit) ValVula figmoidcs tres, 
qua intus foras fellant , Crfanguini c dextro Ventriculo hac via in nu - . 

gnam arteriam fluenti cedunt facile, remeare Veri contra ab arteria .niid- 

• 1 quam. 


H4 De Motu Sanguinis 

quam , aut a pulmonibus in dextrum Ventriculum ad amujjim claujum , 
omnino impediunt. V theic etiam arbitrari confentaneum fit , in embryo- 
ne, dum corfefe contrahit , continui fanguinem e dextro Ventriculo hae 
via in arteriam magnam inVehi. 

Ta&us 94. • 

Quod Vulgo dicitur, has duas unitiones , tam magnas, patentes ,& *- 
fertas, nutriendorum pulmonum causa fallas fuiffe tantum , & in adultu 
(quum iam pulmones, propter ipforum calorem &- motum , copiofius nu- 
trimentum dejiderarent) aboleri, & confolidari; commentum improbabi- 
le ell,Zr male cohaerens. 

Ta£hiS9j. 

Et fimiliter, quod dicunt,corin embryone feriari , & nihil agere , nec 
moVere, unde natura hos tranfitus facere , alendorum pulmonum causa > 
eoalla fuerit, falfum eii : quum in oVo,cui gallina incubui t , & in em- 
bryonibus recenter ex utero exctlis , autopjid pateat , tum cor moVere ficut 
in adultis, tum naturam nuUd tali necejfitate urgeri. Cui motui non fi- 
lum hi oculi fepe teftes ,fed & Ariftoteles, lib. de Jpir. 3 , at te flatur ipfe: 
Pulfus ( inquit ) per initia ftatim in conftirurione cordis emer- 
git, quod In fc&ionc vivorum , & pulli formatione cx ovo, dc- 
prchenditUL,. 

Tadfcus 96. 

Quin & obferVamns, has vias ( tam in hominum genere , quam in at- 
teris animalibus) non filum apertas & patentes ejfe ufque ad tempus par- 
• tus, ( ut annotarunt anatomici , ) fed etiam per multos menfes , im- 
mo in aliquibus per aliquot annos, ne dicam toto Vita curriculo, Veluti i * 
anfere, buaagine, Cr avibus plurimis, & animalibus prafertim minori- 
bus. Quet res impo fuit for fin (BotaUo , afferenti , fi noVum tranfitum 
f anguini d Vena caVa in fmijlrum Ventriculum cordu inVeniffe. Et fa- 
teor, me quoque, quum in mure maiori, iam adulto,- hoc primum ipfe re- 
pe ri, tale quid jlatim exijlimaffe. 

Ta&us97. • 

Ex quibus inteHigitur, in embryone humano, quin & in ali is , in qui- 
bus ijl* unitiones non abolentur, idem ipfum accidere, ut cor, fuo motu, 
per patentiJfmaA Vias fanguinem a Vena caVa in arteriam magnam aper- 
tifiime traducat, per utriufjue Ventriculi dutium. (Dexter ftquidem, 

/angui- 


in Corde, Cap. VI. uj 

fanguinem ab auricula recipient, inde pernetum arteriofam , & propagi- 
nem, (canalem arteriofam Hillam,') in magnam arteriam propellit. Si - 
ni fler /imiliter eodem tempore, mediante auricul motu , recipit fingui- 
nem, (in illam finijlram auriculam dedullum,fcilicet per foramen oVale, 
e Vena caVa,)& tentione fua & conflrillione per radicem aort.e in ma- 
gnam itidem arteriam Jimul impellit. Ita in emlryonibui, dum interea 
pulmones otiantur, Gr nullam actionem aut motum habent , qua fi nulli 
forent, natura duobus Ventriculis cordis quafi uno utitur ad fanguinem 
tranfmittendum. Et fimilis elt conditio embryonum pulmones haben- 
tium, dum adhuc pulmonibus non utuntur; ac efl eorum animalium, qui 
pulmones non habent. Itaque tam clare in his etiam clucefi.it Veritas, 
quod corfuo pulju fanguinem e Vena caVa in arteriam magnam traducat , 
& transfundat, per-que tam patentes , Gr apertas lias , acfi in homine , 
quod dixi, ambo Ventriculi (eorum fepto adempto ) adinVicem pervii ef- 
fent falli. Ouum itaque maiori ex parte animalibus , 'Gr omnibus quo- 
dam tempore, patentiffimit ijhe extentvi* , qu.e tranfmijfioni f anguinis 
per cor inferViunt: reflat ut illud perquiramus : Aut , cur in quibufdam 
animalibus, (ut in homine,) iifque calidioribus Gr adultis , per pulmo- 
num fubflantiam iUud fieri non exi flimcmtis , quod in embryone natura 
pereas vias illo tempore , quo pulmonum nullus erat uftis , antea effecit, 
quas ob defellum tranfitusper pulmones coalta videbatur facere: Aut,cur 
melius fit, ( natura enim femper , quod eft melius, facit,) in adolefcenti- 
bus J anguinis tranfitui naturam omnino occlufiffe Vias patentes iHas,qui - 
bus ante in embryone Gr fetu ufa fuerat , Gr omnibus aliis animalibus 
utitur; nec alias ullas proiUo fanguinis tranfitu aperuiffe , fedfic omni- 
no impedire. 

Ta&us 98. 

Ita iam eo res ce/fit, ut iis, qui in homine querunt vias > qua fanguis 
e Vena caVa in fini/Irum Ventriculum Gr arteriam Vcnofam permeet, ma- 
ius opere pretium futurum effet , Gr rellc magis filium Videretur , fi ex 
diffeitionc animalium Veritatem inVefligart Vellent , ad caujjam inqui- 
rendam, cur in maioribus Gr perfellioribus animalibus , iis- que adultis , 
natura fanguinem tranfcolari per pulmonum parenchyma potitis Velit, 
quam, ut in c.eteris omnibus, per patentiffimas 1 das. Et tum , nullam 
aliam Viam & tranfitum excogitari pofie, inte di gerent: five hoc fit , quod 

P 1 maiora 


- ii 6 De Motu Sanguinis 

maiora 6r perfectiora animalia Jint calidiora, Gr, quum fint adulta , eo- 
rum calor magis (ut ita dicam ) igniatur , Gr,utfuffocetur , fitproclivts: 
ideo tranare & traiici per pulmones, ut ab injpirato aere contemperetur, 
& ab ebullitione & fujfocatime Vindicetur: five quid aliud tale. Sed h*t 
determinare, & rationem omnem reddere , nihil aliud agere e It , quam, 
propter quid pulmones falli funt , /peculari. Atque bac-tenus de his , ho - 
rumque ufu, & motu, Gr de eVentatione omni , Gr aeris nece/fitate , &• 
ufu ,Gr c «teris huiufmodi ; Gr de Variis organis Gr differentibus , hu- 
ius caufsd in animalibus fallis . tametfi multa quam plurimis ob- 
ferVationibus d me deprebenfa fmt : tamen , ne nimium d propofito, 
de motu & ufu cordis , hoc loco aberrando , aliud agere , tr /latio- 
nem relinquere, rem interturbare, & fubterfugere videar; hac proprio 
tractatu convenientius exponenda relinquam , Gr , qua rejlant,utad pro - 
pofitum fcopum reVertar, confirmare pergam. In perferioribus nimi- 
rum & calidioribus animalibus, iis-que adultis, [ut in homine, )fan- 
guinem d dextro Ventriculo cordis per Venam arteriofam in pulmones , 
Gr inde per arteriam Venofam in finifiram auriculam , Grfubinde in Ven- 
. triculum cordis finifirum, permeare coutendo: Gr primum , pojfe hoc fieri; 
deinde, ita f alium effe. 

Paiiisan i contailus 88. 

S I homo divinu eft animal > honorandum-que & adorandum, 
ut dicebat Plato , mundi miraculum & epilogus; utpotc_/ 
omnium finis; quippe qui omnia,in omnibus fparfim diminute- 
quedillcminata, in fefccunrta perferto modo collerta & per- 
ferta, perferte obtinuit ; ficuti meridiana luce clarius eft: &, us 
ingenue & candide, meo more, loquar, Sc remperfequar fi iit 
promptu eft, certa, perferta, magna , propria, iiib dio fimul vi- 
dere, ac medullinis introfpiccre,&: una ipfo vifu & tartucorfcra. 
certiores fieri polTumus: proferto non video , quam ob rem in- 
certa, ignotiora, imperferta, impropria, minima , fubobfcura» 
quae veiuti in tenebris, ac fallacia , confulere aggredi-que veli- 
mus, eligamus-que; nifi nobis ipfis blandicntes , aliis-que adu- 
lantes , (quod malis relinquendum dicebat Iulius Carfar Scali- 
ger, Jconfulrd. nos ipfos fallere velimus; id quod Harteio, 


IN CoRDI) C AP. VI. 1 1 7 

(alioquinpcrfpicacis ingenii viro,) & fequacibus,eoduce, na- 
vandi imperitiftimis, certo experimento contigit, quorum ex 
impcr/edfcis fabricis Sc inftrumcntis , obfcuris-quc motibus, 
ipfe fi fanus fum, manifeftum fit, quim devius in avia aberret - *. 

ConUchu 89. 

Nec ego exercitationem vel ftudium diverfa dilfccandi bru- 
ta corpora damno, fcd laudo ; non , ut hominis divinam fabri- 
cam in illis dignofeas; fcd ea, quae ad eorum fabricas , partes, 
hiflorias, naturas-que (quod philofophi cft ) dignofccndas fa- 
ciunt; & eo fine» ut, perfe&is impcrfe&is-queiuxta fe pofitis, 
veriras magis cluccfcat, Sc nollri perfeftio Sc excellentia , ho- 
minis potilfimiimfabricx, inquam, divinitas , (quod philofb- 
phi & anatomici cft,) luculenter promatur, foli-que deo gloria 
ex iis tribuatur. 

Contactus 90. 

Sed , quemadmodum ab omnium viliflimis, ineptiffimis, 
frigidiflimis, minimis animalculis , rana , bufone , anguilla, 
lacertis, teftudinibus, cochleis,^>ifciculis , (ubi diminuta om- 
nia, fubobfcura, Sc nonnulla non eadem fpecie, inftrumenta ve- 
rd minima, &fub obtutum haud cadentia ; unde hallucinatio, 
ex visus deceptione,- ut ex di&is abunde confiat; ) hominis , in_ 
quo omnia perfe&e abfoluta, expleta , Sc cumulata funt , nor- 
ma, regula , Sc vera cognitio colligebatur ; quae fupri iure ac 
merito multis improbavi, 8 c nunc iterum, rata faciens nofira, 
damno: ira nunc denuo de auriculd ex falfis fuis iatfiis replicat: 
quum tamen, ut fatis fuper-que patet, auricula: conftirutionem, 
duplicia motus inftrumenta, pofitionem,a<ftiones,ufum de alia, 
ignoret, quarfunt principium fux circulationis, ac prxeipuum 
fabrica: fundamentum.-. Cuius ^ fc fiifhim opus, fcilicct totum 
fanguinem in arteriam aortam transmittendi, experimento ocu- 
lis manifeftoffed falfifiimo) confirmat: quia videlicet, inquit, 
fefta arteria , in qualibet cordis pulfatione fanguis egreditun,: 
quafi n6 doceatGalcnus,& nemo-non fciat,artcrias,fui nutrien- 
di caufta,fanguinem i venis minoribus peranaftomofimfafple- 
uc potiffimum, pro nofira fententia) trahere , Sc naturjl cotincre^ 

P j Coti- 


tit 


De Motu Sahguimis 
Contatttu 91. 

Ex huiufraodi fallis ia&is pofitis-quc , ccu veris & certis, 
hallucinatus, viam ceream, patentem, apertam, it cava, ab auri- 
cula veficula, in cordis ventriculum , ( qui unus folus ell in_, 
hilcc imperfectioribus ) & confequeuter in arteriam magnam, 
concludit & profitetur: nonfccus, (ut addit,) acliin homino 
feptum transvcrlum cordis perforatum aut ademptum , aut ex 
utrifque unus, atque ita, ex maiori numero- fpccierum unum-, 
habentium ventriculum , idem in perfeCtis, quod in iftis , necel- 
farid futurum effer". Qux ob multas rationes, pluribus diCtis 
de cauflis,& propter plurimas infri dicendas , falfiflima funt" . 
Addimus etiam, quod, politis & concclTis Harveio , finiftrum_, 
ventriculum d dextro , vel a cava , fanguinem recipere ("quod 
falfum cfle, iam cft ftatutum) aut trahere ; nihil tamen inde ob-. 
tineat, nec propterea circulatio fiat vel fcquatur , cuius gratia 
tot ranae, tot bufones, &c., interiere , alios-que interficiendos 
Se exenterandos fuader, ut luam in fenteniiam, in-que eamdem 
foveam, omnes trahat: quoniaqj cor, providentid naturx , tan- 
tum fanguinis trahit, quantum nutritioni fufficit : fed, quia ce- 
leriter (ctfi paucum) prolc&at Se allicit , momentaneis vicibus 
fupplcnsj di&is modis agitans Se remorans quod reliqui fit, ccu 
omciale membrum, id in Ipiritusconverfum alternis totidem-, 
fyftoles vicibus per arterias toti corpori communicat : non au- 
tem traClionc omnibus communi deftitutum, ut afferit , eoe-, 
fluentem ruentem-que plenis buccis fanguinem recipiens, illi- 
co & nulla mora in aortam illum, ceu in faecum, continuo 
transmittit; quafi nulla tradtione , fed perpetud fola fyftoles vi, 
(immo fortean fine , fortean coa&di quoniam, Harveio ple- 
nis, ut dicebam, buccis ruens a magnis vafis, & quam ociilime, 
transmittitur,) totus venarum fanguis ab auriculi veficula in_ 
cor, in* que aortam, rueret atque praecipitaretur- . Eapropter 
Harveio ex aorrd,dubio-procul, nihil in cor ingredi, nec certo 
quidquam (ob praxipitantem ruentem-que affluentem conti- 
cui, languincm ) regredi poteft- Quocirca operam perdidit"" 
natura. Se iinccaufsa & ratione, abfque utilitate. Se impruden- 


• in Corde, Cap. VI. 119 

ter, aortx, ex Harveii fententii, tricufpidcs valvulas appofuit: 
quum tamen nunquam (quod Galenus iupri dicebat) appofuit 
(et, nifi magnum aliquod officium illx fui flent exhibitura; ; ur' 
certo dicendum & habendum ed* quod circulatio tamen omni- 
no tollit, ^callum reddit; praeterquam qubd omnia naturx 
opera fapientiam-que buffonea ida falfa experientia confun- 
dit ; ut infrlk ex autopfid omnimode enucleatius conflabit - '. 

Contaffm 91. 

In bivio haerentes, k rc«5H, militari , 6c Romani (uti dicitur) 
via defleflimus ; per obliquas pergentes , in obfcura nemora 
tandem atque in deferta oportet perveniamus , & nosiplos de- 
feramus: quia parvus error in principio fit maximus 8c inemen- 
dabilis, fi i dei, naturae, inquam, mirabilibus operibus receda- 
mus. Quid, fi invio etiam fenfu , invii ratione , pergamus ul- 
tri ? quorfum tandem pervenietur^. Ad embryonis mirabilia 
inllrumenta quod attinet ; admirabiliffima providentia naturx, 
conditutione, conformatione organorum diversi, difilmilibus, 
disiunclis-que 6c permutatis continentibus , variis contentis, 
aliis ufibus, di (paribus di(lantibus-que teporibus, agit pro iifdc, 
idem-que,prius & poderi us,prxdat; in nullis diminuta,in nul- 
lis fuperflua; fed perquam excellens in variis , in aliis , in poli- 
tione, cxiccationc, obliterationc^. Quod dei opus,ut omnia, 
ex immensa naturx fapientii, perquam mirabile di&u , mirabi- 
lius creditu, atque adhuc longe mirabilius vifu. Hoc in ope- 
re,admiranda-que fabrica eius , multifariam peccat Harvcius; 
(patiatur, libere dicam;) quia fibi fingit ex fuaimaginattono» 
quod fanguis, urcurrentis, fluentis, ruentis aqux motus neccfi- 
fa(i6 perpetuus cd, continuo peremiare debeat; cui proinde, ex 
anadomofi, ovali foramine, i cavi veni, in arteriam venalem., 
affluens fluens-que fanguis, &ex neceflitate pergens,per aper- 
tas portas & pervias vias progrediatur, (impliciter necdTarium 
cd: &confequcnter, quum alia fibi non fit continuationis via 
quam per cordis lxvum ventriculum, eo iter tendat : quo dein- 
ceps re£ti(lime & firmi (lime, ex fua phantafii, etiam in embryo- 
ne circulatio fur - . Verum, quum ipfenon-dum viderim, no- 
verim,. 


i»o De Motu Sanguinis 

■vcrim, didicerim, expertus-ve fim , quomodo vena: fanguinem 
expellant, quomodo £ venis mittatur ; fuapte-nc natura furfum 
fluat,dc quolubet; an vero himulantc contento, vel aliquo extra 
id calore dolore-que excitante ac urgente : illam in lentendam 
pedibus ire non queo, fed potius in alia omnia: quoniam ratio- 
nabiliter crediderim , fanguinem in alimentum trahi & rapiat 
valis & lingulis partibus, parte poh partem , de ita furfum, & 
quovis. Quxquum ita fefe habeant, Harveiidenuo ruunr* 
omnia. Prxterea, li cava per venalem arteriam anahomoli fan- 
guinem in factu defert, ad pulmonum parenchyma conhituen- 
dum, acpohca ad lpfosin utero nutriendos, utfanguis eo re- 
cli traftus tendat, laxa permittente , Sc levi ac dura membrani 
(operculi loco) admittente: quomodo,ad pulmones nutriendos 
furfum eundo primam , Sc limul, Sc fcmcl , poltea retrogreditur 
adeor? Ah, fadlis, pcrfcdis , Sc enutritis ex huius anailomolis 
(anguine pulmonibus, quomodo poheain utero per tot menfes 
ab eadem anahomoli fanguis ad pulmones furfum huens adfccn- 
detj' Sc contri i cava per venam arterialem in pulmones, ad ver- 
fus ovalis ofculi fanguinis adfcendentis fluxum ruens ad auricu- 
lam, & cordis laevum ventriculum, defecndet? An, naturx con- 
fulto contrarios libi invicem in corpore dehruentes-que foro 
motus, perfuadere conatur? Et, li natura initio , circa embryo- 
nis ortum, per umbilicales arterias arteriofum fanguinem fur- 
fum ad cor transmittit, (licut perpetub, iuxra communem om- 
nium verum confenfum,in uteri gehatione fieri folet:) quomo- 
do Harvcio, eodem tempore, versi vice, ab anahomoli,& qui- 
dem abfque pulmonibus, per arteriam venalem , ad auriculam, 
ad linihrum ventriculum, fluens ruens-quedeorfum transmitti- 
tur fanguis,’ An libi natura, an Harveiusdc libi Sc naturx adver- 
fatur? Quomodo limul Sc fcmcl, in eodem vafe, arteria fcilicet 
magna, fanguis furfum ad cor adfccndit, Sc deorlum i pulmo- 
nibus per cor in camdem aortam defeendit ? Quxro , an iharc 
pugnent, nec no ? 

ContsHm 9$. 

Ex his fatis conlpicuis Sc maxime notis repugnantiis allatis 

etiam 


IN CoKDE, CAP. VI. 1*1 

edam patet , cor non contrahi , nec in utero (fecundum Har- 
- veium) contrahi polio- Et, polito contrario , contrahi pof* 
fe; non propterca lequcrctur, ex alteri anaftomofi , ex vafc , & 
dulht veni arterialis cum aorta , contra&ione cordis , in ma- 
gnam arteriam fanguinem invehi : quoniam fanguinis ex veni 
arteriali attra&io > ab aorti nihil habet,a cordis motu non pen- 
det,nihil ad Harveii circuitu facit: fcd alius finis cft, alia neccf- 
litas & naturi providentia, Harvcio , & omnibus , ni falloc,» 
ignota', ut mox dicetur.,. 

ContaHns 94. 

v Nos duas in embryone anaftomofcs,ccu magnorum vaforum 
• unitiones , ambas tantummodo in pulmonum gratiam fadtas* 
maximopere probamus. Secus jcuius-nam caufsa cxtantiQuod 
ad primam verb vere anaftomofim , ovale vaforum foramen , ca- 
vi veni cum arteria venali commune , ut pote rationi maxime 
confentancum , per omnia in Galeni fententi* fumus : potifli- 
fflum ideo , quod embryonis pulmonum caro , rubra tunc Sc 
era fla, ex mcnltruofanguine genita , eodem nutritur : pulmo- 
nes vero factus in lucem egrefli , ut quem agere & in continuo 
motu permanere oportet, tenuiori & elaboratiori fanguinc , <t 
motu & calore dextri ventriculi cordis attenuato, aluntur^ 
fapientiflima natura prividente ita, & providento* Similiter 
& alterum du&um & canalem (vas; quidquid Galenus & exte- 
ri fe-cum anatomici de arteriali fanguine fentiant) ab arteria 
magna ad venam arterialem recipimus. Quod ad ufum &c fi- 
nem, (Harvcio tamen 6 c omnibus ignotos,) nullo modo pro- 
bo: nimirum, qudd aorta , arteria magna , languinem an eri o- 
fum in venam arterialem , ad pulmones nutriendos, transmit- 
tat: quoniam, priter alias rationes, eo, ceu fupcrfiuo, deftituta 
cft, ut pote cum matris arteriis coniun&a, cui infervire, & em- 
bryonis corpori fubitTiniftrare proprio fuo, opus habet - '. Pro- 
inde, quod a matris aorra recipit, idem illud embryoni portat; 
non venofum languinem ; (quidquid Galenus &c vulgares di- 
cant,*) quem ad llniflrum ventriculum per cordis matris fepeum 
tranare aio> licet Harveius,cura Realdo Columbo, cum-quc_-i 

aliis 


ixz De Motu Sanguikis 

aliis dodis Italicis» cum c pulmonibus aftluere,perpetu6-quo 
fluere Sc circolarej tradat, & pluribus alios talia doceat ; quum 
tamen folum vitalem cordis materni vaporem, halitum, ipiri— 
tum, dida aorta recipiat; quia nemo dat quod non habet; ut ex 
didis dilucide patet: nifl totum naturae divinum opus confun- 
dere velimus Sc delituere , dum circulationem, fanguinem vi- 
delicet confufc praecipitantem , Sc plenis perpetuo buccis in_ 
fimflrum cordis ventriculum, Sc abfque ulla mora in arteriam— 
magnam, velut in faccum,cadentem Sc circulantem, (latuimus. 
Sed, fi fpiritus It corde fieri debent, (anguine, qui in eo cunde- 
tur, in pauca quantitate opus efl. qui htdi, deinde ii proprio 
cordis inftrumcnto, media fcilicct arteria , per totum corpus, 
ad vitam confervandam , Sc operationes iuvandas , afportari 
communicari-que debent - ', hoc enim inflrumcnto fuo cor fan- 
guinem ad fefe primum trahat , (ibi -que fubminillrct , confc- 
dum opus vero, fpiritus nempe, expellat, oportee - . Atqui pro- 
pria utriusque,cordis & aorta:, diaftolc fanguis h fplcnc (lecun- 
dum nos) in cor attrahitur Sc fubminiftratur. Sc parce quidem, 
ob officium quod natura per valvulas pra:(lat , Galeno memo- 
ratu (verius, fcitu) dignum— Pcrfedum opus item, vitalis 
fpiritus nempe, propria utriufque rurfum , cordis Sc aorta: , fy- 
llole expellitur, Sc toti communicatur— Proinde, (ad rem-,} 
quum matris aorta furfum ad cor Aliene fanguinem dialtolo 
femper trahat , & confcqucntcr nunquam deorlum proiiciat ex- 
pellat-que: contri vcr6,quum femper ac perpetuo deorfuni., 
fpiritus fua fyflole propellat (quantum ad embryonem) Sc ex- 

• eludat ad remotas Sc extimas corporis partes : quum-que arte- 
ris uterinae, (ad rem, inquam,} umbilicalibus arteriis ipfius 

* fatus coniundx, fpiritus tantummodo ab arteriis, ab aorta ma- 
tris, recipiant: umbilicalibus eos arteriis Sc aortae atq; cordi em- 
bryonis communicabunt; non fanguincm*alimcntofum; quem 
poilea recipiunt a venarum anaflomofi, co-que participant Sc 
nutriuntur— Caetcr un>, quia pulmones ipfius fatus participes 
fpirituum confulcntium vita: nequibant efTe , quiefeente Sc 
otiante embryonis corde; ut fanguis fc ipfum illis ferret k cavi» 

-•**.*! . arte- 



IN CoiDEi) C A P. VI. Hf 

arteriali veni; proprerea neceflarid rivulum* du&ulum * ac tu- 
bulum* ab aorta ad venam arterialem natura fabricavit, quo Sc 
vitar* & cacteris ncceflltatibus in utero fapientiflime confultum 
& fubventum eft. Quae naturae mirabilia fieri non poflent , fi 
fanguis in finidrum cordis ventriculum (in matris corde, dico) 
per leptum ; (ut Galenus Sc commimior opinio fudi net;) mi- 
nus adhuc* fi «t pulmonibus per arteriam venalem in cor & arte- 
riam magnam* velut in faecum, caderet, praecipitaret, Sc circu- 
laret; ut Harveiuscum aliis fentit; & adhuc mimis, omnium- 
que minime , fi embryonis cor (iuxta cumdeni Harveium) pul- 
laret; quia motus vitalium (piri tuum matris, adicendcntium per 
arterias Sc aortam embryonis, invicem contrariarentur , & (an- 
guinis & fimus corde defcenfus , Sc circulatio , mutud adverfa- 
rcntuc— Hinc (quod abfit) humorum quorum-cunque mixtio, 
illinc (pirituum cum iifdem Sc excrementis mifcdla , maxima- 
que confufio, atque naturae defedtio, exidcrcr\ 

ContaHus 95. 

Harveii utrum-que motum , feu in ovo » feu foetus ex utero 
edudi, Sc, quam dicit , autopfiam, fimul nego. In pullo , qui 
ex ovo ortus, motum agnofeo Sc admitto ante cordis parenchy- 
ma ortum ; quem in nodra de illo hidoria clare odendimus ; Sc 
Harvcius poftea fatctur*non tamen rcdfce allecutus ed; Arillotc- 
les verd ignoravit - ". Motus enim (permati carum partium cor- 
dis (m cordis politione , bafi) facit ad progignendos (piritus, 
confervandac vita: gratia, & ad parum coftum (angui nem , ovi 
vitellum, pro cordis,& aliarum affufionum, parenchymatum, 
procreatione, elaborandum; ficut Sc in iis fieri, qiue ex coenosi 
materia, i lolclolummodo, non I matre, prxparata, procrean- 
tor, credendum cd. Proinde inhilce cor pullare nccclic eft , fi 
animal condi tuij roigcri, perfici debear*. Ar utero gedis , quia 
per vaia matris umbilicalia fuhminiftrancuromnia, cordis mo- 
tu non eft opus; ut eius anaftomofes dedudus in utero infervien- 
$ tes,apcrri & pervii, extri exiccari &prorfiis©bl iterati y prar fo 

ferunt, & certiores nosfiiciunr*. Edulii s-vaf 6 Sc illicoexrra- 
dUs,motuni cordis lub obtutum cadcrfc fateor non quia prius, 

(^.1 Sc 


ii4 De Motu Sanguinis 

Sc in matrice» moveretur; fed quia» timui ac i carccribus pedem 
cffert> vitae fotu, & rcfpiratione ac refrigeratione, eget ; Sc de- 
inde cordis motus £ vcftigio fub fcnlum cadit - *. Quo fit, ut A- 
riftotelis teftimonium,& Harveii autopfia, nullius tint momen- 
ti. Pritis quam autem in pullis avium Sc ex putredine ortis pa- 
renchyma cordis fiat, & cor perficiatur > (quo tacitae fatisfacia- 
musobiedioni,) ortus initio anaftomofcs fieri oportuit; liqui- 
dem ex femine» Sc faneuine a motu fpermaticaium (corde non- 
dum fabricato & perfedo) ul teritis elaborato, cius-que parto 
in femen versi, parte pro affufionibus Sc corumdem nutrionc_a 
relicta , fpcrmaticar partes enutrienda; funt, pritis qukm i cordis 
& utrius-que ventriculi motu alimentum fubminiftrctur. Quod 
vero Harveius obiicit, didas vias, anaftomofcs , cum in homi- 
ne, tum in avibus, & aliis etiam, poft ortum , per aliquot dies, 
menfes, ac in quibusdam etiam annos, apertas manere nil re- 
fert - '. Non certe in homine; in quo illico obliterantur Sc ex - 
iccantur, ut in aliis ficcioribus. In humidioribus quidem fe- 
ritis. Sed efto , pro arbitratu fuo * quid tum , fi nulli tint ufui? 
At, dicat, poft ortum in lucem erunt , quum inde nutrientuc- 
pulmones. Quid poftea r Nobis nihil officit; (ob motuum re- 
pugnantias , tibi perquam maxime didas :) neque illud , quod 
pulmones, per patentiorem Sc faciliorem viam, fanguinem & 
fplcnc uansmitium in alimentum tibi trahant c dudulo feu tu- 
bulo aortar, non amplius, ut in utero , foiritum \ matre trans- 
miftum, fed elaboratiorem i dextro cordis ventriculo tuncpul- 
x fante: neque etiam , fi k duobus dudibus eumdem (quod tamen 
non fit, nec, ob multas cautias didas, fieri poteftj venalem fan- 
guinem trahi diceretur. Adde, quod Harveii circulationi iftasc 
non conducunt, fed contrariantur: quoniam,iuxta hano,artcria 
venalis venalem fanguinem ad pulmones furiam defert ; 8c pul- 
moncsfimul& eodem tempore eumdem venalem fanguinem ab 
arteriali veua mutuatum, deorfum in venalem arteriam & coc_ 
transmittunt, qua; tibi repugnant invicem . Ut lubens mitium 
faciam, ab impetfedis,humidioribus,anfere, buccagine» ad ho- 
minem normam Sc regulam fumendam non fuilfo» 

w . ;; ■ em- 


in Corde, Cap. VI. u; 

Con talius 97. 

Ex his omnibus naturz fapicntiae providenti sc-quc deraon- 
ftrativis divinis officiis, artificiis- que , rationi & fenfui con- 
gruentibus, Se luculentis experimentis refpondentibus , omnia 
hac-tenus fubrilia Harveii excogitata corruunt, cunda-quc ar- 
rificiofiflima iada fundamenta funditus evertuntuc-. 

Contactui 98. 

Iftis addendum hoc folum rcftat; Hifce meridiani luce cla- 
rioribus monitum Harveii nulli-tenus quadrare 5 nec ullo mo- 
do eius confilium,in hac, fecus quim par eft, ex viliorum illo- 
rum animalium diflediombus, inveftiganda fex didis manife- 
fta) veritate, recipiendum ampledendum-que fore j nifi-quis, 
lucem perofus, tenebras amans, illud fcqui veliti nec aliter, aefi 
quispiam* exemplo cauda: quorumdam vermium, cicindelx, 
nodilucx , lucentium nodu inftar ignium , fc-que ad medium 
illuminantium, coelum tale aliquod elfe animal, & , cauda fo- 
lem gerens, illuminare mundum, profiteretur, & fidem faceret. 

Harveii Caput VII. 

Sanguinem e dextroVentriculo cordis per pulmonum paren- 
cbyma*permeare in arteriam Venofam & fiii- 
Jlrum Ventriculum. 

Tadus 99. 

F leri autem boc poffe , & nihil ejfe quo minus Jiat, fatis conflat , quum 
quomodo aqua, per terr* fubjlantiam permeans , rivulos dr fontes s 
procreet , confide ramus; aut, quomodo fer cutem fudores , perparencbyma 
renum, urina fluat, /peculamur . Animadvertendum cll in iis , qui Aqtcis 
Spadenfibm utuntur: Vel de laMadonna (ut aiunt) in agro TataVino : 
Vel aliis acidulis, autvitriolatis: Vel qui ad congios ingurgitant potum, ut 
una aut altera bora perVeficam emingant totum, fiebetiflx copia ali- 
quantulum in concoilione immoran: debet per iecur , (ut fingulis diebus 
bis ingejli alimenti fuccum omnes confitentur facere ,) debet per Venat^er 
renum parencbynuhperuretrcs in Veficam profuere* 

Qw 3 a us 




ti6 Di Motu Sanguinis 

Ta&tis ioo. 

Quos itaque auditu negantes , pofie fanguinem , intmo totam mqffam 
/anguineam} per pulmonum fuljhntiam , aque ae/uccum ali mentalem 
per ieatr, permearei t, inquam impo/Jibile fit , Gr nullo modo credibile ex- 
ijlimandum. Quod genus hominum, ( cum Poeta loquor ,) ubi Volunt, 
com edunt} facile poffe; ubi nolunt, nullo modo : beic, ubi opus esi , feren- 
tur; ubi nihil opus, i bi non ferentur affirmare. 

Taifcus ioi. 

Jecoris parenchyma denfius multo eft, Gr fimiliter renum : pulmonum 
rarioris multo textur *, Gr,fi renibus (r iecori conferatur, Jpongiof*. 

Ta&us ioz. 

In fetore nullum impellens , nuda Vis cogens, in pulmone ex pulfu dex- 
tri Ventriculi cordis impingitur /anguis ; cuius impulfu distendi Vafa Cr 
porofitates pulmonum necejfe eft. Praeterea, pulmones in rejf irando ele- 
vantur , Gr concidunt, Gal.de ul. part. Quo motu,ncceJfc eft, utporofita - 
tes, & Vafa a per i an tui, Gr claudantur, ut in /pongiis contingi t,Gr in om- 
nibus particulis habentibus conflitutiencm Jpongiofam, quando confrin- 
guntur > Gr rurfus dilatantur. Contra, iecur quiefcit, nec ita dilatari & 
confringi Vifum eft. 

Tadhis ioj. 

Penique } fi,' per iecur totum inge forum fuccum yi Venam caVam, tam • 
in homine, quam in boVe, Vel in maximis animalibus, nemo eft qui non 
ajferit, pertransire poffe: Gr , eo quod , pertranfiiffc aliqua nutrimen- 
tum, Gr permea/fe in Vetias , fit necejfe , (fi fiat nutritio ,) Gr nuda alia 
extetvia, ac proinde hoc affirmare coaUi funt: curnon iis-dem argumen- 
tis, de tranfitu J anguinis in adultis his per pulmones , fidem fimilem ha- 
berent,Gr cum Columbo, peritijfimo doHiffimo-que anatomico, idem affe - 
rercnt,Gr crederent , ex amplitudine Gr fabricd Vaforstm pulmonum , Gr 
eo, quod arteria Veno/a , Gr fimi liter Ventriculus, repleti fint femper /an- 
guinei quem e Venis huc Veni/fe necejfe eft, & nuda alia, quam per pulmo- 
nes femita; ut ide,Grnt>s , ex ante ditiis, Gr autopfia , aliis- que argu- 
mentis, palam effe exlfimamus. Sed quando aliqui fient, qui nifi addu- 
ttis aufloritatibus admittunt; udem ex ipfius etiam Galeni Verbis hanc 
Veritatem confirmati poffe fiant: fci licet, non folim poffe fanguinem , e 
Vena arteriofi in arteriam Venofam , Gr inde in finifrum Ventriculum 

cordis , . 


in Corde, Cap. VII. uj 

cordi s,& pe fle a in arterias, transmitti; fed continuo pulfu ter Jis, O 1 pul- 
monum motu inter rejpirandum , hoc Jieri . Sunt in orijicio Vena arteria • 
f<t. Valvula t es fegmoides ,/iVe femilunares , qua omnino fanguinem in 
illam Venam arteriofam immijfum non Jmunt remeare in cor. IJ omnes 
norunt, fcilicet harum Valvularum neceJJitatem & ufum. Quem Gale- 
nus, de ufupart. I. 6, e. i o, his Veriis explicans , In toto elt (inquit) 
mutua anaftomofis, atque ofllllorum apcrtio.artcriis fimul.cum 
venis; transfumunt-que ex fefc pariter fanguinem & fpiritum_, 
per invifibilcs quafdam atque anguftas plane vias. 

|j Ta&us 104. 

Quod fi os ipfum venae arreriofz itidem femper patuiflet - , 
nullam -que natura inveniflet machinam, quz claudere iplum__„ 
quum eft tempeftivum, ac rurfus aperire,queat: fieri nunquam!- 
potui flet x ut per invifibilia atque exigua oflilla fanguis (con- 
rra&o thorace} in arterias transfumerctur . Neque enim fimili- 
ter omnis cx quovis attrahitur, neque emittitur : fed , quemad- 
modum, quod leve eft, facilius eo quod gravius, dilatatis in- 
ftrumentis attrahitur, iifdem autem contra&is exprimitur : ita 
& per latam viam celerius aliquid, quam per anguflam , trahi- 
tur, ac rurfus emitti tu n,. Quum autem thorax contrahi rur,pul- 
fz atque intro compreilx undique fortiter , quz in pulmonc_, 
funt, venofz arteriz, exprimunt quidem qukm celerrime, qui 
iniis ipfis funt fpiritus; trans fumunt autem per fubtilia illaoflil- 
la fanguinis portionem aliquam; quod nunquam accidiflet pro- 
fe&d, fi fanguis per maximum os (cuiufinodi cil venz arteriolae 
ad cor) retro remeare potui fler". Nunc vcro,reditu per os ma- 
gnum interclulb , dum comprimitur undique > dcftillat quid- 
piam in arterias per exigua illa orificia. 

Ta&us ioj. 

Et pando poH,fequente Capitulo : Quanto thorax contendit ve- 
hementius, fanguinem elidens, tanto cxa&iusmcmbranz (vi- 
delicet valvulz figmoides) os ipfum occludunt, & nihil re- 
meare finunt-. Quod Gr eodem Capitulo decimo paullo- ante : Nifi 
valvnl? eflent, triplex fequeretur incommodum, ltafanguis iplc 
fruflra longum hoc curriculum fiibindc emetiretur: in diafto- 


xi3 De Motu Sahguinis ‘ 

lis pulmonis quidem adflucns , Sc , qua: in ipfo funt , ve- 
nas omnes rcfatcicns*, in fyftolisvcri , quxxftus quidam mari- 
nus, inftar euripi, motum identidem, huc atque illuc , reci- 
procans ; qui haudquaquam fangUini conveniret. At hoc vi- 
deri poflit exiguum^. Quod vcrd intcrim ipfius quoque rcfpi- 
rationis utilitatem labcfa&ar, id non amplius pro parvo eft ha- 
bendum, 8cc. Et paullo-poil : Atque etiam tertium iecutum fuif- 
fet incommodum , haudquaquam contemnendum, quum fan- 
guis retro in cxpirationibusremigra(ret,nin opifex nofter mem- 
branarum epipnyfin fuiflct fabricatus . l r nde concludit Cap. un- 
decimo: Communis autem ipforum omnium, videlicet valvula- 
rum, eft ufus , ut materias retro remigrare prohibeant. Utra- 
rumque verd proprius , educentium quidem c corde materias, 
ne amplias ad ipium remeent; inducentium vero , ne amplius 
ex ipfo eftluanr - . Non enim volebat natura vano labore col, 
fatigari, nequein eam partem aliquando emittere unde trahere 
prarftiterat, neque rurfus exilia identidem ducere ad quam mit- 
tere erat ncccllo- Proinde, quum fint quatuor omnino orifi- 
cia, bina in utroque ventriculo, alterum quidem inducit , alte- 
rum vero educit-. Et paullo-poil: Porro,quum vas alterum, quod 
tunica fimplici conftar, in cor infigatur ; alterum , quod dupli- 
cc, ex ipfo producatur : communem utrique locum , [videlicet 
Ventriculum dextrum. Ita Galenus inteUigit , & ego eadem ratione Jt- 
militerfiniflrum Ventriculum cordis. 1 quafi lacunam quandam, pa- 
rari ncccllc fuit, ad quam pertinentibus utrifque, peralterum_. 
quidem trahatur fanguis , per reliquum verd emittatur^. Quod 
argumentum Galenus pro trafitu /anguinis per dextrum Ventriculum a 
Vena caVa in pulmones adducit , eodem nobis re Hi iis pro tranjitu /anguinis 
4 Venis per cor in arterias , mutatis tantum terminis , uti liceat. Ex Ga- 
leni igitur, viri divini, Medicorum patris, locis & Verbis clare apparet, 
Gr/dnguinem per pulmones [Vide Hofmatmi doHiJfimi Commentarium 
Jupra Galeni lib. 6, deufupart. Ouem librum , pi/lqudm baca meferi- 
pta effent,vidi.']e Vena arteriofa in arteria Venof.e ramulos permeare, tum 
propter pulfiim cordis, tum propter pulmonum & tloracismotum. Qutn- 
etiam , cor continue in Ventriculos , quafi lacunam , recipere & emittere 

/angui- 


in Corde, Cap. VII. 

fanguinem : Cr huius rei canfsa tubularum genera quatuor, duo indu- 
ffiuni, emiflfioni J> inguinis duo , infercire ; ne aut fanguis euripi in mo- 
rem inconvenienter agitetur , huc, idue , aut retro remeet , unde trabi 
pr.ejii terat , (rex ida refluat parte ad quam mitti eratneceffe ; (r fec- 
cok Vano labore fatigetur , (r pulmonum refliratio p expediatur. (De- 
nique clare apparet affertio noflra , continue , (r continenter, fanguinem 
per pulmonum porofitates permeare i dextro in Ventriculum finijlrum , e 
Vena caVa in arteriam magnam, ^{am quum continuo a dextro Ventri- 
culo immittatur fanguis in pulmones perVenam arteriofam , & fimi lit er 
continue e pulmonibus in finiflrum attrahatur, ( quod ex diflis, (r Valvu- 
larum pofitione, patet;) quin pertranfeat continue , fieri ttonpoteff. Et 
itidem , quum femper (r continue ingredi a twjanguis in cordis Ventricu- 
lum dextrum, (regrediatur continue eflniflro; (quod fimi liter (r ratio- 
ne (r fenfu patet:) quin continuo pertranfeat fanguis e Vena caVa in aor- 
tam, impojfibile eff. 

Tadhis 106. 

Idud igitur, quod in animalibus maiori ex parte , (r plane omnibus 
donec adolefcant,per patenti Jflmas fieri vias , exdiffeltione manifeflum 
eff, in adultis bis per pulmonum cascas porofitates, (r Vaforum eius ofcil- 
la, fieri, tam ex Galeni Verbis, quam ex antt diflis, <eque manifeflum efl. 
Vnde apparet, quid, quanquam unus Ventriculus eor di i. Videlicet fini fler, 
fufficiens effiet f anguinis diffenfationi per corpus , (r eduffioni e Vena ca- 
Va, quemadmodum etiam fit in omnibus qua pulmonibus carent: natura 
tamen, quum Voluerit fanguinem ipfum per pulmones tranfcolari, dextrum 
* Ventriculum fuper addere coafta fuit, cuius pulfu per ipfos pulmones i Vena 
caVa in finiflri Ventriculi locum fanguis compederetur. E tboc modo, dex- 
trum Ventriculum pulmonum caufsi faffum effle, & ob trans latione fan- 
guinis , non ob nutritionem duntaxat, dicendum : quandoquidem , tanto 
proVentu annona atque compulfu fubminiflrato, & tanto puriori (rfpiri- 
tuofiori,[utpote immediate a Ventriculis cordis fubVeffo, ) pulmones ali- 
mento indigere magis, quam aut cerebri purijfimam fubflantiam , au fo- 
culorum flplendidiffimam & divinam conflitutionem , aut ipfius cordis 
carnem > (qu<e relliiis per arteriam coronalem nutritur ,) inconveniens 

omnino eff exiflimare. 

» ; '/v i r, , ---j 


R 


Pari- 




DeMotu Sanguini j 
Parisani contaftus 99. 

' T 7 Xempla, funt velut obfides fcrmonis , ut Plato in Thcaete- 

X_>toait. quz prompte promittit Harveius; dummodb pro- 
miflis ftare quear\ Subterranearum aquarum motus Sc fluxqs, 
ubi via: & defcenfus,k natura facillime fir”. Sudor per cutem» 
uti plenitudo Sc expultrix tentat,nullo negotio peragitur. Ther- 
marum aquarum , per hepar Sc renes tendentium , additis ve- 
hiculis, valide trahcntibus,& poft expellentibus iisdem, iocino- 
re & renibus , facilis eft tranlitus. Mittimus fubterranearum_, 
aquarum defcenfum, ad viventium motus nil facientium: qudd 
heic omnia confiilcb, fumma-que providentia , Sc magnis offi- 
ciis aguntur; uti fenfus & experientia docent: ibi v?r 6 nec 
talis hnis fubeft , nec eum fubinde confequentia ; proinde- 
que talia, fimilia-vc, non fiunt, nec heri poliunt. . quod pluria 
bus mox dicetur. 

Contatlus 100. 

, Non , qubd ego ( ex eo genere hominum ) ita velim j fcd, 

quia veritas adeo valida, (ut Aefchines dicebat,) ut omnes hu- 
manas cogitationes facile fuperer' . quod proptcrca , fi res 
ita tulerit, non argre feret, gravate-que fuftinebit Harveius. 

Contactus 101. 

Fateor, plurimum chyli (non, ficut ait, totam malfam > quia 
pars ad lienem) ad hepar pervenire , in ipfo contineri , conco- 
qui, ac, poft qukm in fanguinem verfum , quod fuperfluumL,, 
in cavam explodi. Sed pulmonis exemplum non currit qua- 
tuor pedibus, fed tribus claudicar,in omnibus: quiaiccur eft of- 
ficiale membrum ; fecus qukm pulmones; qui propterea non_ 
omnibus infunt: quia hepar, non fui tantum oble&andi gratii, 
fuperfluum proleftat Sc allicit» fcd aliorum Sc totius caulsa tra- 
. hit; non item pulmones : quia iccur diutius retinet & conco- 
quit,- fui Sc aliorum gratia; minime pulmones: quia hepar, per- 
a<fta co&ione, fuperfluam partem, & quod fibi oneri eft, lan- 
j guiheatione in cavam venam, in portam- que, transmittit;haud 

quaquam pulmones:quia naturae dedita opera hepar hzc omnia 

con- 

* ► 




IN CbRDI, Ca». VII. JJI 

conficit & perficit; nequaquam pulmones;qui necdiuretinenr, 
aliorum caufsi , nec itidem concoquunt,nec etiam faltem qua- 
lcmcunq; in arteriam venale ingreflura parant, (qui fecundum 
Harveium fieri .debuit omnino,) fed rcgrclTum potius ad ve* 
nam arterialem moliuntur: quamobrem conlultd appofitx funt 
valvulae, ut in dextrum ventriculum fanguinis regrclfus prxpc- 
diatur: quomodo igitur fluens & ruens k vena arteriali ad pul- 
mones, ad arteriam venofam, in auriculam finiftram, in lxvum 
ventriculum ? Ut luculenter pateat, pulmones tantummodo fi- 

bi trahere, fibi-que folummodo fanguineconfulero. Senfatx 

rationes quadrant , quoniam ita res ipfa loquitur. Iocinoris 
denfius parenchyma chylum quidem diutius continere, conco- 
quere, & fibi fimilein aliqua-tenus reddere debuit: thermales 
aquas non item; quia non ita ex ufu ; &, quia, ut fuapte natura 
exitum expetentes Sc parantes, ac etiam onere , copia, vehicu- 
lis-quc ftimulantes, citius-quc fluentes , atrra&x , Sc fimul ex- 
plolx per hepatis aperta venarum ofcilla ac renum ciftemas, 
tandem per ureteres veficam petere debuere, ut rari textura, 
nec Ipongiosa fubftantii, heic opus fit; fccus ac in pulmonibus; 
quia fanguis venx arterialis non ingreditur permeat- ve pul- 
monum foramina Sc lpongiam, (nifi vafa egrclfus, fubftantiam 
comm nutriturus; ) fed anaftomofi per ofcilla vaforum, arte- 
ria: venalis • Sc vena: arterialis , transfunditur , nutritionis fo- 
lius gratia; ut e convcrfo vitalis Ipiritus gratia , vena: arteriali 
& pulmonibus mutuati, virx-que caufsi. 

Contailus ioz. 

In hepate utique nullum eft impellens; quia tali opus non eft; ** ** 
fed, bene fadta perada-que fanguinis co&ionc, expultrix vali- 
da infurgit, (ut in omnibus officialibus membris,) qua: , fuper- 
fluo fanguine cxplofo, valente p6ft attra£hice , affluentem Sc 
fuperfluum chylum alliciar detrahar - . Qui valida expultrice 
& attradkricc caret pulmo ; quia, talia prxffare,non eft fui mu- 
neris. Neque tale impellens pulmonibus ineft , ut Harvcius 
autumat -- . Dexter quidem ventriculus in venam arterialem-, 
ianguinem impingit : fed talis ventriculi motus in pulmones 

R # i non • 


jjz De Motu Sanguinis 

non pertingit , aut vix e6 pervenit ; quoniam arterialis vena 
(quod ad iubftantiam,arteria,non quod ad officium) haud pul- 
fat. ut adeo pulmonii porofitates non diftendantur. ut mittam.,, 
quod nec inde portent - *. Adde, pulmones etiam expirationo» 
contrario motu, fanguinem verfus dextrum ventriculum remit- 
tere & expellere, ut ita pulmonum motus non expellat prom- 
ptius, nifi a partibus anguinioribus ad latiora*, hocefl, ad ma- 
gnum vas, & ad dextrum ventriculum, propterea appofitx funt 
valvulae. Spongiofa vcr6 fubftantia huic operi nil conducit*",, 
quoniam (ut diximus) fanguis in arteriam venalem recipien- 
dus fpongiam non ingreditur , fed per vaforum anaftomofim-, 
transfumitur. arteria venalis, inquam, quantum fufficit fan- 
guinis, duntaxat nutriendi fui caufsa , apertis ofcillis ( ut aliae 
arterix in aliis partibus) trahit - *. Spongiofa vero pulmonum-, 
fubftantia ad attrahendum acrem (aliis primum iuvantibus, dia- 
phragmate, intercoftalibus-que mufculis) atque transmitten- 
dum ad cor conducit*". 

Contactus 103. 

Si alia fanguinis excogitanda via & tranfitus ad cor non_ 
daretur, qukm per pulmones, ( nutri tionis 8c fpirituum confi- 
ciendorum gratia duntaxat intelligendo;) id infitiari, canis pro- 
cul dubio (ut dicitur) in prxfxpi eflet. Sed , quia fallax , im- 
mo falfa, ne-dum dubia; quemadmodum alia', Galeni & fequa- 
cium, anguftior femita efti ut fatis fuper-que , fuprli , infri , ac 
enucleatius in prima parte Exercitationum , in proprio tra&a- 
tu> expofuimus;& proinde alia exfplene luculentior inventa, 
atque interim pofita: ad reliqua pergemus. Arteriam venofam, 
& ventriculum, fanguine plenos in cadaveribus videri, non co- 
git: quoniam arteria venofa vivens, pro fuinutritione, ab ar- 
teriali vena mutuata quidem eum cft ; ut omnes fuftinent do 
iis qux pulmones habent ; ficuti pulmonibus deftituta animalia 
illis quoque carent - *, at ventriculus > iuxta noftram fenten- 
tiam, eum a fplenc recipit; nili omnia confundere velimus, ut 
dictum eft. 


in Corbi, Cap. VH. 135 

Contattus 104. 

Galeni allatz au&oritatcs tantum abeft quod Harveio fa- 
veant, ut totum oppofitum prae fe ferant, & nobis- cum faciant; 
non fententia, inquam, fed rationes : quoniam , fi , dum con- 
trahitur pulmo, Se contra&us eft, fieri nunquam poflet , ut per 
invilibilia vaiorum aperta ofcilla fanguis , e dextro ventriculo 
venam arterialem & pulmones ingrelTus , in arterias transmit- 
teretur; fed, iisdem eontra&is , in dextrum cordis ventriculum 
exprimeretur, nifi inventa machina , nifi appofirz ori vena: ar- 
teriofz, valvulz, impedimento forent. Igitur s fi pulmonum-, 
contradlio fanguinis fluxum k vena arteriali ad Se in arteriam», 
venofam remoratur, quin-immo repellit, Se retrorfum verfus 
valvulas ac dextrum ventriculum expellit: quomodo igitur ve- 
hemens fluxus, ruens impulfus,& fanguinis a dextro infiniftrum 
ventriculum qukm ociflimus circuitus ftatuetur? An non fenfa- 
tz rationes, ut, ne foramine quidem, ceu egrcflii , pofito, pof- 
fet? quia naturz fapientia talem egreflum non permittit , alio 
vergit,* aliter cordi, ipfi -que toti, confulit , 8 c contrk redlilfime 
operatur-. 

Contactus 103. 

Etfi thorax ('utperfequitur Harveius) vehementius conten- 
dit, elidens fanguinem, ut in eius fyflole reciprocus inftar euri- 
pi motus huc atque illuc fiat , Se , nifi opifex nofter fuifler - 
membranarum epiphyfim fabricatus ,' fanguis retro Se in dex- 
trum ventriculum remigrarer: fi tamen fanguis ab arteriali ve- 
.nk in .venofam arteriam non celerrime fluit ruit-que , immo 
moram fert, quin-immo remeare Sc retrogradi cogitur k pul- 
monum conrtadlione; quxrelpiratio, quantumlibet brevis, (ut 
£ converfo voluntaria,aut,fi mavis, fpontanea, longiflima fiet,) 
plurimos cordis pulfus continebit: tunc cordis , ac dextri Se fi- 
niftri ventriculi pulfus, fecundum Harveium ex fanguinis cir- 
cuiru pendentes , a pulmonum motu ex relpiratione , confc-. 
quenter k voluntate , dependebunt, quod fenfui repugnat - *. 
Heic Harveio gradui infiftendum fuit , magnis obie&ioni- 
bus , fubtiliter ex fenfu defumptis , refpondcndo, non, claufis 

R 3 auri- 


134 De Motu Sancuihxs 

auribus» (quod dici folct, ) ficco pede fqucd mercatoris,^ 

gurges transeundus. 

Contactus 106. 

In fcqucnribus huius capitis nihil addit,fcd poliris commen- 
tis («t nobis faris fuper-que reprobatis) ftat , ea-que replicar*. 
Propterea, dilucidioris do&rinx gratia , in confirmationem., 
di&orum, pro certo Sc luculento fciendum Sc ftatuendum, om- 
nes cdrporis partes, ut pote attradrice facultate prxditas , fud- 
pte natura alimcntumproledare , allicere, fibi-que trahero* 
nec, nili ab officiali membro, ad officiale exterius , transmitti, 
donec ad eiufdcm perfedionis fummum pervcniatuc.. Exem- 
pli gratia. A ventriculo ad iecur , ad (plencm ; h iecinorc ad 
cordis dextrum ventriculum; a (plene ad finfflrum ; d corde au- 
tem non ulli corporis parti fanguis transmittitur : quia non ell 
oordis munus, rrec proprium ; nec omni proinde cordi (Ted ca- 
.lidiori, quod pulmonis eget officio, dextrum intelligc ventri- 
culum) competit: quoniam cor non cft officiale (anguinis , non 
fanguificum membrum (quidquid dicant) bene elaborans : fcd 
vitalem (piritum omnibus transmittit,qua-tenus eorum officia- 
le» Sc vere quidem, evadir”. At fecus alia extera officialia; qux 
non proprie, fcd cor Sc cerebrum , vitales Sc animales fuos lpi- 
ritus per dudus Sc deferentia inffrumenta in univerfum corpus 
transmittunt; fcd ifefc, nec ulterius , explodunt folummodo; 
quoniam nil ultra valet propria illorum expultrix . §ic ventri- 
culus chylum fuperfluum Sc fibi oneri in duodeni inteftini prin- 
cipium defert; e quo ad infra ac in alia intcftiua, fubinde cxplo- 
fus, defeendens-quea mcfaraica vena raptus, in hepar defer- 
tun.. Sic iecur fuperfluum fanguinem, a lc (ibi-que fabricatum, 
in venam cavam evomit: )t magna omnes vena: ubi trahuut , Sc 
fubinde pars poli partem, minores 'Sc mininue: a quibusperana- 
ftomofim,o(cillorum apertione, etiam minores arterix, (ui nu- 
triendi caufia, fanguinem trahunt Sc mutuantur,& vicifljm vi- . 
talem (piritum mutuant - '. Sic & pari pallii lien , alterum fan- 
guificans officiale membrum minus’, (non totius, fed folius cor- 
dis gratia) fibi fuperfluum procreatum fanguinem in aortam.,. 


in Corde, Cap. VII. 15/ 

feu in coni undas libi arterias, effundit, qui arteriam Sc cor ea- 
dem aorta: Sc cordis diaftole ingreditur, nutritionis caufsi pri- 
mum; & modo fupcriusdeclarato in cor per anguftum fora- 
men; utitafenfim & fereguttatim (non pleno ore) trahatur, 
&, ne tradus mittatur illico per fyftolcn extri, mediis cucullis, 
auriculis didis, penariis cordis, retardetur , detincatur-quo* 
fpi rituum gratia , mori , calore, & frequentiffimis motibus , 
conficiendorum—. Quibus gignendis, ut qui omnibus, ad pro- 
ducendam vitam , ad propria cuiufquc membri Sc partis exer- 
cenda prxftanda-quc munera, ncccllarii, natura cor , ceu offi- 
ciale membrum calidiffimum,cum finiftra: partis ventriculo,ro- 
buftiflimum fabricavit , itidem ad perpetuum Sc frequentifli- 
mum motum; & illud inprimis, ut Sc fuam illi coniundam par- 
tem, aortam, magna & validiflima expultrice (ficut&attradri- 
cc) vi donavit; ne ik fc Sc extra fc tantummodo, aliorum officia- 
lium inftar, fuperfluam fanguinis tradam nutritionis fu* cauf- 
sa partem, qualem recipit, talem expelleret, fanguinem videli- 
cet ; fed per totum corpus perpetud & quim celerrime trans- 
mitteret, non fanguinem, fed fpiritum iuxta bonam germanam- 
que philofophiam elaboratum.-qucmadmodumnec extera offi- 
cialia, exempli gratia , ventriculus , tradum manfum panem-, 
carnem, fed aliud, chylum nimirum; nec hepat , vel lien , chy- 
lum, fed fanguinem, transmittunt". Quare dexter ventriculus 
non fanguinis fui tantiim caufsa , fed , in pulmonum gratiam— 
fadus, eorum caufsa fupcrfhiumtrahit,&paullatim leviter-quc 
ipfum elaborat , 'tenui levi-que pulmonum parenchymati ido- 
neum reddens, non mutans formaliter, nonin fpiritum vertens; 
qui proinde non intenfum calorem , (didas obeauffas,) neque 
vas, arteriam , qualem 1 arvus ventriculus pro officio,etiam erga 
pulmones, obtinuit". V crumtamen , his tandem fubtilium di- 
dorum tergiverfandi fubterfugiendi-que anfis , & fucis atquo 
commentis omnibus, quz fatis fuper-que a nobis hac- tenus cx- 
cuffa Sc cxplofa, mifiis; iam ad rem propius accedamus , & co- 
minus congrediamur^. Cordi contui amus affluenti alimento, 
& proinde przparanti officiali idoneo praecipuo membro, quod 

eidem 


i )6 ' De Motu Sanguinis 

eidem ex ufu fit & conveniat, atque affatim illi , & magnae ar- 
teriae, arteriofo-que generi, prxfto fit, ut hepar dextrx cordis- 
parti, venofo-que generi , 3c reliquo toti corpori, abunde oc- 
currit: Sc hoc alimentum, & hoc officiale mcmbrum,prompta 
fint omni cordi. hoc, opus, hic , labor eft Harvcio. Atque ita 
hac-tcnus Sc pulmones tolluntur ; & deinceps arterialis vena, 
ac venofa arteria; nec non dexter ventriculus,ac dextra auricula: 
quia deeft motus ventriculi : atque ita corruunt; quod coc^ 
a pulmonibus , quod-que per feptum II dextro ventriculo reci- 
piat fanguinem', & deinceps quod dexter ventriculus &pulmo- 
nes cordi fanguinem prxp arent, quoniam, uno adempto ven- 
triculo, cor iis omnibus dediturum eft ; Sc fimiliter , quod au- 
ricula: receptum ab illis vafis fanguinem cordi minime largiter 
largiantur Sc fubminiftrcnr'. Et confequenter aliud cadit fun- 
damentum, quod cx quatuor valis duo fanguinem in cor intro- 
ducant, duo educant, (quorundam arbitratu :) quoniam duo 
tantummodo cordi fint, faciant-que fatis. Quibus demptis ful- 
cris, di&is-que everfis fundamentis > tota illis innixa fabrica ex 
nccellitate corruit - '. Prxterea, quum, eafdem ob cauilas,com- 
muni omnium confenfu , cor officiali prxparanti membro , Sc 
magno deferenti vafe , indigeat : quando pulmones non fiinr', 
dexter ventriculus abfit, ut Sc dextra auricula; nec magnum_, 
quin immo nec evidens , It cav» in finifirum ventriculum fora- 
men duftus- ve extent; & auricula vcficula (quxunaeft) a fini- 
ftri ventriculi cavi vena fit averfa, atque finiftrorfum ex aortx 
parte pofita *, ut ne quidem imaginari poflibile fit, quomodo 
fanguinem a cavi recipere Sc in cordis ventriculum tranfmitte- 
re pofiit: reflat, ut omni ratione , fcnfu duce, ftatuamus , con- 
cludam us-que, cordis ventriculum uno tantum vafe, aorta, (ut 
dextra cordis pars vena cava) prxditum effe, nec alio eidenu, 
opus fore: quoniam fruftra fit per plura quod per pauciora fieri • 
poteft , Sc quidem xque bene ; immo i fplcnc , difto iam prx- - 
parante cius officiali membro , per didlam aortam melius , Sc • 
optime: quoniam arteria magna languine naturali, hoc ell , qui 
non cx corde nec i corde fit genitus & receptus , (ne ab eodem 


in Corde, Cap. VII. i$ 7 

fanguinem & fpirirum fimul confufa transfumat trans fundat - 
que. adde urgentius ; ne contrarias fenfui diaftolcs, & confc- 
quenter fyftoles quoque, cordis & arteriae , conftituamus, ) nu- 
triri debet; ut cordis ventriculus k proprio & magno vale , iif- 
dem motibus praedito , fanguinem dido modo proledet , 8 c 
in diaftole trahat , atque per id ipfum in fyftole prompte Ipiri- 
tum toti corpori praebeat , ut poftrema primis optime rc- 
Ipondeant". 

Harveii Caput VIII. 

(De copia fanguinis transeunti* per cor e Venu i» arterias; &, 
de circulari motu fanguinis. 

Ta&us 107. 

H Vc-ufque de transfufione fanguinis e Venis in arterias; fir de viis, per 
quas pertranseatyGr quomodo expulfu cordis transmittatur, dijpen- 
fetur. (De qnibus,forfan funt aliqui, qui, antea aut Caleni anciori ta te ,'aut 
Columbi aliorum-Ve rationibus, addulli* , affentiri fe dicant mihi.2^unc 
Veri, de copia & proVentu iflius pertranfeuntis /anguinis, qu.e reflant, (li- 
cet Valde digna conjideratu ,) quum dixero ; adeo noVa funt, 6“ inaudita , 
ut non folum,cx invidia quorumdam, metuam malum mihi , fed Venar, 
ne habeam inimicos omnes homines. Tantum confuetudo , aut femel 
imbibita doctrina, altis -que defixa radicibus , quafi altera natura , apud 
omnes Valet, & antiquitatis Venerandx admirati 0 cogit. V tcumque iam 
iacta esi alea, fjtes mea in amore Veritatis , & do florum animorum can- 
dore. Sane, quum, copia quanta fuerat; tum ex ViVorum , experimenti 
cauffa, disfellione ,&• arteriarum apertione, disquifetionc multimoda; 
tum ex Ventriculorum cordis, & Vaforum ingredientium C 'r egredientium 
fymmetria & magnitudine; (quum natura, nihil faciens fruflra, tantam 
magnitudinem proportionabiliter his Vajibui fruflra non tribuerit ;) tum 
ex concinno & diligenti Valvularum (sr fibrarum artificio , reliqud-que 
cordis fabrica; tum ex aliis multis, fl epiris me-cum2? ferio confiderajfem, 
6“ animo diutius eVotviffem , quanta fcilicet effet copia transmifjif angui - 
nis, quam brevi tempore ea transmijjio Jieret; nec,fuppcditare ingefli ali- 
menti fuccttm potuiffe, animadverterim, quin Venas inanitas , omnino cx- 

S hauflas , 


i * $ Di Motu S ahouihis 

baujla s, Gr Arteriti» , tx altera parte , nimii f anguini» intrufione , dlrtt* 
ptas, haberemus, rufi f anguis aliquo ex arteriis denuo in Venas remearet, 
C r ad cordis dextrum Ventriculum regrederetur: Ciepi egometmt-cum co- 
gitare , an motionem quondam quoji in circulo haberet. Quam pojlea 
Veram effe reperi, Gr fanguinem e corde per arterias in habitum corporis , 
Gr omnes partes protrudi, & impedi, i finiftri cordis Ventriculi pulfu; 
quemadmodum in pulmones perVenam arteriofam d dextris: Gr rufus 
per Vena i in Venam caVam , Gr ufque ad auriculam dextram remeare, 
quemadmodum ex pulmonibus per arteriam dilfam Venofam ad finijbum ■ 
Ventri culum, ut ante ditium eft. Quem motum circularem eo pallo no- 
minare liceat, quo jffi floteles aerem pluviam circularem fuperiorum 

motum cernulari dixit. Terra enim madida , d fole calefatla > e Vaporat: 
Vapores fufum elati condenfantur; condenjdti in pluvias rufum de- 
fcendunt , terram madefaciunt ; & hoc pallo fiunt beic generationes, Q* 
fimi liter temp flatum Gr meteororum ortus , d fotis circulari motu , ac- 
cejfu, & reeeffu. 

Ta&us 108. 

SicVerifimiliter contingit, in corpore, motu fanguinis, partes omnes, 
J, anguine calidiori perfetto, Vaporofo, Jpirituofo , Gr(ut ita dicam') ali- 
enent at iVo, nutriri, foVeri, Vegetari: contrd in partibus , fanguinem re- 
frigerari, coagulari, Gr qua fi effatum reddi: inde ad principium , Vide- 
licet cor , tanquam ad fontem fiVe ad latus corporis , pe f cilionis recupe- 
randa caufsd, reVerti: ibi calore naturali, potenti, fervido, tanquam Vita 
thrfauro , demo coUiquari, Jpi ritibus , Gr ( ut ita dicam) balfamo prae- 
gnantem: inde rufus dispenfari: Gr hac omnia d motu Gr pulfu cordis 
dependere. Ita cor principium Vita Gr fol micrccofmi; (ut proportiona- 
biliterfol cor mundi appellari meretur, :) cuius Virtute , Gr pulfu s fanguis 
moVetur, perficitur, Vegetatur, (f d corruptione Gr grumefaltionc vindi- 
catur; fuum- que officium, nutriendo, foVendo , Vegetando , toti corpori 
praftat larijle familiaris, fundamentum vita , attllor omnium. Sed de 
his convenientius, quum de huiufmudi motus caufsd finali ffcculabimur. 
Hinc, quum VenafintVia quadam , GrVafa deferentia fanguinem; du- 
plex etl genus ipfarum: caVa , Gr aorta; non ratione lateris , (ut Ariflote- 
les) fed officio , Gr non (ut Vulgo ) confti tuti eme, ( quum in multis anima- 
libus, ut dixi,in tunica crafficie Vena ab arteria non differat,) fidmunere 


i» Corbi, Cap. VIII. jj 9 

trufii d!JUn8a:Vetu,& arteria^mba d Veteribus Ven.e no immerito di- 
8** (ut Calenus annotavit:) eo quid b<cc, Videlicet arteria , Vas ett dif- 
ferens /anguine m e corde in habitum corporis; i Ha fanguinem ab tabi tu 
rurftis in cor: bcec, via d corde ; ad coru/jue, i Ha : i Ha, continens /angui - 
nem crudiorem , effectum , nutritioni iam redditum inidoneum ; brec, 
ftfltim, perfellam, alimentatiVum. 

Paris ani contaHus 107. 

A D miratus heic valde fum, quod do&iflimus, magni-q; in- 
genii, & cordatifllmus vir,prius magnii opus aggredi aufus, 
poftquimpcrfe&um (arbitratu luo,) atq; II celebri Londinen- 
fium collegio , clarilfima-quc acadcmii , probarum , tali iam 
formidine affc&us lir, fibi-que malum exinde metuat, & omnes 
homines inimicos libi fore pertimclcat-. Quid ira ? Non-110 
maxime egregium fibi videtur confecifle , in luccm-que pro- 
duxillcopus? Non-ne propterca admiratione, amore, omni 
laude & honore dignus? Nulla heic fola venerandae antiquita- 
tis admiratio > ubi & quando fuus cuiusque honor & verita- 
tis caulla agitur^. Quando amicus Socrates, amicus Plato; ni- 
hilo-minus tamen amica magis veritas. Quin etiam Hippocra- 
tes & Plato maximi fuere viri ; nihilo- minus , abfque demon- 
ftratione non ede credendum iis, Galenus docebat-. Vel, nos- 
ne omnium minime noftri iuris fumus, quia exteris poAcrio- 
res? An antiquorum vernx & mancipia ? Non illi domini fite- 
xuntphilofophix, fcd duces tantummodo, Ixpefrpius-quc falli 
Sc hallucinati. Quid ergo, II aliam in fententiam camus, at- 
que, illos irretitos quandoque, oAendamus An non licebit - ' 
per v alios philofophix campos (p^tiari ? Nunquid non eadem, 
qua ipfi, rationis participe prxditi anima fumus ? Quid tunx^; 
ideo-nc canes in prxfcpi ? Non video , quam ob rein per- 
timefeat Harveius, fi rc&ephilofophatus fibi videatur : immo, 
ne tunc quidem, ctiamfi res in dubium ab illo vertatur ; vel illa 
faifa,ip!e vero illaqueatus fiicrit: quoniam, in magnis voluille» 
fatis. Adeo ut ingenii Sc literati homines multum ei debeant; 
Ut qui in veritatis gratiam fummo Audio diu laboravit, inqui- 
Jendo, & corpora cuiuscunque fere gencrisde ipeciei , omni 

S 2 adhibi- 


140 De Motu Sanguinis 

adhibiti diligentis, diftecando, eunda obfervando , alios aliis- 
que confulendo, oftendendo, di (Terendo, docendo, feribendo, 
doftillimos Londinenfcs academicos Tuam in fententiam du- 
cendo, ("magnum fanc facinus,} ac demum approbatam ratam- 
que fa&am lentendam in lucem proferendo, quae omnia , ut - 
magni negotii, & egregii facinoris, ita & fublimis fuilTe inge- 
nii, ccnfcnda. In his omnibus nihil fuit quod trepidationem^ 
incuteret, quin, celeberrimi potifllmum collegii lecuritate tu- 
tus, fua per ignem & hortes mitteret, (quemadmodum & nos & 
alii folent,} invidia, malignitate, latratibus-que mirtis & (pre- 
lis. cui alex nemo- non (cribentium expolitus cft. Nos profe- 
&o doftilfimi ingenii fubtilitatem, calliditatem,confidcntiam» 
magnum fufeeptum opus, arduum dignum-que facinus, fum- 
mumftudkim, ingentes labores, diligentes-que obfervationes» 
admiramur; quamvis de fabricx hiftorii, & (anguinis circuitu» 
aliter fentiamus. Scribimus autem contrk , moti veritatis ftu- 
dio; quandoquidem ex hac Harvcii fubtili & ingeniosi opinio- 
ne oeconomia divinx naturx , fumma-que fapientia , tolleren- 
tur.. nam , (i ifta vera funt , hxc admittenda non cft, inge- 
nium nihilo-minus admirandum & laudandum... Proindo» 
ut huius fententix periculum inirctur,ad Lydium lapidem hanc 
novam follcrtem circulationem in animo fuit ducerc:ut,quem- 
admodum adamas adamante expolitur &perficitur, fic ex hi(ce 
noftris obie&is &: Harveii refponfis luculentius res ipfa dilu- 
cefcerct, & noftrum uti iufquc ingenium ulterius acueretur , &» 
fi poflit,fuam in fententiam ille nos perduceret: id quod ob hanc 
cauftam optamus quoquc,& ut hxc interim xqui boni-queeon- 
(ulat, ufque-dum exoremus , rogamus. 

Contattua 108. 

Non fir nobis verifimile, corporis partes omnes eodem fub- 
tili, elaborato, arteriali, (ut Harveio placet,} vaporofo , (piri- 
tuofo-quefanguine nutriri : quum rationi confentaneum haud 
fit, qudd perinde cerebrum, cor , oculi , hepar , & lien , (icuti 
nec xque pulmones , atque orta, glandulx , ligamenta, &c., 
perfetto 1 anguine alantur^. conlcqucntcr proptcrca nec ifto 


in Corde, C a p. Villi 14?' 

fanguinis circuitu eft opus: potifiimum ei de caufs£,qubd Har- 
veii excogitatum, ut pote falfum Sc i quo ratio abhorreat, cui- 
que fenfus refiftat rcclamet-que , nullum negotium faceflir': 
quandoquidem non poteft fanguis, qui caufia neceftariat aliti o- 
nis a partibus tradhis, in iifdem refrigerari & coagulari: quo- 
niam , praeterquam omnes partes calidae funt, fiuiguis nullibi, 
nili in propriis fontibus, hepate, liene, corde, cava, aorta, mo- 
ratur; i quibus vafa minora, minima-que, trahunt, Sc , di&um 
fa&um, (ut loqui folemus,) hoc eft, fimul ac traftus, fere fimul 
quoque in partium alimentum tranfit; Sc fic fuccelli ve & perpe- 
tuo. ita ut partibus non trahatur, nili quantum iifdem opus 
cft, Sc quando neceffitas urget-". Si ergo partes illo calido , fi- 
mul atque II fervente fonte tra&us cft , proxime nutriantur, uti 
femper ufu venit, profe&6 hanc obeaulfam recurfu 8 c ad coc- 
circulatione opus non eft. ut mittam venofum genus, fimplici 
tunica prxditum, ceu inftrumentum quod ad arteriofum fan- 
guinem Sc (piritum deferendum contincndum-queeft ineptum. 
Reliquis fupra abunde cft fatisfa<ftum_,. 

Harveii Caput IX. 

Effe fanguinis circuitum, exprimo fuppofito confirmato. 

Ta&us 109. 

S Ed, ne Verba dare nos dicat quifiiam , & affertiones Jfeciofas tantum 
facere fine fundamento , & non iufld de caufia innodare : tria confir- 
manda Veniunt, quibus pofitts , necejfarib hanc fequi Veritatem , ©- rem 
palam effe, arbitror. 

Tacftus 1 10. 

Trimum, continue, & continenter, fanguinem e Vena eaVain arterias , 
in tanta copia tranfmitti pulfu cordis , ut ab affumptis fuppeditari neu 
pojfit, & adeo ut tota majfa brevi tempore illinc pertranfeat. 

Secundum , continue, <equabiliter,Gr continenter , fanguinem in quod- 
cunque membrum & partem pulfu arteriarum impelli (? ingredi , ma- 
iori copia multo , quam nutntioni fufficitns fit , Vel tota majfa fuppedi- 
tare pojfit. 

S } Et 



H4* De Motu Sanguinis 

Et pmiliter tertium, ab unoquoq; membro ipfas Venas buncfanguinem 
perpetui retroducere ad cordis locum . 

Hls pofitis,fanguinem circumire, rcVolvi, propelli , & remearent cor- 
de in extremitates j & inde in cor rurfus , tsrjic qtiafi circularem motum 
peragere, manifefium puto fore. 

Supponamur, ( Vel cogi tatione,Vel experimento,) quanti! fmguinir fi- 
ni Jler Ventriculus in dilatatione(quum repletus e ft)cun tineat; five nnc.rj , 
fiveunc. iij.fivc unc.jf. ego in mortuo reperi ultra unc. sj. 

Tadfcus 1 1 1. 

Supponamus fimili ter, quanto minus in ipsa contractione, Vel quantum 
fefc contrahat cor, Cr quanto minorem Ventriculus capacitatem habeat in 
ipsa contra itione , Velipfis contrafiionilus quantuf anguinis in arteriam 
magnam protrudat: (protrudere enim aliquid femper, &anti dcmonjlra- 
tum ell cap. j , & omnes in fyjlole fatentur, ex fabrica Valvularum per- 
fnafi:) & Verifimiliconieflura ponere liceat, in arteria immitti partem Vel 
quartam Vel quintam Vel fextam, & minimum oclaVam. 

Ita in homine protrudi fingulis cordis pul filus fupponamus unciam fe- 
mis. Vel drachmas tres , Vel drachmam unamfanguims ; qu* propter im- 
pedimentum Valvularum in cor remeare non pote ff. 

Ta£tus 1 1 i. 

Cor una femihora plus quam mi Se pulfus, facit, imo in aliquibus ,& ali- 
quando, bis, ter. Vel quater mille. Iam, multiplicatis drachmis, Videbis, 
una femihora aut millies drachmas tres. Vel drachmas duas. Vel uncias 
quinquies centum, aut talem aliquam proportionatam quantitatem f an- 
guinis, per cor in arterias trans fufam, maiori femper copia quam in uni- 
Verjocoiporc contingat, reperiri. Similiter in oVe, aut cane, pertranfit 
(efio') fcmpulum unum , in una cordis contra Itione : tum una femihora 
mille fcrupula. Vel circa libras tresisr fem is /anguinis : in quo corpore ple- 
rumque non continetur plus qua tuor libris fanguinis. hoc in oVe exper- 
tus fum. 

Ita pene ,fi fla tranfmiffi fa ngui nis fupputatione, fecundum quam ni- 
mirum conie flare pofftmus, fsr enumeratu pulfationibus. Videatur , om- 
nem J anguine* ma[f<e quantitatem pertranfire ex Venis in arterias per cor, 
& fimili ter per pulmones. 

Sed ejlo , quod non Vna femihora, fed integra hora. Vel una die , hoc fi- 
at; ut- 


in Cordi* Cap* IX. 

at;ulcvnq; tamen inde numifejlum fit, cordu pulfu plus f anguinis per idiul 
tranfmitti continue, quam Vel ingeflum alimentum fuppalitarc > Vel in 
Venii fimul contineri po/fit . 

Ta&US Il$.’ 

2 ^ec elt dicendum , quid cor in fua contraHiene aliquando protrudet > 
aliquando non, Velquafi nihil » Gr imaginarium quid. Hoc enim ante 
confirmatum etf, Gr praeterea fenfui contrarium clt, Cr rationi. Si enim , 
dilatato corde. Ventriculos J anguine repleri nect/fe eil; contraito , protru- 
dere femper Gr non parum, quum Gr dutlus non parvi , Gr ccmtraltio non 
pauca fit: in quavis proportione. Videlicet fub tripla, fubfextupla, Velfub- 
ollupla, fimi liter proportio J 'anguinis cxclufi debet e/fe ad ante contentum 
Gr in dilataione replentem, uti fie habet capacitas contrafti Ventriculi ad 
illam qu.e est dilatati. Et, quemadmodum in dilatatione non contingit 
repleri nihilo. Vel imaginario: ita in contraliione nunquam nihil, Vel ima- 
ginarium, expellit, /id fimper aliquid , fecundum proportionem contra - 
Itionis. Quare concludendum, fi uno pulfu in homine. Vel oVe , Vel boVe, 
cor emittit drachmam unam, Gr mille fiunt pulfus in unafiemihora, con- 
tingit, eodem tempore librai decem Gr unci ai quinque tr an f mi/fas e/fe. Si 
uno pulfu drachmas duas; lib. 3.0 Grunc.io. Sifitmiunciam,lib.^i Gr 
une. 8. Si unciam; lib. 4. Contingit, inquam, in mafiemi- 

hora transfufias ejfie ceu urnis in arterias. Sed quantum in unoquoque 
protrudatur fingulis pulfationibus, Gr quando plus, Gr quando minus , Gr 
qua de caufisa , accuratius poli btec cx multis olfcrVativnibus a me fiorfian 
palam fiet. Interim hoc ficio, Gr omnes admonitos Velim, quod aliquan- 
do uberiori copia pertranfitf anguis, aliquando minore ; Gr /anguinis cir- 
cuitus quandoque citi us ^quandoque tardius peragitur, fecundum tempera- 
mentum, ttatem, cauffas externas Gr internas, Gr res naturales Gr non na- 
turalesifiomnum, quietem, villum, exercitia, animi patkcmata,Grfimi- 
lia. Verum enimVero, quum per pulmones & cor Vel minima copia trans - 
eat /anguis ; longe uberiori proVmtu in arterias Gr totum corpus diduci- 
tur quam ab alimentorum ingtflionefiuppeditari pojffibile fit, aut omnino, 
rufi regre/fu per circuitum fallo. 

Tadhis 114. 

Hoc etiam palam fit fenfit. Vivorum di/felfionem inttientibus , non 
folum aperta magna arteria, fid , (quod confirmat Calenus in ipfo homi- 
ne ,) 


j44 De Motu Sanguinis 

ne,) fiquxvis Vel minima arteria diffetta fuerit , unitu fume femihorx 
(patio totam /anguinis majfam , & toto corpore, tam Venis quam arteriis, 
cxbati/lam fore. Similiter laniones omnibus boc fatis at te flari pojfunt , 
quando, refciffis arteriis iugularibu^in ma flando boVe, unitu bor<e qua- 
drante miniis , totam f anguinis maflam exhauriunt , GrVafa omnia ina- 
nita reddunt, in membrorum exceifeone, Gr tumorum, ex larga J anguinis 
pro fufione idem comperimtu aliquando brtVi contingere. 

Ta&us i if. 

2^ec perfringit huitu argumenti vim , fi- quis dicat , tqueper Venas 
ac per arterias , fi non magis , effluere fanguinem in iugulatione Gr in 
membrorum exceifione: quum fe res habeat contra. Vcn* enim , quia fub- 
(idunt, quia in ipfisnulla vis cogens foras fanguinem , Gr quia impedi- 
mento Valvularum pofitio esi, (ut poflea patebit,) parum admodum red- 
dunt. arteria Veri fanguinem, impetu foras impulfum, largius, impetuo- 
fius, tanquam cum fiphone eieHum, profundunt. 

Ta&us u 6. 

Sed experiunda res ctt, omifsd Vena, Gr irneis a iugulari in oVe, Vel ca- 
ne; Gr, qtunto impetu, quanta protrufione, quam citi , omnem fanguinem 
e toto corpore, tam Venis, quam arteriis , contingat inaniri , admirabile 
videbitur. Arterias autemnullibifanguinem e Vestis recipere , nifi trans- 
miffione filia per cor, ex ante dictis patet; neque, ligando aortam ad radi- 
cem cordis, Gr aperiendo iugularcm,Vel aliam arteriam , fi folum arterias 
inanitas, & Venas repletas, conjpcxeris, dubitare continget. 

Ta<£tus 1 17. 

Hinc cauffam aperte videbis , cur in anatome tantum f anguinis repe - 
riaturin Venis.parum Vero in arteriis; cur multum in dextro Ventriculo, 
parum in finiJlro.(qu<c res antiquis dubitandi occafionem forfan pr.ebuit , 
Gr exijlimandi, fpiritus folos in illis concavitatibus contineri, dum vit<e 
fuperjles animal fuerat. ) Cauffa forfan est, quod ii Venis in arterias nul- 
libi datur tranfitus, ni fi per cor ipfum , Gr per pulmones. Ounm autem 
cxpiraVerint, Gr pulmones moVeri defiverint , e Ven.e arterioj.e ramulis in 
arteriam Venofam, e? inde in finiflrum Ventriculum cordis, fanguis per- 
meare prohibetur; (ut in embryone ante notatum est, prohibitum fuiffe, 
ob defectum motus pulmonum , ofciUa, Gr porofitates ctecas Gr inVifibilcs , 
aperientium, claudentium.) Quum Veri und cum pulmonibus cor non 

'de fi- 


IN CORDE) CAP. IX. 1 4 f 

defmat moVeri ,/edpo/lea pulfare & fupervivere pergat: contingit , fi- 
nijlrum Ventriculum & arterias emittere in Venas ad habitum corporis 
fanguinem » & per pulmones non recipere > e* proinde qua/ inani - 
tas effe. 

Ta&us ix8. 

Sed hoc etiam in rem nofiram non parum facit fidei, quum huius nuBa 
alia caufsa (ni/i quam nos ex nofira fuppofitione afferimus) adduci poffit. 
Traterea hinc patet, quo magis dutVehementius arteris pulfant, eo citius 
in omni /anguinis haemorrhagia inanitum iri corpus. 

Ta&us 1 19. 

Hinc etiam in omni lipotbymia, omni timore,& huiufmodi , quando 
cor languidius & infirmius nuUo impetu puljat , omnem contingit bs- 
morrhagiam fedari G r cohiberi. 

Ta&us 1 io. 

Hinc etiam ett, quod , torpore mortuo, piit quam cor ceffaVit pulfare, 
non poteris, Vel e iugularibus,Vel cruralibus Venis Csr arteriis apertis, uBo 
conatu maffa /anguinea ultra partem mediam elicere. 2 >fec lanio, fi bovi 
[pbft quam eius caput percufferit,<sr attonitum reddiderit) iugulum prius 
nonfecuerit quam cor pulfare defient , totum fanguinem exhaurire in- 
de poterit. 

Tadus 111. 

(Denique, hinc de anafiomofi Venarum & arteriarum , ubi fit, & quo- 
modo fit qua de caufsa , neminem hac- tenus re fle quidquam dixiffe, 

fujpicari licet, ego in illi difquifitione iamfum. 

Pauisani contaUus 1 09. 

T Ametfi cx fupri didis , firmiter-que ia&is , principia Har- 
veii, & fundamenta, everfafinc omnia* ut proinde & haec 
fequentia, illis innixa, ex fefe corruant : nihilo-mmus tamen_. 
eius fubtilia & mirabilia , ut & imaginaria, breviter excu- 
tiemus. 

Canta Usis 1 1 o. 

Inprimis primum non admittimus , c cava vena in arterias, 
& ulterius, totum fanguinem pul fu cordis transmittite. Imo- • 
mo, inquam, ne guttulam quidem, nec etiam cordis guttulam. 

T adeo 


146 De Motu Sanguinis 

adeo ut cius purum putum figmentum ex diftisfiattaanifeftum. 
Quod fecundd fupponit , ( ut cius verbo utar, ) feu excogitat-*, 
ut pote merum commentum , neque cogitatione > nec experi- 
mento, (fecus ac vult,) recipimus: quoniam cordis ventriculus 
fanguine nunquam repletur ; (nam, fi plenus eflet, Sc quidem-, 
femper , quomodo pulfaret unquam?) fed fenfim Sc gurtatint-. 
attrahit, Sc frequenti (fima diaftole, tra&ione, expletur, ut fupri 
'dicebamus, ut pauciflimum illud fuperfluum attra&um vertere 
in vapores & ipiritus brevi, immo quam citiffime , queat j iis- 
que di&um fattum (ut aiunt) totius fere corporis vitx Sc mune- 
ribus, quod fui officii, prxftoefle poflit - '. Si fanguine reple- 
retur; fpirituum, Sc confequenter vitx , alea ia&a effer'. In_ 
cadaveris corde ideo ultra duas uncias reperirc eft , quia mo- 
ricntiscor potiflimum refrigerii caufsa continuo diaftole tra- 
hit, tratftum eriam ab aorta languinem, ut languens poltea , Sc, 
calore fere defti tutum, moriens, in Ipiritus ipuim non vertit, Sc 
proinde fanguine refertum manet, unde fallax experimentum, 
cui confequenter ftandum non fit, deprehenditur. 

Contaflus 1 1 1 . 

Quod terti 6 fimiliter fupponit; itidem commentum eft \ ur* 
patet tum heic, tum ex iifdem in tertio capite reprobatis; tum, 
quia cor non (anguinis , fed fpirituum officiale membrum eft; 
ca-proptcr fui muneris eft, illos totius gradi procreare , geni- 
tos autem fua fyftole per totum transmittere , non fanguinem, 
qui eii affluere non debet, fi Sc hunc & totum incolume ac diu- 
turnum ftatuamus.Et,pofito,nonconceflo; illo quxfito,quam- 
obrem cor,vas maximum, partem contenti fanguinis, quartam, 
quintam, fextam, minimiim odfavam, (ut ait,) in apertum ca- 
nalem, aortam, expellar; quxrimus nos, quare non totum, fi ni- 
hil impediat, ubi , iuxta noftram, omnino cuculli, auriculx, 
impedimento funt. at nullum Harveius contra egreflum impe- 
dimentum habet. cur igitur contentus, receptus, fluens ruens- 
que, totus (prxter minimum cordi retentum nutrimentum) non 
effluit’ etenim vi magna illum cor explodit ; qui , fubfequcns, 
affluens, a pulmonibus, ab arteria venosa, atque fimul , Sc po- 

tiffimum. 


iv Corde, C a p. I X. 147 

tiflimum, (fecundum Harveium,) ab auricula, impellitur: ma- 
gnum vas aorta , & longe maius quim arteria venalis , hiar'. 
quamobrem , inquim, ab omnibus explolus , & fuipte naturi 
iam in fluxu promptus, a nullo retentus, prxpcditus- ve, fefti- 
nanter non egreditur, apertis, & maxime extra cor in diaftolo 
extenfis, valvulis ? quomodo, amabo, fanguis in cor ccmcare 
polii t i vi magni pulmonum, venalis arter ix, auricula: , & cor- 
dis, iuxta Harveium, explolus, ruens , oculi fere nidhi arteriis 
egrediens, nullo remorante, nullo retrahente, revocante- ve, II, 
quod & ipfc ait, aorta: valvula: impediant rcgrelfum, atque ita, 
ceu huic opinioni inutiles, fruftra fabricata: & appolttx linf? 
etenim fi? rapidi torrentes, fluentes, ruentes aqua:, fimul fero 
& eodem tempore retrogradi eflent. quod omnibus difplicc- 
re, pro ceito habeo. 


Conulltu 111. 

Magnum commentum audio . quod putum merum-quo 
tale elle, inde patet , quia tantum abdi, ut pulmones ad lini- 
ferum cordis ventriculum fanguinem tranfmittanr , ut potius a- 
vertant, & ad dextrum remittant - '. Propterca , communi om- 
nium, etiam Harveii,confenlii, valvulas , impedientes fingui- 
nis in cor regrcllum, natura appofuit. Secus, cur hoc i Cordis 
auriculam aliter fanguinem excipere , & proihdc nec in cor ex- 
pellere polio, dilucidifis ex fenlu eft oftcnlum_,. Cor , fecun- 
dum Harveium, non trahit, 1 'cd fluentem (iurefuo) &c ruentem 
in illud fanguinem detrudit - ', ubi , quomodo fanguis , nec a 
quoquam explolus, nec tra&us, adeo rapide fluat, videre vel 
imaginari nclcio. Cxterilm, in Harveii gratiam hac- tenus hxc 
ita ponantur effis; A pulmonibus, ab auricula, i cordis fyftolc, 
fimul eliciatur, fluat, vehatur, velis, remis., equis: i corde per 
arterias feratur, exempli gratii , in pedes ; ubi arterix termi- 
nant; & quorfum fanguis pro nntritionc illorum partim effun- 
ditur, longe maiori parte extra arterias effusi, a venis colligen- 
di, attrahenda, furlum ad cavam afportanda, illico & imme- 
diate, oculi nittu, Sc advolando? Quo , quxfo, modo minimx 
venulae luisolcillis fparfum hac illae ab arteriis in partes & va- 

T 1 cua 


14S De Motu Sanguinis 

cua fanguincm , & b fefc ipfo forte fortuna disicdum, colli- 
gent ? anmagnctica virtute? Fatemur, hxc fugere nos; nec 
modum imaginati pofTumus, quo effufus longius f Sc difperfus 
quamlubet in partem, colligi, ne-dum, didum fadum , advo- 
lans a pede fiufum ad cor ferri pofllt - '. Et , fi proximas in par- 
tes effufus raptim ab ofcillis colligitur, trahitur , rapitur : ergo 
b partium proximis poris ( fi eledione & ratione agendum—) 
fcnfim & lente trahendum cile contenditur: ut ira proxima: ve- 
nis partes fanguine, ceu alimento, privata:, languere & abfumi 
cogantur, remotae contra opipare nutriantuc— Mitto , quod 
fanguis, ex vulnere, & quovis modo ex aperto vafe fub cutem, 
effufus , trahi i venis nonvifirur, non obfervatuc,. Vcrikm- 
cnimvero, quum quaelubcr pars fui gratia trahat, quomodo mi- 
nimarum venaru ab infernis partibus eft ad fuperna velocitlimus 
rapidiffimus-que raptus ? quandoquidem pulmonum , auricu- 
la:, & cordis (Harveii quoque, reor, arbitratu) impulfus, in- 
venas non delccndit ; fanguis item, ex arteriis egreflus , vc- 
dione 6 c impulfucarcr*. Ncc venae attradio violenta, fcd, lo- 
lum fui nutriendi caufsa, lenta eff- Motus furfum , b pede ad 
cor, trahens, vehens, impellens, nullus eft. Quid ergo ? Nun- 
quid dicat quifpiam, vacui fuga colligitur, trahitur , Sc aeque, 
permutatis fic equis, ad cor raptim fertur? Quod vacuum vere i 
nobis commentum vacua-que opinio nominatuu,. 

Contuitus 1 1 3 . 

Si Harveii iadis promifiis & commenticiis fuppofitis lie- 
mus , profcdd cx fanguinis fido circuitu colligemus, eum— 
fanguinis, librarum, unciarum, drachmarum, rationem feu cal- 
culos diligenter fubduxifie, Sc optimum fe,ut reliqua mirabili- 
ter excogitata, fubdudorem prxftitilfo* Verumde pluri pau- 
ciori-vcin aortam transmillb fanguine non bencfmeoiudicio) 
ratiocinatum fuillc colligo: non lolum , quia nihil transmitti- 
tur, (quod iure affirmamus, fed id tranfeat nunc, quia patet, ^ 
verum etiam, quia, polito cius fanguinis circuitu, fequeretur, . 
quod cor (bene valens) nunquam eodem modo, femper, &fi- 
mul, fanguincm transmitteret, quod , ut repugnans , Harveii 

Urucm 


xn Cordi, Cap. IX.' 149 

ftrucm everti r - . Et, quandoquidem fupri farpius dixerat, «Se 
fui linebat , cor & arterias ideo dilatari quia replentur , non_ 
autem repleri quia dilatantur: (quod fanum elie oftendimus^) 
propterea , fi quispiam bene valens arteriae fux pullum ta&u 
digiti obfervet,reperict,eodc illam & xqualirer femper pulfarc. 
Er, quum pulfus, Harveio,ut fupri patuit , fit motus cx fluente 
Sc veluti in faecum Sc utrem defccndcnte fanguine conflans; 
(iftis exemplis utitur: ) igitur ficut idem fanguinis continuus 
fluxus, & in eidem copia, ira Sc pulfus. quod fallit**. Ex alii 
vcr6 parte quum fanguinis geruli duo fint Harveio , veluti ta- 
bellarii : quorum alter, arteria , ceu equo Numidico , additis 
arteriae diaflolis Sc fyftolis pro calcaribus , motu velociflimo 
quam ociflime iter faciat : alter vero , vena , inflar cochlea: 
afeendens, nullo ftimulante, vel urgente » lentiflimc feftiner - : 
non video, quomodo totum fanguinem , arteriis commillum, 
in illas-quc immifliim, & extra illas prxterea in partes & va- 
cua emiflum Sc effufum , quim breviflime & citiflime curfu 
cochlex , venx, recipere cor &confcqui poflit; fi verum eft, 
tantumdem clTc vix corde ad pedem, quantum i pede ad cor; 
quin aliquandiu deflitui illo Sc (Harveii medici colilio&ceco- 
nomiaj ici unare cum pulmonibus Sc arteriis cogatur; Sc confe- 
quenter modd plurimum, modb minus, nunc minimum , nuqc 
fortafle nihil transmittat; quum tamen Sc bene valens , ut dixi- 
mus, eofdem femper ad amuflim pullus , & xgrotum frequen- 
riores etiam, & celeriores, nequaquam ex fanguine, edat ; cir- 
culatio confequcnter nulla fit - '. Adde, qu6d , fi unico pulfu 
cor tres drachmas ( ut fubducit) iu aortam & omnes arterias fi- 
mul explodit; quomodo tam parvus fimul Sc femel in omnibus 
Arteriis pulfusperfentiri poflit, non video, fi re&c ratione m_r 
fubduxerim. quid in intermifliono- 

ConUBus 1 14. 

Senfu quidem innotefeit, ex disfetfli arteria totum corporis 
fanguinem effundi: non tamen id provenit ex fanguinis circui- 
tu , ncc quod corde transmittatur : fed quod unus eft totius 
confenfus, confpiratio una, ut Hippocratcssdiccbat : quoniam 

T 3 parvx 




xjo Di Moto Sangqinjs 

parvae arteriae f ut magna k fplene) k venis per anaftomofim, fui 
nutriendi caufsa, fanguincm trahunt Sc mutuantur; (ut fpiri- 
tum mutuanti) quod Galenus docuit: &pra:tcrea, quia fie&a 
tunc etiam minima, k magni trahit , Sc proinde totus fanguis 
effunditur; quia fluit ex apertione, Sc fluenti fuccedir; quia ex 
tractione & vi vacui rapitur; Sc quia tra&usillico Sc immedia- 
te exploditur , & fle trahendo , Sc fuccefflve continuo-quc ex- 
pellendo, breviter totus evacuatur, totum-que corpus exhauri- 
tur, non circulatione, nec qu 5 d k corde transmittatur,. 

Contactus Uf. 

Quin immo hoc vim argumenti perftringit Sc tollit , quando 
cx venarum inceifionck toto corpore fanguis (ut vifltur in re- 
vulfionibus) evacuatur, ut totus effundi poffit , contra circula- 
tionis motum & modum: potiflimum , fl membrum calidi fo- 
veatur, in quo tundenda vena; quod in arteria non contingit, 
quia fanguis tenuior Sc fpirituofus , qui diaftolc & fyftolc_j 
femper movetur (prxtcr proprium fanguinis exeuntis motum) 
Sc deturbatur— Valvula:, ut impedimento non funt quin fan- 
guis ad nutriendas partes delccndat & tranfeat , fle nec obftarc 
potiunt quin exeat - . Sed de valvulis infrk, ubi audtor conful- 
t6 de iis aget - . Non infitiamur propterca , quin fanguinis cx 
ryrteriis eftuflo fit brevior, citior, irapetuofior , di<ftas ob cauf- 
fas, ut patet - . 

Contactus 1 16. 

Amplius; Admirabile, quod ipfc profitetur , nihil in hifco 
video: qHoniam iugularis arteria, ut qux vas magnum , Sc arte- 
ria, maximo motu, magno calore, fpirituum fummo impulfu, 
ingenti vacui fugi, ftimulatur, k grandi diaftolc aperta Sc cx- 
panfa, valida fyftole Angulis momentis exprcfTa. Arteriarum., 
corpus, uniim rete, totum corpus peragrans, profcftd ociffi- 
mc inanitur,. Venofum itidem corpus , univerfas corporis 
partes percurrens , unum itidem continuum rete, ficut arterio- 
lum , quemadmodum vifltur & pingitur, ex qualibet aperti 
parte in fingulo quoque membro totum certo exinanitur. Nam 
ambo fimilia rctiat:ontinua funt - . Et, ut arteria per anaftomo- 

fim 




I N 


fl 


Corde, Cap. IX. iji 

fim i venis , fui nutriendi caufsi,fanguinem trahunt , ur Hip- 
pocrates, Galenus , & exteri fapientes docent ; fic , urgentc_» 
vulneris ncceffitate , venx poftrcmum , •& facilius prompti us- 
que, retrahunt; cdm ob urgentiam; tum > quia mutuatus ab ar- 
teria fanguis calidior, tenuior ab arteriarum motu redditus, 
vitalibus (piritibus comitatus ac impulfus, citius etiam revoca- 
tus, & vacui fuga, advolando vulneris os petit , & egreditur— 
Er fic, didas ob caudas, ex iugularis vafis vulnere > etiam obli- 
uo itinere, quod ab Harvcio prxftari non poflet , vas arterio- 
um citius exinanitur— Ille autem h cavi ad pulmones,ab hifce 

} >cr arteriam venalem ad cor &c aortam , non autem obliquo 
urfum adiugulum , feddeorfum , verfus magnam arteriam-., 
circulatione (ui redum & quiim ociffimum iter , facillime & 
citifilmc, de more, conftituir'. Quare deinceps talem raptum 
(urfum, minime obliquum, fcd i diverfo velocidimum, affluen- 
tem, & prxeipirantem, qualis ex Harveii imaginatione prodi- 
vit, incredibilem datuas, operx crir*. Nihil ergo, quod fit ad- 
mirabile, hinc addi fc imus, fcd aliquid neceflario & (impliciter 
coadum videmus & experimur confequi, non quidem ex circu- 
latione, de cuius vanitate nil dubitamus, fed ex figmento , pro 
quali excogitatam illam certb habemus. Declaro (enfato ex- 
emplo. Relpiratio fit propter cor, ideo-que non nifiin perfe- 
dis & calidioribus animalibus, ex communi (apientum lenten- 
tia; nec alia cauda fcitur, neu ratio reddi poted. At, dum clau- 
fo ore (piritum attrahimus,acr in tracheiam ad pulmones & cor 
defcenlurus, partim ad mammillares ipfius odoratus procelfus, 
immo ad cerebri ventriculos, quod nemo infitiatur, adfccndit: 
ficut ventus, per callem dans fluens-que, apertas portas unde- 
quaque ingreditur; quod nemo nefeit^. Pari padu fanguis fcu 
(piri tus fluens, ubi exitura invenit , fydoles yi motu egreditun, 
fucceflive totus, non circulatione , non in circulo vel circuitu, 
fed oblique extra circulum, ubique, etiam in remotidimis lo- 
cis , xque (urfum ac dcorfiim atque ad latera , didis de caudis, 
fydoles vi in arteria; ut in vena fuga vacui , & fubfcquenti fluxu 
ac motu, unde revulfiones. Quibus fenfus, experientia, & ra- 


iji De Motu Sanguinis 

tio, docent, fanguinem (quod nequaquam fieri poflet , fi talis 
naturz prohibens circuitus, ac vehementiffimus affluentis 8c 
prxeipitantis fanguinis morus poneretur,} ad oppofita retra- 
hi, eius-que motum & fluxum lifti , fi fccetur, exempli gratia, 
vena in crure, ob vulnus in pedore , in capite : & tamen Har- . 
veio circulatio potilis fir furfum , i crure ad cavam, pulmo- 
nes, pedtus , i parvis ad maiora vafa , non deorfum ad cutem 
& cutanea , ad qua: revellitur : nobis £ converfo , nutritionis 
gratia, alimenti fubminiftrario fit ii centro ad circumferen- 
tiam, 2r maioribus ad minora de remotiora nutrientia feu af- 
portantia vafcula , k cavi atque a porra ad omnes ordino» 
ad proximas, ad vicinas, ad remotas extimas-que partes , 8c » 
ut me uno verbo expediam, ac exemplo, quod ad amuflim_, 
quadret, agam , i planta: radice ( qua: Ariftoteli 8c communi- 
ter cor plantz) ad totius planta: partes, ramos, ramulos, ac fo- 
lia : in quibus omnibus idem trahendi modus , eadem nutri- 
tionis ratio : quum tamen nihil unquam vifum vel auditum., 
fit , quod i remotis ad cor vel plantx radicem regrediatur. 
Quare >.fi excaventur radices , vel ex parte denudentur, plan- 
ta incolumi, ipCx emoriuntur, &c arelcunt , ex alimenti dc- 
feftu. In carumdem plantarum ltrfionibus verd , ut in exem- 
plo permaneamus , fi cortex earum, ceu cutis, & rami, ur* 
partes, fecentur, ex vulneribus humores, relinar, therebin- 
thinx, gummi, ballama, exudabunt; ut ex vitium putatio- 
ne, fimilium-que, aquae copia exire vilitur; non circuitu, fed 
partium tra&ione ac luctu k fonte, a cava , in animali, ut iiu, 
planta c radice ; non c contrario . Quid plura ? an non ex 
autopfia hxcco- 

Contactus 1 17. 

Et hinc vere & apertiflime obiervabis , qua de caufsi in ana- 
tome plurimum fanguinis reperiatur in venis, in arteriis verd 
minimum; multum in dextro ventriculo, parum in finiftro : eo 
nimirum, quod hac tantummodo fui nutritionis & generando- 
rum fpirituum gratia, illa: defui & totius corporis alendi cauf- 
sa, (hnillro ventriculo & arteriis duntaxat , qux k fplene mu- 
tuantur. 


, in Cordi, Cap. IX. * i/r 

tuantur, exceptis,) eum habeant : ut inde , folos (piricus # in_. 
arteriis, totius vita: gratii , contineri , non immeritb anti- 
qui crediderint-*. Quod, prxterquam ex didis , etiam in iis, 
qui fubita morte correpti funt , ubi Harveii excogitatae tcnc- 
brx , quas obiicit, locum non habent , luculcntiflhnc obferva- 
bis, 8c exploratum habebis. 

Contaflus 118. 

Quod in omni hxmorrhagia corpus eo citius ait (anguine 
inanitum iri , quo vehementius arterix 'pullent; inde mani- 
felhim fit , non ex (unguinis circuitu id evenire ; led quia fan- 
gtiisxftuat, & (piri tus ubique celerius frequenti us-que pera- 
git totum, fanguis autem promptior redditur ad motum, li ex 
aperta vena emittatur , Se adhuc’ promptior, (i ex arteria; quo- 
niam eo promptius Se vehementius i diallolc (pauco alimen- 
to privata) rapitur, ii fyftole vicifiim fimilitcr rclpondente ve- 
hementius explodituc_. quibus accedunt, prxter impulfuni_» 
calidi fequentis, impellentis. Se ad exitum tendentis (anguinis, 
fenfatx quoque didlx rationes maximopere conlentanex , Sci 
qux plus urget, vacui fuga. 

CuntAclm 1 1 9. 

Qijx de lipothymia, dicuntur, qux fit ex improvifo&: fubi- 
to timore , prxter timentis expedlationcm , de iis certior fies, 
quando perpendes, qu6d cor Se arterix tunc ("ex Harveii fen- 
tentia) fanguinis , in faecum vclut Se utrem immifii , plciix 
funt; qui e corde, a^fi in utre cxillcns , (iuxta eiufdem, ) cqrcf- 
fus , venas ingrcditur,cordi non compati entes , fed luo fungen- 
tes ofiicio, (ex Harveii») arterix autem illico trahunt & exina- 
niuntur ; Se 'tamen , quia cordis (yftolc non deorfum pervenit, 
non expellit arteria, (fccundu Harveium;) veluti nec utris neo 
faccus motum habet ; adeo ut nec progrelllis nec regrcllhs de- 
rue^. C ur igitur hic ipfc, iam e corde egrclliis Se cxplofus,in^ 
lipothymiar^ob repentinum timorem, pedem illico liitir.cxem- 
pli gratia, infccmore, in crure , verius apertum vas defeen- 
dens ? & tamen, quod ex ncccflitate prxcedcnti , 'ex detrufio- 
nc, deturbationc-quc , &vcnaram attra&ione, Se frequenti 

V depul- 


»/i ' De Motu Sanguinis 

depulfionc, fecundum Harveium , fequeretur , cor affli&urru, 
funocaret ? Ha:c ergo , qubd ex falfis fi&is-que deducuntur, 
nil concludunt^. Re&ius dicetur, qubd ad cor timore oppref- 
fum vitales fpiritus confluunt omnes, totum exinde corpus 
ita algere, ab iis reli&um ac deftitutu, ut nec flare, neque loqui 
poflit. Quo in cafu certe circulatio nulla i ei-que nec haemor- 
rhagia, nec lipothymia quidquam conducit; fed nobis-currr, 
contra Harveium, omnia prorfus faciunt". 

Con talius 1 20. 

Eccui dubium cft, qubd, mortuo animali , motu 6c vita der 
flituto corde, & toto algefeente, ex venis fedtis , & apertis ar- 
teriis, ultra quartam fanguinis partem elicere non potetis? quin 
immo nec huius dimidiatam partem potes.. An id continget" 
cx deficiente circulatione, & per fc, uti dicunt" ? Etenim , ex 
ar&i brachii cruris-ve ligatura , ut {anguinis & fpiritus tran- 
fltus, & confequenter Harveii circulatio ,• tolfatur ; cx arteria 
& ex vina fanguis prompte cito-que & copiofus educituc_. 
An vero, mortuo frigefeente corpore, fanguis craifefcens , ob- 
rigens , conglacians-que , nullo cogente , nec iam. vi vacui 
urgente, movetur, autc vdc& continente parte egreditur? 

• . Contuitui 111. 

Denique Jiinc, &ex hifce venarum 8 c arteriarum anaftomo- 
fibus, talis pofitio nullibi deprehenditur , nullo modo extat"; 
cam-queobcaulTam, neminem hac-tenus fuper«irc&c quid- 
quam dixifle , fiilpicari liceat ; ut cx ulteriu^difquirendis lucu- 
lentius innorefeet". 

Harveii Caput X. 

Trimum fuppofitum de copia pertranfeuntis fanguinis e Venis in 
arterias; ejfe fanguinis circuitum , ab obieitronibus vin- 

dicatur, & experimentis ulterius confirmatur. 

Ta&us izi, & 1x5. 

H yfcfenus primum fuppofitum confirmatum ett , five res ad calcu- 
lum reVocetur, five ad experimenta & autopfiam referatur . vide- 
licet: 


in Corde, Cap. X. 

licet: quod pinguis pcrtranfeat in arterias maiori copia continue, quam ab 
alimento fuppcditari pojfiti ita ut, toti mafsa brevi /patio illae pertran- 
fcunte , nectjfe Jit, uti iratitut fiat, Cr /anguis regrediatur. 

. Ta&ns 124. 

Verum, fi-quis bcic dicat, quod magna copia pojfit pertranjire , neque 
tamen fit neceffe circuitum fieri, quin ab ajfiumptis re/arciri contingat , & 
exemplo ejfe lallis in mammis protentus : Vaccam enim una die lallis Con- 
gios tres, Vel quatuor.Velfrptem, Vebamplius , reddere; mulierem itidem 
duas, Vel tres heminas, alendo infantem unum, ltel duos, fingulis diebus 
praebere; quas ab ajfiumptis rejlitui, mani/cjlum fit: 7{efj>ondcndum, quod 
cor tantundem, Vel amplius, una hora. Vel alteri, computatione /alta, re - 
mi tteYc confiet. 

Ta£bus 12J. 

'Sin Vtrivon-dum perfuafuS, injlaretufque , dicendo: licet,dijfelta ar- 
teria, qua fi data & aperta Via, pratet naturam contingat fauguinem cum 
impetu effundi: non tamen ita contingere ; integro corpore , & non dato 
exitu, & arteriis plepis,Vel fecundum naturam confli tutis , tantam co- 
piam pertranjire , tam brevi Jpatio : adeo, ut regrejfum fieri fit neceffe • 
<PeJpandendum , quod ex ante di fla computatione , fubdulia ratione , ap- 
paret, quantum eor repletum ulterius continet in fua dilatatione qudim in 
conjlri Ilione, tantundem ( maiori exparte ) fingulis pulfationibus emitti, 
& proinde fn tanta copia pertranjire, integro corpore , Or fecundum natu- 
ram conjli tuto. • * 

Ta£hisn<5. 

Sed m jerpentibus Cr pifeibus quibufdam , ligando Venas per aliquod 
Jpatium infra cor. Videbis, (patium inter ligaturam & corValde citi in- 
aniri, ita ut regredi ftnguincm (nifi autopfiam neges) qfferere neceffe 
habeas. Tojlerius etiam itidem elate patebit in fecundi fuppofiti confir- 
matione. 

Ta&us nj.A. 

Hac omnia uno exemplo confirmantes, concludamus', quo fidem oculis 
propriis adhibere unufquifque pojfit. Si anguem vivum diffecuerit , Vide- 
bit, plus quam perintegram horam cor placide, difiinlle, pulfare , (pfefie 
tanquam Vermem in conjlrillione (cum oblongum fit)_ fecundum longitu- 
dinem contrahere, propellere; in Jyjlole albidiori colore ejfe, contra in dia- 

V 2 ■ Jlole; 


ij4 De Motu Sanguinis \ 

Jlole; & reliqua pene omnia , quibus evidenter hanc Veritatem confiima- 
tum iri diximus, ( beicenim o/rmia longiora & di/linHiora magis funt . ) 
Sed hoc peculiariter & luce clarius meridiana experiri licet. V ma caVa 
partem inferiorem cordis fui/ingreditur , exit arteria parte fuperiori: iam , 
comprehensa Vena caVa Vel tenaculis. Vel digito , Gr pollice, fanguinis- que 
curfu intercepto per aliquod Jpatrum infra cor, videbis ex pulfu , flati m 
p,enc inaniri illam partem intra digitos & cor, fdnguinc,exhauflo d cor- 
dis pulfuifmul, cor albidiori multo* olore effe, etiam in dilatatione fua, 
&■ ob defectum fanguinis minus effe, & languidius tandem pulfare, fic, ut 
emori denique videatur. Contra, flati m folutd Vena, color &• magnitudo 
redeunt cordi i poflea , fi relinquas Venam ,Gr arterias fimi liter per aliquam 
dijlantiam d corde ligaVeris,Vel comprefferisi videbis, contra illas "turge- 
re in parte comprehenft Vehementer, Gr cor ultra modum di flendi, purpu- 
reum colorem contrahere ufque ad liVorenf,& tandem opprimi fanguine, 
fic ut fujfocatum iri credasifoluto Vero Vinculo , rurfus ad naturalemcon- 
jlitutionem, in colore, magnitudine, pulfu, redire~ Ecceiatn; duo funt 
genera mortis, extintlio ob de felium, Gr fuffocatio ob copiam - heic ad ocu- 
los utri ufque exemplum habere licete di clam Veritatem autopfia in cor- 
de confirmare. 

Parts ani contaflus nt,G? 113. 

H Uic capiti valediceremus,ut quod po/itis figmerftis Sc ima- 
ginationibus omnibus, qiix fuperius pleno calamo ita re- 
probata fuut ut alio non fit opus relponfo , innititur. quia,ca-. 
men naturae cauflam,pro virili , ctiamfi exiliter , Sc quafi ieiu- 
nc, ob multu didta, agere quoque poflumus i nc videamur am- 
plexatam defercrc; hxc frivola obic&a evertemus, & melius 
iubduccndo rationem , & ad auropfiam relata oculis- que ob- 
verlantia fagaci&s experiendo , nonautopfid tk vifii tantum.,, 
fed accuratius , & animo magis prxfcnti , ac iudicio fimul, 
expendemus, • : • V 

Contattus 1x4. 

De congiis Sc heminis , fcu magna ladlis materia, in nutri- 
entibus ladtcntes muliere & vacci in mammas transeunte , ni- 
. mis frivola obic&io cft : quoniam , quanta illa fit quantitas, 

utroque 


in Corde, Ca p. X. i/j 

utroque modo , Sc ex communi , & ex Harveii fententia fleri 
mutus poteft, modo eadem res per diverla vafa expediatur. At, 
H ulterius, Sc fubtiliter magis, exquirendum ; venx in mammas 
ab arteriis efFufum faneuirrem colligentes , & ad cavum vena- 
rum omnium more deferentes, prxgnationis vero tempore pa- 
rum ante partum, Sc, pdil qirim eo munere deflitutx, nihil de- 
ferentes, nihil-que reportantes, nunqoid intelligcntix munus 
prxftant, an rationis donum ? Adhxc, magni venarum rami, 
qui in mammarum partes dilperguntur , in minimas capillares 
venas'diffufi, quo tunc temporis alimento nutriuntur? Non_ 
fanguinc, per circulationem in venas perveniento: quoniahu, 
ibi loci non fit, nec venx tunc deferunt; fuperius recipere ne- 
queunt, quia furfum Sc rctrorfumverfuscavamcircuifusfit,5<: 
exteri omnes rami & fibi & muneri fuo confulunt , non aliis, 
quam ob rem difti venarum mammarum rami ad capillarium 
nnem-ufque fame morientur , nifi figmentis hilce excogita- 
tis C fi modb talibus nutriendi facultas ) imaginatio liic- 
currar*. * ' ' 


Contattus i if. 

* Multis rationibus dc experimentis circuitum (anguini setiam 
fupri reprobavimus ; fanguinem item e pulmonibus per veno- 
fam arteriam cor ingredi, atque in magnam arteriam transmit- 
* ti, Sc confequentcr nec eflari 6. talem fanguinis , Sc ciufdem c x 
fyftolc cxploli » in Cor fluere quantitatem > docuimus, quaro 
praepollere praedi&a fupputario, Sc fubdu&a ratio, quae quam^ 
plurimis, infri , Sc coritinuo , atque in pollremo potiffimum_. 
capite, refellentur , ufque dum omnia tandem uni cum pulvi- 
fculo everramus, infuper deinceps habenda. Cxtferoqui, dis- 
. fc£tx arteria: exemplum, multoties propofitum, Sc toties repro- 
batum, nullum facit negotium , nihil-que probat - *. Violenta 
efteflufio; Sc praeter naturam fanguis e/l motus - , fanguis autercu, m 
non cordis eft, nec ex corde, fed partim ab aort£ ex lplenc , par- 
tim fanguis multarum arteriarum, cxanallomofi venarum, ur* 
Calenus docer*. Adde contrarium experimentum Sc auto- . 
pfiam ; ex incciftonc venx , exempli gratia, in talo, in erute.,, 

V 3 Cp»- 


j 6 Di Mo tu $ a k g u i n i s 

(potifllnium fi calida crus foveatur , ) totus effundetur corpo- 
ris fanguis. Adde aliud notandum , quod Se ipfum ad rem fa- 
cit, itidem autopfiam: Quum fanguis, qui fluit e tali , £ cruris 
disfetta veni, fit (anguis in extremum pedem, in pollicem.,, 
exempli gratia, ab arteriis effufus; qui ienfim poftea a venulis 
colledtus, exceptus, Se furfum in maius vas, ipfb disfe&o , de- 
litus, & deferendus in cavam, ad cor rapitur, qui, inquam,fur- 
fumCiuxta Harveium) tradus,& cxplofus, raptus , ex disfedH 
vena deorfum fluit, & quidem prompte ac vehementer : quo- 
modo igitur ibidem fimul Sc uni fient eiufdem materia: tradius, 
fluxus, raptus, furfum, Sc deorfum? Sicirculatio, rapide furfum 
circulaqdo , raptim rapit ; quomodo ex vena: fcdiionc lentus 
& tardus conera naturam motus motum rapide rapientem^ 
fuperat - '? Prxterpa, copiofus ifte morus, fanguis ndmpe ex ve- 
ni fcdia egrediens, non eft totus ex venulis, qua: in extremo pe- 
de colligunt , ab arteriis effufus , quandoquidem non tam citi 
colligunt , quemadmodum disfedta vena aperto pleno ore ef- 
fundit^. ergo i fuperioribus venis , vafis, ac etiam i cavi, 
(proptcrca medici etiam i capite fic revellere tentant.^ abdice- 
re , i cavi veni furfum , rapidiffime rapi ; Se , eumdemu/, 
qui furfum raptum, qui deorfum non raptum ; non cxplofum, 
0mmo furfum velocius tendentem,) deorfum facillime fluere, 
teftc autopfii, pugnant^. Nobis- autem (nc-quis argumentum 
retorqueat,) quia totus fanguis qtiiefcit, Se i partibus duntaxar - 
fui nutriendi caufsi trahitur, proptcrca furfum , deorfum , & 
quoquo-verfum ,■ ex apertione effluit , absque ulli repugnan- 
tia, inconvenientia, contrarietate , incongruitato* Sic arte- 
ria: fanguinem, fui nutriendi gratia, trahunt i venis per anaflo- 
mofim, apertis trahentibus olcillis. (aorta trahit tantummodo 
a fplenc.3 quibus modis totus fanguis , disfedti arteria , effun- 
di poteft per diaftolen &• fyftolen. quo modo etiam ex veni 
nih occludente thrombo impediatur) effundi diximus. 

Contaiius 116. 

Nec ex inanitione fanguinis- ligatarum venarum infra coc, 
ratiocinari calculos-qucliibducere licet, fanguinem ad cot, 

regre- 


in Cordi, Cap. X. 1/7 

regredi , circulationem dari, nec illico inferendum eft , qui 
hxc non admittant, cos autopfiatfc negare : 'quoniam , ubi res 
etiam exiliterad vivum refecandx, & denuo ad calculos revo- 
candae funt, (ut fupra de cordis, arteriae , ac auricularum moti- 
bus dicebatur,) potifliiniim in fallacibus hifce exemplis , ac in 
obfcuris & imperfe<ftis animalium membris,cautius agendum» 
ncc abfolute femper & fuperficic-tcnus , autopfix crcdcnduni_> 
vel ftandum,H certius experimentum, una cum ipsa autopfia, 
exploratius fecius-que docear'. Exempli gratia ; remum in_ 
aqua intuens ftatues fra&umy qux, licet autopfia fit,falfa tamen 
eft. Si ambascordis venas,adfccndcntem & dcfccndentcnvar&c 
liges,- cui dubium erit , quod earum fpatium prope cor yaldo 
cito reddetur inane * quiacor patiens excalfit, inflatur, vena in 
corde dilatatur, ut & coronarix venx , qux tunc propterea eo 
magis languinem trahunt, ac unk cum cordis carne continente 
• citius abliimunt, aliunde non haurientcs.qux autopfia vera eft» 
quod venx exhauriantur, fed faifaillatio» dicere » Ergo fit cir- 
cuitus, nifi (ut inquit^.autopfiam neges. 

ContattM 117 . A. * 

Nec fequens exemplum id confirmat, aut quidquam conclu- 
dit; quandoquidem fecus fefe habent omnia, ut illi nemo fidem 
fic adhibere propriis oculis poflir'. Etenim anguis cor (quod 
quadruplici motu prxditum eft , quorum geminus Harveio 
Ignotus, diaftolis& fyftolis propriis, Ardiaftole & fyftole veii- 
cx) non contrahitur fecundum longitudinem , quo modo con- 
ftringitur illud in fyftole; fed fecundum latitudinem Sc fphxri- 
cam figuram, diaftole-que propria, fuis nerveis fibris : non di- 
latatur ut utris &{accus; ficut id non femel reprobavimus. Ad 
rem, & exemplum.,. In fyftole cor albidioris eft coloris , in_> 
veficamrxplofo fanguine,in finelcilicetfyftoles, velconftric 
dlionis; ut etiam in principio diaftoles ; quando videlicet dila- 
tatum eft, contrahitur in orbem, infphxricum ,lurfum , verfus 
fuurn principium , prius quim vefica mutud a cordis fyftolo 
acceptum fanguinem lua lyftolc remittat \ quo poftea tempore 

cor ex recepto & contento fanguinc pnfpurcumapparet,in me- 
dio 


in Corde, Gap. X/; i6i 

vere, & tunc melius fefe habero * Haec , quse toeridiand luce 
clariora fimt, nunquid rcdle ratiocinanti quidquam conferunt 
ad fanguinis circuitum ftabiliendum_? 

Harveii Caput XI. 

Secundum fiuppofitum confirmatur. v 

Ta&us 117. ®. 

S E eundum confirmandum a nobis quo darius intuentibus appareat, 
annotanda fiunt experimenta qu<tdam, ex quibus patet , fianguinem in 
quodeunqu: membrum per arterias ingredi, GrperVenas remeare , Gr ar- 
teriasVffaeffe differentia fianguinem d corde, Gr 'Oenas Vafia Gr Vias efifie 
regredientis /anguinis adcoripfium : Gr in membris , Gr extremitatibus , 
fianguinem Vel per anafilomofin immediate, Vtl mediate per cami* porofi- 
tates. Vel utroque modo , tranfire ab arteriis in Venas, ficut ante in corde 
& thorace e Venis in arterias: unde, in circuitu moVeri illinc huc , Gr hinc 
illuc , e centro in extrema fici licet, Gr ab extremis rurfius ad centrum, ma - 
nifiefium fiat. 

Ta&us 128. 

• Pofiea quin etiam, computatione fiicf.i fimiliter, manifiefium ibidem 
erit de copia, quod neque ab affumptis pojfit fiuppeditari, neque ad nutritio- 
nem neceffario requiratur. 

Taftus 129. 

' Simul etiam de ligaturis manifiefium erit , quare ligatur. e a! trahant: 
quod neque calore, neque dolore , neque vi Vacui, nequeulla antehac cognita 
caufifa: Gr fimiliter ligatur, e, quam commoditatem Gr ufium afferre pofi- 
fint in medicina, Gr quomodo hi«morrhagiam fiupprimant , Gr proVocent: 
Gr qua de caufi a gangrjen. e inducant membrorum mortificationes , Gr fic 
c a fir atione animalium quorundam, Gr tumorum camofiotum Gr Verruca- 
rum exemptione > ufiui fint. EnimVero, quod nemo harum omnium caufi- 
fias Gr rationes rette affecutus fit, hinc fiaUum ett , quod omnes fiere , ex 
antiquorum fiententia , in morbis curandis, proponant Gr confiulant liga- 
tum; pauci Vero, refla earum adminifiratione , curationibus fiuis aliquid 
adiumenti afferant. Ligatura alia firilla e!l, alia mediocris. Strillam 
ligaturam dico , cum ita arHe undique confiriflum membrum efl fiaficid, 

X ; Vel 


\6x De Motu Sanguinis 

1 >el laqueo, ut ultra ipfam ligaturam nullibi arterias pulfare percipiatur, 
tali utimur in membrorum exceifsone, fluxui /anguinis profpicientes ; Cr 
tali etiam utuntur in caflratitme animalium , Gr tumorum ablatione: 
qua ligatura a/fluxu alimenti Gr caloris omnino intercepto, tabeflere Gr 
emori tefliculos , atque ingentes fleri farcofes, Gr postea decidere , vide- 
mus. Mediocrem Vero dico ligaturam , qu e undique membrum compri- 
mit , fed citra dolorem, & fle, ut ultra ligaturam aliquantulum arteriam 
pulfare fluat, qu,e in attractione , Gr in f anguinis rni/flone , ufui efl. 
jiam, licetfupra cubitum flatligatura, tamen arterias in carpo aliquan- 
tulum pulfare taUupercipias,fs recte in phlebotomia fiat ligatura. 

Tadhis 130. 

lam experimentum fiat in brachio hominis , Ve I adbibita fafeia quali 
in fanguinis mijflone utuntur. Vel ipfius manus fortiore comprehenfione. 
quod quidem commodius fit in macilento corpore, tpeui Venjefint amplio- 
res, Cr- quando (calefis fto corpore) calent extrema ,(? maior quantitas fan- 
guinis in extremitatibus fuerit, Gr pulfus Vehementiores: omnia enim ibi 
eVidentiora apparebunt. Fatia itaque flritta ligatura quam artte fleri 
potest , et- quis eam ferat confringendo, obferVare liiet , Trimum, quod 
ultra Ugaturam,Videlicet Verfus manum, non pulfabitin carpo Velu/piam 
arteria . Deinde, immediate fupra ligaturam incipit arteria altiiu fissam 
diaftolen habere , Gr magis, Gr altius, Gr Vehementius pulfare , Gr prope 
ipfitm ligaturam aflu quodam intumefest , ac fi fluxum- interceptum 
Gr tranfitum inhibitum perrumpere Gr referare conaretur : magifque ar- 
teria, qu im par fit, ibi repleta apparet. Denique manus fuum colorem re- 
tinebit , Gr confli tutionem ; foliim tractu temporis refrigerari aliquantu- 
lum incipiet, nihil Vero attrahitur in eam. To st quam per aliquod Jpa- 
tium permanfit ijla ligatura,derepente pauUulum folVatur in mediocrem, 
quali, ut dixi , in fanguinis mi/fsonc utuntur: Gr obfirVandum , manum 
totam /Istim colorari, Gr distendi , Gr eius Venas , tumidas Gr Varicofas 
fieri; Gr /patio decem Vel duodecim pulfationum illisis arlerue , multo 
/anguine impulfo atque impatlo referti/fimam manum censes ,Grab il- 
la ligatura mediocri multam copiam fanguinis affatim attrallam tffe, 
abfque dtlore,Vel calore. Vel fuga Vacui, Vel ulla alia antehac comme- 
morata caufsa. 


Ta&us 


' ' in Corde, Cap. XI;. ‘ iGg 

Tadhis ijii 

Si-quis diligenter in ipfio iUimfiolutmus momento prope ligo tuum di - 
gitum ad arteriam iam pulfantcm applicaverit , qstafi fultus praterla- 
bentem fanguinem fentiet. 

Ta&usijz. 

Ipfe porro, cuius in brachio Jit experimentum, ab ipsa folutione liga- 
tur* Jlritttt in mediocrem, plane calorem ><? fanguinem, pul fu ingredien - 
/<m, quaji /emoto objlaculo, iUico fentiet , & aliquid fecundum ductum 
arteriarum , tanquam confiflim inflatum , & Jparfim per manum trans - 
■ miffum, percipiet, & continui calefiet manus , & di /tendetur, 

Ta&us 133. 

Quemadmodum in jlritta ligatura, fupra ligaturam ipft arteria, non 
Ven* infra idam , distenduntur, & pulfant: fic e contrario in hac mediocri 
infra ligaturam turgent Vens, & renitenter fiunt ; nequaquam Veri ar - • 
teri * fupra illam , qu.e minores redduntur. 

Taftus 1 34. 

Jmmo , fi Venas tumidas comprejferis,vix fupra ligaturam '( rufi 
Valde fortiter comprejferis ) aut fanguinem diffundi , aut Venas dis- 
tendi conficies. 

Ta&us 1 3/. 

Ita ex his cuivis diligentias obferVanti facile ett nofcere , fanguinem 
ingredi per arterias, ipfarum enim Jlritta ligatura nihil attrahitur, ma- 
nus colorem ferVat, nihil influit , neque fitdittenfio: ipfis Vero paudulum 
flutes , (ut in mediocri ligatura , ) Vi & impulfu affatim fanguinem in- 
tus trudi , manum tumidam fieri , manifejlum e It. ubi ipfe pulfant fi- 
lice t,f anguis profluit, nt mediocri ligatura in manu: ubi Vero non , ut in 
Jlritta, nequaquam, nifi fupra ligaturam, quum interim. Venis com- 
preffis, nihil peripfas influerepotett. cuius hoc ett fignum, quid infra li- 
gaturam tumidiores multo funt quam fupra, & quam dempta ligatura fi- 
lent effe. &, quod compreff* nihil fuperioribusfuggerunt, ita ut ligatura ‘ 
impediat regrejfum fimguinuperVenas adfuperiora, eas-que infra ligatu- 
ram. tumidas faciat permanere, clare patet. A rteria Vero iuttd de caufid, 
non objlante mediocri ligaturdf Vi& impulfu cordis ab ititemis corporis 
partibus firas ultra ligaturam fanguinem trudunt. Etijla ett differentia 
jlrittte ligatur * d mediocri, quod illa ( jlritta ligatura) non filum tranfi- 
^ t • -r X 1 tum 


1 64 De Motu Sanguinis 

tum fanguinis inVenis, fid in arteriis, intercipiat :h*c (qua mediocris) • 
vi m pulfi fleam, quo miniis ultra ligaturam fi exporrigat , ad extimas-que 
corporis partes propellat fanguinem, non impediat. 

Ta&us 136. 

Adeo ut fic ratiocinari liceat: Mediocri ligatura , quum Venas turgidas 
diltentas effe, & manum plurimo/anguine impleri Videmm,unde fithocf 
Aut enim per Venas, aut per arterias, aut per ccecas porojitates, infra liga- 
turam f anguinis, advenit. E Venis, non potefl : per cascos diditu, mimis > 
ergo per arterias , fecundum quod diilum , necejfe eil. Ter Venas influe- 
re non pojfc, patet; quum non exprimi retro fanguinem contingat fupra, • 
ligaturam^iifi ablata omni ligatura, quando, fubito omnes Venas detu- 
mefcere, <y fi fi in fuperiores partes exonerare , manum dealbari , & fur- 
fum omne, prius codetlum, (y tumorem & fanguinem, affatim eVanefcc- 
re. Videtur. 

Ta&us 137. 

Amplius; Sentiet ipfi , cui ita poft multum Jpacium ligatum cor- 
pus aut brachium erat , (y manus tumid* paullo-que frigidiores inde 
reddit* ; fentiet, inquam, de folutione mediocris ligatur * frigidum quid 
furfum ufque ad cubitum Vel axillas obrepere , una fiilicet cum re- 
vertente f anguine, quem ego frigidi ftngttinis recurfum (polt f angui- 
nis mijjionem ) ad cor ufque , ( foluto Vinculo ,) in caujfa fuiffe li- 
potkymi* arbitrarer. qu.e etiam robuflis aliquando fuperVenire Vidi- 
mus; & maxime a folutione ligatur*; quod Vulgo dicunt, a coriVerfio- 
ne-f anguinis. 

• T a£tus 138. 

Tr*terea; Quum flatim , d folutione flriit * ligatur* in mediocrem 
immijflonemf anguinis per arterias, continuo Venas intumefiere vide- 
mus infra ligaturam comprehenfas , non autem arterias; fignumeft , 
& fanguinem ab arteriis in Venas , non contra , permeare , (yautana- 
flomofinVaforum effe, aut porojitates carnis & partium f olidarum per- 
vias fanguini effe. Itemfignum eff. Venas plurimas inter fifi communi- 
care; quod in ligatura mediocri (fupra cubitum filia) mult * attolluntur 
fimul (y turgent: ex una autem Venula fialpeSo exitu f anguis dato, omnes 
flatim de tumefiunt, (y,in illam unam fifi exonerantes fub fidunt fimul 
pene omnes. , 

* Ta&es 


• in Corde, Cap. XI. itp 

Ta&us 1 3 <>. 

Hinc ttnufiquifique potest cau/fa s attrailimis, qu<e fit per ligaturis, & 
forfan omnis fluxionis , cognofcere ; videlicet ( quemadmodum in ma- 
nu, per iftam ligaturam , ipsam dico mediocrem) piando compre/fi* 
fiunt Verut , & /anguis exire nonpoteff. Ita puim per arterias vi (fici L 
licet cordis) impingitur, non potens exire inde ut repleatur, diffendatur 
pars nece/fit eit. 

Taftus 140. 

Alias enim piei fieri potett l Calor & dolor, Vis Vacui, attrahunt 
quidem, fied ut impleatur tantum pars , non ut distendatur aut tumefiat 
ultra naturalem confiitutionem. Vel obinfarilum Cr arlte impallum Vi 
fimguinem tam Violenter, tamfiubito opprimatur , ut caro continui fiolu- 
tio .em pati, (yVafia dirumpi cernantur. I^ufpiam, hoc aut calore , aut 
dolore, aut Vi Vacui, fieri pojfie, credibile, aut demonftrabile eft. 

Ta&tis 141. 

Injuper &• ligatura contingit attraliionem fieri, abfique omni dolo- 
re , calore, aut ulla Vi Vacui. . Quod/ia dolore aliquo accideret , fiangui- 
nem attrahi ; piomodo ad cubitum, ligato brachio infra ligaturam, intu - 
meficunt& manus, & digiti , (y VenxVaricofie l quum propter ligatur* 
comprejfionem eo pervenire /anguis per Venas non pojfit. Atque quare fiu- 
pra ligaturam , neque tumoris aut repletionis fignuni , neque Venarum 
turgefienti* , neque omnino attraffionis aut affluxtu Vefiigium , ap- 
paret l , 

Tadhis 142. 

Sed attractionis infra ligaturam , <sr tumefailionis ultra natur * mo- 
dum, in manu,& digitis, Lee cau/fa manifefia; nempe, quodfianguis cum 
impetu (y affatim ingrediatur, exire Vero nequeat. An illa Vero omnis 
tumoris cau/fa , (ut eit apud Avicennam >) (y omnis redundanti <e oppri- 
mentis in parte, quia vire ingrefisus apertx, egrefisiis claufie.unde abunda- 
re , (y in tumorem attolli nece/JIeltl Aii hinc etiam contingat in tuber- 
culis inflammatoriis, quid, quo-ufijue tumor incrementum cape/fit , (y 
non eit in ultimo flatu, fient i tureo loco pulfius plentis, prafiertim calidio- 
ribus tumoribus, in quibus incrementum derepente fieri _ f oleti Sed Lee po- 
fierioris dis qui/itionis fiunt ; ut (y, an etiam hinc contingat , quod in me 
ipfio cafiu expertus fium . Ego i curru delapfius aliquando , fronte pcrcufi- 

X 3 


iC 6 Db Mot\i Sanguinis 

flts, quo loco artiri* ramulus k temporibus prorepit , flatim ab ipsi ptr- 
cujflone , /patio fere Viginti bulfationum , tumorem ovi magnitudine, 
absque Vel calore Vel multo dolore , paffus fum : propter videlicet arteriti 
Vicinitatem , in locum contufum / anguis ajf atim, magis & Velocius, im* 
pingebatur. 

Ta&us 14$. • 

Hinc Veri apparet, qua de causa in phlebotomia, quando longius profl- 
lire Gr maiori impetu exire Volumus , fupra fettionem ligemus , non in- 
fra. Quodfi per Venas inde efflueret tanta copia a. partibus fuperioribtts, 
ligatura iHa non modo non adiuVaret , fed impediret. etenim inferius li- 
gandum , Veri fi mi li us erat, quo fanguis inhibitus uberius exiret , fi ex par-.- 
tibus fuperioribus ei perVenas defendens per Venas emanaret, fed quum 
aliunde per arterias impellitur in Venas inferiores , in quibus regreffus per 
ligaturam pr*peditur,Ven.e turgent, & distcnU ipfum maiori impetu per 
orificium elidere Gr longius eiicere poffunt; folutd Veri ligatura , Via- que 
regreffus aperta , ecce non amplius, nifiguttatim, decidit: Gr, quod omnes 
. norunt, fi Vel vimulum folveris in adminiflranda phlebotomia. Vel infra 
ligaveris. Vel Jlritti nimis ligatura membrum conjlrinxens; tum fanguis 
absque impetu exit; quia fcilicet Via ingtejfus Gr influxus f anguinis per 
arterias intercepta ett. Stritta ida ligatura arteriarum * aut regreffus lir 
berior , datur perVenas, ligiturifoluta. 

Paris ani contattus 117.®. 

TN primis heic prarpofterum ordinem omnia evertentem rc- 
Acipcrc nequimus, ut nec fuprk potuimus; non quia antiquos 
omnes, fapientes dico, & cum ratione loquentes, (hoc ponde- 
randum,) quibus proinde ftandura fuit, reprobat; fed quod di- 
vinae natura: optimum ordinem , egregiam oeconomiam, exi- 
miam fapientiam, 6 c demonftrantes cftedtus abnegat 8 c de me- 
dio tollit - ”. Qua; non (oluih impAat lingulis corporis mem- 
bris, ut fuum fuapte natura concreditum penfum aliter divcr/I- 
mode-que ac alia membra alis-vc partes, neque perinde & 
eodem modo velociter ferius-ve ac alia, ablolvant ; led nec eo- 
dem fimili-que alimento, ac ali* partes folent, nutriantur : ve- 
rum ut abfolute omnia, tantummodo fui gratia , agant. Quin- 

/. i ' etiam 


in* Cor i>.b-, C a p.‘ X I. 1 6y 

etiam officialia, per fe ac prim&, ut privatae partes , uni folum- 
naodo muneri dicltar, pluribus non incumbunr, fed fibi agunr* 
& operantur, licet fccundari6 , (ut dicunt,} & velut ex acci- 
denti, aliis, ignoto* tamen naturae fine , infervianr". Prxterca, 
ceu prxcipua& officialia membra, yiciflim agunt, &r'fibi mu- 
tuo praefto funt ; & proinde unumquodque eorum fua propria 
inftrumcnra habct,qux illi duntaxat,non aliis, inferviunt, obe- 
diunt-que, quibus quodque tale membrum penfiim fuum ac 
munus peragit - *. Ulterius, hxc inftrumenta lui proprii fontis 
.proprio liquore & humore primum utuntur fruuntur; affluente 
vero & fuperfluum ad alia deferunt, atque ita fuo dun taxat mu- 
nere funguntur, mutuando, & mutuo recipiendo, fibi primum, 
aliis deinde confulendojut ex optima natura: oeconomia , pro- 
videntia, &fummo ordine ubique vifitu^ atque omnium in- 
ductione pater - . Enimvcro <L primo fonte , iocinorc , fiuigui- 
nem,totius primum alimentum , vena cava (propria ventriculi 
tunica, ut fuo loco monftravimus, excepta) trahit ; ab hac ma- 
gni rami; It quibus minores, minimi; ab his , ut in omnes partes 
dilfeminatis, totum corpus allicit, prolcCht,rapit-que, ut po a- 
latur, & reftauretun_. Harveio, quod mirum, nulla pars. Coe 
i liene per mediam aortam (ubi parva: arterix i venis per ana- 
ftomofim tranfeunt) fanguine mutuato nutritur; 5c,p6ft qukm_. 
fuperfluus in vitalem fpiritum verfus , cum idJpfum , fuo mu- 
nere ditfco modo fungens, committit aortx , exteris-que arte- 
riis, ad fervandam 6c producendam viram toti deferendum.,, 
qua ob cauflam arterix, fibi primum ex eo conlulunt; qui verd 
in fefe fuperflui fpiritus, eos explofos & receptos exteris poft- 
modum corporis partibus dcferftnt : adeo ut illinc inftauratio, 
hinc vitx confcrvatio & produdlio fuppeditet-*. Cerebrum a 
venis alimentum, ab arteriis fpiritum , quo nutriatur , trahi H. 
hunc prolectat & allicit, ut in animalem vertat fpiritum; fuas •* 
prxftantiorcs partes gerendo; Sc fuperfluum nervis , ceu parti- 
bus fui, ac inftrumenris fuis , prxfhntioris vitx, ac fenfus ac 
motus caufsi, mandando , qui cum in cutem , in membranas > 
tendines, mufculos,achifce mediis fcntientcs& moventes par- 

‘ ~ res. 


t 58 De Motu Sanguinis 

tes, deferant, ac fimuluttumque munus exerceant - . Teftcs 
h venis, arteriis, nervis-que , fanguinem& ipirirus confequu- 
ti, inde naturales fpiritus elaborant, ad totius individui robuc- 
(mifsii nunc ad Ipcciem nccellitatc) maxime facientes; ut in_ 
gallo gallinaceo relpe&u caponis, in tauro relpedtu caftrati bo- 
vis, videre eit. Quemadmodum autem , teftcs ipfi Ipccici in- 
ferioribus vafis, deferentibus femen 8c fervantibus, potiffimum 
confulunt; ita fuppetias individuo quoque ipfis utperioribus 
ferunt - . Atque ita natura plurcs fummo cum ordine fonte? 
conllituir, iis munera di verfa attribuit, alia organa parat, iis-* 
que varias actiones, impares-que ufus,diftribuit; urunumquod- 
que, ab aliis quibusque aliud Sc dispar , fibi uni tantummodo 
confulat, Sc, prout requiritur, peculiari dignitate atque mune- 
re gaudeat, peculiari actione ulu-que dignetur , peculiari prx- 
ftantiori vita, alimcnto-que, utatur fruatuu,. Nam, ficut in- 
decomm foret, eodem cibo potu-que regem nutriri , eodfem_. 
vernam eius, fervum, baiulum, vel qui velaturam facit, ac ru- 
fticum; ita nec cerebrum, cor, oculus, &e. , nec os, cartilago, 
ligarficntum, glandula, &c., alimento eodem nutriri debent - . 
Et hoc natura: optima: oeconomia: rcpugnarc,cx venofi Sc arte- 
rialis,puri Sc impuri, fubtilis cralfi-quc, codti Sc crudi, biliofi, 
pituitofi, melancholici, atque atrabilaris (anguinis cum Ipiritu 
in contentorum humorum Sc Ipirituum vafis mifcella , (quae 
cundta incongrua funt, Sc indecentia, atque optimo eximio- 
que ordini ac rationi repugnant , ) nec non ex ipfo quoquo 
lcnfu, experimento, autopfia , intuitu dcmonftratutL,. Etenim 
in embryone, quando cor eiu^ non movetur , Sc confequentcn, 
nec pulmones ventilant* nec proinde refpiratio fit , ut nec fieri 
polle conftar, Sc deinceps nec fanguinis circuitus : tunc tempo- 
risab umbilicalibusvenis&iecur,& vena cava, (adde, Areor,) 
qua maiores , mediocres , minores , atque minima: vena: , 
per totum corpus disfeminatx , tum fibi trahunt quim ef- 
fundunt venofum , ablquc circuitus imaginatione , fangui- 
ncm_,. Quamobrem deinde poft in lucem cgrediim omnia 
pervertantur , &fecus,ac prxpollcre, talia ab Harvcio con- 

fi&a 


IN COKDZ) Cii. XI. 1 69 

fida fiant > imaginatione nulli aflcquimuc,. 

ConUHus 118. 

Si ex aflumptis in diem animal vivit , & confcquentcr ea- 
dem ailumptorum copia» ut fimpliciter neceflaria , requiratur^ 
non video, quomodo ab/que circulatione fuppeditari nequeat. 
Quin immo quandoque fuperfiua copia & quantitas (anguinis 
cft.ut in athletis. Et, fi alimenti tantumdem ad univerfum nu- 
triendum corpus (lato tempore requiratur, quantum in proprio 
penu, veni cavi, expetitum reperitur; i quo fonte deinceps 
cius rami & ramuli perpetu6 ad fatietatem tempori & opportu- 
ne fibi trahunt, & ad omnes corporis partes deferunt; ut in em- 
bryone liquet: vana & cafla fupputatio , fruftranea-que circu- 
latio, fit, oportebit - ". 

ConUfftu 119. 

Quid membri ligaturae ftri&x ob dolorem & calorem hu- 
mores non attrahant , quotidianae experientia: repugnat; quum • 
ex humoris confluxu inflationes 8c inflammationes luper liga- 
turi appareant, adeo ut quandoque gangraena (qux, docento 
Galeno, media cft inter magnam inflammationem & fiderado- 
nem) fublequatUL. Unde medici ad revellendum iis optime 
utuntur, (ratione id docente, fenfu & experimento probanti- 
bus;^ verbi gratii , fri&ionibus , rubrificandbus , picationi- 
bus , finapifinis , & veficantibus medicamentis; mediis fcilicct 
moleflii , calore , doloro • In mediocri itidem ligatu- 
ri id notum fatis eft ; quoniam fanguis impetu, foluti paul- 
lulum ligatura .defeendir, (ex prxcedenti moleftia, caloro» 
dolore , qui iam ad fores,) & copiofus egreditur , non fino 
dolore, ( unde patientes lamentantur;) ut fxpe fxpius-que, nifi* 
iterum ftringant, obfervabis. Quodfi ex circuitu fanguis ( ex- 
empli gratia, in brachio) adfcendcrct , ligatura fanguinem om- 
nino filleret, & egreflui impedimento ellet". Quare, quum^, 
nemo huius cauflas & rationes aflequutus fit , quas docet Har- 
veius , & deinceps ne nos quidem illas aflequamur ; illas heie 
audituri pergamus, ac ipfi, quo fiatinterim experimentum ad 
prxfcriptum, obfcquamuc-. 

Y Con- 


Y 


170 


Dc Motu Sanguinis 
ContaHus 130. 

Ex ftri&i& valde ar&£ ligatura , inquit , pulfus in carpo 
non perfcntictur, quoniam arteria nil transmittit. Fa&a fit ergo 
ligatura ar&a, &,ut ipfc ait, ftri&a , quae poft aliquod temporis 
fpatium paullulum folvatur in mediocrem, quali in fanguinis 
miilione uruntur} tum obfervabis, addit, manum totam ftatim 
colorari, & didendi, & cius venas tumidas &varicofas fieri, 
donec, decem vel duodecim illius arteriae pulfationum (patio, 
fanguinc multo impulfo atque impa&o refcrtiflimam manum_, 
cernes , Sc ab illa mediocri ligatura multam copiam (anguinis 
affatim attraftam e(Te,absque dolore, vel calore, vel fuga va- 
cui, vel ulli alii antehac commemorata caufsa. Perquam' bel- 
le Sc bclliflime Harvcius more fuo ratiocinatur , dum nihil 
probat, fcd nobis perfuadere folummodo verbis, id eft, egregie 
luaviter-que fallere conatur , abar&i&r ftridfca ad mediocrem 
ligamram pcrtranfiens:quum tamen k ftridki ligatura 8c dolon, 
& calor prius fiant } unde Sc humorum fluxio Sc ad vinculum^, 
attra&io) k cuius ar&ae folutionc nullus certe dolor: ergo & ex 
ipsa Sc poft ipfam Sc ab ipsi multam fanguinis copiam affatim 
clTe tradtam,abfque dolore.calore, Scc., proxime & immedia- 
te verum, at mediate falfum. Sequela falf a eft , inquam, nam k 
priori ari fti ftrida-que vindluri, fuper camdem cum dolore.^ 
Sc calore fluxio & fanguinis attra«ftio eft fa<fta ; qui , paullulum 
rcmifsa vel foluti di&a anfti vin&uri , repente dato ingreflu 
& fluxione, absque dolore dcfccndit - ’. Quo patet , fine ar&i 
ligatura praecedenti, ex qui calor, dolor, nullum fanguinem-.» 
ea foluti, deorfum fluere vel defeendere cum dolore , qui non_ 
fuper illam ipfam prius peradhis fuerit^. Cacterum , heic ab’ 
Harvcio quaererem, fi k mediocri ligaturi fanguinis copia de- 
orfum k brachio manum- verfus fluxa & ua<fta& inibi contenta 
eft, ut fatetur; cum fanguinis magni copia, ftante ligaturi, quo- 
modo fanguinis circuitus in venas furfum fa<ftus?Nc dicat Har- 
reius fubterfugiendi ftudio , ex fuperiori libatura in arterias 
immilfum: quoniam, ut arteriae, fic Sc venae, (uperius plenae, Sc 
illi co ac rcpeftte (anguis , rcmifsa parum ligatura, (ut in ipsi 
- • fangui- 


in Cordi, Cap. XI. 17 r 

fanguinis effufionepcr fc&am venam vifitur) cum copia & im- 
peru effluit, ubi veftigia habes fluxionis qui fit deorfum , non 
circuitionis qui fiat furfum.,. Quod evidentius colliges,!! pol- 
licis, qui in pede, fecetur vena: ubi turre vulnus, ibi non ab ar- 
teria in vacua effundente, (utHarveiuspQtat,) nec a digito 
infrit , tam multum fanguinis coactum crir* : ergo ncceilario 
i fuperioribus. Et !ic nullus effugio lWus. 

Canta Eius 131. 

Quod illico ac £ veftigio ex remifsi ligatura per inflatam tu- 
midam-que arteriam dclcendcre , appofito ei digito , perfenti- 
tur, eftfpirituumcopia;ut perpetui in taftu pulsus percipitur.,. 
Non infitior tamen , quiri fanguinis portio * quem arteria 
fui nutriendi caufsi attraxit» fub iis contineatur, & confequcn- 
tcr fortafle in inferiores arteriolas eo indigentes transmittatur. 

ContaHus 13 z. 

Dubio-procul, rcmifsa arfta ligatur» , admiflo*que proinde 
copiofo arterii fpiritu, veni-que fanguinc , humores & fpiri- 
rus , & partis calorem , & quod manus calefiat & didenda- 
tur , ipfe quoque patiens percipiet, absque omnicontroverfia. 
fed quid tum_? 


ContaHus 133. 

Profedtb ex ftri&a ligaturi nec arterii , fupri vinfti > infri 
pullare queunt, & fuprit ex plurimo colle&o Sc influxo trans- 
miiro-que lpiritu violenter inflante pulfant:rcmilla ar&a ligatu- 
ra, fuprit amplius non turgent',quia luperfluus fpiritus in brachii 
& manus arterias, iis exhauftas & vacuas, & confueto motu pri- 
vatas, defeendir'. Veni infra ligaturam turgent , & reniten- 
tes fiunt, quia, permillo dcfcenfu & tranfitu priccdenti , ex 
ar&o conftridlionis motu, dolore, & calore » prilenti fuper li- 
gaturam confluxo fanguine violenter & cum impetu replentur; 
ftipra ligaturam ipfie arterii nequaquam ,qui ibidem minores 
fiunt - '. Ita ratio diftat, fic neceflitas poftulat, ut , fi exhaurian- 
tur, inanes fiant , ac remaneant - '. Hic rationi maxime con- 
lenfcilea. Quid ergo ? 

. Y i 


Con- 


17 * 


De Motu Sanguinis 

ConUHus 134. 

Etiamfi tumidas & repletas venas , cum Harveio > compri- 
mamus, & quidem, ut ait, valde fortiter; tamen adhuc vix ea- 
propter fupra ligaturam aut fanguinem diffundi , aut venas dis- 
tendi conipicies. Optime omnia , ut nil melius verius-quo*. 
quia fcilicet ligatura, etfi mediocris, regreifiim furfum , qui eft 
prxter naturam, impedi, & inferiores vena* fui gratia traxe- 
runt quo egent: quia brachii didarum venarum Aiperiores par- 
tes plenae iunt & transmittentes , 6 c fluxus ell deorfum,& con- 
fcqucnter adverfus ipfum omnia alupugnant : quia deniquo 
venarum quoque fanguinis fluxus deorfum fit, non fiufum ad 
cavam, non ad cor. quibus fanguinis ad cor circuitus deinceps 
nequaquam afleri poteft. 

ConUtisu ijj. 

Hac-tenus admifimus , cx arda ligatura nihil ab arterii, ni- 
hil i vena deorfum delccndere, fed partem inflari fuperiiks , tu- 
midam-que fieri , Sc arterias pulfarc, venas compreiTas autem», 
ob ligaturam nec furfum quidquam fuggerere , nec deorfum», 
fanguinis quidquam recipere polle , proinde & tumidiores, 
quim fuperius & poftea quim rem illa eft ligatura , exrare_j* 
Enimveio, qu6d poftea in mediocri ligaturi tranfirus fiat cor- 
dis impulli 1, & infra ligaturam arteriae (anguis traiiciatur, (po- 
fira inter ftridam & mediocrem ligaturam differentii Harvcifr) 
ut pulfus arterii tam 1'upra quim infra ligaturam fentiatur, ve- 
narum vero languis tunc defeendere nequeat, hoc Harveio om- 
nino infitiamur : quoniam, fi elevatio pulsus per ligaturam ar- 
terii, Sc confequenter fanguinis dcfcenfus, admittitur; ergo & 
absque tanta veni elevatione dilatatione que , ut de arterii 
ta&u percepti di dum > fanguinis defcenfiis dabitur»,, nam», 
de quo maius pridicatur > de eo & minus affirmandum efle 
notum eft. 

C mutius 1 36. 

Non licetita ratiocinari, in mcdicori ligaturi turgentes venas 
nec infra, nec fupra ligaturam fanguinem exprimere poffej eo 
qu6d non ex ligaturi per fe dc primd, fed ex accidenti,qua-te- 

nus 


IN CoRDE) CAP. XI. 17 $ 

nus ligatura dolore de calore (anguinem (upra ligaturam pelle- 
xit & traxit» exprimant , adeo-que (anguine plcnx » eo-quo 
fluente» regredum non admittant - ". Qu6d autem coa&x nimis 
turgeant» nifl omnino tollatur cauda Se impedimentum > liga- 
tura fcilicct; non ed ex nimio fanguine; ut ratio docere facilo 
poteft ; quia poft fubitam fo&am ligaturam , tantumdem (an- 
guinis quantum antea» neque plus» continet : verum ex violen- 
ta id ligaturi contingit» qua- tenus valvula:, afcenfo ex ligaturi 
fanguine nimis repleta: & dilatata:, impedimento funt quo-mi- 
nus defeendat. de quo infra, fuo loco. Quocirca » quum in- 
fert, fanguinem non e venis deorfum in manum, minusper ccc- 
cos meatus, defeendere; ergo per arterias: hoc infuias imus , Se 
fcnfu ac ratione , per venas Se per ccecos earumdem dudlus in_. 
mediocri ligaturi defeendere, aderimus. Senfu quidem; quo- 
niam aperta vena, fle renuda, non eifundir, ut in ftri<ft« ligatu- 
ra, copiofe & longius. nam defecndit fanguis. Ratione;quo- 
niam, flmul ac ligatura venx ablata , fanguis non furflim ten- 
dit,ut Harveius exidimat, fcd remidis & contra&is in fc ipfas 
valvulis, dcfccndit, 6 C per meatus proprios, coecos-qqf dudlus, 
deorfum. Se in manus ramulos femiexhauftos, diftribuitur, ur . 
Se per anaftomofim in* arterias, arterix verb non fanguinem-,» 
fed (piritus effundunt & prxdant: unde vita,calor-que influens. 
Eapropter, brachium, vel eius venx , ante ar&am ligaturanr 
fuperfluo fangu nc prxditx non funt , proinde-que non plenx 
nec turgentes vifuntur; ita ut poft ftri&am ligaturam plane ni- 
hil defeendat: quia nil fuperfluum continent , ncc coaffluunr* 
quidem: quin immo, dum ardte ligatum permanet brachium-,, 
copia fanguinis decrefcir, & confumitur in brachii nutritione; 
ut ei alia dclcendentis (anguinis portione opus fit; quemadmo- 
dum continuo maiori egeret, fi diutius artfta ligatura brachium 
& venx opprimerentur, tantum abeft , ut iplx venx , ablato 
ligamento, in fuperiores partes (quod Harveius ait ) exonerent 
feie.c* quibus cuique rette ratiocinanti, Harveii ducem Achil- 
lem hac ratione ex alto ruere, meridiana luce clarius ede po- 
tdb quod & exemplo venx pollicis fe&z, quod iam ante in_, 

Y 3 jjo 


174 De Motu Sanguinis 

i $ o conta&u adductum eft,pater". Dealbatur poftea Inanus, 
ablatis dolore, calore, remiflis contra<ftis-que in fefe valvulis, 
(qua:, ob ardtam ligaturam, dolorem , calorem , impediebant 
fanguinis adfcenli defcenfum ; unde venarum erat turgefcen- 
tia,) reverfo dcorfum in meatus proprios fanguine , & evane- 
fcentibus rubore & vaporibus ex violentia per cutem expanfis. 

Conuffus 137. 

Nec rationi confentaneum clh (iutftatuit,) eum, qui diutur- 
nam brachii conftri<ftioncm ardtam patitur, ob id fcntirefrigi- 
dum-quid, quod ex manu, propter lolutionem in mediocri li- 
gatura peraftam frigidi redditi , furfum ad cubitum & axillas 
ufquc obrepat, fcilicct, ut inquit, uni cum revertente (angui- 
ne; quem frigidi fanguinis , poft fanguinis miflionem , follito 
vinculo,ad cor usque rccurfum, in caulsi fu i fle lipothymia:, 
arbitrari mallet-". Enimvero mera hic imaginatio cft» ad cre- 
ditum figmentum probandum & confirmandum.,. Nam poli- 
to vano circuitu; quomodo poft fanguinis miflionem , poft ar- . 
<fti conftridtionis i brachio ablatum vinculum , & inde frigi- 
dam redWitam manum, (anguinis frigidi recurfus dabitur?Num 
in venis craflefcens , grumefeens , ad motum ineptus frigidus 
fanguis, nullo cogente, vehente, explodente, rapiente , vel tra- 
hente, quantocius, Harveii arbitratu, furfum corpetet ? Nulli 
fanenos id imaginatione aflequimun,. Si-quibuspedes(quo 
loci, nempein extremitates arreriarum , fanguis k venis effun- 
ditur, iuxta Harveium, colligendus, alportandus , circulandus) 
algent & conglaciant; hi lipothymia perirent , facile profe&o 
atticerentuii,. Ego bene crederem, brachium ex nimis ardka li- 
gatione, poft dislipatos dtabfumpros (non tamen omnino) vi- 
tales fpiritus, & partim fuffocarum calorem frigefeens, ex liga- 
minis folutione, & vitalium (pirituumcopii, acceflu , egreflu, 
mora, magis primum excalcfccre , poftea proximas & vici- 
naspartes, & demum cubitum, (piritibus Sc calore adaiuftis; 
nulliun vero fanguinem frigidum afccndcre» fentiri-que.*Qu_0- 
modo, quilo, iltic? 

' i Coa- 

- - w 


ih Corde, Gap. XI. i 7 f 

Contaffus 138* 

Porro,ex ardi vinculi remotione , fimul ac arterix ibidcm_. 
motus & dilatatio admittitur» (anguinis fuper ligaturam afflu- 
entis fluxus ira deorium in proximas venas permittitur; quo il- 
lic6 venae replentur ac intumefeunt ; h quibus poflea 3c arteriae» 
(non contri,)pcr vaforum anaftomofim, pro lui nutririono» 
mutuantur; quemadmodum &r inferiores venarum ramuli, fu- 
perioribus inftar retis coniundi, eo replentur;quorum uno fedo 
detumcfccre& (itbfldere vifuntur omnes , ut ex venaruhi fabri 
ca dilucidius (pedabis. 

Contattui 139. 

Hincprofed6 (fateor) attradionis, qux per ligaturas fit, 6c 
fluxionis etiam, cognofccrecaulfas unusquisque poteft > non_ 
tamen illas quas Harvcius conftituit: quandoquidem ex re- 
miflo vincujo defccnfus fanguinis infra ligaturam permittitur; 
nullus adfccnfus furfum; quia fuperiores venae, propter easdem 
cauflas, ardam ligaturam nempe» dolorem, calorem , defluxo 

f >lenx, ad inferiora eum transmittunt *, unde inferiores, qux ipfi 
igaturx funt proximx , (non ab ea remotx i quod ex Harvcii 
mente contingeret,) remiflo ligamine, primum Sc immediate 
recipiunt: tum & eo, quod valvulx illarum, per easdem cauflas, 
ardam ligaturam, dolorem,calorem, ex adfcenfi languinis fan- 
guinei-que vaporiscopia, ab inferioris brachii parte & manu 
dilatatx & expanfe funt , atque (anguini delcenlum ad inferiora 
verfus manum ( flante adhuc violentia 8c impedimento me- 
diocris ligaturx) impediunt: quod maxime notandum : quippe 
quod omnes de medio fcopulos , fyrtes , tenebras-que tollar' , 
luculcntum-que iter reddat: propterea iam plcnx fuperiores 
venx, infra, inquam, fcd prope ligaturam, alium deorlum mif* 
(um recipientes, (nequaquam ab arteriis,) neceflarid intume- 
feunt & turgent: dempta poftmodum omni ligatura, & omni- 
bus ablatis moleftiis; doloris , caloris , & conlequenter livoris, 
vel ruboris , contrahuntur valvulx , & fanguis libere in vacuas 
fere conftridas venas dcfccndit , & omnia lecundum naturam-, 
pacata tranquilla- que redduntur-. 

Con- 


i 7 <S 


De Motu Sanguinis 
ContaUus 140. 

In quibus dilucide pacet , exccflus non ^ dolore , caloro» 
& vi vacui tantummodo fieri, fed ab arcta primum ligatura, 
p&ft rcmifsi, mox k didlis neceflarii confcquentibus. 

ContaUus 1 4 r . • ' 

Enimvcro ex Ligatura attra&io certe, non absque exteris ta- 
men, verum fecundum magis Se minus , orituc_. Quomodo 
autem infra cubitum iniumelcant venx, fatis fuper-que pater": 
nec minus, quamobrem varicofx venx manus Se digitii fldi&a 
rcCle ad calculos revocentur : quoniam ad Ixfam dolentem par- 
tem fpiritus & fanguis undique confluunt , funde rcvulfiones, 
averuones, derivationes,) & deinceps, ut inferias , fle fupra, 
& dolore, 8e calore. Se vi vacui , intumefeunt , Se turgentes h 
valvulis, donec omnia tranquilla reddantur, confervantun,. 
Supra ligaturam autem ideo neque tumoris aut repletionis fl- 
gnum , neque venarum turgefeentix , neque fanguinis attra- 
ctionis affluxus-ve vcftigium vifltur, quialuperior pars non_ 
patitur , non ligatur , ut fanguinem eludat , ut venx tur- 
geant , fed fanguine replentur duntaxat , qui nec vi. cohibe- 
tur , inibi-que continetur . In generatione rumorum prxter 
naturam alig concurrunt cauflx . fed , quia nihil ad rem., , 
omittantur. 

Con talius 141. 

Caufla , ob quam fuperior membri five fecandi vafis pars 
in venx fe&ione vincitur, eft, ut vas turgeat, Se re&ius hici- 
lius-que inde fectio adminiftretur. Turget autem ob hascauf- 
fas , quas non femel dixi, quod fanguis in venis fuipte na- 
tura nec adfccndit , nccdcfccndic , nili qui gravis, (heic val- 
vulx impedimento, ) nec ullo modo movetur, nifl quii ioci- 
nori procreanti fuperfluus in cavam venam exploditur } «i qui 
omnes venx trahunt". Quia tamen huiusmodi vaforum tra- 
CHo taeda cft,& lenta, quia vafa fanguine femper referta, fan- 
guis continuus in venis , Se nutritio in tempore fif : propterea, 
IcCla vena absque ligaturi , fanguis gutcatim egreaitur ; quia 
milia vi, nifl vacui, fluit, expellitur, trahitur. Ex quo circu- 
latio- 


I 


f N CoRDB/Cap. XI.' -' tjy 

lationis etiam vanitas manifefte patet; alio qui rapidiflime flue- 
rer*. Quod arteriae percuflione confirmatur. e* qua maximum 
imminens mortis periculum, & magna fiftcndi fluxionem dif- 
ficultas. qux etiam cx venae fe&ionc fequerentur fi circulatio 
ponenda eflet : quum tamen fefe res habeat fecus , nec (anguini 
motus ullus fit - *. Ut eum ergo venae fc&ionc educamus , fc- 
candx parti, non infria fcd fupra i adhibita ligaturi naturam!- - 
ftimularc & excitare cogimur : fuprh , quia fanguis defuper a 
fonte defecndir , vel e 6 adfcendit Sc trahitur^. Sic i fonto* 
li cavi , ut i parte lxsi dolente , non abfque dolore » caloro» 
fugi vacui , trahit ligatura , ut* is ex fonte trahi , ex fonte iis- 
dem de cauflis fluere Sc explodi poflir*. Ligatura ergo inteiL. 
vas fe&um , fcupercuflum , & ipfiusfanguinis fpntcm leu ca- 
vam,intermedia femper cft. 

ContAthu 14 y A. 

Eapropter» fi in manu, brachio, pede, talo, poplite , fecanda 
vena eft; fuprk fit ligatura, infrk verb venx fe&io. Quum in— 
tapite fecatur;non fitpra erit ligatura, fcd collum infri obfttin- 
gitur; fupri verb in fronte fecatur vena, & ita ligatura media cft 
inter vas fecandum Sc fontem transmittentem & expellentem-.* 
Alia ratio eft ligamrx in fuperiori parte fadkx; prxter cauflas 
ftimdantes & trahentes, quas diximus, ita ut vas fe&um liga- 
turi mediocri aliquantam anguftetur, Sc deluper rransmilliim, 
ac dolore, calore, vacui fugi traftum , tum cxplolum Sc fluen- 
tem, copiofum fanguinem, lubfcqucntem-quc , validius vehe- 
mentius-que in foramen ingreflum vehat impeUat-quc, undeo 
longi 4$ profiliti Sc femper verfus manum deorfum ; non fur fum 

hurnerum-verfus, ut oporteret, fi lurfum circularet: quod fie- 
ret ideo, quia fanguis in extremis membris , exempli gratia, 
pede, manu, ab arteriis venas ingredi , &furfum tendere, dici- 
rur Harveio; quod in capite, ficut di&um , in contrarium fieri 
folcr*. Qux , ceu meridiana lucc clariora , omnem etiam dc 
medio umbram tollunt - *. 

* «■ . ! a i ' , « * . 2L v ' 'i * H A R- 

c sV\:| x, > 



178 


Di Motu Sanguinis 


Hauveii Caput XII. 

r.i. ... ■ . ■ 

-uh r . Effe /anguinis circuitum , ex fecundo /uppofito 
<»; < > •'» '1 confirmato. 

Tadhis 145. #. 

quum ita fint , confiat , confirmatum iri etiam aliud, quod an- 
tea fer cor continuo /anguinem tranfire dicebam. Fidemus enim, 
ab arteriis /angui nem in Venas dimanare , non e Venu in arterias: Ude- 
mus infuper , Vel pene totam maffam /anguinis exhauriri pojfc ab ipfo 
brachio , (id-que una Vena cuticulari/calpello aperta , fi fiat ligatura de- 
cens : ) Videmus pr.eterea, ita impetuo/e er affatim effundi, ut, quia an- 
te /cilionem in brachio intra ligaturam compreben/us erat /anguis , non 
/oljim brevier otoffedO 4 ex toto brachio & toto corpore , tam arteriis , 
quam Venis, evacuetur. 

Tadhis 144. 

Quare confiteri neceffe elt , primi Vi er impetu /uppeditari , Vi item 
impingi intra ligaturam, vi enim er impul/u exit: er proinde d cordis 
pul/u er robore. Vis enim er impulfio /anguinis K folium a corde elt. 

Tadhis 14/. 

Deinde d corde proVenire hunc fluxum , er per cor tranfitu /alio i Venis 
magnis hac effluere, fimiliter confiteri neceffe , quum intra ligaturam per 
arterias ingrediatur, non per Venas, er arteriae nu/quam /anguine m e Ve- 
nis recipiant, nifi e finifiro Ventriculo cordis. 

, Tadhis 146. 

Tfeque omnino aliter ex una Vena (/aHd/uprd ligatura ) tanta co- 
pia exhauriri ullo modo potuiffet, pra/ertim tam impetuo/e , affatim , 
tam /acile, tam/ubi io, nifid corde. Vi , er impul/u, con/ecutio fieret hoc 
ditio modo. 

Tadhis 147. 

Et, fi hac ita fint, hinc praterea de copia computationem /acere , & de 
circulari motu /anguinis , argumentari apertiffime poffumus. Si- quis et- 
enim in phlebotomia (eo quo /olet prorumpere effufione C r impetu j per /c- 
mihoram proVenire /meret, nulli dubium, quin, maxima (ipfius /angui- 
nis) parte exhaufid, Upothymia er fyncope adventarent, er non fulum ar- 
tent. 


XN CoRDIj CAP. X M. >7g 

ierue, fei & Vetue magruepttne inanit* firent. Trxnfirt ergo, rationa- 
- bile tH,femihor* iUoJpatio tantundem eVena magna per cor in aortanr. 
Vlterius,fi quot unci* per unum brachium perfluunt , Vel quot in Viginti 
Vel triginta pulfationibm intra mediocrem ligaturam truduntur fan* 
guinis,fupputares;haberes profeilo exiflimandi copiam, quantum per alidi 
brachium interea, per utrumque crus, per collum utrinque,(r per alias om- 
ner arterias Gr Venas corporis interim pertranfeat . quibus omnibus fi flu- 
xheper pulmones, Gr cordis Ventriculos, novum continui fanguinem fkg- 
gerere debet, idque e Ventstnece/fariume», circuitum fieri; quum necfup i 
peditari ab ajfumptis pofit,& longe plus fit quod Suppeditatur quam par- 
tium nutritum congruens erat. jr i* . 65b mu? . ii . i 

Ta&us 148. •• • m. 

Amplius; ObferVandum, id quod in adminiftranda phlebotomia quan- 
doque contingit, hanc Veritatem confirmare. T^am,ret(e brachium quan- 
quam ligaveris , GrfcalpeUo debito modo diffecucris , aptatu oriflcics,& 
omnibus rite adminiflratis ; tamen fi timor , aut, ex quaVts alii caufsa, 
aut animi pa themate, lipopjychia, adveniat i & cor languidius pulfct; 
nullo modofanguu exibit, nifiguttatimi pr*fertim fi ligatura firiBior 
paullo faHa fit . ratio eH, quia comprtfam arteriam pul/us languidior, 

Gr impellens vis infirmior, recludere , Gr fanguinem intra ligaturam tru- 
dere non Valet: immo per pulmones deducere , aut e Venis in arterias co- 
piofe transferre, tnerVatum Gr languidum cor non potefl. Sic. eodem mo- 
do, Gr ei/dem de caujfis contingit , Gr mulierum menflrua , Gr omnem 
hamorrhagiam fedari . Ex contrariis etiam hoc patet; quoniarh , redin- 
tegrato animo, amoto metu, quum adfe redeunt, iam adaucto robore pul- 
Jificante, arterias Jlatim Vehementius pulfare, etiam in parte ligata , in 
carpo moVeri, Gr fanguinem per orificium longius profilire , continuo du- 
Bu Videbis. 

Paris an 1 contattus 143, . 

H Acc quum ita fefe habeant', illud etiam confirmatum iri 
conftat, quod prius dicebamus , neutiquam i cava veni/ 
neu arteriali, neu i pulmonibus , neu venosi arteria, neu quid- 
quid nominare lubct.cor fanguinem recipere , nec ullo quiru, 
etiam pafto aliunde receptum in cor permeare, nec-quifangui- 

Z 1 nem 


i&o De Motu Sanguinis 

nem egredi; ficut ex didfcis liquidi conflat - '. Videmus quidem* 
brachii fe<3ti vena totam fere fanguinis maflam exhauriri , & * 
praeterea impetuofe & affatim effundi , ut non folim brevi Sc 
citi, (itaiurc fuo eft,)qui ante fedtionera in brachio intra liga- 
turam comprchenfus erat fanguis,verimex toto brachio, toto- 
que cqrpocc, tam arteriis, qulm venis , evacuetur : quid fcili- 
cct totus (anguis in proprio fonte, (ni fi foras t radius,) veni ca- 
va, & rivulis, caetcris venis, refidet ; prarter paucum ab arteriis 
per anaftomofim ex ipfis venis tradlum; Sc quid ab aorti, fui Sc 
cordis nutritionis, Sc fpirituum procreationis caufsi , ex liene 
trahitur, brevi autem, citi, Sc impetuofe , cx didtis manifeftis 
caullis, effunditur. ^ i' 

* . ,-:,V ’ Contactus 144. -..V. ; ' • 

Quam ob rem hxc noftra, fenfu duce, comite ratione , fateri 
ut vera, Harveii exadverfum ceu figmenta diffiteri , operae eft. 
Eilo, quid vi primum Sc impetu luppeditctur, Sc quid vi im- 
pingatur intra ligaturam, (fed defccnnens,) vi etiam Sc impul- 
lu exeat: at^quod proinde a cordis pulfu in venam; hoc inficia- 
mur. ut ex pluribus fuprli didUscauffispatuir*. • 

Contaftus 14/. ■ f ’i 

E corde fluxum hunc provenire, Sc per cor fadto tranfitu hac 
c venis magnis effluere, fimiliter falfum Sc puram phantafiam 
ede fatemur Sc afferimus, ut fupri innotuit, ut Sc , quid pec_ 
arterias intra ligaturam egrediatur, non per venasv Sc quid ar- 
ter ix nufquam languinem e venis recipiant , nifi \ finiftro cor- 
dis ventriculo ; merum eft figmentum , ut ex fupri didtis^ 
liquer*. 

ConUHus 146. 

Ex vena profcdbo fupra Ligaturam fedfa cantam fanguinis co- 
piam exhauriri non potuiffe , fateor ; ne dimidiae dimidiatam^ 
partem quidem; quia ligatura , ob didkas rationes, eft in caufsi,’ 
qux infra nihil iuvat, quoniam infra venx turgent , ut qux im- 
petu, dolore, calore, vacui fugi, ulterius fluentem non queunt 
recipere^. Foramine fub vinculo aliquantulum anguftiori red- 
dito, vehementer effunditur,longius-que profilit,& in maximi 


in Cordi, Cap. XII. • 1S1 

copia; immo torus, nifi di&E fluxionis cauffx removeantur,qu»a 
totus fere eft in venis. 

Contafhu 147. 

Et, fi hzc ita fefe habeant, ut nos ratiocinati fumus ; apertif- 
fime rationem fubducemus; concludentes, nullam (anguinis per 
cor transeuntis computationem fieri polle , quia nullus circui- 
tus, nullus tranfims. Lipothymia porrd & fyncopc non indo 
oriuntur , quia cordis arteriarum& (anguinis copia evacuatur. 
Immo, fi talis (anguinis fieret circuitus , nifipoft maximam., 
(anguinis evacuatam copiam, lipothymia non neret: quoniam., 
cor affluentem perpetub (anguinis copiam ab omnibus parti- 
bus, Sc oculi ni&u, hinc (iurc fuo) reciperet: qua de caufia ex 
mediocri evacuatione nihil i vena pati pollet : quod tamen (&: 
proinde absque circulatione) fieri fiolet; quoniam arteris pau- 
cam fanguinis copiam continenr, Sc fui nutriendi caufta tan- 
tfim, ut diximus ; ficut & cor quoque fuum fufliciens tantum- 
modo alimentum^. Quam ob rem facilius ex fanguinis ino- 
pii , qu&m ex circuim lipothymia concluderetur : re£bus ta- 
men, qubd, ob fanguinis ex vena rapidum fluxum , brachium^ 
arteriis fanguincmperanaftomofim non mutuet, &TYcrsa vice 
maximam (pirituiun copiam, etiam vi vacui, mutuetur, ac uni 
cum fanguine explodat; unde poffea , ex fanguinis Sc (pirituum 
defedhi, deliquium animx fcquatuu,. Cstcrum . (eiffa in bra- 
chio vena ex alliimptis nil quidquam traliit ; fed totum bra- 
chium primum exhaurit ; deinde a fuo magno trahit ramo > i 
maioribus qui collum caput-quc petunt, atque fi mula- fonte, 
it cavi, qus Sc a fuis poffea magnis ramis , & i minoribus , ab 
ipfis trahentibus,&c., trahit , non ut moris eft , Sc fuapte natu- 
ri, nutri tionis caulsi, lente (tilicet, fed ut effluit, ut violenter 
raptus, ut violenter trahitur; quia non retinetur ille ; illa vero, 
i dolore & calore ftimulata, i vacui prartcrca vi, i concitato Sc 
Celerrimo fluxu , ut' unda pellitur unda, vehementer Sc vio- 
lenter fluxus iftos explodit , ita ut brevi totum cava: fanguinem 
exhaurire poflir, non fecus ac Harveii circuitus , non tamen_. 
fecundum ociflimam illius fupputationem; ut propterea modis 

Z j oirinibus 


i8i- 


De Motu Sanouinis 


omnibus fuperfiuus is & penitus imaginalius cxiftat-'. 


Quare inter evacuandum e Vena fe<da fanguinem, quando- 
que ex timore , vel aliquo alio animi pathemate , lipothymia 
lubfequatur, ut inde cor afFedtum languidius pullet , Sc fanguis 
filia tur, atque guttatim effluat; non ea cft ratio , qudd llri&ion, 
fit ligaturajnam anre timore vel pathemacopiofe egrediebatur: 
nec etia quia pulfus languidior; nam & fic lufficcret ad portan,- 
dum & effuudendum fanguinem: pod effufiondm vero nihil ul- 
terius poted arteria; quippe tunc veni muneris elt, (iuxta Har- 
veium,) fanguinem fufeipere, in fc-queattradlum furfumde- 
ferrc_j> Sed illa ell germana ac luculenta ratio, quia cor pati- 
tur^. unde ab arteriis regreflus fpiricuum in aortam , Sc Verfus 
finillrum ventriculum : ficut ob eamdem caudam , (anguinis 
nempe deferentis ligaturam, recclfus ad cavam verfus dextrum 
cordis ventriculum fit. quibus revocatis, fanguinc videlicet,# 
(piritibus, fiirfum verfus cor omnimoda revulfio fequitur, lir 
gaturx dolor aufertur, quia confcquenter tumor tollitur , 6c 
deinceps recedit cvanefcit-quecolor , ut & vacui vis. adeo ut 
prxfcns ac proximus tantummodo fanguis., it valvulis inibi co- 
hibitis , guttatim excar'. quo effufo, orificium li (anguinis 
thrombo illico clauditur , & fanguinis egrelfus omnino cedat, 
quemadmodum & mulierum fluxus mendruus non profequi- 
tur, qui, remiflo timore vel animi pathemate, tunc non redit; 
quia muliebres effluxus ex fanguinis circuitu fieri nequaquam_> 
polfunt, nec ullo modo debent, fed fenfim , & cum temporo 
coacervati, ut crudi Sc impuri humores confulto colle&i, datis 
temporibus extrudi, qui Harveii de circuitu opinionem ma- 
nifediflimc-iugulanr. Verum enimiam tandem ad Harvciani 


Contatlm 148. 


receptus lucum penetremus. 


4 




-.1. 



Hax- 


'"v. 


• « 


I$J- 


in Cordi, Cap; XIII. 

Haryeii Caput XIII. 

Tertium fuppofitum confirmatur ; &, ejf e f anguinis circui- 
tum, ex tertio fuppofito . 

Tafos 149. 

TT Ac '*'W & copi* pertranfeuntu /anguinis per cor & pulmones in 

~^jT**ntro corporis, & fimilitcr ab arteriis in Venas» in baUtu^trrpor^ 
ut, quomodo per Venas ab extremitatibus *d cor retro fanlu beV 

q T‘ 0d0 VeH,fJint * afa i extre- 

mitatibus ad centrum, explicemus. quofaHo, triaiiapropofitafimda- 

r^ta, pro cinu, tu fingumu fore aperta, Vera, flabilia, adfidemfacien- 
”f ufliciejitia a <xi flamus. Hoc autem ex Valvulis , <pu in ibL Vena- 
rum caVit atibns repenmturj* ex illarum ufu, & ocularibus experimen- 

te ^be/itirr **"**"' 9 Uri ^ w Hieronymus, Fabr. ab Aq. penden- 

iioLmf^S^ri^ * utJuitdoHiJf. 

° --j Slb, . u / !’P" mus '» membraneas Valvulas delineavit 

figura figmotdes. Ve Ifemi lunares, portiunculas interioris tunic * Venarum 
eminentes tenuijfimas. Siufmt di flantibus in locis Vario modo in Variis 

Znt!sT aJ * m 7 - Utera '"fi" Venarum radkes,Jle- 

r 2 lTinJ n a- *** C 4 t 4 “ Utem * mi >« («‘ plurimum enimdwe 
m r fl' aoites > a ti*‘fi i ncern e ontingentes , & in extre - 
1711 tat ibus ita coh terere copulari- aue aht* ut fi ' r 

uL;, "" dium * 

Ta&us i/o. 

MuZZ Wl K U T V“” nlh T i ’ 0mUr * m 'It , nec alii 

ru ? T\ ^ ‘ de 0 rfum f anguis m i, feriora M„ 

. ifiuguiZ 

Zfr e f , '"‘“fi'”’ <?“»"#/* firfum JPallama.fi/fimpar 
‘f rad,e„ Venarum O-ui, que Veefuiemdi.Ueum.Ego.utaliiefm 

aliquando en emulgent, ou, referi, o- in rami s mefinterii VerCn, Venam 

C BtmZZ m Zd nM ' nuUafnnt. 

E. notare heet, qmdea^tcvl,^ , falm, valvula, in Svi/ime 

cruralium 


De 'Motu Sanguinis 
cruralium Venarum, ad principium offis /acri, Vel in ramit illis pro- 
pe coxendicem, in quibus nil tale timendum , propter erellam flaturam, 
T^ec ob metum apoplexia (ut alii dicunt) funtin iugu laribus VatVuhe; 
quia materia in formio potius per arterias foporales influere in caput 
apta ejfet. 

Ta&us iji. 

2^ec, ut fanguis in divaricationibus fubflflat, in ramos exiles, & non 
totus in magis apertos Zy capaces irrueret, pofit* enim flant ubi mu- 
le diVaricatioues. licet frequcntiores conffiici fateor , ubi diVarieatio- 
nes flent. 

• ’ Tadtus ijz. 

i^cc , ut motus flmgninis a centro corporis retardetur folum . tarde 
enim fatis fua (ponte i maioribus in minores ramulos intrudi, e mafsd 
(y fonte feparari, aut e locis calidioribus in f rigidiora migrare, Verifimi- 
lius eft. 

Ta£his ijj. 

Sed omnino Vahul*faH* funt, ne k Venis magnis in minores moVe- 
returfanguisy <y fici Boa dilaceraret, aut Variocofas efficeret, (y ne a cen- 
tro corporis in extrema, fed potitis ab extremitatibus ad centrum progre- 
deretur. Ita huic motui ValVule tenues facile eluduntur, & contrarium 
omnino fupprimunt, (y fiepofit* fy ordinat* funt, ut , Ji-quid per cornua 
fuperiorum miniis prohiberetur tranfitu , fed quafi per rimas elaberetur , 
convexitas fubfequentium transVerfempoflta exciperet, (yfifleret , ne ul- 
terius tranfiret. 

Tafhis 1/4. 

Ego idudf*piffime in diffeilione Venarum expertus fum, quando, a ra- 
dice Venarum initio fallo , Verfiis exiles Venarum ramos Jpicillum mitte - 
bam,(quanto potueram artificio ob impedimentum Valvularum longius 
impellere non potuiffe : contra Vero • forinfecus e ramulis radicem Verfus 
facillime, (y pluribus in locis ValVul* bin* ad invicem ita po fit* funt (y 
aptat*, ut ad amuffim (dum elevantur) iu media Ven* cavitate cohx- 
reant (y uniantur, extremitatibus cortVexis invicem ; ut neque Vifu cer- 
nere, neque fatis explorare rimulam aut coitum liceat: contra Vero , forin- . 
fecus intro immijfo flylo, cedunt, (y (in morem Valvularum, quibus cnr- 
flus flumini* inhibentur ,) fatillime reclinantur, ut motum finguinispro- 

f e Ilum 


IN Corde / Cap. XIII. iS/ 

ftttum a corde & Vena caVa intercipiant, Cr, ad amuffim pluribus in Is- 
eis eleVata invicem dum clauduntur , omnino inhibeant & fupprimant, 
<?, fivefurfum ad caput, five deorfum ad pedes , five ad latera brachii , 
/anguis a corde moVeatur, ( ita fiunt confli tuta,) utnufquamjmant ,fed 
motui omni J anguinis , qui, a maioribus Venis au/picatus, in minores de- 
finit, adVerfcnturO 1 obji Jiant, ei Vero, qui, a Venis exilibus incipiens , in 
maiores definit , obfecundent , liberam-que patentem Viam ex- 
pediant . 

Ta&us ij/. 

Sed, quo Veritas hac apertius elucefcat; ligetur brachium fiupra cubi- 
tum ViVo homini, tanquam ad mittendum fanguinem a a .per interval- 
la apparebunt, praecipue in rujlicis & Varicofis , tanquam nodi quidam & 
tubercula , b»c>d D,EjF, nonfolum ubi effdiVaricatio E,F ,jed etiam 
ubi nuda, c , D . ( 'srijli nodi a Valvulis fiunt. Hoc modo apparentibus iis 
in exteriori parte manus Vel cubiti , fi, nodum inferius podice Vel digito 
comprimens , J anguinem de nodo ido five VatVula detraxeris , (h> i figu- 
ra) videbis, nudum ( inhibente omnino VatVula) fubfiqui pofie , GrVma 
portionem,(H,o,fecund.efig.) infra tuberculum, & digitum detrallum, 
obliteratam, & tamen fupra tuberculum, Vel Valvulam, fatis di flen tam , 
o,c.) immo, fi ita detrallum f anguinem h, & Venam inanitam , reti- 
nueris, 0?- altera manu, Verfus Valvularum o, tertia figura , partem fu- 
periorem distentam deorfum comprefferis, (k, tertia,') nuda Vi cogi aut 
impedi trans Valvulam o. Videbis ; fed quanto maiori conatu hoc fece- 
ris, Videbis , tanto magis ad Valvulam o, tertia. Vel tuberculum o, ter- 
tia, Venam turgentem dillentam , Cr tamen inferius Vacuum cjfc,u, o, 
tertia figura. 

Ta&us i/6. : v . r. 

Hoc quum pluribus in locis experiri quis pojfit , apparet , Valvularum 
officiunt in Venis idem ejfc cum figmdidum id arum trium , qua in orifi- 
cio aorta Vena arteriofa fabrefit Ita funt; Videlicet , ut ad amuffim 

claudantur, ne retro fanguinem tranfeuntem remearefinant. 

Taftus x /7. 

. 'Pratcrea, ligato brachio uti prius. A, a;& V enis turgentibus ; fi, in- 
fra tuberculum aliquodfive VatVulam, Venam firmaVeris per aliquod ff>a- 
tium, (l > quarta,) Gr poftea fanguinem furfum-ufijue fupra Valvulam 

A a n , digito 


1 86 De Motu Sanguinis 

n, digito Mj compuleris ; Vacuam illam partem Vente permanere Videbis, 
(l, n 3 ) nec retro per Valvulam regredi poffe; utett H, o, fecunda: al- 
lato Veri digito H , rurfus repleri ab inferioribus , & effe ut d,c. ut bine, 
furfum ab inferioribus ad fuperiora O 4 ad corfanguinem moVeri in Venis > 
&• non contrario modo , plane confiet. Et, licet aliquibus in locis Valvu- 
la, qua non ita adamufjim clauduntur, aut ubi unica folnm Valvula eff, 
tranfitum f anguinis a centro non Videntur prorfus impedire ; tamen ut 
plurimum ita apparet, Vel f altem , quod alicubi neglegentius fieri Vifum 
eff, illud ex fubfequentium in ordine Valvularum Vel frequentia. Vel dili- 
gentia, Vel alio modo. Videtur compeiffari , utipfie Vena , Via patentes C? 
aperta fint regredi enti fanguini ad cor, progredienti Vero d corde omnino 
occlufa. potandum autem hoc infuper; Ligato , ut prius , brachio , & 
Venis turgentibus, apparentibus nodis five Valvulis , in vivo homine ; fi 
infra aliquam Valvulam, in loco ubi fubfequentem inveneris , pollicem , 
qui Venam firmet, applicueris, ne-quidfanguinis d manu furfum progre- 
diatur, digito deinde fanguinem ab i/ld Vena portione furfum fupr a Val- 
Vulam i, n, exprime, ut ante di f tum eff; (sr, ablato digito l, finito rur- 
fus repleri ab inferi oribus, ut D, c; & , rurfus apprejfo pollice , identi- 
dem furfum exprimefanguinem ; (l, n,&h, ot)&boc rr.iRies in 
brevi tempore facito . 

Ta&us 158. 

Jam, fi rem fuppu t aVeris, fupponendo quantum una comprejfione fur- 
fum agatur, fupra ValVuLm, faHd per numerum millenarium multi- 
plicatione; tantum f anguinis hoc modo per unius Vena partem in non lon- 
go tempore ttansmijfum reperies, ut de circuitu J anguinis , ab eius celeri 
motu, te perfuafi/fimum, puto , fenfurus fis. Sed, ne hoc experimento me 
mtura Vim afferre dicas; in longe di flantibus Valvulis idem fi feceris , 
obferVando, ablato pollice, qudm cito, qudm celeriter f anguis furfum per- 
currat, O 4 Veium ab inferiori parte repleat; illud ipfum exploratum tibi 
fore, non dubito. 

P A R 1 s A N I contactus 149. 

T Andem ad venarum valvulas, unicum & poftrcmum afy- 
lum, pervenimus, c quo fi Harvcium ciiciamus ; fanguinis 
circuitus, & nihil non, ut cafla irrita-que , confc&a erunt ; 9 c 

fidem 


in Corde, Cap. XIII. ,g 7 

fidem fluxam hac-tenus ab ipfoprxftitam fui fle , fatis fuper- 
que oftenderimus. ex valvularum videlicet ufu alio,qu&m ipl'o 
purat & docet , nec non ocularibus pariter contrariis experi- 
mentis, id manifeftum latis ficr*. Valvulx, qux &: oftiola,in_ 
venarum capacitate i lapientiflima natura procreatx , appofite, 
&",pro ufu, alibi fingulx, alibi binse, collocata: funt : Sc hx 
invicem rclpiciunt Sc contingunt , in extremitatibus cohxren- 
tes,- ut fanguinis c venarum radice & fonte in ramos,vcl c maio- 
ribus in minores prxpcdiatur fluxus, in earum potilfimum diva- 
ricationibus ; non tamen totus fluxus; quod Harveius aiV, 
lua: tantum imaginatx opinioni, non veritati, confulens, falso 
k fcnfu Sc ratione recedens. Quod dicimus, patet , fi duo fphx- 
rica corpora, exempli gratia feriptorii calami, applicentur 
invicem adhxreant. ubi fieri nequit, quin utrimque rima , va- 
cuum, remaneat; fcnfu Sc ratione iudicibus, ut fanguinis fluen- 
tis impetus impediatur quidem , non autem lenta Sc remifla 
fanguinis i minoribus ramis , fui nutriendi caufsa , attra&io. 
Proptcrea fumma naturx induftria primx binx ita firx funt, ut 
fluxum antrorfum remorentur: inferiores binx laterales, quo- 
quomodo funt oppofitx , Sc ipfx deinceps cumdem fluxum^ 
fic cohibent ; fanguinis,inquam, fluxum ex declivi fitu,ex mo- 
tu, ex calore, dolore, Scc., non autem lentam vaforum necefla- 
riam ex lateralibus rimis, vacuis, naturx decreto , tra&ioneni^. 
Ex quibus, Harveium heie devium efle, pater*. 

ConuHus ijo. . - 

Quod valvularum au&or, Hieronymus Fab. ab Aqua pend., 
rcclum ufum non fit allecurus , nec alii addiderint, id docear- 
Harveius, licet, ut cui contigifle puto, nimis opinioni fuxefle 
intento, qui Aquapendcntcm, Archangclum , Sc Bauhinum^, 
nec non Laurentium, dormitanter Sc olei tanter legerit , prxdi- 
&ura ufum tribuentes, Quod vero obiiciendo addit, in j U g U - 
laribus valvulas deorfum fpc&antes efle ; proinde-que inferr t 
Igitur ufus non esi, ne /angui sponde re deorfum de/endat ruat- nue: hxc 
illatio ex erroneo intelle&u fuboritur; quonia fmguis-ob pon- 
dus fiium non adfccndit furfum, nifi a venis trahatur , ad iugu- 
• i : r \>yj Aai lares 


,88 Dt Motu Sanguinis 

lares clueatur, perveniat, trahatur; ne in homine , collo demif- 
fo, deprelfo capite, caput fanguine repleatur , inde-que multi- 
fariam lxdatur, & apoplexia quoque facilius fiat, quod Ar- 
changelus voluit, ut patear, valvularum tifum ubique cire, ad 
impediendum fanguinis dclccnfum fcu fluxunu,. 

Contdltus iji. 

Proptereain declivium brachiorum omnium-que venis val- 
vula appofitae funt; etiam in iugularibus, quando declive reddi- 
tur collum , quando caput reclinatur ; ex nunquam fatis admi- 
randa naturae providentia; potiflimum in venarum divaricatio- 
nibus; ut remoratus inibi fanguis, aeque in redfum ac obliquum 
divaricati onis duihim fuo pondere fcnfim tra&us , dclcendar', 
&, ibidem quiefeens, ab obliquo & i retto vafc perinde facile 
traliatur. quo padto, alibi absque divaricationibus, five fingu- 
lae, alibi binae, divaricatae, fuperioribus oppofitx, &appofito 
collocatae, easdem ob caulfas, funt - '. 

Cvntaliiti i j i & i j $ . 

Immo etiam, ut a corporis centro , & in corporis centro, 
in cavi lcilicet, retardetur ; non tantum valvularum rationo» 
qua-renus fanguinis pondus fuftinent , & inde motum cohi- 
bent; fed etiam, qu6d ibi quafi ftat, & quodammodo in aequili- 
brio politus, furfium non fluit , non adfcendit , nili vacui , vel 
caloris , doloris- ve vi coa&us. ut ergo deorfum, 8c undequaque 
i ramis proximis, & fic deinceps, trahatur; in medio & centro 
ncccllarid quiefeir - . Non remoratur autem, ut ait,qubd c ca- 
lidioribus in frigidiora loca migret ; quandoquidem Sc fccmo- 
ra, crura, brachia, caput, calida funt, & vafa ubique calida, nifi 
ex accidenti, & ubique fui gratia, fibi-que, trahunt , nec lecus, 
quhm in calidioribus partibus, nutritio peragitur.,. Quod ve- 
ri Harvcius ibidem dicir,c maioribus in minores ramulos fan- 
guinem intrudi; cllo: primum ob id, quoniam optimo- Quod 
lccundo docet, valvulas omnino (omnino, inquit) faiftas clfe, 
ne ^ venis magnis in minores moveretur fanguis , & fic illas di- 
laceraret, aut varicofas efficeret; perquam optime quidem : fed 
ex hifce fuis verbis manifcftiUime patet lui alferti circuitus 
.. contra- 




in Corde» Cap. XIII. x S 9 ’ 

contrarium.,. Etenim, fi periculum inde venarum dilaceratio- 
nis, magnae fluxionis, repletionis, & dilatationis*, igitur a cavi , k 
xnagnis venis in minores & minimas, eft fluxus , delcenfus, ra- 
ptus placidus, tradlio; ergo non fanguinis circuitus ab arteriis 
in minimas venas, inde-que ad maiores , ac ad cavam_.. Im- 
plicat nobis & Harveio , ni fallimur , ita fanguinem i magnis 
venis deorfum, exempli grati!, ver fus manus, pedes- ve, sin mi- 
nimas fluere, ut valvulis opus fit, ne vafa dilacerentur «dilaten- 
tur, varicofa fiant; & c converfo, totum fanguinem, c minimis 
di diorum membrorum venulis,ad maiores furfum,qu!m ocifli- 
xne, plenis buccis 8c vaforum vacuis , ferri : quia motus altej 
contrariorum, qui movetur, motus , inquam , furfum , ex fan- 
guine, fuapte natur!, ita ut non trahatur, impoflibilis eft ; alter 
contrarius, movens , (qui in fefe,ac per fe , deorfum trahit,) 
venae nimimm furfum explodentis, itidem impoflibilis . alter,, 
qui fit fui finis tantummodo grati!, nutritionis caufs!, erit tra- 
ctio deorfum, in fefe contrario motu foras trahens ; alter fur- 
fiim ad aliorum caufs! fanguinem advolantem expellens: ita ur 
fimul ac fcmel furfum & deorfum plenis buccis fanguis fluar - : 
quo flante fanguinis (ut in arteriis) rapido motu fluxu-que 1 'ur- 
lum, nc guttula quidem ! venis deorfum caderet, moveri-quo 
poflet. Obiiciatfubtiliter aliquis, in mefenterii venis motum_, 
fanguinis & chyli furfum deorfum-que fimul fieri ; ut dicitur, 
creditur-que. (mcliiis tradlionem dicemus.^ unde & ibi ab 
Harveio valvula: hepar rcfpicicntes obfervantur. quare & ali- 
bi contrarius motus fic exercebitur^. Rcfpondetur, (politis 
iis ; tametfi nos eas obfervaverimus nunquam i 8c Bauhinus ne- 
get, ut & Laurentius , nec non Archangelus ante; pluribus ra- 
rionibus eas reprobantes, ) ibi duplicem utrimque neceflita- 
tem, duplicem finem, duplex-que tradlionis (non fluxus) ello 
tempus, & proinde absque ulla repugnanti!, contrai ietatc_-> 
impedimento-quo* Prima rradtio , fanguinis efl, alendi fui 
• gratia: quo tempore leniter ! vena, fcu venis , trahitur fanguis, 
ad poftrcmam illarum partcm,& fecundam , intrinfecam Icili- 
c.ct ventriculi Sc inteftinorum tunicam : qua* tunicae nutriun- 

A a 3 tur 


t 9 o De Mo.u Sanguinis 

tur fanguinc, eum-que etiam alliciunt ac rapiant: quofuffi- 
ciente, fuflicienter-que trado, utraque vena, fecunda intefti- 
norum tunica, aluntun,. Interim hepar, fanguinc exhauftum, 
ab eadem vena trahit: & vena, hepati inferviens , ab ipsa prima 
ventriculi & inteftini tunica, qux chylo abundat , alio tempo- 
re, neceflitate, fine, absque ulla contrarictate , fine ullo impe- 
dimento, absque ullo fluxu, donec didx partes fanguinc , qui 
inde fiet, ali queant , chylum fubinde ad hepar furium repor- 
tat: &, quum eo iecur refertum ac plenum eft, illius partim in_, 
fanguinem converii portionem fibi vena allicit , illo ipfo ven- 
triculi & inteftinorum tunicae trahenti confidens; alio tempo- 
re, alio fine& neceflitate; naturae providentia mota , fine fluxu 
& impedimento ullo , absque aliqua contrarictate & repugnan- 
tia: qui finis, qux neceflitas, qux tempora , in Harvcii fangui- 
nis circuitu non reperiuntur ; fcd bene contrarictas , impedi- 
menta, tk repugnantia, infunt". Quare valvulx-, ut neque de- 
ferendo furfum ad iecur chylo, nec leni deorfum fanguinis tra- 
dioni, impedimento funt; quod ex didis patet: ita , ne ex acci- 
denti, dolore , calore , &c., fluat & ruat , & nimis venx reple- 
antur, fcd flatis temporibus exhauriantur, fapienter & appofite 
appofitx funt - '. 

Contattus IJ4- 

Spicilli exemplum & experimentum omnino falfum cfi; ra- 
tione & fcnfu reflantibus: quoniam , fi duo fimul fphxrica cor- 
pora, fc tangentia , (ut plcnx valvulx lunt ex contadus parto) 
confpicias; ut fi duos feriptorios calamos ("quod exemplum ad 
amullim quadrat) iungas; dubio-procul utrimque vacuum & 
magnas rimas intueberis obfervabis-que ; quum in medio tan- 
tummodo fphxrico fe contingant,’ in lateribus nequaquam , fcd 
recedant, &c vacua utrimque pervia conflituant. Hx venx leni 
tradioniinferviunt, interim-que fiuiguinis fluxum & pondus 
valvulx impediunt - *, quod in Aquapcndcntis (m inveriis ve- 
nis) tabula i, fig. 2 , clarillimc videbis; & Harveius, diligentior 
fadus, tadu quoquc,fi volet, altero fpicillo, fcu ftylo, in val- 
vulam immilfo, ad eius-que cornu dudo , altero extra prius &* 

extra 


1 


in Corde, Cap. XIII. i 9t 

extra cornu in venam introdu&o , rimulam facillime explora- 
bit-*. Ex quibus conflat, in omnibus,rationc, radlu, vifu-que, 
nil nifi contrarium comperiri ; atque confequentcr, eas nulla- 
tenus (anguinis i cava Sc magnis venis ad minores Sc minimas 
attraftionem impedire (bene fluxum remorari^poflo* Qubd 
forinfecus immiflo ftylo valvulx cedant, prout ait; cuia refert? 
cui negotium faccflit? quorfum ? Nos heic ampliorem dare rc- 
fponfionem, non opus. 


ContaHus i y/. 

Ligetur itaque brachium, Sc tortura: committatur , ex Har- 
veuiuflu,&iurisperitorum confilio; ut apertiiis hxc veritas 
clucefcar'. Sed innocens mifere ligatus, magnis doloribus.ca- 
loribus,coloribus-quc a(Fe&us, Sc aftli&us , livens quin etiam, 
Sc femimortuus, ne gry quidem refert, nihil prx (e ferr*. Er* 
hinc accufatoris doli mali, ac deceptiones patent - ”. Interli- 
gandum fanguis vi ad inferiora tic(ccndit,qui in venae vacuo, in 
ipsa Sc lub ipsa ligatura reperitur, & compreflus , pariter dcla- 
bitur: Sc ita repletur & violenter dilatatur valvula. Interim_„ 
fleut prx dolore & calore ex molefto vinculo fanguis £ fu- 
perioribus partibus ad dolorofam fluit , ita pariter ex in- 
ferioribus ad eamdem adfcendit - ” . hinc venarum turgen- 
tia, violenta valvularum dilatatio , propagatio , & venx du- 
ricies, fcu renitentia, totius ibidem inflatio atque conftridtio, 
potiflimum in valvularum lateribus . Qux omnia brachio 
violenter accidunt, ipfiim-que vi eoarum rcprxfcntant , non_ 
fuapte natura , fedex accidenti, nam , remotis accidentibus, 
Sc primi caufsi , arda vindtione , cun&a evanefeunt, orania- 
que libera, vacua, aperta, Sc fui iuris fiunr*. Quam ob rem_., 
quod addit, nil negotii faccflit; quod videlicet (anguis , digito 
vel pollice comprimente, ab inferiori parte furfum iupra valvu- 
lam adfcendat; defuper autem , eodem modo quavis maiori vi 
Sc impulfu deorfum comprimendo, nihil trans valvulam de- 
fcendat: quoniam iflxc in maxime dilatata valvula violenter Sc 
prxtcr naturam fiunt ; prouti prorfus contrarium , ligaturi re- 
moti, Sc ablato vinculo, vifitur , quando natura rurfus fui iuris 


c- 


Di Motu Sanguinis 
eft, & fpontc fui agit". Atque ita, ex ratione , ta£hi, vifu-que, 
patet, lenem fanguinis tradkioncm i venis femper polle, atqu^ 
etiam perbelle continud fieri . 

Contuitus i$6. 

Heic valvulx leniter tra&um fanguinem ita admittunt", 
quemadmodum fuprk dicebamus, in aortx orificio tresligmoi- 
des valvulas tradlum in cor ab aortiifnc nullibi fubrerfugero 
Harveio videamur) minimum, fingula quaque diaftolc, fan- 
guinem, pro cordis nutritione, & vitalium Ipirituum procrea- 
tione, non impedire , fedper minimum medium foramen (ma- 
xime vero in diaftole, aorta dilatata) admittere} fed non fluen- 
tem, neque copiofum; qui cor fuflocaret , & fpirituum genera- 
tionem impediret ; quorum utriusque dcftrudlio cx Harveii 
circuitu certb fequcretuu,. Quod, prxtcr allata luculenta , it>- 
de etiam colliges , quia binas tantum in uno vafe natura pro- 
creavit Harveio: quare fruftrallli & alia: bina: , & fuperioribus 
politione oppofitx itidem birix , lingula: Sc univerfx, fupcrfluz 
dc calli funt. quod abiit". 

Contuitus 157. 

Et quidem non ullam trepidationis umbram incutit, quod 
addit,& rcplicat,quia,pbft quam digiti comprellione 1'upra val- 
vulam, fanguis inferioris venxdctrufus fuit, amoto digito fan- 
guis inferior fubfequatur, & in ven$ exhauftx 8c inanite vacuum 
adfcendat, non £ contrario defcaidar, lignum efle, fanguinem», 
ad cor moveri, venas autem, regrediente ad cor fangume * pa- 
tentes & apertas , a corde verb progredi ente , omnino claufas 
ello* Qux ex didtis manifefte falfa omnia apparent". Cxte- 
rum, quzfumus, cur inferior fanguis pofl pullum ab indice fu- 
periorem furfum fe recipit"? Non k corde tradlus ; eo qucSd ar- 
dhim vinculum impedimento eft, quo-miniis cor infra ligatu- 
ram imperet &■ dominetur, fecundum Harvcium-,. Non quia 
fanguis ad cor fluar, nam quod grave eft, 4 pede, b manu , bra*- 
chio, furfum ad cor fuapte naturx non fluit, neque adfcendit"» 
tamctli b. valis nutritionis caufsi traharuc.,. Atque his quoque 
poliris, licet nobis impollibilibus, cordis videlicet attradfcione, 

& 


in Corde» C a p. XIII. 193 

Sc rei gravioris ad/ccnfu; quamobrem, ni/i vena: /anguinis /upe- 
rior pars digito impellatur, inferior /anguinis pars (ut oculati 
fide pater) liirfum non trahit, fluit- ve? Et iterum » quum totus 
infri quiefear, nec furfiim ufquam ulla-tenus moveatur , fupe- 
rior verd, qui fupra valvulam, digito explodatur ; amoto quo 
digito, inferior 1'urfum tendar, Sc vena: vacuum ingrediatur^ 8 c 
hoedenuo, & toties, quoties fanguis fuppeditare poflit : cul, 
iftjec, inquam, libenter audiremus , fublimis ingenii viris 
addifeeremus ? Nos, fecus credentes, crafsa minervd dicere- 
mus, ideo fanguinem quie/cerc, nec /urfum moveri , nili digito 
fuperiof fupra valvulam eiiciatur, quia, atrradlus a parte, nutri- 
tioni continetur: ab inferioribus autem remotioribus- que , fui 
nutriendi caufsa, allici & hauriri : poftmodum compreflionO» 
violenta adadtum ad/ccndcre, fuperiori digito per vim cxcuilb: 
fcd iterum infra, vi tradhim, vacui fuga, ac etiam ab ipsi parte 
vacui, (qua: contento priori fanguinc digiti impul fu privata, 
nec, pro more, valida i maioribus deorfum , ni fi 1'enfim , pro - 
Ic&are, ob arftam vindhiram, & impedientem valvulam , cum 
rimarum propter inflationem intcrclufione,) Sc a minoribus in- 
ferioribus, furfum captari & mutuari , neceflitatis caufsa . Id 
millies facito fic, millies dicito: pure & mere imaginatum mil- 
lies ducito: quoniam,/! ar&a brachii vindtura /anguinis dcfccn- 
fum prohibet, ne decies quidem adfccndct, deficiens nimi- 
rum , neque valens infernas omnino relinquere partes , eas- 
dem ob caulfas , & vacui rationo* Sin vero minime ftri- 
ttim agat , ut de/cenlum non cohibeat ; experimentum ad 
rem non facit, &adfcenlus, ut pote violentus motus, nihil 
penitus urget - *. 

Cxftitdclus 1 jS. 

Quibus omnibus figillatim fingulatim-que ratione & fenfii 
fic discudis & ventilatis, atque ita everfis , patet, quoquo mo- 
do, feu per decem, feu centum, millia-ve fupputaveris, femper 
falfam rationem /ubdu&urum: quoniam comprefliones cuncta: 
per vim fiunt , motus 8c fluxus funt omnes violenti , valvula- 
rum alius ufus, vaforum alia: aiftioncs, totius & partium-., 

Bb & 

■ i 


V 


i£4 De Motu Sanguinis 

Sc ipfius nature, alius finis. De reliquo* quod cft nihil* calcu- 
los fi fubduces, ex nihilo confequeris nihil, fi fiuius funu. 

Harveii Caput XIV. 

Cnulujio demonflrationu de /anguinis circuitu. 

• Ta&us 1/9. 

I Am denique nojlram de circuitu /anguinis /ententiam ferre , & omni - 
bus proponere liceat. Quum hac confirmata fmt omnia, & rationibus 
& ocularibus experimentis, quod/anguis per pulmones & cor, pulfu Ven- 
triculorum, pertranfeat, & in univerfum corpus impellatur, & immitta- 
tur,& ibi in Venas porojitates camis obrepat ,Cr peripfas Venas undique 
i circumferentia ad centrum, ab exiguis Venis in maiores remeet, & illinc 
in Venam caVam, ad auriculam cordis, tandem Veniat , Cr tanta copia , 
tanto fluxu, refluxu, hinc per arterias idue, & idineper Venas huc retro, 
ut ab ajfumptis fuppeditari non pofflt, atque multo quidem maiori ( quam 
fufficere poterat nutriti oni) proVcntu: neceffarium eft concludere, circula- 
ri quodam motu in circuitu agitari in animalilusfanguinem , Cr efft in 
perpetuo motu : & hanc effle atlionem (ive /unitionem cordis , quam puljis 
peragit; & omnino motus & pulsus cordis cauffam unam effle. 

Parisan I contattus ijy. 

Q Uum fatis accurati & fubtilis au (floris vcftigia Hac- tenus 
fequuti, Sc iamnunc pedetentim afiequuti fimus , ponc_, 
ipfiim quidem properantes; iurenoftro, lente tandem feftinan- 
do ratiocinantes, concludamus. Quum haec fua, & rationibus, 
Sc autopfia, ocularibus-quc experimentis, enervata fint; qudd 
languis per pulmones Sc cor neutiquam , nec ventriculorum-» 
pulfu, pertranfeat; ncc in univerfum corpus hoc pa&o impel- 
latur, immittatur- ve; nec ibi in venas Sc carnis porofitates ob- 
repat; neque per ipfas undique venas ^ circumferentia ad cen- 
trum, ab exiguis venis in maiores, remeet^ nec illinc in venam 
cavam ad cordis auriculam ulli-tenus perveniat; fieprotndo 
nulla copia, nullo fluxu, refluxu, hinc ^>er arterias illuc, & il- 
linc per venas.huc retro,ut ab aflumptis fuppeditari nou poflir, 

atque 


I* CoRDIi Cap. XIV. 19 S 

atque nullo quidem» ne- dum minori fqulun nutritioni fufficc- 
re poterat) proventu: concludere neceflarium eft , nullo circu- 
lari motu, nulli-tcnus in ciraiitu , fanguinem in animalibus 
agitari, & fuSptc natura ubique conquidcere atque morari , nili 
furfum& ad latera trahatur, & fimiliter a valis deorfum rapia- 
tur, & fuo pondere aliqua-tenus tendat: quam ob rem fapienter 
&appofitc pofitas valvulas efle: pr^terquam fi ex accidenti, do- 
lore, calore, vacui vi rapiatur, confcquentcr nullus fanguinis 
circuitus, Sc deinceps ad talem circuitum nullus (ne-dum per- 
petuus) cordis motus, caufla nulla eft. 

Harveii Caput XV. 

Sanguinis circuitus rationibus Veri fimi libus . 
confirmatur . 

Taftus 160. 

S Edboc etiam fiubiungere, non abs re fuerit, quid , fecundum commu - 
nes quafdam ratiocinationes, it* tjfe, conveniens fit , neceflarium . 

Trimum, ( Ari fio t . de refpiratione ; & lib. i, &*}, de partibus anima- 
lium; & alibi, ) quum mors, fit cormptio, propter calidi defettum; &■ vi- 
Ventia omnia fint calida, morienti a frigida; locum & originem efle opor- 
tet caloris, quafi lares focumque, quo natur* fomites ,& primordia ignis 
nativi, contineantur & confei Ventur, d quo calor & vitain omnes partes 
tanquam aborigine profluant, &. alimentum adveniat, & concoctio , & 
nutritio, C7 1 omnis Vegetatio dependeat. Hunc autem locum , cor ejfe, (? 
boc, principium Vita, & hoc , quo dilhm ett , modo , neminem Vellem 
dubitare . 

Taftus 161. 

Sanguini itaque motu opuseit, at,juetali , ut ad cor svrfus reVerta- 
tur. nam in externas corporis partes amandatus longe (ut A risi. 1. de 
part. ammal.) a fuo fonte, immotus coagularetur, (motu enim in 
omnibus calorem & fliritus generari , & conferV ari , Videmus; quie- 
te eVanefcere. ) tum, a frigore extremorum & ambientis confijlois aut 
gelatus fanguis, & Jpiritibus (ut in mortuis ) deftitutus, ut rurfus j fon- 
te, & origine , tam calorem quam fpiritus , & omnino praferVationem 

B b 1 fuam. 


i *)C De Motu Sanguinis 

fttam, repeteret, G? revertendo redintegraret, nccejjcfuit. 

Tadhis 161. 

Videmus , ut. i frigore exteriori extremitates aliquando algeant , ut 
lividi & nafus, Gr manus, Grgenx, qtiafi mortuorum, appareant, K^fan- 
guisipfes (qualis cadaverum, locis pronis folet decumbere) in livore con- 
JiJlat, Gr membra adeo torpida & agre mobilia eVadant, ut Vitam pxne 
amififfc videantur. T^ullo modo profeHo (prafertim tam cito) mrfus 
calorem, colorem, Gr Vitam recuperarent , ni/i noVo ab origine affiuxu & 
appiilfu caloris foVerentur. Attrahere enim quomodo pojjunt , quibus ca- 
lor Cr vita p.ene extinHifmtl aut, quibus meatus condenfati , & gelato 
f anguine repleti , quomodo adveniens admitterent alimentum Gr fan - 
guinem, nifi contentum dimitterent l Gr, ni fi omnino cor ejfet,Gr buiufi- 
modi principium; ubi, his refrigeratis, remanerent vita Gr calori (ut A- 
riflot. rejpirat. l.) Gr, unde noVo per arterias tranfmiffo f anguine, cali- 
do, Jpiritibns imbuto, quod frigefattum Gr effectum eft, propelleretur, & 
omnes particuhe calorem languidum, Gr Vitalem fomitem , p.ene extin - 
Ilum, repararent ? 

T a&us 163. 

Hinc ita eft, ut ceteris omnibus partibus Gr vitam refiitui/p fanita- 
tem recuperari, corde ilLtfo, contingere poffit: corde Vero Vel refrigerato » 
Vel vitio gravi aliquo a fello, tutum animal pati, Gr corruptum iri ne- 
te jf e fit; quandoquidem , quum principium corrumpitur Gr patitur , nihil 
e/l, (ut Ari fi. 3 . de partib. animal .) qued aut ipfi , aut exteris quae ab 
ipfo pendeant, prxbere auxilium pojfit. Et hinc obiter forfan ratio eft, 
cur microrc, amore, invidia, curis, Gr huiufmodi , tabes & extenuatio 
contingant, aut cacochymia Gr proVentus cruditatum, qux & morbos om- 
nes inducant Gr homines conficiant, quum enim omne animi pathema, 
quod dolore & gaudio, fi>e aut anxietate , humanas exagitat mentes , ai 
cor ufque pertingit, & ibi mutationem d naturali confiitutiont intem- 
perie 0 r pulfu Gr reliquis facit, illud in principio totum alimentum inqui- 
nando, Gr Vires infringendo: minime mirum videri debet, quid*aria ge- 
nera morborum incurabilium in membris Cr corpore fubinde procreat; 
quandoquidem totum corpus, in illo cafu , Vitiato alimento Gr inopia ca • 
Udi nativi laborat . 


Ta#us 


in Corde, Ca». XV. 197 

Tattus 164. 

frater bac,quum alimentoViVant orrmia animalia interius cancoUo, 
vecefie eff, concottionem per/e fiam ejfe , Gr diHributionem , Gr proinde 
locum & conceptaculum adejfe , ubi perficiatur alimentum , <r nude deri- 
vetur in fingula membra, bic locus autem cor eft i quum folum ex omni- 
bus partibus, ( non filiun in Vena Gr arteria coronali, privato ufui ) in ca- 
vitatibus fuis, tanquam in cifiemis Gr promptuario, ( auriculis fii licet Gr 
Ventriculis,) publico ufui , /anguine m contineat: reliqua omnes partes , 
fui ipfius tantum caufsd, Gr privato ufui duntaxat, in Vafis habeant. 
Gr, quum cor folum ita fitum Gr conjli tutum fit , ut inde pulfu fuo in om- 
nes partes (id-que fecundum iujliciam Gr proportionem cavitatum arte- 
riarum, Unicuique particula inferVientium ) aquali ter dijpenfet , dijiri- 
buat, indigentibus ( quafie tbefauro Gr fonte ) hoc modo largitur. 

Ta&us 1 6j. 

Amplius; Adbanc diHributionem, Gr motum f anguinis, impetu Gr 
violentia opus eii, Gr impulfore. quale cor eft: tum, quia f anguis Jponte 
fua ( quafi Verfm principium , Vel pars ad totum. Vel gutta aqua fiarfa fu- 
per tabulam ad maffam) facile concentratur Gr coit: (uti d levibus c aujfis 
J 'olet celerrime, frigore, timore, horrore, Gr luiufmodi c aujfis aliis:) tum 
ultra, quia e Venis capillaribus in parVas ramificationes,Gr inde in maio- 
res, exprimitur motu, membrorum Gr muf culorum comprejfione ; eo- que 
proclivis e fl magis Grpr mus fanguis , ut e circumferentia moVeatur in 
centrum, quam e contrario, quamquam Valviila impedimento nuUa fo- 
rent. unde, ut primipium relinquat , Gr loca Jlrilla Gr frigidiora ineat, 
& contra Jpontaneum moVeatur , tum Violentia opus babet fanguis , tum 
impulfore. quale cor folum eil, Gr eo, quo di f tum eff, modo. 

Parisani eontaffus 1 6o~ 

C Or vitae fontem, (Tcd non initio ipfi femini & embryoni*, 
ut non femel expofuimus,) confcrvatocem , & produ&o- 
rem, mediis proxime fpiritibus, efle, quando eft, & quibus in- 
eft; certum & apud omnes inconfelTo eft. Licet autem Har- 
veius ob fanguinis circuitum neminem dubitare velit : nos ta- 
men non folum dubitare volumus, fcd & certi vice versa edo» 
jk* alios itidem non modo dubitaturos, fed fecuros fore, (nc_> 

B b 3 dicam. 


De Motu Sanguinis 

dicam, dubitare aut fecuros efle yolumus,^) iam compertum 8c 
exploratum habemus. 

ConuEhts \6\. 

Nullo propterea (anguini motu opus eft, ne-dum ad cor re- 
curfu : quando-quidem nunquam in externas corporis partes 
longe amandatur, ubi immotus coagularetur ; fed trahitur fuc- 
ceflione & perpetud; ac poftremd \ parte continente , qua: illl- 
co alenda illo, tum proprio, tum continentis partis Sc influen- 
tis fpiritus (cuius eft, in perpetuo motuclle) calore conferva- 
tur, dum partem inftaurar*. 

ContaBm 161. 

Quodfi ab ingenti aliquando frigore externae partes algeant, 
& genx, nafus, manus, pedes-que, lividi appareant & fint , hoc 
fjgno, contra Harveium , nobis-cum faciente , manifefte pro- 
batur, fanguinem non circulari; quoniam poftremx quoquo 
partes omnes, nc-dum venae, affulo artcriolo fanguine , perpe- 
tui advolante, & continue permutato , femper algorem prohi- 
berent : non minus , (8c quidem etiam arbitratu cius plano) 
quam, fi caro mortua (ne-du vivens) iugi ter perfundatur aqui, 
quae eodem , quo arteriofus fanguis, praedita calore , qua: nun- 
quam frigere obfcrvabimr,fed perinde,immo femper,eo magis, 
quo magis confperferis, calefcere animadvertes, ctfituaperfu- 
ho intrinfecus non fiat, nec ociflimc , qualis arterix motus eft; 
prxterquam quod cxtrinfccum ambiens frigus immediate oc- 
currit aqux, non fanguini. Quinimmo fi algentem pedem in^ 
aquam ciufdcm caliditatis, cuius arteriofus languis eft , immer- 
gas, & contineas ; non folum ulterius non frigefeet , fed frigus 
expelletur, ipfe verd magis calefcet , magis-que calore & (an- 
guine intumefcct; ut experientia docer". Qudd autem propter- 
ca frigore exteriori algentes extremas & conglaciantes partes 
circuitu fanguinis incalcfccre , Sc quidem illico, five tam cito, 
ait} manifefro falfum eft: quoniam ,nifi motus & exterior calor 
prxfto fint, vel calidum corpus afllimptum five admotum oc- 
currat, a&um eft, emoriuntur; ut in magnis frigoribus vifitur. 
Sin autem ex accidenti frigeant, fi ex timore , ex rigore , aut in 

febris 


in Corde, Cap. XV. j 

febris accelfione,id contingat, ob regreflum vitalium ipiriruum 
verfus cor; tunc ex eorumdem acccmi calelcent omnia, fcd non 
fanguinis circuitu, verum folo valido arteriarum motu ex fpiri- 
tuum affluendi. Nec in vivo corpore, nec etiam in morienda 
frigidum & gelatum in vafis fanguinem reperire eft ; quod 
a'ir*. Et, fi calentes partes , prius quim algerent, & ab ingend 
externo frigore torperent, fe tueri , itante Harveiano fanguinis 
circuitu, nequiverunt : quomodo non calentes , immo frigen- 
tes, in eodem externo ambiente frigore exiftentes, condenfati 
meatus, 6c gelato (ut ait) {anguine repleti, & fere emortui, eo- 
dem circuitu fefe dcfendenr>& ad priftinam incolumitatem re- 
dibunt? nam hoc maius illo eft. Amplius , Partium extremita- 
tes, exempli gratia, digitorum cacumina, minus algerent, im- 
mo ex fanguinis circuitu magis calerent , quod , ab arteriarum 
fine, extremitate, caudi, calidiflimus arteriofus fanguis, vitali 
{piritu refertus, ed, non item in medios digitos, in venis (e va- 
cuo & in partes eftiifus) iam attra&us Sc collc&us , Harveio ef- 
funditur. nihilo-minus fenfus & experienda contrarium do- 
cent”*. Similiter j Cur in febrium intermittendum acceftionis 
principiis extrema maxime frigent , ne momento quidem fic 
fanguinis ftante ci£uitu? Nobis rado eft in promptu: quia {pi- 
Htus pcmntcor, arteria unicum corde patiuntur: venarum ta- 
men tra<ftione, a&ione, nutritio fir”. Quomodo in lipyri* fe- 
bre maxime algent extrema, interna uruntuc, ? Quamobrem_, 
mulieres ex hyfterico affcdhi per diem quandoque vifuntun, 
mortui? cordis,inquam,& arteriarum, non fendcui 1 motus , fi 
ftat circulatio 5 , quo- nam pa&o fanguis i corde & arteriis circu- 
latur, circumducitur, fine motu? an-nc fine fcnfu ? & tamen nu- 
triuntur, quia vivunt; & nutritio eft prima viri operatio. Quid 
ergo? Venae funt nutritionis inftrumenta; ipfae trahunt , ctiam_, 
prius quim cor fabricatum cftet , (ficut aliis diximus oftendi- 
mus-que,3&: genitum in utero ageret. Venq tamen in hifccdiiftis 
affedibus vitales {piritus mutuantur, (uffanguinem per anafto- 
mofun,) & fic vita aliquantisper confervatuc,. Quid in hifco 
caftigandum_,? 

6 * Con- 


ix>9 De Motu Sanguinis 

Conuiitu 16 }. 

Nemo propterca infitias ibit, quin, male affecto corde , ex- 
tera corporis membra langueant: quoniam id ipfum vita: con- 
fervator, aftionum adiutoL. Non proinde inferendum, qubd 
fanguinem procrect,qu6d omnibus alimentum circulatione de- 
ferat: quoniam hepar fimiliter, fi male habeat, refrigeratum cft, 
obftrudtione laborat , fcirrho afficitur , & cor languefcit , 8c 
reliqua flaccefcunt omnia.quod & de cerebro, fplenc,ac etiam 
ventriculo allercndum eft: quia viciflim fibi ncccffario /impli- 
citer opitulantur, neque unum line aliis, neque totum absquo 
omnibus bene valentibus, licet aliud alio prxflct, /efe belle ha- 
bere poteft. 

Contactui 164. 

Ea-proprcr, ficutin optime conftituta republica , ficin cor- 
pore re&edifpofito, alia libi ac aliis prxllant , hepar & lien ex 
ianguine proximo & proprio alimentum fibi tk fanguineis par- 
tibus fabricant, fpermaticis autem ex mediato, ex quo femcn_, 
fubminiftrant. nec minus iecur veni cavi cordi, ac exteris fiiis 
mediis vafis, venis, in dextrum ventriculum, ut coronarii veni 
externis cordis partibus, fanguinem, ceu proprium alimentum* 
fuggerit : fecundo ventriculo autem ("ut &%mbabus auriculis 
iidemambo) lien, ut diximus, fubminiftrat ex qur> nutriatur .• 
fuperfluum, pedetentim attractum , publico-que ufui in fpiri- 
tus verfum, mediis fuis inftrumentisper totum cotpus deferen- 
tibus, iuxta munus fuum. arteriis transmittit, ad producendam., 
vitam , ad membrorum iuvandas & perficiendas operationes; 
non autem eo, ut commune omnibus alimentum , Sc idem x- 
qualitcr omnibus, & perinde perfedtum cunctis partibus , mo-* 
mento tempotis conficiat , momento temporis & advolantec^ 
dispenfet & circulet : qux nec fieri poliunt, nec decet ; utiam 
uberius dicetur^. 

ContaUus 16 j. 

Nec ad alimenti diftributionem ullo penitus impetu opus 
eft. quin immo nullus prorlus motus requiritur, quin nec mo- 
tnsponderis ipfius alimenti, fanguinis,ullo modo admitlituiL,. 

Videat 


IN CoRDEj CAP. XV. IOI 

Videat Harveius, qukm bene inter nos conveniar - . Proptqjpa 
fapienter natura valvulas admolita yenis appofuit,ne fangtiis 
fuapte natura pondere luo moveretur* fed omnino quiclccrcr - . . 
i ' Non igitur impetu, non violentia, non perquam ociflimc » fcd 
lente, non inftar vehentis, impellentis-vc, verum cochleo gra- 
du, & tradlionis motu, nutriendi venarufu caufs£ , & ncccflita- 
tc, partem poli partem, i cava ad poftrenti» capillarium venula- 
rum ora, Se. cxjri,in partium poros, fanguinem allicir - . Bene 
* magnus & veldciirunus cft ft>rdis Se arteriarum fyftolcs motus, 
ad expellendum genitos a fele vitales fpiritus , omnibus corpo- 
- t is partibus communicandos, vitx-que Se a&ionum prxltanda- 
rym producendarum -que gratia diftribucndos. Addo , quod 
. non intclligo, quomodo fanguis» purum alimentum, fpunto 
fiu petat cor, qui fuo pondere deorfum cadit - *. Proindenec 
capio, quomodo verfus principium, k quo qap duxit ortum i Se 
cui nulla cum eo convenientia, vel affinitas T incft,£cFatur. non 
•enim quk pars ad totum; quia fanguis non cft cordis par* quem- 
admodum nec fangtiis totus, nec ulla pars, fuapte natura ad cor 
tendit: ut nec gutta fuper tabulam fparfa ad mallam ; nili ex ac- 
cidenti, gravitate, pondecc, dcdivitate^autcalu,cb perveniat:* 
neque de levibus di&is cauflis» vel violenter : proinde non lira 
fponro* Nec adhuc novi, quo-nam pa&o mufculorum motu 
fmguis yerfus cor fe recipiat: nec quomodo proclivior fit i cir-. 
cum betentia ad centrum vergendi# quum in centro > & maiori 
vafc, maior fit copia, maius poiwus.cgrclTus facilior; non con- 
tra. Inprimis autem , qubd unumquodque membrum , qaxli- 
bet corporis pars, fibi confulendo, fibi trahendo, agar*. Vena 
maior. Se maxima, ut pote pleqa, non trahit j quoniam langui- 
nc, quo referta cll, non eget: fedfupcr^uum a iocinoirc cxplo- 
fum fanguinem recipir*. Maiores vena* non trahunt, nifi qui- 
tenus k coniunftis minoribus, de deinceps ab aliis, fanguis fur- 
ripitucw Sic ab ore gula,kgula ventriculus cibum; kvenrricu- 
lo mcfaraica vena:, arteriae, ad hepar, lienem , cor : ab hepate, 
cava, & c£tcrx venae; k cava, dexter cordis ventriculus : k lie- 
ne, media aorta; k ramis, liniftcr: k venis omnia membra fangui- 
. Ce nem. 




v 





% 


zoz De Motu Sanguinis 

nem, ut alimcntum,prole£bant & trahunt, k corde & arteriis Ir- 
milircr totum ebrpus vitales fpiritus allicit, vitas , & fui mune- 
ris prasllandi cauwa. adeo ut omnes partes concordes , mutu6 
& viciflim, libi tamen fuigula: primum, concordjfcrconfulant, 
aliis poftea fubferviant, nulla-quc* violentia, nullo impetu, om- 
nia mutuent & mutuentur^. 

Harveii Caput XVI. 

. • 

Sanguinis circuitus ex confeqtientibus probatur.' ’ 

S Vnt infuper problemata, ex bac Veritate fuppofita,tanquam confluen- 
tia, qux ad fidem faciendam, Veluti dpojlcriore, non funt inutilia, & 
qu*, quum aliis multa ambiguitate 6- vlfcuritate inVoluta Videantur ef- 
fe , bine & 'tationem & cauffas ajfignari fibi, facile patiantur. 

*+ Ta&us 166. 

Qualia fuqt qu*tn contagione Videmus, in iiltt Venenato , & ferpen- 
tuni morfu, aut canis rabidi, iu lue Venerea, & huiufmodi ; quomodo, il-‘ 
Usa particula contalla, totum tamen habitum contingat Vitiari, (quem- 
admodum lues Vcnerea,iH<efis aliquando gcnitalibiis'primiim omnium Vel 
/capularum, Vct capitis dolore, Vel aliis fymptomatibus , fefe prodere fo- 
let,y& Vulnere, quod faUumd morfu canis rabidi, curato, febris tamen, 
aut reliqua horrenda fymp tornata, fu}erVcniant; prout experti fumus. quo- 
• niam, prim/im inparticulam imprcjfum , contagium una cum reVertentt 
fanguine ad cor fertur ; quo totum corpus pofiea inquinavi pojfe , 
hinc patet. 

T,a&us 167. 

In tertiana febri, morbifica caufsa , principio, cor petens , circa cor& 
pulmones immoratur, & anbelofos,fufi>i riofos, ignaVos facit: quia vita- 
le principium aggravatur, (srf anguis in pulmones impingitur , incraffa- 
tur ,.non tranfit, (hoc, c,x di/fettione illorum , qtii in principio acce/fionis 
mortui funt, expertus , loquor;) quandoquidem femper pulfus frequen- 
tes, parvi, Cr quandoque inordinatifunt; adauilo Veio calore, attenuatio- 
ne faiia materia ,apirtis Viis , Xr tranfitu fatfo , incalefcit uniVerfum 
corpus, pulfus maiores fiunt, & Vebcmentiores , cuna paroxjfmo febrili : 
' dum calor, fii/icet,prAtcrnatttralis, acccnfusb corde, inde in totum cor- 


• in Corde» Cap. XVI.. 203 

pus per arterias diff unditur, una cum ma terti morbi' fica ; qux to modo i 
natura exuperatur, & diffolvitur. 

Ta<ftus 168. 


Quum etiam exterius applicata medicamenta Vires intro exerceant 
fttat, ac/i intro fumpta effcnt ; (1 colocynthis &■ aloe Ventrem J ulvunt ; can- 
tharides urinas moVent ; allium, plantis pedum alligatum , cxpettorat , & 
cardialia roborat; & hui tu generis infinita;) hinc forfan conflare poffit , 
non effe irrationabile, dicere. Venas per orificia ab extra admotis abfirierc 
aliquid, & intro cunu/anguine deferre; non alio modo , quam i die in me~ 
fenterio, yx iptejlinis chylum exugunr, & ad iecur una cum f anguine 
apportanto 

Ta&us 169. . 

In mefenterio etenim fanguis , per arterias celiae as mefehtcricam fu- 
periorem Cr inferiorem ingreffus, ad intefiina progreditur: a quibus , usu 
cum chylo inVenas attrallo , per illarum Venarum frequenti /fimos carni- 
ficati bnes in portum iecoris reVertitur , & peripfum in Vtnam caVam fic % 
pertingit, ut /anguis in his Venis eodem fit imbutus fy- colore & confificn- 
tia, qua in ifliquis, contra quam plures opinantur '. 

4 - V Tadhis 170. J \ 

2^ec, duos contrarios motiu in omni capi Suri, propagi ne, chyli fuifum, 
f anguinis deorfum, inconvenienter & improbabiliter fieri , exifiiman- 
dttmesl. • 


Ta&us 17 1. 

Sed an non fumma natur* providentia hoc fit ? Si enim chylus cum . 
f anguine, crudus cum concoFfo, xquisbortionibus confunderetur , non con- •• 
coHio, tranfmutatio, & f angui ficatto, exinde proVefiret, fed magis (qufi 
invicem afiiva paffiVd fint) ex altera torum unione miftio , Grme- 

| dium quid, ut in canfufme Vini cum aqua Cr oxycrato. Iam Vcri,quan- . 
do qui dem multo cumprxterlabeftte fanguint exigua portio chyli hoc mo- 
do admijla esi, (sxquaji nulla notabili proportione ; contingit iUttd faci- 
lius, ( quod ait Arifioteles , ) quum una gutta aqux addita vini dolio, aut 
e contrdrio totum non mifium , fed Vel Vinum Vel aqua. 

Ta&us 171. 

Ita in Venis mef aratas di/fellis, non thymus , non chylus & fniguis, 
autfeparati, aut confufi repcriuntnr , fed idem,quiin siliquis Venis fn - 

•vV . . C • gui-. 


ic >4 >De Motu Sanouijis 

gkif, & colore (? con fi flentia ad fetifum apparet f In qtto tamen quia^ 
chyli quiddam inconcoclum (licet infenflbilher) inelt , natura iecur ap- 
pofuit, in cuius maandris morat trahat & pleniorem tranf mutationem 
acquirat 0 ne pnemature crudum ad cor perveniens , Vita principium 
obrueret. - ' 

Ta£busi73- 

(Hinc in embryone pane nullus ufus iecoris. undt Vena umbilicalisiecrir . 
mani fe fle integra pertranfit , & a porta iecoris ex tat foramen Vel arufto- 
mofls, nt fangrtis , regrediens ab inteflinis fetus, nm per iecur, fcd iri di- ' 
fiam umbilicalem tran/iehs, cor (mi cum maternof anguino rcVcttente a 
placenta uteri ) petat, unde etiam in prima fetus conformali ofl iecur po- 
flerius fieri contingit: & nos etiam in fetu humano obferVaVirrhis perfe- 
ffe delinea ta omnia membra, immo genitalia dislihfla ,non-dum tamen 
iecoris poftta p.ase rudimenta, ttfanc , quo-ufque membra (ut Vel cor 
ipfwi in initio) alba omnia apparent , &> praeterquam in Venis, nequi d- 
•quato ruboris continent; nihil pr teter rudem qua fi extra Venas / inguinis 
collectionem, foco iecoris Videbis , qufim , contu fumem qtiandam,Vel raptam 
Venam, exijlimares. ‘ % 

Taftus 174. 3 P % 

Sed in 0V0 duo fiunt qstafl Vafa umbilicalia; unum ab albumine , 'inte- 
grum pertranflens iecur, & ad cor re fla tendens; alterum a luteo inVerum 
portam defluens, quippe contingit, in 0V0 pullum primum tx albumine 
tantum formari & nutriri; a luteo Vero post perfeflionem & excluflo- . 

• nem. nam & intra intejlina in Ventre pulli contentum , post multos . 
dies ab exclufione , potest luteum reperiri. & rcjpondet luteum nutri- 
mento laftis ceterorum animalium. Sed hac convenientius in ObferV ti- 
tionibus circa fetus formationem expedientur, tibi huius generi spoffunt < 
‘ tffe problemata plurima : cur hoc prius fafturn , aut perfeftum flt , iSud 
turpo flentis: &, de principatu membrorum ; quartam particula: alterius 
caufsa flt: & circa cor plurima ; ut, cur pri muni (ut Arifl. de partibus- 
animal. 3^ conflflens faffnm flt,& habere Videatur in fe vitam,motum » 
<s 1 Jcnfum,ante quam quidquam reliqui corporis perfllum flt.,' 6 r flmi- 
liter de f anguine, quare ante omnia; &, qualiter principium Vit.eGr ani- 
malis habeat, moVeri atque huc iUuc impelli de fideret; cuius caufsa cor 
ftflumfuijfe videatur. £Hcic fubfidit Parifani recenfio.} eodem 

(dh ' modo. 


in Corde, Cai. XVI. iof 

modo inpulfttum Jpeculatione \ curijli videlitet letbales , aut contra. cr 
'in omnibus generibus ipfirum tau/fas Cr prafagia contemplando > quid 
ijli fignificent, quid illud , & quare, fimiliter in crifibut Cr expurgatio- 
nibus tiatnra » in nutri tione ; prafirtim di ffrilutione alimenti aquali, 
Cr omni fluxione, denique in bmni parte medicina, plyfiolegi c a,, patho- 
logica, fimi otica, therapeutica. Vbi , quot problemata determinari pof- 
fintex bac data Veritate Cr luce , quanta dubia Jolvi , quot obfcura dilu- 
cidari , quando animo mecum reputo , campum inVcnidjpatiofiffimum, 
ubi longius percurrere Cr latius expatiari adeo pojfim , ut non filum inVo- 
lumen excrefieret , prater injli tutum meumjoc Opus,fid me fiffian vi- 
ta ad finem faciendum dejiceret.. Hoc' itaque loco (fiquente videlicet 
capitulo ) filummodo , qua in adminiflranda ana tome circa fabricam 
cordis Cr arteriarum comparent, ad fuos ufns Cr cauffas Veras referre eni- 
tdryproutif quocunque me convertam , plurima , qua ex hacVeritate lu- 
cem recipiant, Cr hanc vicijfim iHuJlriorem reddant, reperiuntur. ita a - 
natomicis argumentis firmatam Cr exornatam pra cateris Velim. Est 
unum, quodlf ce t inter ObfirVationeinofiras de lienis ufu locum baberc 
deberet, tamen, leic quoque obiter annotare, non erit impertinens. A ra- 
mo jplenico, in pancreate dtdutlo i parte fuperiore , Vena oriUntur,corona- 
lisipofiica, gufirlca,Cr gafiroiepipldica , qua omnes plurimis furculis Cr. 
ramificationibsis in Ventriculum (Veluti mefaraica ih intefiina)dijfemi- 
nantur. Similiter d parte hi feriori illius fplenici, deorfum , in colon Cr 
longanoncm-ufque,dedUciturVena bamorrboidalis.perbas Venas utnnque 
fingitis regrediens , Cr ,fttccum crudiorem ficum , bine d Ventriculo a- 
queum, fenuem , non-dum perfeila cbylifieatione, iU'.nc craffum & terre- 
firiortm, tanquam 'e f/cibus , reportans, in Loc ramo Jplenico , contrario- 
rum permifiione, convenienter attemperatur ; Cr ambos bos fnecos diffi- 
cilioris coUionft , (propter contrarias tantum indijpojitiones > ) mul- 
ta copia calidioris fanguinis , d liene uberrime {propter multitudinem 
arteriarum) fi aturientis,fuperin fusa , praparatos magi) ad iecoris por- 
tus, natura permifiando adducit ; Cr defeilum utrorumque exiremorum 
tali Venarum fabrica fupplet Cr compenfit. 


io G 


De Motu Sakguimis . ^ 

Parisani contaiius 161 6. • 

I N contagione, qux ex venenato i£tu > ferpentum aut rabidi 
canis morfu; qux ex viru, ex pcftis foeda aura; qux ex vapore» 
olfadtu, refpiratione, per pylmqncs; ex deglutitione per mc- 
fentericas medias arterias , ad cor, Se 'confequenter ad.vitales 
ipiritus inqujpandos , penetrat; nullo fanguinis circuitu opus 
cft: quia apcftx, clarx,patcntcs, manifelix-que vix funt - *. Ad- 
de, qubd venena, morfus rabidi canis, ferpentum , &c. , fxpC-» 
Gcpiuscor non attingunt, velnonlxdunc, nec per horas, nec 
per dies, nec per menfes, nec per annos. Se quidem complures, 
ut de canis rabidi morfu cxpciti farnus , & celebres feriptores 
docent - *. Nihilo-minus tamen certum habetur, venenum illi- 
co. Se firriul atque cor attingit, e veftigio, inficere j facultates 
lxdere, proftemere, occeidcic. illico etiam cutem morfu in»- 
fici;i qui capillares venx ab arteriolis effufnm fanguinem (iux- 
ta Harvcium) colligunt , aut per anaftomofim mutuantur, ad 
cavam, cor, pulmones , lxvum-que cordis ventriculum , oculi 
niftu alportando, &confcquenter occddendo; quod experien- 
tia manifefte falfura oftendir* . Luis venerege vims Se lxfio 
quandoque in fola carie, in folo ulcere , aliquando inlxfionc_, 
paraftadum, (uiylc gonorrhoea,} interdum in inguinum bubo- 
ne, ndeo-que nunquam-non in fola aliqua dolente parte , fiibfi- 
ftit, ut experientia docetr. • Quodfi fanguinis circulatio fieret^, 
totus fangui<?> & quidem xqualiter, inheeretur , ita-que partes 
omnes, ex -que xqualiter, Se illico, Se oculi ni&u, lxdercntur; 
quod experientix repugnat; eo qudd fxpenumero , dolente uni 
affe<fla-vc parte, feliqux orfines, ut exquifitiorisTenfus , Se no- 
biliores, ac prxftantiores, bene valent, nec torquentur. Quodfi 
fxpc Ixpiusplueesfimul partes vexantur , quia fanguinis maifa 
lxfa fit; id non ex circulatione fit, fcd ex fpiriuium in genitali- 
bus genitorum Se affluentium infeftione , fanguini communi- 
cata , & hoc quidem femperin tempore. Qnodfi nonnunquanl, 
fanato rabidi canis morfu Se vulncre,poftea febris invadat, & f?- 
va.iymptomata fubfcquantur,-cx communicato fpiritibtis &fim- 

• gnini 


in Corde, Cap. XVI. 167 

guini veneno talia fiunt: prout in aliis fiebribus,& feris fyrapto- 
matibus, cx abscelfu quoque, Sc apoftematc , putridus vapoc, 
communicatur: per quod apoftcma fanguincm, fi eius fieret- 
circ tfitus, vafisibi loci terminantibus, evomerent arteria: ;«undc 
abfceflus & pus femper cruda forent ex perpetua languinis rcic- 
£tione; veria: aptem totum aftiimentcs fanguincm puri commi- 
ttam, ipiritus omnes, totum fanguinem, cor, pulmones, arte- 
rias, atque toium aequaliter 8 c omnino inquinarent, quod no- 
‘'bis exroneumw. Adde,qu6d, aperto absceilii, apoftematc , fe- 
bris ccflat; quum diu apertum nihilo- miniis permaneat,^: pure 
fcateat: ibidem dktem fi fanguinis circuitus , iuxta Harvcium, 
nihilo fecius, ac priris, fiat, non bene convenient, nec in uni f&» 
dc morabuntup^. ’ & ;■ 

ConUctus 167. 

In tertiante febris principio cor 6 c pulmones primum labo- 
rare, ponatur; quia primum laeduntur; cor per cnentiam & per 
fc, pulmo cx accidenti, qua-tenus vitales copiqfi fpiritus ad cor 
Isium tunc revertuntur^. Qui illis deftituuntur ergo anhclofi 
fiunt, & fuipiriofi: ac etiam fanguis ed de caufsi craflior reddi- 
turi non qu6d ex circuitu incrafictur, & in cor tunc non trans- 
eat; quoniam illae in cor nimquampCrtranfitr. Quodfi ergo 
licc permaneat; igitur non fit circu'itus;ergo totus fanguis,quem 
per priorem cordis & arteriarum motum Harveius in pulmd- 
nes pervqniiTc ait, etiatn in venis erit, inanito corde, vacuis ar- 
teriis. quae fiitafint,utncccffaribcx ociflimo circuitu opor- 
tet; igitur fame haec interim morientur , pulmones & venae uni- 
verfo fanguine repletx crepabant ; potilfimum , fi per dimi- 
dium diem (ut quandoque foletj tale acccifionis principium., 
perdurabit". . *• 

Ta&us 168. 

Nec cx* applicatione medicamentorum exteritis fa'^ pro- 
deuntes effettus nulliwn faciunt negotiivA : Ac unum quidem^, 
circuitus veftigiumptac fe ferant: quoniam id facile fit , quan- 
do arteria: cutaneae externa attrahunt, mediae verb vitalibus fpi- 
ritibus communicant'; Galeno id ipfum 1 fimpl. i^edic. facult. 


108 De Moto Sanguinis 

c. u, 8c $ de fac. nat. c. 14* attcftanto . Afulu enim, inquit, 
)ni<e arterit-quc aperiantur in cutis meatus , & inipfius fuperficiem 
internam ; ac in meatuum perforationes haud pauca pervenire Venarum 
artertarum-que ofcula exiftimandnm; nibilo-que fecius ad extremam fu- 
perjiciem: ita ut ipf e ofculis ibi terminentur: tum, quidquid piperis in 
exa Hi JJtmum rcdaHumfueritpo!!incm,]imul ambiente acre , ab arteriis 
attrahi, ab arteriis, inquit; non, venis. 

CvntaHus 169. 

Eo minus fanguis per ccliacas arterias, fuperiorem inferio- 
rem- que mefcntcricam,ingrcfTus,ad inrcftina progredituriquo- 
niam arteriae > fibi confulentcs , avenis per^natlomofim tra- 
hunt quo nutriantur , ficut Sc cor & totum corpus ; non au- 
tem portant 6c effundunt in venas ; fed bene vitales (piri tus 
deferunt, & toti corpoti communicant. 8c ccflifcquenter fab- 
ium eft, ipfum arteriofum fanguinem chylo milium (6 ratipni 
abfonam rem!} a mefaraicis venis in jecoris portam , & deinde 
in venam cavam, iuxta imaginata, alportari. 

ContaHus 170. 

Sed nec improbabiliter Sc inconvenienter , maxime nccefi- 
larium & rationi perquam confentaneum (latu es, ut mcfaraicx 
vena: omnes iocinoris feu cavx fanguine nutriantur, eum-que 
a iocinore attrahant , tum fui , tum aliorum inteftinorum gra- 
tia, inqux, ut in ventriculi externam tunicam', definiunt. Er% 

. quoniam officialis membri funt inftrumerita dudlus-que ; chy- 
lum ad hepar quoque furfum ncceflc fuit reportare, non in- 
convenienter, non improbabiliter, fed natura: ordine , hoc cft, 
fapienter, fi natura: diverfa ft$ta tempora & modos animadver- 
tas & allequaris, non fupcrficialitcr attingas * unde confufio & 
tenebra:. Etenim , quum, omnes corporis p^jxes. continuo alx- 
fumi, 8$ conleqiicnter perpetuo inftaurari contingat & nccdTe 
fit: dd^roptcrcaintc^ia ventriculi & inteftinorum tunica chy- 
lo, (urin liiy campo, hi prima parte, o (fidimus,) externa: ve- 
ro tunicae fanguine, alantur : idcirco mereraicx vena: , (dunv 
cibus in ventriculo conficitur.) & fibi& externis di&i$ tunicis 
coufulcutess fanguincrft.pro nutritionc fufficicntcr trahunt 8c 

‘ • defe- 


in Cordi, Caj>. XV.I. *o<> 

deferunt”*. Interim, hac cibi conco&ione fadki , Sc elaboraro 
chylo, eiufdem potiori parte h ventriculo libi alfumpti , fuper- 
flua verd in duodenum alia-que inteftina explosi, (anguis i ve- 
narum tunicis, a ventriculi Sc inteftinorum externis tunicis,ap- 
ponitur, & inftauratio fit : nec non chyli fubtilior, perfe&ior» 
elaboratior- que pars, ab internis ventriculi & inteftinorum», 
▼erfa in (emen, apponitur, ut inftaurentur. quo tempore ieco- 
ris cavi i mcfaraicis (ut aliis veni s) (anguine aliqua- tenus exi- 
naniti, mefaraicx venx, inftrumenta iocinoris & fplcnis , offi- 
cialium membrorum, ipfum ab aftlucntibus ventriculo & inte- 
ftinis chylo rapiunt, &ad hepar lienem-que portanr*. Quo 
abfoluto munere, Sc interea ablumpto ventriculi &c inteftino- 
rum chylo, fenfus oboritur delicientis alimenti; unde appetitus 
& fames; hinc autem cibi & potus aftiimptio.&c.; hinc ibidem 
& externarum membranarum & venarum indigentia, appeti- 
tus^ (anguinis attra&io;& (ic viciffim hcpatis.Quam obrem_. 
fanguis non furfum Sc deorfum ftmul agitur ; nulla (anguinis Sc 
chyli in mcfaraicis vafis mifcclla eft vel confufio.quidquidHar- 
veius&alii dicant: quandoquidem alternis temporibus h.rc. 
fiunt opera, nam E it modus in rtbus , funt certi denique fines, Sc 
natura: potilfimum, in fuis a&ionibus. quod fortaifc ex noftris 
fubdudtis calculis etiam innotelcet. 

Contaitus 17 1. 

Idcirco, quemadmodum non dicimus, in mcfaraicis venis 
chylum & fanguinem confundi, nec xqualiter mifceri : ita ne- 
que, minimum chyji plurimo fanguini permifeeri, admittimus, 
quafi dici potiflimum totus fanguis poftit, appareat, aut (it,pra- 
ut Harvcius fententiam fuam exemplo A riftotclico guttx aquf, 
dolio vini additx , comprobare nititur: propter ea quod (angui- 
nis circuitum infitiamur,ftatucntes,non tantum arterias cafdcm 
nihil fanguinis mcfaraicis venis prxbcrc, fed abipfismct per^ 
anaftomofim, ut i reliquis, (quando ab hepate pro fefc trahunt, 
& ad di&as ventriculi Sc inteftinorum externas tunicas defe- 
runt,) fanguinis portionem pro fui nutritione allicere Sc prole- 
ftare i non qudd chylum inde allumant, quidquid alii dicant - *, 

D d fed 


ir (S De Motu S angui hii- 

fcd duntaxat, ut hixta fuum munus, & de more, ac utubiqu£_i' 
fit , fanguinem difto modo «i venis mutuentur > Sc iisdem., 
C venis, inquam») & di£fcismembranis,illis-quc partibus, (piri-- 
tus mutuent". 

ConUttus 172. 

Qudd in mcfaraicis difletlis venis fanguis, non chylus, repe- 
datur, elto: perperam tamen, ob allatas alias-que cauflas , qudd 
(anguis ex arteriis fit, &c.> dicitur : quandoquidem fanguis in_ 
mortuis & dilfc&is mefarei venis, ideo reperitur, quia, dum_, 
animal moritur, officialia primum membra ab opere cclTant"* 
ventriculus potifsum, & hepar; tum , quia ventriculus fuapto 
natura paritm calidus cft , Sc propterea proximorum larium^ 
ope Sc adminiculis plurimum eget , quibus tunc temporis dc- 
ftituitur; tum, quia crudum cibum & potum allumit, quos ve- 
hementer repugnantes (olus fuperare nequit , Sc confequentcc-. 
perficere conco&ionc non poteft. Sic hepar ultimo attra&o 
chylo abundat : at venae mefaraicx, fibi primum confulentes, 
prout egent , Sc quam diu indigent , ab hepate trahunt, ac id 
etiam eo, quia didtx membranae ab ipfis alliciunt & rapiunt", 
quare, mortuo animato, fanguis in eo difte&o, t radius ab he- 
pate (non ab arteriis) deorfiira, Sc non chylus, reperitur. Prae- 
pollere quoque alfcritur, fanguinem arteriofum chylo mifceri, 
Sc in iocinoris maeandris immorari; non foldm , qudd is hepar 
nimis cal faceret, fcd &:,qu6d ab re pertransiret illae , cum-que 
chylo ibi loci moraretur ; an ut arteriofus fanguis ulterids ibi 
concoquatur ac elaboretur ? At cur plurimdm languinis , & fi- 
mul chyli minimum , permifeeantur, ut hic non appareat >.non 
videatur, hepate requirente rapiente-que ? Et , fi chylus ibi af- 
fluat, hepar alliciat Sc prole&ct, & vena: , inftrumenta iocino- 
ris, infervire illi, fuo fungentes munere, debeant iquamobrera 
. languinis plurimum , chyli verd minimum aiTumunt Sc defe- 
runt i Quo docente , quo imperante , iftxc dicuntur, potiffi- 
muni, fi arterix paucillimx, venx longcplurcs fint? Aft, dum_, 
chyli fit in ventriculo elaboratio»quamobrem, prius qu^m per- 
adla cll , mefarei vcnx.defcrunt arteriofum fanguinem in ioci- 

noris . 


in Corbe» Cap. XVI. ut 

noris mxandros; quum, ex mente Harvcii, fuSptc naturi , reAo 
«ramite, nil cuneando, quim celerrime , in cor fe recipere de- 
beat; & fic perpetuo? Atqui, celebrata concoAione , elaborato 
chylo, & a ventriculo explosi illius affluenti fuperflui quanti- 
tate, affusa item ab arteriis copia fanguinis, quid fiet? Cui-nam 
fonti, proprio -ne, iecinori, an alieno, cordi , mefaraicjc vcn.t 
morem gerent? Sc qui-nam rc, an chylo, vel fanguine , prxfto 
erunt? An confundent omnia? An advolabit arteriofus fanguis? 
An longi mora , fponte fui , cunAabitur chylus ? An fpiritus 
fanguinis cum crudo chylo in hepatis mxandris morabuntur, & 
vitales fpiritus peribunt? An ex vitalibus, versi vice, naturales 
i iocinore fient? An verd chylus repente petens cor refrigera- 
bit? vitae confcrvatorcm obruet ? An illae demum transeuntia, 
ob discordiam in naturi, praeter & contra naturam , ceu in Ba- 
bellici turri, omnia in omnibus, & per omnia , nullo ordino, 
£cd cunAa omnino conturbata, conhindentUL. ? 

Contattus 17}. 

Quo-nam , quaefo , paAo hxc in embryone procedent - ' » 
(multis etiam miffis^fi hic confiAus circuitus admittarur,adeo 
ut fanguis totus in cavi collcAus per novos duos duAus in cor, 
in aortam, transeat, defeendat? cur natura non unum tantum-. 
Umbilicale vas, utrumque fanguinem ad iccur , ad cavam , de- 
ferens, fabricavit, appofuit-que? aut, fi voluit dillinAos fangui- 
nis in cavam duAus (iit Harvcius ubique) confundere , quare 
duos folummodo? Cur ad iccur, vas veuofum, unam, ad iliacas 
arterias duas arterias, nifi fruftra per plura, voluir* ? Et cur in_ 
diverfa loca duxit & implantavit, nifi perperam &pra:ter ra- 
tionem? quod erroneum di Au. Enimvcro, fi ab umbilicalibus 
duabus arteriis foetus , ad iliacas arterias ex venis , per anafto- 
mofini, non ex matris (plene, arteriofus (anguis in aortam non 
delccndit; qualis ingreifus arteriofi (anguinis 8c in cxterasoin- 
nes fcetus arterias cli ; quod, velit nolit-vc, admittat oportet"^ 
quo-nam aliter, vel quorfum fefc recipiet , iter-que faciet ? Si 
vero rcAe ita; quomodo corde (mitto, quod cor, fecundum-. 
Omnium fententiam, runc non agat nec mqvcatur, nec pui- 
* Dd x monibus 


xi i De Motu Sanguinis 

inonibus recipiat quidquam) in aortam totus fanguis defeen- 
dit, circulatur? fi-quidem implicant haec,- matris totum (angui- 
nem (nobis arteriofum) per iliacas ad aortam adfccndere; 
venalem arterialem-que, fimul mifliim & confufum > circuitu 
per cavam venam transcuntcm,in aortam fimul ficfemeldefcen- 
dcrc_>* Sed ex hifcc novis Harveii opinionibus de (anguinis 
circuitu, dc-quc cordis in utero motu, magnum fuboritur irr 
titerodiffidium inter matrem & filium, vere inteftinum bellum 
inter utriulque corda: qubd altcmm , nempe matris cor , ipfos 
fpiritus (qui vobis fanguis in arterii contentus ) per arteriam., 
(yftolctranfmittat: alterum, ipfius foetus, (cuius ventriculi iuxta 
Harveium, ut infri, agunt) non foliim non attrahat recipiat- _ 
que, fed e contrario propria fyftolc (fic Harvcius.nos &diafto- 
le & fyftolc in utero deftitutum aimus) rcfiftar, (fanguis Har- 
veio ex vena, ex arterid, non fluit, nec impcllimr, fed a corde) 
adfccnfum in aortam impediar,& ita matrisopem , fanguinem, 
(piritum. Se vitam, fimul rciiciatac a fefc ableget. quibus com- 
mentis quomodo Harveius hanc inteftinam difeordiam com- 
ponat, non facile video. Amplius ; Si cor in fcctu i pulmoni- 
bus, ab auriculis, fanguinem impetu non recipit ; quomodo 
Harveio in arteriam magnam , inrotum corpus, exploditur? 
Et, fi cor non movetur; quomodo aorta movebitur, in quanr, 
vel ut in urrem,in faccum,fanguis (Harveio) immittitur? a quo- 
nam? Pugnant haec quidem.,. Carterum, aliquanto fubrilius 
ratiocincmur,qua:centcs,nunquid maternus fanguis,prius quim 
cor, id cft, parenchyma , generetur , embryonis delincatam fa- 
bricam ingrediatur. Ego profedfo, ex i me obfervatis,& ali J 
bi explicatis, potiflimum in pulli fabric£,id aflererem,& ex po- 
tiori fchola medici, Galcnica, inquam , confirmarenr. Sed, 
quia fortafie Harveius, qui, ut in le&ione obfervare eft , magis 
Peripateticus quim Galenicus,id infitiabirurreapropter id nunc 
tranteat: quando aliis non paucis de hoc ipfo egimus : ut etiam 
pdullo-antc ex cius verbis animadvertimus , Se infri , in fe- 
quenti poftremo capite, id eum fentire , comprobabimus; etfi 
alibi ambigat, alibi infitictur . An non ad cor conftituenduni 

fanguis 


in Corde, Cap. XVI. i if 

fanguis matris requiritur ? Hoc , ut rationi maxime confenta- 
neum, ita /impliciter necefTarium eft : & , quia communis fen- 
tenda id fert, nemo fana: mentis infitiabitur, quoniam clt ma- 
teria, ex qu 2 ,ceuex ferventiori fanguine , per ovalem anafta- 
mofim attra&o , &ab aortive&o, fpiriru-que vitali i mmillo 
affufioni, calidiflimum vifcus (quemadmodum optime Galenus 
ratiocinatur) progignitur.,. Atque fic arteriofus maternus fan- 
guis, per umbilicalia ad foetus frabricam adportatus, prius qukm. 
ad cordis politionem perveniat Sc effundatur, defertur fpiritus 
per anaftomofim in iliacas arterias, (vide fis, quod, ante qu^rru» 
hat cor, feminea inftrumenta, arteriae, venar, &c., fatfta funt, 8c 
vivunt, quod iam quaerebamus , Sc pro certo pofuimus.) 
ab iliacis autem ad cordis fitum » quo loci , & ad quem , per- 
venire, perduci, & affundi debet, non minimum eftfpatium. 
quare, adfcendat ab umbilicalibus 8c iliacis per aortam , opor- 
tet, non i corde traftus, quoniam id non-dum in rerum natura 
eft. Igitur i venis ille, i matris arteriarum fyftole hic cxplofus 
transmiflus-que eft. igitur nccclfario & fimpliciter ab iliacis 
per aortam ad cordis fitum adfccndit". Atefto primus ifte cm- 
bryonis fabricam ingrediens fanguis & fpiritus: (nos aliunx, 
prxceflifle, rationabiliter volumus, ad fpermatica prius mem- 
bra, 6c deferentia inftrumenta, arterias & venas, nutriendum:) 
an aortam fpiritus, cavam ingrefius eft venofus fanguis ? Maio- 
res venae, mediocres, minores, ac minimae ; arteria: item maio- 
res, minores, minima:; quaefanguinem per anaftomofim ex ve- 
nis, fui alendi gratia, tra&um, eum-que proximum, immo itu, 
fefe contentum, fucccflivc trahent; an diu expetSfcabunt, donec 
cor generetur, quod , genitum 6c perfe&um , in fictu duo per- 
magnorum vafonim, dutftum, & foramen, feu anaftomofim , a 
cava trahar, vel in aortam abeat, & per arterias in minimas ve- 
nas transvehatiO quim barda mebra forent haec cum fua natu- 
ra! An,dum mater, five uterus, in embryonis prima genira in- 
ftrumenta fanguinem influit, ipfa otiantur ,. & alimenti accef- 
fus fruftra fit* Quodfi vero vivunt illa; ergo nutriuntur; quia 
nutritio prima, animae nutritio eft. Si vivunt; ergo alimentum 

D d 3 tra- 


H4 De Motu Sanguinis 

trahunt: ergo tota (pcrmatica prima lineamenta (piri tum ab a- 
orta, icava alimentum: ergo k cavi omnes venx, non ab arte- 
riis .transmittente, circulante, corde: ergo arrecix omnes ab aor- 
ti, non Scorde, fcd ab iliacis i hx ab umbilicalibus. Quodfi 
reapfe omnia fic habent fefe, fi primus talis arteriofiis fanguis, 
qui iuxta communem, noftram-que opinionem, (piri tus, pecl. 
iliacas, & aortam , & per cor , furfum adfccndit, non costri: 
quomodo genito corde defeendit \ corde cxplofus, feu k cavi, 
per novos duos diuftus in aortam ? nunquid fimul 6 c codem_> 
rempore ab umbilicalibus in iliacas, arteriam aortam, & verfus 
cor, adfccndit defeendit-que? quomodo venx omnes, cayx fur- 
culi,icava initio trahunt omnes, poftea omnino in contra- 
rium? quomodo hxc? qui mxandri ? qux repugnantix ? quales 
metamorphofes? an alia natura? an virtutes & poteftarcs diver- 
fx? an fibrx a&ionum ac utilitatum funt diverfa inftrumcnta?an 
alii & potiores fines? refpondcant,nos-que, qui fciunt, doceant 
nclcicntcs. De iocinoris .procreatione» & ortus modo ac tem- 
pore, alibi, in proprio tra&atu, ac in pulli ex ovo generatione, 
verba fecimus, idcirco non opus eft, ut heie eadem repeta- 
mus; potiflimiim quia nihil ad fanguinis circuitum attinent^. 

Contaftus 174. 

Sed, quod in ovo fint duo quafi vafa umbilicalia ; unum , ab 
albumine intcgnimpertranfiensiecur,& ad cor rc£ta tendens; 
.falli hoc ipfo quafi arguitur^. Hoc vas non reperitur ,ncc in_ 
fcctu, nec in pullo, ne quidem adulto : nec ab hepate vas aliud 
ad cor, prxter venam cavam, tendit - '. Si vero quandoque tale- 
quid adfui fter, id, ut extera , rcperirctur certo. Quod in ovo 
pullus primum ex albumine formetur & nutriatur, Peripatetica 
funt dogmata, & falfa : quoniam prima pulli lineamenta ex fe- 
jninc fiunt: primum alimentum, poft femen, eft fanguis ; qui in 
pullo eft luteus: licuti pluribus in eodem de pulli procreatione 
tra&atu egimus: ubi, ex feminc.primum progigni, & ali poftea, 
& ex luteo ianguinc nutriri, dein parenchymata procreari , ad- 
verfus Ariftotelem & alios oftendimus. Proptcrea, quum nihil 
heic addat, prxtcr nuda quxdam problemata , his noftris con- 
tenti nos in prxfcntii, partum eorum expc&abimus. H a r - 


in Cor.db,Capv XVII. 


Harveii Caput XVII. 

Confirmatur /anguinis metus & circuitus , ex apparentibus m 
corie, etr ex iis qua ex diffiUiene anato- 
mica patent. • 

C Ornon in omnibus animalibus inVenio didindam ef/e & /(para- 
tam particulam, alia enim, qua/ dic ai piant animalia , cor non ha- 
bent: quia quadam animalia /unt /rigidiora, exigute corpulentia , mol- 
lioris textura, fimilaris cuiu/dam confli tutionis : ut erucarum genus 6r 
lumbricorum; &,qu<e ex putredine oriuntur, non /errantia fieri em , plu- 
rima: iis cor non efl, ut quibus impul/ore non opus fit , quo alimentum in 
extrema deferatur; corpus enim connatum , Gr unum , ab/que membris, 
indi flandum, habent, fic ut contraflione Gr relatione totius corporis , in- 
tro Jfumant & expellant, moVeant Gr remoneant , alimentum . Tlanta- 
nimalia diffa, ojlrea, mytili, fiongix , & zpopbytorum genera omnia, 
cor non habent, pro corde enim toto corpore utuntur , Gr qua fi totum cor, 
kuiu/modi animal elt. Inplurimis, Gr pene omnibus, infidorum gene- 
ribus, propter corpulenti <e exiguitatem , difiemere nonpqffumus re de: at- 
tamen in apibus , mu/cis, crabronibus , Gr huiu/modi , aliquando (ope 
perfiicidi ) licet pul/ans quiddam intueri; etiam in pediculis , quibus 
tranfitus alimenti per inteflina , (quum translucidum fit anima!,) qua- 
fi maculam nigram cernere hifuper clare poteris multiplicantis illius 
fiecidi ope. 

Ta£tus 17 j. . 

Sed in exanguibus Gr /rigidioribus quibu/dam , ut cochleis , conchis > 
/qui dis, cruflatis, his omnibus indi pul/ans particula , ( qua/i Veficula 
qutcdam Vel auricula fine corde rarius Vero contradionem Gr pul/um 
jfuum /aciem, Gr quem non ni fi te flate, aut calidiori tempeflate, di/cemt- 
re liceat. In his ita fi habet i fla particula, impul/u aliquo opus esi ad 
alimenti didributionem, propter partium organicarum Varietatem , aut 
denfitatcm fiib flanti. e: fid rarius fiunt pul/ationes , Gr quandoque non 
omnino, ob /rigiditatem , prout conVeniens i dis eitqu.e dubi.e /unt na- 
tur x; ita ut quandoque vivere, quandoque emori Videantur, Gr quandoque 
Vitam animalis agere , quandoque plan t<e. 

« Tadlus • 


j.i5 De Motu Sanguinis 

Ta&us 176. 

* Quod etiam infeHis didetur contingere, quum byeme lateant , (y qua - 

fi mortua occultentur, Vel piant te vitam tantummodo agant. Sed an idem 
etiam quibufdam fanguineis animalibus accidat , ut ranis, tefiudinibus, 
ferpentibus, hirundinibus; non ini uria dubitare licet. In animalibus Ve- 
ro maioribus, calidioribus, ut pote fanguineis, impu[ 'fore alimenti, & cum 
Vi fiorfan maiori, opus ett. Troinde, uti pi ficibus, ferpentibus, lacertulis , 
tefiudinibus, r anis, ty huiufimodi aliis , tum auricula , tum cordis Ven- 
triculus unus, eff concejfus. Vnde & Verijfimum illud, ( Ariflot . de par- 
tibus animal. 3 .) quod nullum fianguineum animal careat corde, quo im - 
pulfiore Validiora (y robtifliora reddantur, necfiolum ab auricula agitetur 
alimentum, fed longius & celerius protrudatur. 

Tadhis 177. 

Quin in adhuc maioribus, calidioribus, (y perfeltioribus animalibus , 
ut pote plurimo fierVentiori (y Jfirituofo J anguine abundantibus , quo pro- 
trudatur fortius , celerius, (y impetu maiori , propter corporis magnitu- 
dinem, aut habitus denfitatem, alimentum , in hisrobujlum cor magis 
(y c artio fius defideratur. 

Tadhis 178. 

Etinfiuper, quia perfeltioribus perfectiori opus alimento , (y uberiori 
calore nativo, ut alimentum concoquatur, (y ulteriorem peifeltionem 
nancifcatur; iBis animalibus , pulmones habere, (y alterum Ventriculum, 
qui per ipfos pulmones alimentum trudat , conveniebat. Sic quibufcun- 
que infunt pulmones , ibi duo Ventriculi cordis , dexter (y fini fler; (y, 
ubicunque dexter, ibi finiflsr quoque ineit, non e contrario , ubi finijler , 
ibi dexter quoque, (finiflrum Voco Ventriculum ufu, non fitu; di /linHum 
videlicet, qui fanguine in totum corpus diffundit, non in pulmones foltim.) 
hinc finijler Ventriculus per fe cor efficere videtur: (y , in medio /itus, 
fcrobiculis ditioribus ita infculptus (y maiori diligentia fabrefaffus eit, 
ut cor (inijlri Ventriculi gratia f altum Videatur , (y dexter Ventriculus, 
qua fi famuletur fitu (Iro ,(y ad conum cius pertingat; ty tenuiori triplo pa- 
riete fit, <y quafi articulationem quandam (ut Arifl.) fupra fini (Irum 
habeat; maiori capacitateVero fit, ut pote qui nonfolnm finiflro materia, 
fedcy pulmonibus alimentum, prxbeat. 


Taftus 


in CordeYCap. XVII. a 17 

Taftus 179. 

7(otandum Veri, quod in embryone ali ter fe habent i fla , Gr non tanta 
differentia flt Ventriculorum, fed , tanquam in nuce nuclei gemelli , aqua- 
li ter pane fe habeant, Gr daftri conus ad fini firi ' fiummitatem pertingat, 
ut cor in hia ( tanquam duplici apice) in cono fit : Gr hac ideo , quoniam in 
bis, (ut dixi,) dum f anguis non tranfitper pulmones , utique de dextro 
cordis finu injmiflrum tranflbit. Ambo idem officium ,f angui nem * Ve- 
nii caVa per foramen oVate Gr trnnfitum arteriofum, ut di Ilum eft, in ar- 
teriam magnam traducendi, pariter pr.t flant, Gr in uniVerfum corpus im- 
pellunt. tquali ter: unde aqualis confli tutio. Quum Vero , pulmones ufui 
effe, Gr, unitiones dittaj occludi, te mpeflivum e FI , tum h.ec differentia 
Ventriculorum incipit in robore , ut reliquis, effe: quia dexter duntaxat per 
pulmones, fmiftcr per totum corpus, impellit. Pltrd h.ec etiam in corde 
funt lacertuli ( ut ita dicam) five camofie virgula, Gr fibro fi nexus pluri- 
mi: (quos Ariftot. lib. (De rejpirat. Gr De partibus animalium 3 nerVes 
Vocat:) qui partim fiparatim diVerfo modo tenduntur ; partim in parieti- 
bus Gr medi aflino, ( altis fallis fcrobiculis,) tanquam mnfculi quidam 
parVi, fulcatim reconduntur. Qui, ad robufiiorem , Gr ad Validiorem 
impulfum f anguinis, Gr confiriftiunem cordis , quafi fuccenturiat/ ,fuper- 
additi cordi funt , ut, ad ulteriorem expulfionem Janguinis auxiliares, ■ 
( tanquam in naVi funium diligens Gr artificiofus apparatus, ) corde undi- 
quaque fe contrahente, undique adiumento forent , Grfanguinem plenius 
&• Validius e Ventriculis expellerent. Hoc autem mani fefium fit cx eo, 
quid quibufdam animalibus fint, quibufdam minime : Gr omnibus , qui- 
bus funt, Misplwes Grfortioresfnfinifiro quam dextro: Gr quibufdarh 
animalibus in finifirofunt; dextro Veri nequaquam : Gr, in hominum ge- 
nere, pltires in finifiro quam dextro Ventriculo , Grplures in Ventriculis 
quam auriculis, Gr aliquibus in auriculis quafi nulli. In torofis Gr muf- 
culofis agreflibus corporibus, Gr durioris habitus, plures: in tenellis' coipo- 
ribus, feminis, pauciores. In quibus animalibus Ventriculi cordis intus 
Uves, omnino abfique fibris, lacertulis, neque fcrobiculis fijfi. {ul avibus 
minoribus p. en e omnibus, ferpentibks, ranis, tefiudinibus, Grhuiufmodi: 
fic perdici, gallina, pif cibus, fimiliter, maximi ex parte;) in his neque 
nerVi ( (ive fibra ditta) neque ValVuU tricujpides in Ventriculis reperiun- 
tir. Quibufdam animalibus dtxterVentriculus intus l.tVis ell , finitter 
- E c Veri 


zi.S De Motu Sanguihis 

Vero fibrofios Mos nexus habet, ut in anfiere, cjgno , O* avibtu gravioribus. 
In bis eadem efl ratio, iju.t in omnibus; quum Jfongiofi , '& rari 0* moUes 
fint, pulmones, ad protrufionem /anguinis per ipfios, Vim tantam non defi- 
derare .• Trdinde dtxtro Ventriculo aut non funt iH.e fibr*, aut pauciores» 
infirmiores , non ita camofie, aut muficulos .emutantes. Siniflri Vero funt 
& robufiiores, & plures, & camofiores , & muficulofi; quia fmiflerVcn- 
triculus eo maicri robore & Vi opus habet , quo per uniVerfum corpus lon - 
giits fianguinem profequi debuerat. Et hinc etiam medium cordis poffi- 
dct,& triplo crafiiori pariete & robufiiore esi fini fierVentnculus dextro. 
Hinc omnia animalia, Or homines fimiliter.quo denfiori, duri ori, & f oli- 
diori habitu funt carnis, & quo magis camofia & lac er tofi habet extrema 
membra magis a corde dislantia.eo fibrofum magis, craffum, robufiii, 
& mu fiu tofum habent cor. Idqtie manifefium eff, Cr neceffiarium. Quo 
contra rariori textura (sf molliori fiunt habitu, & corpulenti i minore , eo 
flaccidum magis,mullitis,& intus miniis (aut omnino non) fibrofum & 
enerVatum cor gerunt. Valvularum fimiliter figmoidum ufitimconfi- 
dera; qu.e i deo fac/*, nefiemtl miffusfianguis in cordis Ventriculos regera- 
tur,& in artcriofie Ven*& aort.e (dum, fiurfium eleVat.e , & invicem 
coni unit te, triquetram lineum, qualis ab hirundinum morfiu relinquitur » 
effingunt) orificio, quo arttius obfierantur , fianguinis refluxum arceant . 
Tricujpides,in introitu a Vena caVa, 6 r arteria Venosi, ianitores fiunt, ne, 
quum maxime impellit fianguis, retrolabatur : & ea de caufisanoninfiint 
omnibus animalibus, (ut dixi:) neque , quibus in fiunt, eadem natur* fio- 
lertia fiact* apparent, fied in aliis exaftius, in aliis remiffus & negligen- 
tius, ut claudantur pro maiori Vel minori impulfionc a Ventriculorum con- 
friet i onc fiattd.' Ideo in finifiro Ventriculo , uti ad maiorem impulfionem 
diligent ior occlufio fiat, duo tantum fiunt, infiar mitr* ; ut exattiffme 
claudantur, & longe in conum per medium pertingant : (qu* res impofiu.it 
fiorfan Arifloteli, ut hunc Ventriculum duplicent fc itione pertransVerfium 
fis ita, exif limaret:) Similiter proficito, ne retro in arteriam Venofiam la- 
batur fianguis, & exinde robur fmiftri Ventriculi exohatur , irtpropeBen - 
' do per uniVerfum corpus, ideo Valvul * i fle mitrales, mole , Gf robore , & 
exalta claufiura, Mas in dextro pofitas exuperant. * 

. Taftus 180. 

Hinc etiam ncceffiario nullum cor fine Ventriculo conJJ>icitHr,quum lar 
* amor 





in Corde, C a p. XVII. ujj 

cunar & fons & promptuarium tjfe f anguinis debeat. Idem Veri in cere- 
bro non femper contingit. Avium enim genera pme omnia nullum ba- 
lent in cerebri Ventriculum, ut patet in anfire & cygno, .juorum cerebrum 
cerebro cuniculi pane magnitudine aquatur: cuniculi autem Ventriculos 
licet in cerebro habeant, anfer tamen non habet. Similiter ubicunque cor- 
duVentriculns unus, ibi una auricula appendet, flaccida, cuticularis, in- 
tus caVa, /anguine referta : ubi duo Ventriculi , du.e fimiliter auricula. 
Contrivero auricula dmitaxatincH aliquibus animalibus , ( non autem 
cordis Ventriculus ;) Vel J altem Veflca auricula analogos; Vel Vena ipfa,in 
loco dilatata, pulfsun fiflit; ut Videtur in crabronibus, & apibus, & aliis 
in f e Ilis, qua t.on filum pulfum habere, fed & rejpirationcmin illa parte 
quam caudam nominant , experimentis quibufdam me poflc demon fl rare 
arbitror, (undeipfam elongare & contrahere contingit modo frequentius , 
modo rarius, prout anhelo fi magis Videntur, & aere magis indigere. ) Sed 
de his in trailtu De refpirationc. 

. "fadhis iSx. 

Auriculas fimiliterpulfarc, aptum esltfef contrahere, {ut ante dixi,) 
& fanguinem in Ventriculos conticere, non est ah fur dum. unde, ttbicun - 
que ctt Ventriculus, auricula neceffaria etf, non filum, {quod Vulgo ere-* 
ditur,) utfitfanguiniswcrptaculum & promptuarium, (quid enim opus 
cTt pulfatione ad reti uenduml) fed fanguinis motores primi funt auricu- 
lae, pr.cfirtim dextra, primum vivens , ultimum moriens , (ut ante di- 
• Itum esi,) quare ncceflaria, ut fi i licet f inguine m in Ventriculum fui fer- 
Viens infundat; qui V^triculua continuo (feipfum contrahendo ) iam an- 
te in motu exi flentem fanguinem commodius elidit , Cs" Violentius pro- 
pellit, ut, quum ludis, pila, a reVerbera tione percuffa, fortius c-r longi ur, 
quam /impliciter proietta, impeditur. 

* Tachis iSi. 

. ]Quin etiam, contra Vulgarem opinionem, quia neque cor, neque aliud 
quidquam , feipfum diflendere fic potest ut in fe ipfum attrahere fua 
diaflole qui c pura pojfit , nifi ut/pongia vi prius comprcjja , dum redit ad 
con flitutionem fuam . 

Tattus 1S3. 

Sed omnem motum localem in animalibus primum fieri principii t 

fumpfijfe, conflat a contraHione alicuius particula : i deo d contra Itione 
.. . Ec 1 


anrtcu- 


no £>e Motu Sanguinis 

auricularum coniiciturfanguis in Ventriculos , ut ante patefeci, & inde d 

contractione Ventriculorum proiicitur & transfertur. 

Ta&us 1 84. 

Qua Veritas de motu locali, &,qtud immediatum organum mot ivum, 
in omni motu omnium animalium in quo Jpiritus motivus ( ut Arijl. di- 
cit libro De Jpiritu, & alibi ) primum incsl,fit contra Hile , & d contra- 
ho, quemadmodum vto^av d vtuu, nuto, dicatur,&,quid Arijloteles muf- 
culos cognoVerit, & non operam omnem motuum in animalibus retulerit 
ad nerVos fiVe ad contrattile, & proinde i/los lacertulos in cordenerVosap- 
pellarit, fide motivis organis animalium, & de mjifculorum fabrica , ex 
obferVationibus nojlris, aliquando derponjlrare liceret , paldm , arbitra- 
rer, foret. 

Ta£his iSj. 

Quin ut in fli tutum profequamur , auricularum ufus ad Ventriculos 
implendos fanguine, ut ante demonjlratum eiUfefe extendit, nam > -quo 
magis dtnfum, compattum cor, pariete crajjiore , eo auricula nerVoJiores 
Q 4 magis mufculoft funt ad impellendum & implendum. In quibus con- 
trarium e it, in iistanqium Vejica f anguinea , & membrana continens 
fanguinem, apparet, ut in pifeibus temiiffima adeo ampla eit Vejica , 
qua auricula loco ett, ut fuper ipfam cor innatareVideatur. at in quibus 
tufica iHa camojior paullo eit, ea perbelle pulmones cernulari & ementiri 
videtur; ut cjprinp, barbo, tinca , & aliis. In aliquibus hominibus , to- 
rojis Videlicet, durioris habitis, dextram auriculam ita robujlam , ($• • 

cum lacertulis (sr Vario fibrarum contextu interius affabre concinnatam , 
reperi,ut aliorum Ventriculis robore videretur aquipodere, & mirabar fa- 
ne, quod tanta inbominibus diverfis differentia effet. 

Tadtus 186. 

Sed notandum, quod in fcetu longe maiores funt auricula , quam pro 
proportione ; .pii a infunt ante quam cor fiat, aut fuam f unitionem poejlct, 
(ut ante demonjlratum est,) & cordis ibi quafe ojficium faciunt. ■ 

Tattus 1S7. 

Sed, qua in formatione fatus obferVaVi, antea retulf,& Arijlote- 

les in 0V0 confirmat,) maximam huic rei fidem & lucem afferunt. 

Tactus 188. 

Interea, dum fatus, quafi Vermiculus mollis , in laHc effc dicitur, 

intlt 


in Corde, Cap. XVII. ai** 

ineff filum punllum f anguineum, five Veficulapulfins, Gr quafi umbili- 
calis Vetue portio, in principio Vel baji dilatata: pojlea, quum fetus, deli- 
neatur iam , corpulentiam quandam duriorem habere incipit , ifia 1' e fica, 
camofiorGr robufliorfitta, in auriculas (mutata confli tutione^ tranfitt 
fuper quascordis corpus puRulareincipit , non-dum ullum officium publi- 
cum faciens: formato Vero fetu, quum iam diitinHa offa d carnibus funt, 
Cr perfcllum elt animal, Gr motum habere fintitur; tunicor quoque , in- 
tus pulfans, habetur, Gr (ut dixi) utroque Ventriculo fanguinem e Venu 
caVa in arteriam transfundit. Sic natura ptrfeUa Gr divina , nihil fa- 
ciens frufira, nec cuipiam animali cor addidit ubi non erat opus > neque 
prius, quam effet eius ufus, fecit ; fediifdem gradibus iri formatione cu- 
iufcunque animalis, transeundo per omnium animalium conjlitutiones , 
(ut ita dicam,) oVum, Vermem, fetum, per fe Ilione, in fingulis acquirit. 
Ji.ec alibi , in fetus formatione , multis obferVationibus confirman- 
da funt. * 

'Taftus 1S9. 

Denique non immerito Hippocrates, in lib. De corde, ipfum cormuf- 
culum nuncupavit ; quum eadem aHio, idem officium fit, videlicet fi 
ipfum contrahere, aliud moVere , nempe contentum finguinem. 

Tattus 190. 

In fuper ex fibrarum confli tutione, motivd- que ftbricd , ut in mufcu- 
lisipfis, cordis atiionem Grufum licet cernere. Omnes anatomici cum 
Caleno annotarunt, cordis corpus Variofibrarum duitu , videlicet retfo , 
transVerfi, obliquo, fabre falium effe. At in corde elixo aliter fe habere 
deprehenditur fibrarum JlruHura. Omnes enim fibrx in parietibus & 
fipto circulares funt, quales in fpbinltere: iUa Vero , qu<e in lacertulis , fe- 
cundum longitudinem obliquet funt Gr porretU. fficfit, dum omnes fi- 
br<e fimul contrattx funt, ut contingat, Gr conum ad bafitn d lacertulis 
adduHum effe, Gr parietes in orbe circumclufu, Gr cor undique cont ra- 
llum effe, Gr Ventriculos coarllari; & proinde , quumipfius aHio fit con - 
traHio, finitionem eius effe , finguinem in arterias protrudere, exi fir- 
mandum e H. 

Ta&us 191. 

2^ec miniis Arifloteli de principatu cordis affentiendum ; an a cerebro . 
motum Gr fenfum accipiat; an aiecore finguinem ; an fit principium Ve- 

Ec 5 narum,, 


txi De Motu Sanguinis 

rurum, Gr f anguinis, (rhuiufmodis quum, qui ipfum redarguere conan- 
tur, illud principale argumentum omittunt , aut non intedigunt , quod 
cor nempe primum fubfiftens fit , Gr habeat in fc fanguinem, Vitam, fen- 
fum, motum, ante quam aut cerebrum autiecur facta erant. Vel plane 
diftintta apparuerant. Vel f altem udam /unitionem edere potuerant. Et, 
fuis propriis organis ad motum fabricatis , cor , tanquam animal quod- 
dam internum, diutius vivit. ‘ Quo primum fallo, ab ipfo poflea fie- 
ri, nutriti, conferVari, perfici totum animal , tanquam huius opus & do- 
micilium, natura Voluit: adeo ut coreffet tatujuam in rcpublica princeps, 
penes quem primum Grfummtim imperium ubique gubernandi e It. A 
quo , Unquam ab origine in animali, & a fundamento, omnis poteflxs de- 
rivetur dependeat. 

Ta&us 191. 

At amplius circa arterias plurima fimiliter Veritatem hanc idufirant 
& confirmant. Cur arteria Venofia non pulfat,quum numeretur inter ar- 
teriasi aut cur in Vetu arteriosa pudus fentiturl quipulfius f anguinis arte- 
riarum impulfio eft. 

Ta&us 193. 

Curarteriie tantum in fu re tunicae cra/fuieGr roborea Venis differunt ? 
quia fuJtincnt impetum impe dentis cordis , & prorumpentis fanguinis. 
Hinc , quum natura perftHa nihil faciat frufira, Gr in omnibus fuffi- 
c iens fit: quanto arteria propinquiores cordi fiunt , tanto magis a Venis in 
confli tutione di flerunt , Gr robuflipres funt , Gr ligamentofe magis ; in 
ultimisVero diffeminationibus ipftrum, ut manu, pede, cerebro, mefen- 
terio,Jpermaticis, ita confli tutione ftmiles funt, ut oculari turticamm in - . 
/pellione alterum ab altero intemofcere di/fidle fit: Hoc autem iujlis de 
cauffis fic fe habet, nam, quo longius arteria di flant a corde , eo minore 
multo vi, ab illu cordis per multum /parium refra ilo,percedunti\r. Ad- 
de, quod cordis impulfius, quum in omnibus arteriarum truncis & ramu- 
lis fuffiriens fanguini c/fe deluerit, ad divifionesfingulas , quafi partitus , 
imminuitur. Adeo ut ultima divifiones capi dares , arteriofa videantur 
Vena, non foliim confli tutione, fedGr o/ficio , quum ficnfibilem pulfium, 
aut nudum, aut notifemper, edunt, nec nifi quum pulfdt cor Vehemen- 
. f.tts , aut arteriola in quaVis particula dilatatur , aut aperta magis fit. 
Inde jit, ut in dentibus quandoque tuberculis , quandoque in digitis, 

' fentire 


in Corde, Cap. XVII. 2 'tt 

fentire pulfum quandoque non poffimus . Vnde pueros , quibus bul/us 
femperfunt celeres & frementes, hoc uno flguo febricitare certo obfer- 
Vabs; & ft militer in tenellis & delicatulis , r* compre/ftone dicto- 
rum, quando febns tn Vigore effit , facile pulfu digitorum percipere 
potui* . 1 • 


Ta&us 194. 

Ex altera parte, quando cor languidius pufat , nonfoliim non indigi- 
mc Cgr P°' aut tem P or ‘l ) i<s, pulfum Jcntire contigit; ut in lipo- 

^hjmia.hyflertcis fympt ornati bus , a fpbyxid, de bili oribus morituris. Heic 

ne decipiantur, monendi chirurgi , quod in amputatione membrorum , & 
tumorum camoforum exciffine, Gr Vulneribus, fanguis tum Viproftliens 
jemperexit ab arteria, non autem femper cumfaltu ; quia exiles arteria 
nonpu/fant, pritfertim fi ligatur A compreffa fuerint. 

Tadhis 1 9j. 

: P r ‘ etel * a > turVena arteriofa nonfoliim arteria confli tutionem & tu- 
meam k abeat, fed cur in crafficie tunica tam multum non differat a Ve - 
w/, <;«4/w aorta, ratio eadem : maiorem i finiflro Ventriculo impulfum 
Jujunet aorta, quam illa d dextro: & tanto molliorem tunicarum confli- 
tutionem habet quam aorta efl, quanto dexter cordis Ventriculus & parie- 
te & came finiflro infirmior; & quantum pulmones in textura & molli- 
cie ab habitu corporis & camis recedunt , tantum differt Verne arteriofa 
tunica ab tUa qua aorta. E t femper hac omnia ubique proportionem fer- 
vant. Sic&m hominibus: quanto magis toroji, mufculofi , edurioris 
funt habitus, & cor robuflunf, craffum, denfum, Zrfibrofum magis, tan- 
to & auriculas & arteriae magis proportionabiliter in omnibus refbon- 
dentes crafficie, robore, habent. Hinc, quibus animalibus leVes Ventriculi 
cordis intus funt, abfque viBis, aut Valvulis, pariete tenuiore, ut pifeibus, 
aVibus, ferpentibus, & qtum plurimis generibus animalium , in iflis ar- 
teria parum aut nihil d Venis differunt in tunicarum crafficie. 

Tadlus 196. < 

Amplius; Cur pulmones tam ampla halent Vafa , Venam & arteriam, 
ut truncus arteria Venofe excedat utrofque ramos , crurales , & iu- ' 
gutaresl Et, cur adeo referti fintfanguine , ut per experientiam & auto- 
pfiam famtu, (monitu Arijlotelis , non decepti inffitUiane eorum quos. 
dtffeHts detraximus animalibus, quorum fanguis totus effluxerat ,) cauffd 

tn. 


»14 De Motu Sanguinis 

eft, quia in pulmonibus, Gr corde, promptuarium, fons, &tbefaurus f an- 
guinis, Gr officina perfcflionis, eff. 

Taftus 197. 

Curji militer arteriam Venofam, Gr finifirum Ventriculum , abundare 
videmus (in anatomica dijf cilione) tanta topia /anguinis , Gr eiufdem 
quidem , quo dexter Ventriculus Gr Vena arteriofa replentur , fimi liter 
nigricantis Gr grumefeentis l Quoniam illinc buc continenter peragrat 
pulmonis /anguis. 

Ta&us 198. 

Cur denique Vena arteriofa, dilla Vulgo, confli tutionem arteria ; arte- 
ria Venu/a Vena, babetl Quia reVera, Gr officio, Gr conflitutione.Gr om- 
nibus, i Ha, arteria, hiec, pena eff; contra quam Vulgo creditur. 

Tattus 1 99. 

Et, cur Vena arteriofa tam amplum habet orificiuml Quia plus mul- 
ti defert quam alendis pulmonibus fit ncceffitrium. 

Taftusioo. 

Hac omnia phanomena inter difiecandum obferVanda , Gr plurima 
alia,firelte perpenfa fuerint, ante di ttam Veritatem Videntur luculen-. 
ter illujlrare Gr plane confirmare , fimul- que Vulgaribus oprinionibus ad- 
Verfari: quum, quam ob cauffam. ita confli tuta fint, Gr faHa h*c omnia , 
difficile cuique admodum fit, (ni fi quo nos modo , ) explicare. 

{[Exercitationem luam anatomicam , de motu cor- 
dis & fanguinis in animalibus H ar- 
ve i u s heic finit.] 

Parisanus. 

M Ulta nobis in hoc Harveii poftrcmo capite dicenda fo- 
rent. verum, quoniam alia repetuntur , & ftqjrli everfa 
funtj alia ad rem pratentem non faciunt: proptcrca, ne adfcum_» 
agamus, neu ledori tardio fimus , qua» luntex ufu, atque ad 
rem tantummodo pertinentia, attingemus, nc-quid ad rcm_,- 
fpe&ans inta&um relinquamus, paucioribus tamni , quoad 
pollumus, agamus. 


•in Cordh,Gap. XVII. 22/ 

ContdHus 17 /. 

Primo, ih exanguibus quibusdam frigidioribus commemo- 
fatis pulfanrem particulam , vcficulam quamdam , vel auricu- 
lam fine corde, ineflc, inprimis durum cft credere ; videlicet-" 
cordis vcficulam, auriculam fine corde , partem vel membrum 
fine toto, cuius eft pars, a quo dependet, & cui, qui talis, infer- 
vir\ Verum in Harveii gratiam eft©. Secundd , qu6d ifta 
particula rarius, & nifi in teftate, aut calidiori tcmpcftate, con- 
tra£fcionenr& pulfum fuum faciat, id difeernerenon dari ; non 
vere, non in autumno , quando huiusmodi animalia bene vi- 
gent & operantur; ne quidem lpccilli ope; id,potillimiim> qua- 
tenus ea talis, arduum creditu cft. T crtid, quod-iftius particu- 
lx impulfu ad alimenti diftributioncm opus fit, ita ut rarius im- 
pellat & pulfet, ut quandoque vivere, quandoque emori, ali- 
quando vitam* animalis, nonnunquam plantx videatur agere, id 
verum clfc non polle nec Ih Harv eii doctrina, hinc patet; quia, 
fi k corde omnes operationes , exdem & a pulfu ; quum non^. 
pulfet nifi inxftivotemporc»ergo nec aliis temporibus impulfio 
liet, ut aif, undenet alimenti diftributio fequetur, &confe- 
quenter nec nutritio, & fic deinceps nec vita inerit vel perma- 
nebit. igitur non eft cor, nec aliquid cordis loco : quia, quum 
illa hieme absque pulfu & ex ipsa alimenti diftributionc vi- 
vant, & proinde nutriantur, & fybinde alimenti diftributio fiat; 
igitur absque illis veficis>auriculis, absque vicem cordis geren- 
tibus: quia cordi non repugnat, pullare, quemadmodu animali, 
vitam vivere, & alimenti diftributionc non frui. Igitur cor non 
diftribuitalimentu,(nifi qua-tenus fuo.calorc &fpiritu alimen- 
ti diftributioncm iuvar, totum calefaciendo corpus,) nec trans- 
mittit, aut corpori comjnunicat. Itaque circuitus cadit - *. 

Conuttus 17 6 . 

Quod diximus, id ex Harveii quoque exemplis , reftudinum, 

. ferpentum, hirundinum-que, colligere cft; qux cor habent , & 
fanguine prxdita funt ; de quibus nec iniuriS dubitare liccre_> 
ait, an plantx vitam tantuntmodo agant, quod nos non recipi- 
mus; certum exiftimantes, quia cor habent, id proinde pulfarc, 

• F f 6c 


t t 6 De Motu Sanguini»s 

& animalis, non planta:, vitam agere; licet cibum hyefne quae- 
dam non aflumant;propterca quod prius colld&o fuperfluo-que 
inco&o crudo pituitofo coacervato alimento tempore hyberno 
utantur fruantut-. Sed, fi de pracdi&is, ranl , ferpentibus , te- * 
ftudinibiis, hirundinibus-que, dubitare licet, plantx-ne vitam- 
vivant: quomodo de iisdem nunc, & illico, contrariam exifti- 
mat &rftatuit? an non iis* iuxta fuam Ariftotclis-que mentem-» 

’ femper prxdita extitere? Qubd autem celerius & longius ali- 
mentum i corde, ne-dum ab auricuU, protrudatur» utdiflo- 
num, ablegatum fuit"*. 

ConUitus 177. 

In 'maioribus, calidioribus, & perferioribus animalibus, 
plurimo utique ferventiori & fpirituofo fanguiue opus eft ad 
luas peragendas operationes. Robuftum cor magis & carno- 
fms defideratur quidem , non tamen ad cclcriuSfortius-quo 
protrudendum alimentum , fbene Ipiritum ;) quoniam ali- 
mentum i lingulis partibus ciiiils ferius-ve , prout opus eft» 
trahitur-* 

. Cotita&ui 178.' ■* 

Quod propterea hifcecalidioribus perfc&ioribus-que ad cor 
refrigerandum attemperandum- que ( prxtcr excellentiorem- 
vocis & fermonis asionem , & alios neccfTarios ufus) pulmo- 
nibus opus fuk?re<fte id quidem,- ut in fymmetro temperamen- 
ta fubfiftanr & ferventur, i quibus confequenter perfe&ae ope- 
rationes ; non autem, ut alimentum in cor & univerfum cor- 
pus tradatur-. 

Contuitus 179. 

Ad foetus ventriculos & adtiones quod attinet , fi arteria ve- 
nofa in fatu officium ven? prxlht ,furfum in pulmones nutrien- 
dos & augendos fanguinem, \ cava per ovale foramcn>per ana- 
ftomofim, mutuatum, deferendo: quomodo tunc temporis in_ 
fatu fanguis venofus \ cava in aortam defeendit, circuitum fa- 
ciens? fiquidem furfum fubinde ferri , lubinde deorfum » (im- 
moto corde, nec non auricula; quae Harveio primum movetur, 
& motus principium 'cft,^ fic impoflibilia redduntur-. Et, fi 

uni 


jn Corde» Cap. XVII. x.ij 

uni cum fanguine materno venofcr, attra&o i venii peranafto- 
mofim pro alimento , virales fpiritus ab umbilicalibus arteriis 
magna: arteris fubminiftrantur. fcetus aortae , Sc fpiritus ad ve- 
nam arteriolam per canalem in pulmones, pro viti ipforum,de- 
feruntur: quei fanguis uterque, miftus conrufus-quc, i cava per 
aortam defeendit, & circuitus fit? Non-nc, ut dicebamus , haec 
■pugnant? Quo-nam pa&o ventriculi cordis foetus talia prarftant? 
Quomodo in univerfum corpus fanguinem squaliter impel- 
lunt? Sinon moventur, quomodo expellunt? Et, fi motus ipfa- 
‘ rum foetus artcriarum,diaftole, & fyftolc,non ipfius foetus mnr, 
fcd materni cordis & arteriartun motus ; inquam, fanguinis, 
fpirituura, acris; quomodo ipfius foetus ventriculi xqualircL 
traducunt, expellunt, extera-que prxftanr, nifi mole rationem., 
fubducimus ? 

Contactui, 1 80. 

Si cor nullum fine ventriculo, ut qui, quod ipfe ait , fangui- 
nis fons & promptuarium*, fi item,ubi unus ventriculus, ibi una 
auricula appendet, ut heic ait,&, quod fupri oftendimus , auri* 
cula fit cordis auricula, pars, inftrumentum, appendix: proinde 
non video, qua ratione addat , aliquibus animalibus auriculam 

* duntaxat inefte, non autem, prout addit, cordis ventriculum^, 
vel fidtem veftcam auriculae analogon : quoniam dari nequir* 
pars, inftrumentum, appendix, & dependens, & alterum co- 
tum qua: funt ad aliquid, relativum,absque altero & praecipuo. 
Quddvcrb adi ungit, Vel Vena ipfa , in loco dilatata ,' ut in cauda 
crabronum , apum , & aliorum inftHorum r alius cft confidera- 
tionis . 

Contattus x 8 z . . 

Cordis auriculas pulfare, feu moveri, patet; &, quando, & 

• quomodo, fupr^ expofuim us : quemadmodum fanguinem ini 
vcptriculos (non coniiciat, fcd) remittat proprie, itidem decla- 
ravimus: adeo ut non fint vere fanguinis promptuarium & rece- 
ptaculum, fcd potius reticulum, egrelfum illius impediens , & 
umul remittens mutuatum alimentum, ob didas rationes. Un- 
de confcquitur , auriculas minime primos cile motores > dex- 

Ff i tram 


nS De Motu Sanguinis 

tram nequaquam primum vivens , nequaquam ultimum mo- 
ciens; quemadmodum fatis & plus quim luculenter oftcnfa funt 
omnia. Neque fanguis illico remillus propellitor percutitur- 

• que, veluri pila amanucunvimpctu percufta,ut reverberata for- 
tius Sc longius abeat, quod exemplum, quo id docet, heie non 

• quadratjnon folum,qu6dcfte<ftusnon fcquitur , nec illico; ve- 
rum, quia nec percutitur fanguis, fed contra , dum ab auriculi* 
in ventriculum remittitur , ab ipfo tunc dilataro excipitur 'Sc 
trahitur, ut in eius intima ingrediatur Sc penetret, ac,quoniam, 
aliqua interpofita quiete , Sc fufhcicnti accepta portione pro • 
nutritione fui, reliquum Sc fupcrfluum,quod ineft,lurfum,vcr- 
fus auriculam, propria ventriculi contraftione, fyftolc , vehen- 
do, (non percutiendo,) ab cius cavitate & vacuo exploditur;at- 
que f\c conco&ione aliquam hinc inde adepti quietem in ven- 
triculo Sc auricula, perpetuo njotu & utriulque calore elabora- 
tior fanguinis pars Ipiritus evadit, atque in aortam, ut portiun- 
cula in arteriolam venam ad pulmones, transmittituu*. 

ConUHus i8z. 

Ut certb pateat, adverfus unius Harveii fententiam , ventri- 
culos cordis prole&are (angui nem fui dilatatione, diaftole, Sc 
trahere, non ex accidenti , ut (pongiainanu exprefla qb vacui * 
fugam tantummodo repletur: quo modo non exprimitur col, 
fcdfpontaneo naturali (hon cxtrinfcco, nec vi, fed) motu,dia- 
ftole, fponte fua, inquam, poftquam fyftolc fanguinem expref- 
lit, luurit; ficut videntis corporis partes omnes fuapte naturi 
attrahunt, vclut etiam cartilago, os,&c., nc-dum cor Sc vafa 
ipfa, qux libi Sc aliis alliciunt Sc deferunt - '. Proinde fanguis 
pro cordis nutritione ex Iplenc ab aorta dilatata attradus , cor 
itidem tunc dilatatum ingreditur: hic, inquam, tum per fe at- 
trahitur ab aorta Sc corde , tum ratione vacui per anguftum., • 
valvularum foramen fenlim introit, ingrelli pars pro cotdc_j 
alendo (ut diximus) retinetur; pars in Ipiritus veria in aortam_, 
transmittitur; limul etiam pars femiclaborata, cum cautione^ » 
& conditione aliis fupra enarratis, in auriculam , non aortam* 
expellituL.. Ex quibus falfum fore inteliigas , ex auricularum 

contra- 


in Cordi, Cap-' XVII. 129 

contra&ione primam & per fc ventriculos repleri; utfupr^ fi- 
militer dilucide oftendimus: fanguinem autem omnino contr& 
i ventriculis, prarcipuis cordis partibus, primum , praecipue^» 
per fc. Se fui gratia agentibus* trahi, Se, fuperfluumattra<&um_, 
& contentum in infervientes poftmodum auriculas extrudi, ur' 
i finiftfro verius aortam expio lus, tendens ab ipsa auriculi, cu- 
cullo, reticulo, intercipiatur remorctur-que , atque aliqua-tc- 
nus calore Se motu ad fpirituum ulteriorem elaborationem., 
.praeparetur, ac demum in ventriculum remittatur; ubi perfe- 
ctus Se abfolutus tandem fpiritus fa£tus fequenti fyftole in_. 
aortam transmittituc_. quod de qualibet ventriculi lyftolo 
di<ftum puta. 

Contailus 18}. 

Sed heic animadvertendum,.nc cumHarvcio labamur, fus- 
tinendo, localem omnem motum in animalibus Se in quacun- 
que parte movente fieri intrinfece,& per fc,& qui movens, non 
qui mobilc_>* Quod bifaiiam contingit, vel toti parti , toti 
inllrumento, exempli gratia, ventriculo in corde» vel mufculo, 
lpontanei motus inllrumento, adaequate: velprxcipuc eius par- 
ti» cui primd debetur adlio; Chxc aliis in mufculi hiftoria de- 
claravimus; ) ut in cordis ventriculo, ipfi fibra:; in mulculo, 
ipfi nervo, praecipua: parti, motus au&ori. ita ut hxc pars , fi- 
vetota& adxquata, fivcprxcipua, fit eadem movens: nonalia 
feparata Se externa ; uti auricula cft , ventriculi refpetftu ; qua: 
non cft ventriculi pars ullo pallo, ne-dum praecipua , fed alia. 
Se alius conftitutionis, fubftantix , temperiei , fitus , a&ionis, 
usus- que, nec non finis ; proinde-que nihil ad ventriculi mo- 
tum facir*. 

Contacfus 1 84. . 

Hxc fi de locali motu vera lunt; non video, quo modo auri- 
cula, immediatum movens organum, in omni in ullo-vc cor- 
dis motu fitconrra&ile; quoniam non vehens , neque cor tra- 
hens, non ^ corda motum, nec tra&ile aut concraltilc , ut pote 
extra Cor iic una cum ventriculo; nec contrk movens , motum- 

vc, &.contraHilo. Quae Ariftotelcj de locali motu Sc mo- 

p f ^ vente 


De Motu Sanguinis 
vente tradit, non furit huius loci ; praeterquam de his aliis ege- 
rimus, oftenderimus-que, Ariftotelcm nec de nervis, nec do 
principio illorum, cerebro, bene fenfifTo* 

Contdftm 1 8 /. 

Auricularum ufum ex Harveio iam pluribus 8c pluries ab- 
legavimus. Quid vero in robuftiori, carnofiori, compidtiori, 
.denfiori-que corde, itidem refpondentes auriculz infunt; ira 
oportuit, ncc fccus fieri potuit, ut e converfo in aliis cordibus 
imbecillioribus , ad fua ad amuffim przftanda munia j quo» 
rum partes , & appendices ac inftrtlmenta , ad attrahen- 
dum , continendum , explodendum , remittendum-quo , 
atque ad calfaciendum , calore & motu (praeter propriam fiii- 
utilitatem, nutririonem) elaborandum fanguinem, fpirituum_, 
materiam, facientes, fecundum magis & minus variant, pro ufu 
fcilicet & ncccffitate talis cordis, & individui, &fpeciei. 

Contatttii 1 86. 

Sed heic notandum quidem cum*auftore , quod in fcetu fint 
auriculz longe maiores quim pro proportione > quoniam in- 
funt, inquit, ante quim cor fiar - . Quod falfum cft: quoniam, 
fi de utri usque (cordis & auriculz) (permatici parte loquamur, 
utriusque fimul cft; quippe feminea fimul progignuntur: fin ve- 
ro de carnei, fuperveniente poftea, fermo fit, fimiliter falfum; 
quia fimul affunduntur & procreantur, ut poftea dicendum cft; 
omnia propter multas ditias caullas & rationes. Quod vero 
addit, eas cordis iBi quafi officium facere, fimjliter falfum eft: 
tum, quod nullo modo id pofTunt; ut pote, quz aliz a cordo 
partes, & aliud a corde munus habent: tum, quod ', ut cor in_, 
utero non movetur, ita nec auriculz, dependentes ab eius mo- 
tu , ei-que famulantes. Quo modo verri in ovo fefc res ha- 
beat, mox dicerun.. 

ContaUus 187. 

Enimvero, quz in fetus formatione , ab ipfo obfervata, 
funr, & antea commemorata, & ab Arirtot^lcCutait Jin ovo 
confirmata; quum ambigua & dubia, immo obfcura, quin ini- 
mo & falfa ; tantum ab eft , ut maximam huic rei fidem .& lu- 
cem 

• • 


in Corde, Cap. XVII. ijf 

cem adfefant, ut potius 8c prorfus denfiffimas tenebras & noc- 
tem offundant, vel, fi malis, falfa confirmenc. Patiantur,quae- 
fumus, eodem fine me inphilofophix campis expedite fpatia- 
ri, 8c , in veritatis gratiam libere, qux fentiam » eloqui . Si, 
dum ( Harveir iurc ) fetus vermiculus eft , folum pun- 
<ftum fanguineum ineft: igitur fetus eft absque corde, absquo 
. cordis velli gio; quoniam fanguineum pun&um , nec cor, nec 
quidquam cordis eft. Pundlum fanguineum, inquit , /ive vefi- 
cula pullans. At pullans veficula non eft fanguineum pundlum» 
nihil-que cum fanguineo pun&o commune habet - '. Addit ; 6c 
quafi umbilicalis venae portio. Aft talis umbilicalis venae por- 
tio nil cum veficula commune habet , nec habere poteft , nec 
quod ad cflentiam, nec quod ad a&ionem, ufum , finem , poli- 
tionem-.. In principio, inquit, vel bafi dilatata. Ubi in umbi- 
licalis principio? ubi in bafi? an prope uterum, in medio ? an_ 
juxta fetus hepar, ubi vena umbilicalis terminat ? Unde 8c quei 
dilatata? Sed quorfus hxc?unde?& quomodo? Quid hoc ad cor, 
cordis- ve aut fetus veficulam auriculam? Quales hxTunt ob- 
fervationes? Amplius ; Delineato fetu, quomodo ifta veficula 
in umbilicalis venx principio bafi-que cxtrinfecus infra hepar 
in auriculas, & quidem in alii politione, tranfit? Verum quo- 
modo vefica in duas tranfit auriculas diftin£bs, & ab invicem*, 
pro fphxrica bafis cordis latitudine diftantes? An dividitur ? af- 
firmabis. fcd It quo? Si dividitur ; quomodo ambae cuculli fi- 
guram fervant , & non ex alteri parte altae latx-que ambx , ex 
altera ambx anguftx? Et, quomodp veficx vel veficarum me- 
dium, ell cordis feti lxvi ventriculi vacuum ? quomodo dextri, 
ut ipfie adeo diftent, nec ut fiemivefiqx, fcd ut cuculli ? Ecquis 
eam fic ad unguem, fic ad amuflim,divifit? Quomodo corfuper 
ipfasibi loci extra fuam (allatam) politionem pullulabit? Ve- 
rum, fi cor fuper auriculas pullulat ; ergoauriculx funt ipfius 
cordis bafis atque fundamentum: atqui auriculx funt aliud k 
corde, & aliquid adtu diftin&um, extra co f> cordi infervientes, 
cordis-que (contra) bafi adnatx appendices. .quid ergo? Prxte- 
rea, quid eft Illud pullulare? an tanquam radicibus , (X k radici- 


\}i . De Motu Sanguinis 

bus? neutiquam : quoniam i magnis vafis cor nafcicur& fiifti- 
netur, Sc auricuix i cprdis bafi. Ulterius, Quo : nam pa&o po- 
ftea inde ab extri& ex veni umbilicali cum fuis auriculis va- 
cuum pe&oris introibit, Sc in aortam & cavam filas radices fi-, 
get? nos certe » ficut primum talia non obfervavimus , ita nec • 
id poftea relatum atiolari in poftemm vel imaginari poterimus. 

Contuitui x 88. 

Amplius; Amabo, cur, formato ccetu, prius quim It carnibus 
olladillin&xfint, cor non movetur, Harveii arbitratu?quid im- 
pedimento cft? Non- ne prius partes oflca:, cartilaginea:, appa- 
ruerunt, quim quafi nervea:?quim carnes? quxpollea quim fa- 
€tx , feparatx femper ab ipfis offibus femineis-que pSrtibus 
fuere, & fanguis totu corpus peragravit, de quibus in vera (cho- 
la conftat, cas nunquam iemlnejs mifteri, ut neque fitnguincni-. 
femini, -quod aliks (quidquid alii perperam dicant) oftendimus. 
Eapropter,quum uterque fanguis magna vafa & univerfum cor- 
pus longe prius luftret, atque concurfet, quim foetus m utero 
motu locali moveri fentiatur : quamobrem Harveio cor noiu, 
etiam prius incipit moveri & pulfarc , •& fanguinem utriquo 
ventriculo non transmittit, fi iam prius transmittitur , & torum 
iam i procreationis principio inde nutritum eft? Adhxc,quum, 
aiios foetus non unam hebdomada vel menfem antealios move- 
ri, utero gerentes experiantur & referant: an itidem eorumdem 
corda?Aft unde hxc Harveius didicit ? & quomodo obfervavit? 
faltem id docuifiet , fi prxflari fibi. fidem voluir' • Prxterea; 
Curiofius quxret quispiam, cur totius corporis localem in ute- 
ro motum cor perlentiri praeftolctur, priusquam moveatur, an- 
te quim ipfum pulfer. magna qua:fitu , inquiet , fecrcta iftxc. 
Carterum , imaginationenon-dum alTequor , quo-nam pa&o 
fprxtcr multa in contrarium di&a ) lis inter matris & foetus 
contrarias cordium & arteriarum fyftoles dirimi poflit:quando- 
quidem arterialis maternus fanguis, cxanaftomofi mediis um- 
- bilicalibus arteriis iliacas foetus arterias ingreifus , in aortam., 
vehitur , & vcrfuscor tendit,* (Tyftolc,inquam, cordis materni:^ . 
contrk fyftolc verd, ex Harveii fenteutia , fimul 8c femel tofus * 

venalis 


\ 


'in Cordi, Cap. XVII. i$j 

venalis & arterialis (anguis, motu cordis foetus , (cu fyftole , in 
camdem aortam, verfus iliacas, & adverfus (anguinis & motus 
materni adfcenfum, defeendir» ac plcnilfimis buccis ruit, hanc 
folvat litem, qux in utero, hanc condonati quae bina inter cor^ 
da, inter matrem &• foetum, qui potelt. 

• Coni Atius 1S9. 

Cormufculum appellari, iuxta (ententiam Hippocratis , &; 
qua- tenus ab ipfo delinitur.; ut fit caro in orbem circumducta, 
& (quod Picolhomineius addit) motu naturali praedita : id rc- 
dte quidem, at, fecundum propriam Sc germanam denomina- 
tionem, perperam iddidhim foret, quod liquet tum ct fabrica 
&: conftifutione, quoniam cor cx aliis componentibus, notu, 
nervo & vero tendine , condat : tum cx forma & figura : tum , 
quia cor agitur duplici motu, diaftolcs & lyftolcs , naturalircc., 
& perpetuo, fine quiete i nnilculus afitein , unius tantummodo 
voluntarii motus audior, fponte lua, & lubinde ab alia faculta- 
• te, movet & quiefeir'. Utriufque motus, funt tradi o , & conr 
tractio partis, iu quam inferuntur, verfus fuum principium lcu 
bafim: verbi gratia,rcdla:partes,movent cor verius mucrone vel 
bafim; £c transverfales , alio moru, trans verfim. proinde non_ 

* proprie fanguinem movent, cui cor non,ur parti trahende muf- 
culus, infigitur, nec (ut aiunt) per fe , lcd cx accidenti. Finis 
cordis tendit ad vitam proxime,- mediate ad meliorem vitaro.,: 

ad quam.mufculi finis immediato- 

• Contactus 1 90. 

Atqucita ex omnibus caufiis videre & experiri cft , cor vere 
muiculum non efle , nec dici polfe; porifiimitm autem ideo, 
(exteris millis.ad-rem loqucnrur , prxtcr coramuncnf omnium 
anatomicorum lentendam & experientiam , _) quia , fibris , Sc 
confequeuter duobus localibus motibus prxdirum elfc,qui mo- 
tus prxitantur ab aliis divertis & diftin&is & quafi advertis fi- 
bris, fenfu fatis fitper-quc fupra comprobatum cft. Quare , fi- 
bris redtis, partim nudis, vcluti nervis, partini carne vcftitis,ab 
aliis fibris trunsverfisdiftindlis & feparatis, luxfum in /phxri- 
cum fe colligit finifter ventriculus , fanguinem in fele attra- 

G g hendot 


j.j4 De Motu Sanguinis 

hendo: (dexter altero motu trahit , altero fanguinem fimiliter 
expellit:) aliis transverfis , quae it didis redis diAin&x , undi- 
quaque ardatis, fpirirus& fuligines expellit, fanguinem autem 
in auriculas emittit - '. Itaab invicem diftindx Sc feparatx di- 
cte fibrx, & in alia, diversa. Se quafi contraria , politione litae, 
fimul contrahi , & unum edere motum nequeunt - ”. Et ideo» 
quod ad perpetuum validum-que motum fabrefadx,pro’indo 
crallx Se robqAx in elixo corde vifuntuc_. T ertium autem ob- 
liquorum villorum genus , ut pote quod attradam fanguinis» 
alimenti, portionem continere tantum opus habet , & ea frui, 
minimum cA: propterea vix in corde vifitur ,* adeo ut in aliis ne 
appareat quidem-,. 

ContaUus 191. 

Minime omnium porro de cordis principatu AriAotcli Se 
Harveio ac Tcquacibus alfentiendum puto, li fanus fum : quan- 
doquidem non video, quomodo, illis,autilli, non alTenticntes» 
prxeipuum argumentum omittant , aut (quod nimis audaden, 
ait) non. intclligant - ”. Talia me heic admiratione afficiunt" 
maximi, quando audio, video, fentio, experior, intelligo , do- 
dirtimum virum, Londinenlmm magno collegio alTentiente Sc 
fubfcribcnte, nihil credere: neque Galeno, Se prxftantiori me- 
dicorum fcholx: neque communiori dodillimorum anatomi- 
corum fententix: neque communibus experimentis : neque fux 
autopii-x: Se (iit uno lignem verbo) ne libi ipli quidem. Quam- 
obrem iAxc* inquies. Non alia de caulsa, crediderim , nili ut" 
AriAotelis caullam agat. Se fe Peripateticum profiteatur, defer- 
ta in omnibus, ut paret, vcritat<_,* Quomodo, ouxlumus, (hos 
doceant, }cor,primiim fubliAcns , habet in fe languinem, vi- 
tam, fenfum,motum,antc quirn cerebrum aut iccur fada erant, 
vel plane dillinda apparuerant, vel falte nullam fundionenu. 
edere (fic loquitur) potuerant? Si cor, ex AriAotelis, Peripate- 
ticorum omnium, ac etiam Harveii mente, ex fanguine exurgk 
Se pullulat, (ut Harveii verbis utar, ) Sc alfulionc Se fanguine 
fit". Et; Sanguis cA materia ex qua cor fit : quomodo igitur a 
corde,in ex ortis ovo,in avibus, ut,cxepli gratia,cx notis proce- 
damus? 


iu Coroi, Cap. XVII. ij/-. 

damus? In his enim fanguis ex ovi vitello concodlione ulterio- 
ri temperatur; cx quo hepar, Galeno & rationi, ex quo cali- 
diori poftea coc. Aft in notioribus, Sc iis qua: ex coenosi ma- 
teria, exempli gratii, muribus , quomodo cor generatur ? Di- 
cant fubtiliores; Si cor jxfanguinc generatur, quomodo cor an- 
te fanguinem , effc&us ante cauflam f Retorqueat- quis argu- 
mentum, quxrens, quomodo hepat-? Rcfpondetur : quemad- 
modum ex vitello iecur per ulteriorem concodtioncm ; a quo 
temperatior Sc calidior (anguis ; unde cor > ita ex putrclcentis 
corporis calidiori magis-que dispofita a folc (ovi vitelli inftar) 
materia hepar; It quo (anguis; cx quo calidiori cor. Amplius» 
Si, prius quam cor cx (anguine fiat , principio & ante omnia, 
omnia ex (emine conftituuntur, cerebrum, nervi, venx, arte- 
rix, membranx, olla, & extera fpermatica: quomodo cor pri- 
mum fubfiftcns cft? Prxterea ; Si cor ad agendum luis eget in- 
ftrumentis, Sc quidem ut princeps : quo- nam pa&o generatum 
absque iis, & fubfiftit? Adhxc; Si cor in fele miftas habet pat- 
res, habet item feminea ante fui, carnex fcilicct partis, procre- 
ationem» quomodo iftxc fubfiftenr' ? Ulterius; Si fanguis ad 
cordis generationem affunditur, ut apud omnes in confcllo cft, 
undeparcnchymata^ ergo aliquibus affunditur , partibus nimi- 
rum (emine is. igitur illx priores fub(iftunt~. Infuper; Si (an- 
guis, materia cordis , in centrum corporis defertur, Sc perve- 
nit; in futuram cordis politionem & fitum pervenit, ergo per 
medium Sc deferens inftnimcntum : ergo per venas & arterias, 
igitur illx priores; Sc confequcnter alia feminea lineamenta Sc 
ftamina. quo-nam igitur pafto fanguinis, venarum, &c., prin- 
cipium i Quin fupri, cx Harveii obfervationibus , (de quibus 
iamiam,) cum fupri multis in locis, tum proxime hoc in eo- 
dem capite, tadhr i SS & 189, de hifcc adlum fuit - *. Ubi hxc 
habentur: 2)um fatus, quafi Vermiculus mollis, (nota , quod par- 
tim germana loquitur , ut mox,) in latte ejfe dicitur , ineSi folum 
punitum fimguineum ,JtVe Rejicula pulfans , quafi umbilicalis Venit 

portio, in principio Vel bafi dilatata; poJiea,<juum fatus, delineatus iam, 
corpulentiam quandam duriorem habere incipit, ijla Veftca , carnofibrUy 

G g a ' robu- 


4j<5 De Motu Sanguinis 

robujliot facta, in auriculas [mutata conjlituticnt ) tranjit i J uperquas 
cordis corpus pullulare lncipit,non‘dum ullum officium publicum faciens. 
Haec cius verba, ad verbum-.. Vides, quod adeft foetus, vcluti 
vermiculus initio', adeft vcficula , fecundum Harveium pulfans 
fine corde, (uccelTu temporis, 8c poftea quim foetus delineatus 
vifitur, duriori-que corpulentia proditus eft, & adhuc interce- 
dente tempore, vefica, fHarvcio) carnofior & robuftior fadla, 
in auriculas tranlit, fuper quas (ut inquit) cordis corpus pullu- 
lare incipit - *. Quid clarius ? Si foetus , inftar vermiculi pri- 
mum, deinde delineatus, poftea duriori corpulentia proditus,fi 
cordis cius vefica adeft pullans ; deiu audla , & adhuc crefcen$; 
qua; poftea, quam carnea evafit, dividitur , &in auriculas tran- 
Ijtv ut tunc modii, nec prius, cordis vcftigium adfit ; quiancc 
corde, nec eius ufu, (nam hocHarvciusallcrirtadhi 1 89 , Sc op- 
time quidem,) opus erat; quod poftea pullulare incipit, nun- 
quid caprogiguctconftituet-que? Quomodo, qua:fo, exiftente 
factu cum auriculjepulfu; factu, qui delineatus, nutritus , cor- 
pulentiam conlcquutus, carnofior & robuftior fatdlus , & pro- 
inde vivens, audtus, & motu proditus; quomodo, inquam, cor 
ita, quod tamen non-dum apparet, nccexiftit , principium fim- 
guinis, vita:, venarum, arteriarum, fensus, motus , omnium-,, 
denique, audior erit? quomodo, fi haec omnia antecor delinea- 
ta, viventia, nutrita, audla, mutata, moventia, tk non-dum_. 
pullulanti cordi, procreando tamen, famulatura funt , eadem. i 
corde ipfum clfc, exiftentiam, virum, motum, &c., confequun- 
tur_’ Anprocipuum argumentum nos adhuc omittimus , aut 
non intclligimus? an vero contradi dloriym alterum , quod me- 
ridiana luce clarius eft, omittitur , aut vifu percipi nonpoteft, 
eo quod excellens lenfile fenfiim imaginationis corrumpariNos 
de talibus aliis, ante annos abhinc viginti-quinque, diligentius 
accuratius-que philofophati, eadem ante ‘duodecim annos pri- 
varim oftendimus, publicc-quc in lucem edidimus; ficut in_ 
prima noftrarum De fubtilitate Exercitationum parte, libro 6, 
excrc. i, cap. 6 , videre eft ; ubi ex oculata fide demonftravi- 
mus, (primis realibus iadtis fundamentis, fenfu-que docente,) 


is CorbejCap. XVII. 1^7 
quod prima corporis lineamenta Sc ftamina ex (emine ijcian- 
tur, ex alimcntali femine dein, fui initio, ut pote viventia tunc, 
abuitur, Sc augeantur; ut pluribus, fxpius-que probavimus. In- 
ierim, priusquam (anguine nutriantur , (anguinis-que ruboL. 
aliquis inibi appareat, dux minimae bullula: fub obtutum ca- 
dunt, neutra tamen rubore prxdita, &tunc (imul cordis mo- 
tus, nec non aortx, vifitur, led adeo rarus Sc parvus , ut dubius 
tibi videaris, an moveantur, nec-nej id-que eo magis, quoniam 
aliquid album (quod cor cft)abfque parenchymate Sc (anguine 
extare, vivere, moveri, Sc agere, exvifu tunc, Sc poftea, fateri 
cogeris: immo adhuc maiori admiratione afficieris , (i pergas 
ulterius, Sc attentius obferves, (anguine referta vafa, qux initio 
auctioris embryonis percurrunt dorfum cius, unacurn cordo 
rubcfccre, & moveri , cordis non- dum initiato parenchymate; 
quod medii fyftolc, cxplofo videlicet (anguine , exangue & al- 
bum apparet; quemadmodum Sc altera, qux aorta eft , bullula 
fupra dicta; ut ibi loci accuratius audies. Eapropter ex fenfii 
conftat, cordis prima feminea ftamina in principio ortus foetus 
moveri uni cum (Ibi coniundta aorta, fui parte, cordis,inquam, 
ba(i, cum redtis Sc transverfis villis,ad fanguinem perficiendum, 
(de his intelligequx ex ovo Sc ex putri orta, non quarin utero ,) 
ad vitam fcrvandam , Sc exteras iuvandas operationes , prxfto 
effio .Poltea, affufo villis optimo fanguine, Sc procreato paren- 
chymate, robuftiuscalidilhmum-quc vifcus omnia adauget - * 
munia, propria-que prxftat - *. Hinc (exadtius in commemo- 
rata hi toria) Harvciumhallucinatum colliges; qui putat , cor- 
dis feminea, quia moveantur, effie veheam , cam-qucdeindcin 
duas*auriculas dividi, (qux cor & aorta funt;) Sc poftea (upec_. 
.illas cor pullularo- Ex qua imaginatione plurimi errores fub- 
fcquuntur: auriculas fcil icet primum nafci;ultimum-que mori; 
ante qu^im cor moveatur, fanguinem in id immitrere,&c. Ex his 
itaque noftris, ut accuratius, itadextre obfervatis, &,qux fer- 
vanda effient, ibidem adnotatis,prout unufquifquc facile Sc cer- 
to animadvertere poteft; certo & manifefte, colligitur , Arifto- 
telis Sc fcquacium opinionem in omnibus falfam effie; vice versa 

G g 3 autem . 


De Motu Sanguinis 

autem vera Se germana qua: ex occulati fide & noftra primam 
obfervatione produntur; nimirum, cor , fecundum fpcrmaticas 
fui partes, iimul.non ante» cum reliquis femineispartibus nafri, 
Se prius quam parenchyma fiat, pullare; quemadmodii Se arte- 
riam. qui Arirtoteli,& citeris omnibus,huc-usquc ignota fue- 
re. Se confequcntcr, cconverfo,qubd primum principium om- 
nium,pundlum fit fanguincum, primum ex fanguinc,languinem 
& vala fabricans, (quum pifeium Se aliorum cordextro ventri- 
culo carcat, Se confequcntcr veni cava,^ Se audior cunttorum, 
de auriculis falfum. Se de cordis clfcotii pliraque falfa clTo» 

Contaffm 1 9 1. 

Nec arterii (ut putat Harveius) lentendam illuftrant fuam, 
fcd obtenebrant, fi motus Se quietis caulTas, & naturi lapien- 
tiam noverimus : quandoquidem confiat, quod Arteria venofa 
embryonis, in utero fcilicet, ideo non pulfat, quia motum non 
apifeitur i fui radice, aorta, i corde , ut in ovi fabrica vifitur, 
qui tunc temporis eo deftituta funr; quia non egent’, qu6d ali- 
unde alimentum Se Ipiritus confequuntur: nec i motu aorti Se 
cordis matris, moventium; quia non eft in faetu coniundla cum 
proprii cmbryonisaorti,ut ita e flet hic i matris arterii & cor- 
de mota: fed eft coniundla per ovale foramen immobili veni 
cavi. Contri vero vena arteriofa, quod ad fubfiantiam , arte- 
- ria eft: Se tunc, ex officio, quoniam aorti arterii «i matre moti 
coniundla eft, movetur i fpiridbus fecundum arterii motum, 
ad deferendos pulmonibus vitales Ipiritus, conlcrvandi viti 
gratii. Sic arteria venalis iundla eft cavi, ad deferendum iis- 
dem pro nutri tionc languineni_,. Atque fic bellilfime i naturi 
tempora neceflitatis privifa Se provila in utero funt.iibi autem 
contrarium poftea extra uterum fit, opportuni prius Se ncccfla- 
rii dudtus tunc clauduntur: ita ut vena arterialis extra uterum i 
cavi veni (anguinem portet. Se quiefeat; arteria venalis , i ca- 
va feparata , e contrario ab aorta Se corde Ipiritus pulmonibus 
deferat. Se pulfet, ac moveatur continue!). Se dcin, non fubftan- 
dd, fed officio, arteria perpetud fir*. Ex quibus dilucidum eft, 
cur diverfis temporibus divcrla munera inffrumentis iisdem i 

natu- 


in Corde, Cap. XVII. ' z/9 

naturi fapicntiffime inftituantur, i partibus prxftenruc., quia 
nempe proprio munere operantur ; nifi non bene nos fenfacas 
rationes fubducimus. Sed hxc fufiiis Sc dilucidius alibi, ut qux 
non Harveii, fed noftrx fententix favent, rradentun,. 

CoiitaHus 193. 

Patet, arterias non ideo venis crafliorcs, quod impetum fiis- 
tincant impellentis & prorumpentis {anguinis cordis,- quoniam 
nec talem incurfum, neque fanguinem recipiunt, fed Sc nec oh 
id (ut ait) cordi propinquiores; quandoquidem vena arteriola 
cordi coniun&a ob dictas optimas caudas cunici arterix gau- 
det , Sc fanguinem , & magnum incurfum, a dextro ventriculo 
absque iadtur* ( fecundum Harveium) recipit; contri arteria 
venofa, cordi proxima, qux prxdita cft venx tunica , totum_, 
fanguinem Sc omnes impetus fuiliner, fi, qux falfa nos elle du- 
cimus, Harveius vera efhcerepoflir'. Ideo arterix verd , quo 
longius k corde Sc ab aorta diftant, eo tenuiores evadunt , quo- 
niam, ut fecundum latitudinem' anguftiores fiunt, ira& fecun- 
dum tunicarum crafliciem tenuiores redduntur , cum nccclla- 
ri6, tum naturx confilio, ut, rariores fa<ftx, corporis pcllucidx 
partes fpiritus tenuiores per poros dillcmincnt Sc communi- 
cent; non ut aorta dc cius magni rami, qui fpiritus deferunt tan- 
tummodo, non effundunt ,Sc partibus communicant, Sc pro- 
inde crafli funt Sc denfi. Miniis pulfant , quia minores Sc mi- 
nimx funt, Sc proptcrca quoque, ubi terminanr, parum , aut ni- 
hil fere pulfare fcntmntur ; quoniam funt minimx, Sc paucis 
fpiriribusrefcrtx, & quali inanes; omnibus fere, qux fupii & 
in itinere cuique parti communicabantur, abfumptis ; exceptis 
paucis, qux arterix fini vel caudx, Sc, qux illi annexa, exempli 
gratia, cuti, fuppeditanr - . Addc,qu6d in fine tenuior Sc la- 
xior arteria cft, ut facilius acrem attrahar; Sc fic optima oecono- 
mus, natura, fimul Sc femcl eodem inftrumcnto» loco,&<cm- 
pore, pluribus fapientiflimc confulir*. 

ConUtiui 194. 

Quodfr interdum cor laboret , languidius-que pulfet , ut nec 
in carpo, nccin temporibus, pulfus ientiatur, ^(quemadmodum 


140 * De Motu Sanguinis 

in lipothymia & hyftericis fymptomatibus contingit ; in qui- 
bus quandoque per totum naturalem diem ambigimus, vivant - ', 
nec-nej)non eximpulfifan£uinisdcfcclufit; (quemadmodum 
nec in repentino timore, &c., contingit;) fed ex cordis Sc arte- 
riarum umul affc&u, cx im minu ta- que pul fandi actione, &:fpi- 
rituum a partibus rccc/Ui ac adfontem laborantem rcgrelfu ; ut 
ita nec arterice pulfum,ncc rcfpirationem.obfcrvarc licear,quum 
nihilo- minus vivant, ("quod in fcquemibns patebit,) &c coufe- 
quenter nutriantur, non (anguine cx circuitu, (nam talis im- 
pullus, qui Harveiopulfum efficit, non fentitur, ) fed cx fan- 
guinc h. lplenc 8c cavi attra&o , nequaquam ab arteriis re- 
cepto. 

ContaHus i 9 y. 

• Quod arterialis vena in tunicx crafficienon tam multum 
venis differat qukm aorta, id ex optima natura: oeconomia fa- 
dhim eft: quia tanti in fcctu crafficie duricic-que opusnon fuit, 
fed mediocri folum, ob fupri didtas caulfasdc utilitates; 3c quia 
in utero tantum, neque diu, arteriae munus exercere , in lucem 
editos autem vena: munere fungi oportuit - . Proinde non tam 
lonqcivcnis arterialis vena: conftitutio recedere debuit ac a- 
orta facit: quippe cui, ut fonti , pro fpiritibus perpetuo reci- 
piendis &c continendis, (hon effundendis ; nam ramorum eft, 
effundere») conllitutio maximccralla Sc dura nccclfaria fuit - ; 
non ob imaginatum fanguinisimpulfum, ne dirumpantur; (ut 
fupra dixit Harvciifs;) qualis re vera nullus a corde in arterias 
exiftir - . qui fi daretur tamen, quomodo arterialis vena , prx- 
dita vena: tunica, Harveio non dirumperetur, ut pote quarto-* 
tiim 2 t dextro ruentem ventriculo fanguinem , & omnem cius 
impulfum, cx Harveii fententia, fuftinet i Bene contra ftatuitur 
in minoribus ramis attraftus duntaxat fanguinis,qui ex venis 
per anaftomo/im ab illis cietur; ut cx /plene pro aorta ^ magnis 
cius ramis &: corde iplo. Nihil-quc cordis va/a in fui conftiru- 
tionc cum pulmonum vel cordis carne ac parietibus commu- 
ne habent; quandoquidem cx alii materii,, femine, funt orta, 
&, priora fabricata, munera alia praeftant qnkm pulmonis cor- 

dis-que 


in Corde, Cap. XVII. 241 

dis-que caro, quibus- cum nil commune habent - *. Qu* fi in^ 
magis torofis Sc durioris habitQs hominibus omnia robuftiora 
infint, ficut in debilioribus contra, nihil officit , quoniam qm- 
nia xque rclpondcnt, ut par cft. Quare, quemadmodum priori 
(e ipfum confutar, fic alterum ad rem non facir*. 

CunUtttis 196. 

Pulmones ideo ampla vafa habent, quoniam , ob magnumL, 
perpetuum motum, ob cordis viciniam Sc calorem , propter rc- 
(pirati&nem, Sc continuum acris ingrefium , Sc cgrcdiim cum_, 
fuliginibus, ob efflationem, emiffionem vocum & fermonem, 
copiofo Sc (libriliori , ob tenuem corporis fui &c fpongiolam_, 
fubftantiam, alimento egenr, copiofo-que fpiriru, 8c acre, pro- 
pter eafdem caudas. quo fa&um etiam , ut ampliori utroquo 
du&u fint praediti. Unde autopfia vera quidem , quaindisfe- 
ftis, pdft quim totus fere fanguis effluxit , pulmones copia fan- 
guinis refertos videmus, quod hinc evenit, quoniam illi fpon- 
giofi cor aeftuans proxime ambiunt , Sc cor , in perpetuo motu 
(ficut pulmones) aeftuans, moritur ultimtim ,• & confequenrcii, 
{piritus Sc fanguis eo loci confluir, Sc tandem alget, confcquen- 
tia vero, quae ex hac autopfia ducitur , quod in pulmonibus & 
corde fit fanguinis promptuarium , fons , Sc thefaurus , cft 
falfa . 

Contdtfus 197. 

Ob eafdem ditftas caudas & arteria venofa, Sc vena arterialis, 
& cordis ventriculi , fanguine referti (in diftettionc anatomi- 
ca) vifunnir: Sc quidem grumcfccnti; 7 quoniam conglaciat: Sc 
fimiliter nigricanti fcre,led non omnino; quoniam fpiritus , A: 
fubtilis purpurcus-que fanguis .priiis ex febre, a:ftu,incdia,&c., 
abfumpri funt: unde Sc fxx, Sc atrior fanguinis pars, remanet-. 
Quare falsd deinceps deducitur hinc Sc infertur, quod illinc 
fanguis continenter hac peragret pulmones. 

Contaffui 198. 

Quod arterialis vena arteriae , venalis arteria venae conftitu- 
tionem habeat, eo quod officior, Sc conftitutionc , Sc omnibus, 
illa, arteria, haec,vcna fit , ut Harveius aderit ; fallum omnino 

v\> Hh cft: 

.. » 


i4i De Motu Sanguinis 

cft.quonia nulli-tenus,nec conflit utionc, nec officio. nam vena 
actcrialis non pulfat , fcd fanguinem pulmonibus defert, con- 
trk arterialis vena pulfat, fanguinem minime defert, ob plures 
di&as caudas Sc utilitates, aliquam diu falfa offenduntur ni- 
hilo-minus hzc ipCa; in utero vidclicct,quando cor non move- 
tur: & tunc fefc res fecus habet} ita ut vena arterialis Sc pulfet, 
Sc fpiritus, non fanguinem, in pulmones deferat , Sc versi vi- 
ce, arteria venalis nec pulfet, nec fpiritus , fcd fanguinem , in_ 
pulmones apporter'. Hatc Harvcius , quo fu um imaginatum 
languinis circuitum probaret, non animadvertit: &, cor in_* 
foetu pulfare, afferens, admirabilem infitiatur providentiam Sc' 
fapientiam naturae; qux, fapientiffima, iisdem inflrumcntis,ne- 
quid fieret fruftra, in diverns temporibus diverfa munera , ne- 
quid in neceffariis deficcrct,of>portunifTimc & optime prxflat, 
quibus aliter defungi nequiviffef^. Unde fumma effulget fa- 
cientia eius, fi modo admirabilis fabri oa, munera, & tempora, 
non leviter & ofeitanter , fcdfludiofo animo , explorentur, e- 
volvantur , fubtiliter-que perpendantuc_. Etenim, in per- 
ferioris animalis fabrica: principio iadtis fundamentis ; primis 
flaminibus, vafis, Sc reliquis, ante cordis procreationem ex fe- 
mine dudlis, in pulmonum gratiam, ut eorum parenchyma na- 
tura progigneret, vitam-que primis flaminibus confervaret vi- 
talibus (piritibus, ac demum enutriret ; qualia non potuiflet , fi 
cor fuifiet intermedium; quia principio non-dum aderat , po- 
flca , in utero , fhis muneribus adhuc dcflitutum feu non- 
dum praedirum erat: ideo natura , medio tubulo hinc, medio 
foramine illinc, nempe anaflomofi , in prbmptu Sc opportu- 
ne fanguinem ex cavi per venalem arteriam, fpititum ex aor- 
ti per venam arterialem, fubminiflrando, fuppetias fert,&,non 
multiplicatis fuperfluis , quod fieret frUflra , nec in neceffariis 
deficiens, duobus tantum vafis ad plura munera obeunda, (ut 
oflcnf iim dt) appofite Sc opportune belliffime-que fuccurrit Sc 
fatisfacir'. , 

ConUtlus 199. 

V ena arteriofa amplum habet orificium,non quia plus multi 

defe- 


. ' - in Cordi, Cap. XVII. 243 

deferat qu^m alendis pulmonibus fit neceilatium, ut Harvdus 
air*.. fic arteria venalis Sc ipfa amplum habet, nrhil-quc minus 
orificium, utpote qua: eumdem fanguinem totum, fecundum-/ 
Harveium, recipiat: quod falfi(fimum_-. fed eam ob canfiam 
amplum habet orificium,quiapulfanti Sc evomenti magno cor- 
dis dextro ventriculo coniun&a eft; Sc , qua-tenus magno huic 
membro coniun&a eft, ei-tenus pulmoni, qui tenuioris fub- 
ftantix eft, motu-queperpetuo agitatur, tum Sc magnis copio- 
fis-quevafibus , praeterea libi, (venx arteriofx ipfi , ) Sc arte- 
rix venofx , copiofo fanguine , ut alimento , prsrfto ello 
debuir'.' 

Cont atlm 200. 

Quibus concluditur tandem, Sc evincitur, hxc omnia in_. 
Harveii phantafii mera phxnomcna eft&foli-que imaginationi 
apparere, non re vera ita cfle ; neque confequcntcr inter dillc- 
candum, quia non exiftant, obfervanda fore ; eadem-que dein- 
ceps fententiam eius non illuftrarc, non confirmare, lcd maxi- 
mopere refellere Sc deftrnerc_- Qux omnia , fingula-quc_,» 
pace illius &fcquacium omnium, in veritatis gratiam , lub la- 
pientiftimx naturx atque celebriorum virorum patrocinio, di - 
£ta funto. 

- Pari sani Caput poftrcmunu. 

Villorum fari fani» quibus HarVeij errores reprobati funt , confrmatio. 
E orum » qua fariftnusfenfu, experimentis, autopjii , & Hemonit ra- 
tionibus approbaVit, omnium comprobatio. 

I V\m ditrper dumeta, vepres , fyrtes'» ac fcopulos , duxit nos 
Harveius; diu-que in cius vivariis Sc pilcinis f inter teftudi- 
nes,' anguillas, cochleas, ranas, bufones , & ferpentes, vagati 
fumus: minime omnium tamen in cius fententiam duci vel irc 
ullibi potuimus: quin omnia evertimus, cius-que perverfa vc- 
ftigia euntia deteximus; ut verbo dicam, omnia cum pulvilcu- 
lo ( quod dici folet) everrentes quam lougifiime ablegavi- 
mus- qux, Harveii & Londinenfis acadcmix pace , in cclc- 

H h 2 brium 


»44 D e M o t u Sanguinis 

brium antiquorutrfrecentiorum-que omnium, ab Harveio im- 
merito notatorum, defcnfionem , potiffimum autem in veri- 
tatis gratiam, qui nobis antiquius eft nihil , di£la funto : Sc, 
fi ita (cfc habeant, iure merito-que da&iflimi acadcmici , cele- 
bres-quc Angli do&ores, cum Harveio, hic noftra aequi boni- 
que confulenr\ Heic ad proprium omnium exemplar, nor- 
mam, 2c finem, hominem dico , citeris imperfe&is & obfcu- 
ris, ad rem aut parum, aut nihil facientibus, miffis, redeamus;, 
ut, qui iam reprobata & ablegata funt,ratione,fcnfu, autopfia, 
experimentis, in veritatis gratiam, Sc communis celebrioris 
fcholi honorem, fortius obftringantur > noftra contrk, iam_. 
* abunde firmata , ratiora fiant > pridi&i opinionis omnia de- 
ftruendo, & inter fefc pugnantia ulteriiis oilcndendo ; obie&is 
hi fce difficilibus dodlillimo Harveio diflblvendis nodis. 

2^oJus i- 

Exordium (umemus & fabrici exordio , quando cor non- 
dum fabricatum eft; (quodi nobis oftcnfum, ab Harveio con- 
ccfiiim^) quo tempore embryonis vafa, (lamina prima, alimen- 
tum attrahunt, fugunt, retinent, concoquunt, maternis vafis 
fubminiftratum; ut eo in femen verfo alantur, corde, inquam, 
non-dum fabricato, neque alio exiftente ex cordis parenchy- 
mate quim maternarum arteriarum moturita ut prima embryo- 
nis (lamina, Sc veni, & arterii, (ibi tantummodo fanguinem_, 
trahant , poftea aliis ; licet attra&i pars fuperfiua a coniundis 
fibi partibus, i membranis, nervis, &c. , (ubripiatur; trahen- 
do ita femper, donec cor & citeri affufiones generentur, ipfe- 
que in utero foetus perficiatur, ad egreflum in lucem-usquo- 
Exclufus poftmqdum foetus, materno deftitutus utroque fan- 
guinc, arteriali Sc venali; nunquam mixto, recepto , & conco- 
cto lade , ac fanguinein iecur eva (b; eodem modo,ut (ex eo- 
dem fonte, omnes veni fanguinem, alimentum fibi&con- 
i undis partibus , ut prius, afiumunt, trahunt -que, variatis 
& mutatis officiis , arterii fciLicct venofie ', Sc veni ar- 
tcrioLv. 


in Corde, Cap. XVII. i^s 

T^oAtis i. 

Si ifte cft pulcherrimus in utero uutritionis modus, optima 
natura: oeconomia i ordo-quc perquam neceflarius : quamob- 
rem extra uterum fecus fient Sc pervertentur omnia ? Er, quo- 
modo, quam ob caudam, vafa , fonti (cava*) portae-que proxi- 
ma, mefaraie? item ad crura tendentes , fi alimentum libi Sc 
aliis trahere alluero, fi confulunt fibi Sc alii (anguine qui in io- 
cinorc cx latfcc &: chylo genitus, ob famem, qua laborant, otia- 
buntur; quandoque, ut in animi deliquiis,quando Harveio cir- 
cuitus non fit, iterum expedkabunt fanguinem i iocincre geni- 
tum in fuperiorem cava: partem permeare» ut inde in pulmo- 
nes, fecundum Harvcium, cordi prxparantcs , ab ipfis in arte- 
riam venalem, ab hac in cordis finiftrum ventriculum , ab hoc 
in aortam, inde in minores & minimas arterias, Sc ab his deni- 
que in partes corporis effundatur; effufiis i minimis venis , ex- 
empli gratia, in pedibus, excipiatur; ac demum cx hifcc a ma- 
ioribus venis, Sc fibi coniun&is partibus, fortallc fame cnc&is, 
fui nutriendi cau(sa,invcrfo Sc pecverfo ordine, per tyrannicam 
oeconomiam, furfum ad cor deferatur* quum quxlubet pars,& 
unumquodque membrum, fibi agat, fibi-que confulat , intrin- 
feco proprio-que fine, non aliis primum , fed fecundario , ita 
ut hoc ipfum ab officialibus prxftctur ex naturae ordine , fine 
tamen illis non cognito. Ut mittam , quod qiiadubct corporis 
pars aequaliter eodem nutriretur fanguino- quod rationi haud 
confimtaneum_>. 

2^odus 3 . 

Haec prima obligncmus & firmemus. Tn utero pulmones 
(iuxta communem omnium confenfum ; cui Harveius non_. 
ftat) non agunt : (eo qudd motu b matris arteriis fuccurricnr, eo 
qu6d non poliunt, non permites per os refpiratione , quod nec 
cordis urget neccflitasQ nec prxparant cordis fecundo ventri-, 
culo ; quandoquidem nec fibi dextro cordis ventriculo im- 
moto tunc temporis prarparatur transmittitur- que fanguis ; fed 
iis per dudhdum-& foramen fcu anaflornofim a cava pw venam 
arterialem alimentum, ab aorta per arteriam venalem (piritus 

Hh i Sc • 


z +6 De Motu Sanguinis 

6 c vita, communicatur; atque ita ianguinis & foiritus acceflio, 
tradio, ad neccilitatem peripicitui^,. Quodiiab umbilicali- 
bus arteriis continu6 fit languinis,fpiritus,& acris retractio, in 
diaftok: quomodo arterioius fanguis in foetus venas effundi- 
tur, ut circulatio fiat-? An noji pugnant haec invicem i Tum, fi 
per vafa umbilicalia perpetuus fit materni fanguinis,ipirituum, 
acris, fuliginum-que ad foetum acceiliis Sc receflus : quomodo 
alia Sc contraria in fertu fiet corumdem aipoirarorum circula- 
tio? An convenient hic i Itera fi umbilicalium diaftolc vehe- 
menter retrahit: quomodo eorum fanguis in minimas foetus ar- 
teriolas, & inde in partes, effundetur adcircuitum_,. ? Quid fi 
in uteri cotyledones & placentam Harvcium cum hifcc cir- 
cuitibus ducamus i num labyrintho falvus evadet- i Enim- 
vero, quum fupi<k, in cap. 16, contadu 17 $, alia in utero, raa- 
nifcllius dilucidiiis-que cum hac repugnantia, & ulterius re- 
clamantia dcftrupntia-que , habuerimus , hic iam milia fa- 
ciamus. 

2^oJus 4. 

Illud tamen haud pritercundum, quod, fi cxhuiusmodicir- 
cuitibus millio fieret & confufio ianguinis arcerialis & vena- 
lis ; tunc eodem impuro puro-que (anguine iqualiter foetus 
eius- que mater, iqualiter nobiles priftantiores-quc partes vel 
membra, iuxri 6 c ignobiles, nutrirentur, quod, ut erroneum; 
celebri virorum audoritati & fenfui repugnat: potifiimum , eo 
quod prignantes, inter citcra, fcmpcr foedo colore, nifi afflu- 
chtiori optimo fauguinc abundent, fint imbuti. 

2Vgcks 

Ex hac mi itione? confufione, ianguinum-que circuitibus, 
cordis, arterii, veni,iocinoris, fplenis,pulmonum,ac frigida- 
rum etiam partium (anguis dubio~procul ubique ac iemper 1- 
que fpirituofus, calidus, ac fubtilis erir*.qui rationi haud con- 
lentanca, fenfui vero minime reipondentia. 

tydus 6. 

Et, peius quam c loculis ac utero foeruum recedamus; £ ab 
arteriis, perpetuo fanguis effunditur, & iliico ubique \ vehis ex- • 

• - cipirur. 


in Corde, C A p. XVII. 147 

cipitur, & £ veftigio fit circuitus ad cavam Sc cor ; quomodo 
tam diu,pcr plures dies, hebdomadas, & menlcm , fanguis cru- 
dus, impurus, craflus, male-que olens, congeritur,& tandem- 
per multos dies talis erumpens ita effluit ? liquidem pugnant- 
naec: illico adfcenderc>&, per plures dics,hebdomodas,menfcm 
congeri,inibi-quc moveri, ac demum defeendere » Sc per mul- 
tos dies egredi, ut Sc: ex corde mox dcfccndere; Sc, craflum ci- 
re, male- que olere. Sc tamen Harvcio mcnftruis fluxionibus 
opus non erit, nec fic dari poterunt.de quibus mulierculae quo- 
que iudicium ferant fuum—. 

2 ^odui 7. 

' Similiter hxmorrhoidalcs venae , cum intcmx,tum externae, 

porri, i (plene, «k cavi, fanguinem deorfum trahunt, Sc cum^ 
'tempore congerunt, deflatis temporibus effundunt crafliim , a- 
•trura, ut totius maflx faex & amurca flatuatuiL,. Quomodo igi- 
tur confeftim adfccndit arterialis purus Sc purpureus? 

I^odus 8. 

Pari paflii vafa, qtixparaflatae, cirfoidcs , arterix feminales, 
Sc venx dicuntur, i cavi, ab aorti , ab emulgentibus , fangui- 
nem rapiunt, diu retinent: qui poftea fenflm ad refles deorfum— 
tradtus, ad deferentia vafa, ad paraftatas randem, ad elaboratum 
femen (clemcntalc tamen) continendum Sc lervandum, rrans- 
mittituc— A nnonhxc absque confpicillisautopfia luce meri- 
diani clarior? Et fic i parte ad totum arguitur-. 

* i^odui 9. * 

Si fanguis totus i corde, ab arteriis arteriofus , cur qua- 
druplici vafe opus fuit - '? 

tfodus 10. 

Amplius; Varices, ex communi confcnfu , fenfu Sc rationo 
attcftantibus, fiunt primum ex valvularum dilatatione ', mox i 
venx c rallo (anguine; qui ne quidem Harvcio adfcendit ; nam—, 
'adfcendens non ingreditur valvulas; tantum abeft ut dilatet; im- 
mo propterea claudir*. Quodfi dcfccndat , eas ingrediens cum 
pondere, copia, Sc craflicic dilatantei quid hoc? 


X 


14$ De Motu Sanguinis 

2 ^odus 1 1 . 

Atqui.fi (anguis varico fusae er femper vifitur, minime fur- 
fum adfccndcns , nec motus ; quo padto in varicem, latum_. 
vas in crure, a pede effundetur ita, ut iam varix fceculento., 
^cralfo, Sc atro referta femper, ab arteriis floridum , fubd- 
lem, 3c purpureum, furfum ad cavam, ad cor, deferat? Ecquis 
ufpiam in maxima varice fanguinem moveri, Sc furfum adfcen- 
dere perfcnlit unquam? an autopfia? 

. b(odHS 1 1. 

Amplius; Quum arteriae , ad mteftina pertingentes , in eo- 
rumdem tunicas arteriofum fanguinem effundant : fiibidcm_, 
mcfaraicx venx tunc chylo refertae funt, plenx-ve aut femiple- 
nxcxtant; quid de illo arteriofo fanguine fiet i Et , fi chylo 
exhauriuntur me lerc» venx» dum fanguinem trahunt chylo 
mifcebitur , tarde feretur , in porta Sc iocinorc morabitur— 
Poftilla , fic-ne miftus in cor deferetur? fic-ne curfim& ad- 
volanter in cerebrum transmittetur i Sc fic deinceps? 

ffodtis i j . 

Ulterius; Sipcrmifti fubtilis calidifTimi (anguinis recurfus 
& circuitus perinde ubique ii corde fiunt , ut unius horx (pa- 
tio non tantum centeni , fed milleni , ( Harvcii arbitratu,) 
& plurcs, abfolvantuc-; quo-nara , quxfo , pa&o per (an- 
guinis diuturnam congeftioncm tumores mixti fiunt - i quo- 
modo obftruclioncs diuturnx , fi arteriofus fanguis om- 
nes d*ftus Sc vias oculi nicftu percurrit pcrluftrat-que fem- 
pcn_ ! 

T^odus 14. 

Et ; Si fenfus ipfe docet , prxter illa qux Galenus De par- 
tibus prxeipit, dubia ad calculum cfle revocanda , fenlata ve- 
ro fub fenfu fubfiftere : qui delcendit, eifufus k capite , fanguis 
crafTus niger-que vifitur : qui k pcftore, fubtilis Sc purpureus 
fcmper_ : Sc tamen, Havveio , per circulationem k corde, to-« 
tus miftus, confufus,& uniformis efficitur— 

T^odus-ij. 

Hoc quotidie per camdem autopfiam confirmatur, quumJ, 

. . .• eadem 


jn Cordi, Cap. XVII. 149 

eidem dic, eidem ex parce ac vena, requirente nece/fitato» 
{anguis pluries confult ’5 extrahitur. Ut, exempli gratii,raiti 
tatur hoc mane fanguis; initio crallirs uterque erit; paullo- poli 
rubicundior, tenuior. Meridie vas idem referetur; egrediens 
fanguis pulcher erit. Vefperi itidem effufus, pulchrior. Ut quid 
igitur principio craHiis Sc niger, Sc deinceps fcmjjcr melior , li 
arterioii {anguinis, xqualiter purillimi , lubtililhmi , maxime- 
que purpurei, circuitus fit,& d contrario nunquam? qua; te non 
fallunt uspiam.,. 

2^oJui 16. 

Aft, versa vice, quomodo; rtante cordis circuitu in perpetuo 
motu Sc confulionc; ut totus fons, vena cava , Sc dexter cordis 
ventriculus, in pulmonum Venas Sc arterias exeat; in alio dcin_, 
cordis fonte, finu liniftro Sc aorta , totus uniatur fanguis » polt- 
modum ex arteriis in innumeras parvas Sc capillares venas di- 
vidatur, & in carnes ceuinchaos, praeter cftufum per anallo- 
mofim communicatum, diftribuatur: quomodo, inquam; h vi- 
cillim craifa tenuibus, impura puris,cruda concodtis mirta, Sc 
perpetub confufa, modb in pede , mox in capite , altematim_, 
ac oculi nidlu quim longiilime fubterfugi entia, a medico prae- 
parabuntur alia diverfa-que ; htee ipfa per epicrahm evacua- 
buntur.? 

j\oJhs 17 . 

Et; Si fanguis totius, conrufus Sc miftus in corde , idem ubi- 
que eft, cur unius unciae ex arteria effulto magis cfHcit.quam fe- 
milibrx ex vena cdudlio? 

2^odus rS. 

Atexgenerolb mero, malvatico- ve vino, aliquis incalclcat; 
unde ebrii frequetis magnus- que pullus? an ex audio, cx aftluen- 
tlori fanguinc, plenus magnus-que oritur circuitus? unde ple- 
nus, eft frequentior? unde huic magnus pulfus? At vinum nec 
venas nec hepar illico ingrclUim ell; eo minus, p6ft quim e ve- 
nis cgrclTum, & , magnum pariens circuitum, laevum cordis 
ventriculum Sc aorram, ceu in faecum Sc utrem, ingrclfum,ceu 
permutatis equis , mox totum corpus percurrit". 

I i ty.ius 


ijo De Motu Sanguinis- 

T^odm 19. , 

* Similiter , fi pauci fanguinis homo inebrietur, magnos & 

' frequentiores pulfus obfervabis, & tamen cum fanguinis ino- 
pia. non ergo ex fanguinis circuitu, nec i fanguinis copia, a 
corde per fyftolen in arterias immitti, fed bene Se proxime ob 
(pii ituum au£korum&i Corde cxcalfa&orum pattiones Se affe- 
ctus, id ufu venire folct-. 

2 \oJh r 10. 

Itidem ex via maiores Se frequentiores oriuntur pulfus. an 
ex maiori fanguinis copia, in arterias i corde mitti ? ergo fan- 
guis tunc affluentior, velocius, ocius, plenius-quein venis cir- 
culatur- ? an igitur iracundia fanguinem auget? cur ex arbitrio 
copiottor fanguinis copia in arterias , ceu in utrem & fae- 
cum , tunc immitta? ut quid fic alternis horis centies , mil- 
lics , imrno fingulis momentis, currit, advolat * alternis quic- 
(cit ? an , ut hominum imaginatio , arbitratu fuo ? nec aliam., 
ob cauflam-? 

tydui n. 

Quid in magno & diuturno timore , pulfu immoto ? aa- 
cx nontransmitto fanguine ? an venae , fanguine non fubmini- 
ftrato, (ante attumpto iamad cavam delato, ) co-que illx Se li- 
bi fimul coniunftx partes tunc deftituta: , fame certiflimd 
morientur- ? quod nec hyftcricis contingit , quia corpus 
nutritur absque ullo circuitu , ttcut pluribus ottendimus , Se 
communis fert fententia, (praeter Londinenttum, ) & expe- 
rimenturix— 

Zfcdus 11 . 

Atqui, quamobrem faepe frpius, ac utplurimum,ne dicam, 
femper, (iib cute, ex copia fanguinis,fic extra vafa cffutt,enchy-* 
moles non fiunt? Se, quando ex cafu contuttonis fiunt, cur vafa, 
ad effufum ab arteriis fanguinem in vacuis ita excipiendum 
parata Se prompta, illico ipfum non hauriunt deferunt-quo ? 

I^odus 1 $ . 

fit unde in magni enchymofi quandoque gangraena & fidc- 
ratio > ii venae fanguinem colligere , arteris uni cum ipirki- 

bus 




i.n Cordi, Cap. XVII. z;r 

bus ad vitam facientibus effundere (olent ? inprimis , fi pars 
etiam crafla & mulculofa fuerit , cur inibi vafa viventia notu 
agunt? cur ibidem attcriarum fanguis& fpiritus non agunt-» 
&vitre non conducunt- ? An quiefcunt-? Anvcrd per alia m_. 
viamrcverfi funtin regionem fliam i fed quomodo i quorfus? 
Certe non progredientes: eo quod excipientia vafa inceifa, me- 
diapars mortua, ergo retrogradientes. Quomodo autem tunc, 
fi alius fanguis , alii fpiritus affluenter prarfto funt , 8 c plenis 
buccis fublequuncur a pulmonibus, ab auriculi, ab arteria-, fcu 
quoquomodo placeat Hatveio? 

l^adus 24. • - 

Et, quo-nam padbo' una venarum tenuis-que tunica ad fui- 
guinem 6 c Ijpiritum vitalem portandum deferendum-que con- 
ducit .& futheit- ? cur non duplici eft » perinde ac arteria, 
praedita? ! . 1 • 

2 ^odus zj. 

Aftcur ram magnum vas, azygos vena, fine pari difta , fan- 
guinem vobis colligere dicimr, absque magni arterii ad cam- 
dem partem fanguinem vitalem afportante effundente-quo* 
Si vas illud ad colligendum fervit ; cur fimilis magnitudinis 
magno alteri, aut multis minoribus, nempe arteriis , magno illi 
fupplentibus, talcnil tributum fupplctum-ve eft: Non igitur ab 
arteria i corde, fed i cavi, fibi azygos , & coniundis, confulit. 

, | ' 2 >(odtu 16. 

Quid; quod venar feminalcs, cirfoidcs arteria:, quia ramos 
coninndos non habent, a cavi & emulgenti, fibi teftibus-quo * 
confulunt-? 


, T\ofins 17. 

i ,Er, curditjiar feminalcs venarde arteriti magnis vafis,aortd, 
cavi , emulgentibus , fanguinem non ad cor alporrant, ad ca-^ 
vam non reportant , fed ab ipfis abducunt & traducimt, ac fibi 
primum', mox teftibus , fanguinem, & femiclaboratum i lc_, 
femen , deferunt , ficut crctcra totius ^fa fanguinem fibi &r 
remotioribus ? 

tydttf 


-y) 


ii:- 


li 1 


ijx. / De Motu Sanguini» 

J^oJiu 28 . 

Pulmones cordis (impliciter necedarii non funt, fecus omni 
cordi addici edent; fed habentibus tantam opus Gmt, calidiori- 
bus videlicet, & perferioribus, refpiratione egentibus, non ouk 
corde praeditis, fed qua- tenus calidiori corde; ut, qua tale, (ci- 
licct calidius, cor munus proprium prardare queat; quodcdjvi- 
tales pra:dantes (piritus procreare, ad vitae productionem , au- 
ctionem , atque ad prxdantiores fentientis animae aCtiones & 
fenfus, diviniores-que operationes facere; qui omnia , quk ca- 
lidius, media per acrem necedaria refrigeratione obtinet, ut ii» 
febrientibus & aeftivo tempore manifcdd experimur;non autem 
(anguinis praeparatione; fuc enim pulmones omnibus inellent;} 
quae abfolute cordi, qui cordi , & quidem omni, necedaria eftj 
quod fplcnis munus crt, qui cordis e(t hepar , qui-que , i pro- 
prio fanguificante parenchymate &c arteriarum copia adiutus» 
optime prapdrat,& media aorta cordi praedo ed; adeo-que lie- 
nis ablolutacdncceditas, fed omnibus ignota, & proinde no- 
tanda ; unde fic ut omnibus corde praedicis , etiam pifciculis» 
indr"» 

fyJut 29. r * 

Qua re fanguinis i liene attractio, aorta: media diaftoIe,pro>- 
prio motu,& in fine dilatationis, (quae ab Harvcio negatae,» 
ut etiam cordis,) (impliciter necedaria ed: non foliim , 6c qui- 
dem primum, ut (anguis,i \ cordis iocinore, (plene, praeparatus, 
aorta: & cordi trahatur & dcfcratur,alcndi gratia: verum etiam, 
ut, dum guttatim dillatim-quc lingula quaque diadole , diCto 
modo, ob valvularum impedimentum, in cor ingreditur,& iux- 
ta fores morahir, ulterius continuo motu praeparetur, elabore- 
tur, & attenuetur, quo facilius in cordis alimentum & in vitale» 
(piricus vertatur.,. 

30. 

Ut ergo cordis & aortae daretur talis naturalis diadole fcit di- 
lutatiojconfulto-quc^rret , proinde fanguinis k fplene attra- 
ctionem ede oportuit, ne a pulmonibus in cor, & k corde in a- 
ortam, (anguis plenis buccis conrinuo,ficut unda ab unda,pelle- 

rctuLr. 


' IN Coh.DE, C A P. XVII. Ijj 

rcmc_>. Iu -ne? Sed quid? (aiunt. ) ad quid faciunt valvula: , in 
aorta: initio ingrefliim prohibenrcs ? Fruftra profe&o ftaruituu, 
quod in natura non datur. Quire.utdeinduftrii neceftarix val- 
vulae, ita dedita operi & neccllario fit cordis & aortx diaftolc 
feu amplificatio. 

T\odut $ i . 

Eapropter, fanguis in aortam a corde non exploditur ceu in 
utre & faecum, nec ullo modo.cum didas ob cauflas.tum quia, 
nifi aorta arteria eodem naturaliter cum corde moveretur mo- 
tu, impoflibileprorfusertet, eorumdem, cordis arterix, ob- 
fervare motus, tcmpus,rhy thmum, fimul & femel>in corde, in_ 
temporum, carpi, pedis-queremotiflimis arteriis; quum nihilo- 
minus eorumdem defedus obfcrvcntur,ut ipfos pulfus , ob hu- 
morcs,animi-quc partiones, dignofeamus, atque tot pulsusdif- 
ferentias percipiamus & diftinguamus. fecus non fcienter, non 
naturx dediti operi 8c lapientia , fed cafu , iftxc acciderent - ', 
qux erronea funt didu. 

T^odus jz. 

Qui re neque fanguis , corpus nutriturus,in cor ingreditur, 
fexcepto illo qui cordis alet parenchyma; ) undeconfequcnreii, 
nec egrcditur;quin nec idem, qui corpus nempe nutriet, in cor- 
de perficitur vel elaboratur , prxtcrquam ille, qui, fic in vitales 
Ipiritus verfus,in aortam immilfus, per totum coipus diffundi- 
tur diftribuitur-q«e; quo fanguine,vel quibus Ipiritibus^univcr- 
fum corpus gaudet ac exhilaratur, didis-que modis pcrficicuc-.. 
Proptaca fmguinis circuitu non eft opus i quod ex allatis in- 
convenientiis & adhuc afferendis conftarc deber'. 

Hodus; 33 . 

A rgumentum demonrtrativum eft in foetus vita 8c nuti itione; 
quonia cor nihil agit, quum pulmones per aruftomolim , tubu- 
4um,dudulum, fanguinem utalimentum& (piricus recipiunt - '; 
quando venx, totum corpus nutrientes, (ut de more fempen,») 
menftruum fanguinem ab utero,mediis umbilicalibus vcnis,ne- 
quaquam ab arteriis, recipiunt - '. Qui re cor, fui tantummodo 
gratia,non totius,nec pro toto,per aortam fanguinem trahit, ac 

3 P r <>' 


aj4 ‘De Motu Sanguinis 

proinde manifcftb falfum e(t,in fefe torum trahere , vel inillud 
hunc immitti; quum per patentem anallomolim diftam (anguis 
in pulmones duntaxar, & tantum his ipfis fulhciens , i matro 
transmittatur, & iidc ab iliacis arteriis fpiritum de acrem conlc- 
quantuu,. Nec dicas, cor fanguinem maternum circulare* cum 
ob di&as repugnantias; tum, quoniam in fefe non recipit, nec a 
pulmonibus, cum non habentibus, transmittitur; quibus per ar- 
teriam vcnalcm,furfum ad cos tendentem, confulitur. &,lurfuxi} 
& deorfum ferri, iimul & fcmcLpcr eumdem du&u, repugnarer, 
preterquam, ut diximus, transmittendus,non indi ei. tum dCniq;, 
eo qubdin ovo, initio vivente femine, embryone, non cftcoc_, 
non matris arteriar,&: datur tamen nutritio.vita, accretio ex fan- 
guine,cxovi vitello; ex quo hepar,lien, deinde cor; ad quod per 
' leminales prius conftrudiox du&us, ut diximus, adfcendit (an- 
guis. Quam ob rem vanum cft illud fuppolitum cordis munus. 

^us j4. 

Ita dilucidiflime patet, hoc fanguinis circuitu totum natura; 
pulcherrimum ordinem perverti, omnem ciufdcm divinam la- 
pientiam 8c providentiam tolli ; quoniam nulla corporis pars 
immediate ex puro venolo fanguine nutriretur; quumtamen^ 
fapientes omnes hac-tenus , totum hoc oppolitum crediderint - 
docucrint-que; quod in iis, quae utero gcfta, in ovi fabrica , in- 
quam , intueri & obfervare eft » tunc nempe (ut perpetui) 
ipfum potiflimum cor, ut reliquum corpus, heut infra ulteriis 
clarius-queinnotcfccr, a femine e coronariis venis quoque nu- 
triri, absque quo foret, maxima (anguinum confufio , cordis- 
que impcrfeclio,cumia£lura maxima, lcqueretur : quoniam fic 
(anguine repletum, eo di&um faitum cxplolo, rcfrigerarctuiL,, 
neque vitales fpiritus procrearentur- . • 

3 S‘ - 

Milium interim faciam, quod eodem nutrirentur fanguino» 
eodem fpiritu fruerentur, exempli gratia, cerebri pars ratioci- 
natrix, oculi retina, nervus in cochlea, iudex auditorius, Scc., ac 
pes, ligamentum, cartilago, atque os. quod abfurdtnru,. 



V 


2 ^odus 36. 

Porro, eadem cft diftantia a cordis bafi, aorta, ad pedem, ex- 
empli gratia, ac h pede ad eamdem cordis bafim,fic ad cavam,ad 
dextrum cordis ventriculum. &> eodem ociffimo tempore,^ fi- 
niftro ventriculo ad pedem , ut ftatuitis, (anguis mediis arteriis 
portatur; ac ab eodem pede, eodem-que celerrimo tempore, ad 
dextrum cordis ventriculum, mediis venis, idem (anguis repor- 
tatur. Si nulla inter ha:c deferentia vafa proportio fit: (quum ni- 
hilo- minus omnimoda efle debeat, ut qque pares velociorcs-que 
deferentes fint, prout hinc inde, ut imaginamini, penfum tem- 
pori eft £equalc,& utrinque opus opportune peragi debet:) fi ni- 
hilo fecius ex finidri ventriculi parte celerrimus lator fit,cx par- 
te dextri tardilfimus; ut ex hac, tedudo, cochlea, vel afinus,cx il- 
la, ociflime advolans hirundo: quomodo, vosquxfumus, op- 
portune ad eamdem metam fimul & femel idem conficient iter 
Sc (parium, velociflima hirundo, arteria,(uapte natura & a cor- 
de pellente fcdinantiflima, ac , absque cordis (limulo & calca- 
ri, tardiflimi motus afinus, vena, etiamfi volare imaginemini, 
& pegafum fieri admittatis. Hxc rationi & fenfui repugnant; 
(altem imaginario nodra non affequitur, etiamfi volantem afi- 
nura capiat, quo fit, ut imaginatus languinis circuitus corruar. 

^odus 37. 

Quoniam prxterca parva arteria in (paria vacua libras fan- 
guinis effundet tot, quot libras vcnulx, licet colligerent, no 
per diem quidem poiloit : hinc , perquam longe citius effundi 
quim colligi , condat - * . adeo ut toto ccclo aberret , qui 
fccus credit, nihil- que aliud quim putum imaginationis opus 
exorner*. 

2 ^odus 3 S. 

Iufupcr.quid de (pirini velfpirituofo effufo fanguine fiet - *? 
an colligentur in vacuo rcmori?Amplius,quavirtutc ipfie ven£, 
cxpletx iam & faturatx, trahent remotos in vacuo , colligent- 
quo^ an magnerica vi ? Certe non fui graria,qux explctx : non 
aliorum caulsa, quia non funt officialia membra. 

T^odks 


y 


t;l5 De Motu Sanguini» 

J^oJhs 39. . • 

Atqui, fi non trahitur ,„»equc colligitur, quia nec (peda- 
rim, nec gcncratim hxc fiunt : nec igitur adfccndit, inprimis 
qui gravis. An vi vacui dices? Igitur cafuhxc fient.haud naru- 
rx fapientia, & fumrao divino-que ordine : Sc prxtcra neque fic 
vacui fugi, quoniam, quum venx, fibi i cava confidentes, (an- 
guine rcrertx finr, vacuum non admittunt: nullo itaque modo. 
Mitto, quod capm haud cft fiicile , arterias fanguinem effunde- 
re, (id enim confulto Sc cum ratione ab ipfis debere fieri , ad- 
mittas oportet, fed non poteft,) neque ex ipfis fua (ponte illum., 
exire, (quod, jnconlultd tcmerc-quc fieri , dicendum edet, fed 
non deber-.) 

^\odus 40. 

Amplius; Magno Sc profundo infli&o vulnere , quis fangui- 
nem ex arteriis propter vulnus fiuentem,&,quod pluris intereft, 
natura Sc vi cordis perpetud fic circulantem Sc irruentem,fifterc 
Sc compefirerc poterit? Sc, eoftato, cohibito-que medicamen- 
tis, arttis-que fafeiis, claufis arteriarum orificiis ; quod non fiet 
nifi cicatrice du&a Sc perfc&a; quomodo ob eamdem tam ma- 
gnam cicatricem trafirus dabitur & circuitus fanguinis? 

tydus 41. 

Ulterius ; Quomodo in manus pedis- ve phlegmone, inflam- 
matione, quando carnes inflammatx, circuitus languinis ex va- 
fis mutuus dabitur? Sc quamobrem non femper inflammatio au- 
gebitur, donec gangrxna Sc (ideratio fupctvenianr*? 

Tfodus 41. 

Adhxc; Quum, in magni contufione, ex vaforum apertu- 
ra lub cute languis copiofus colligitur , Sc pars contula de- 
bilitatur, arterioius fanguis autem iugiter cflluit , nec k con- 
tulis & femimortuis venis excipitur , *Sc confequcntcr non de- 
fertur : quomodo res tunc habebit fefo ? an totus ibi loci ex 
circuitu effluet, donec gangrxna Sc fideratio fiant - ? Rcfpon- 
deant qui ex hac fententia fapientiores : experientia contrarium 
docet - . 



— 2^odus 


in Corde, Cap. XVII. 1/7 

2 \odiii 43 . 

Si fanguis atrerix, qux infra cor, defccndcndo ruit Sc prx- 
cipitat , ita ut circulando ad capillares venas pergat Sc advolet - : 
contra venx infernx fangnis , femper furlum adfccndendo Sc 
circulando , fecundum Harvcium , ad cavam , ad cor, quam_, 
ocillimc feftinat : quomodo fanguis venx in inferiori Sc poftrc- 
ma corporis parte, exempli gratiS, in pedis pollice, puntilx, ef- 
funditur deorfum , non furfum,pro rapto 8c vclociflimo circui- 
tu i Quam venam fi in fuperiori parte digito premas, fanguis 
, non egredietur, non fluet - , quod lignum clt manifcftum.quod 
languincm in pollice ex arteria capillari fufum non colligit , fcd 
d fuperiori & maiori ramo recipit Sc mutuatuc_. fic autoplu 
docet - . 

2 ^odus 44 . 

Cxtcrum , in ophthalmii quomodo ex brachii cephalica cf- 
fufus fanguis fcopo fatisfacit , li oculi ni&u cum fpirituum co- 
pia currit, advolat, Sc unius horx lpatio iuxta Harvcium mil- 
Ucs recurrit - ? 

T^oiJui 4j. 

In.pleuritide , fi partem arfcdtam copiofifilmus fanguis Sc 
fpiritibus.refcrtiflimus perpetuo peragrat, quomodo venx fc- 
dtione morbus tollitur ? augmentum prohibetuu, ■ quomodo 
conco&io , quomodo fuppuratio , quomodo refolutio , deus 
optime , fient - ? 

Trojus 4 6 . 

In angina pariter , quomodo in brachio fect a cephalica, &c. 
fuccurrit , fi rapidus fanguinrs affluens fluxus , iuxta Harvcium, - 
continuo fit - ? 

podiis 47 . 

Et quamobrem fanguis, in femita violenter raptus , Sc cx- 
plolus.ad cavam , ad cor, devius poftea ad dolens caput rapitur, 
ad inflammatum ruit, ad vulnus advolat, ut ex autoplu pa-. 

tcr ? - • •• 

2 \odus 48 . 

Et quomodo, ad prohibendam inflammationem, ad revcl- 
u. . K k lendos 


»- V ' * 

De Motu Sanguinis 

lendos humores , ad demulcendos Sc fedandos dolores , effu- 
fio fanguinis Galeno prxfentaneum remedium ? -ubi fri&iones > 
vincula, hirudines, cucurbitulx, rubificantia , finapifmi, vc- 
ficantia, admoventur— Sic fruftranea omnia fient , ipfa-que ars 
medica fallax *, quum tamen omnia iuvent ea ratione qua admi- 
niftrantur, idautopfia atteftante Sc comprobante per fieculo' 
rum fxcula; nartira enim fui iuris operatrix efl , medicus autem 
cius imitator; quibus proinde circuitus reclamat". 

^/Jtu 49 . ' . 

Et, fi i cava toius (anguis in aortam Sc arrerias momento fe- 
re temporis fluit Sc ruit , atque in carnes carnium- que vacua ef- 
funditur: quomodo ^ capillaribus venis illico Sc immediate 
fufeipitur? quo nam pa&o in maiores venas, in cavam-quc, 
non tractus , non impuHus , vechis-vc , c veftigio & raptim fe- 
le recipi r~? 

T^odus /o. 

Si matricis male affe&xfanguis inflammatus, ab arteriis ef- 
fufus , a venis colle&us, ab infernis partibus furlum evolat" ; 
quomodo fada laphcna fuccurrit , revellit , quum rapidus cir- 
cuitus impediri remoram-que pati nequeat , & alius cdqtinuus 
copiofior advolet - i Quomodo , bone deus , Harvcio , fic do- 
centi » balnea, fotus, fri&ioncs, Sc huiufmodi alia, proba- 
buntur-. An potiiis currenti , immo advolanti e 6 fanguini, & 
fpiritibus , calcaria addentur- ? 

' 2^odM JJ. 

Infuper, fxpe vidimus omenti partem , totum (crotum , pe- 
dem, crus, brachium, ex gangrxni &fiderationeablata,& con- 
fcquentcr omnia inibi valai morbo , k putredine exefa , & igne 
cremata , crafltoribus remanentibus arteriis , Sc venis fuperio- 
ribusab invicem remotis, hxc proinde, quo , quxfo , modo 
cx circuitu fanguinem mutuabunt mutuabuntur- que ?quo-nam 
pacto minimx colligent deferent-que, fi coniun&x Sc priiis 
communicantes perierunt , reliqux crallx dident , intermedii 
magna cicatrice i quomodo mutuatio , fiudus , delatio , ea-que 
ciiillima , fiet" ? 


T^oJtu ji. 

Et hoc accedit ; Arteria: maiores, in obtruncatis partibus u 
venis remotis copiofum artcriofum fanguinem abfque coniun- 
«ftione dcanaftpmofi portantes de effundentes, quo- nam pa- 
<fto venis in cavam deferendum communicabunt i quid iftoc de 
fanguinefiet? quid dc alio fubfequcnte, impetum-que facien- 
te, egrellum quxrentc, a corde , ab arteria cxplofo , fiet ? Rc- 
grcllus, neque mora , non admittitur; quoniam circulari opor- 
tet , quem alius fubfequens premit , pellit , urget, igitur vel vas 
rumpetur , vel aneurilma fiet, vel maxima etFulio. unde prxdi- 
&i morbi, fideratio , dc extera, qua.* quum neutiquamfcquan- 
rur, fed partes bene nutriantur, bcllc-que,ut prius, fele ha- 
beant , circuitus nullus elfe poteft. 

2 ^oJns s 3. 

Quininfupcr; Si ille quam citiflimus pulmonibus in /ini- 
ftrum cordis ventrioulum de aortam fanguiuis circuitus fit", 
quei fieri poteft: , ut in ipfis pulmonibus dc venosa arteria copia 
puris colligatur, & fenlim per eumdem liuiltrum ventriculum-, 
ad renes transmittatur dc mingatur? ut Galenus docet, Lau- 
rentius de alii confirmant , nec non Harvcius in Prooemio, ta- 
'dtu 3 j, admittit". Si oculi ni&u totus fanguis gradati m i pul- 
monibus per idem vas , arteriam , inquam , vcnolam , fempem 
plenam , dc cordis lxvum ventriculum , quam citillimc perpe- 
tuo circulatur : quomodo, femper (anguine plenis pulmonibus, 
in arteria venosa ; finiftro cordis ventriculo, plus colligetur-, 
•inibi morabitur , per cafdem vias, longiori du&udc itinere, 
longiori tempore , ad renes transmittetur , cvacuabitur-quo> 
•nec (anguini , in pulmonibus , in vafis , in corde, in aorta, im- 
perpetuo motude fluxu, non mifcebitur , non circulabitum? 
Hxc mente nemo alloqui , nec ipfa natura facere poteft. 

• 2 ^o Jiu /4. 

Ecquid de cordis hepate, dc liene, inquam? an nullius asio- 
nis , nullius fere ufus , ut etiam fruftra it natura , fecundum Har- 
veium dc Erafiftratum, ( referente Galeno , 4 Dc ufu part. 1 j , ) 
•creatus (it ? Quandoquidem ( ex (anguinis circuitu Ji imnic- 

Kk 1 rolis 


160 De Motu Sanguini»' 

rolls arteriis fanguine fcmper refertus, perpetuum-que itidem-, 
in cum transmittendi eft officium : ut quid igitur chylum attra- 
hat , fanguinem conficiat , ut fibi & aliis illo confulat , fi arte- 
riofum aftluentiffimu in fe ipfo iugiter in promptu fibi habeat.' 
Quid tali vifcerc , parenchymate , i fti m uneri opus fuit i ad quid 
perditio hxc i uon-ne vafa fola fuffeci flent ? V erum efto circui- 
tus, arbitratu vcftro ; amabo vos, per quas-nam patentes, latas, 
& breves vias, per quas amplas & magnas venas, valde copio- 
fum languinem , celeri impetu , a numerofis &c magnis aortae 
arteriis, lub diaphragmate prodeuntibus, & eidem coni undis, 
fibi commiffum & immilfum , ad cavam illico Sc ociffime, alio 
1'ubfequente & urgente , transmittet t an per proprium ramum 
venoliim , a quo ramus fplenicus chylum trahit in mefaraicas 
ad intclfina , ut cum chylo mifceatur & confundatur i an verd 
per minimos ramulos ad ventriculum remittit, cum cibo per- 
mifcendum i vel an tandem ad hxmorrhojdales venas , ut fx~ 
culento fanguine perturbatus ad podicem eat Salias vias non- 
dum novimus. 

tydtu ♦ jj . 

Quodfi ita eft , mirum in modum miror; fi maxime provida 
natura principes corporis partes fummo ac divino ordine con- 
ftituit , &, pro eammdem clfcntia & temperatione , ptopria 
munera impertiit, opportuna infcrvicntiainftruraenta, unicui- 
que propria, ab aliorum inftrumentis alia & diverfa, fabrefccit» 
ut omnium principum inftrumentorum indu&ione patefit - » 
poftea , fui ipfius, lapientia: fux , divini ordinis, oblita , omnia 
confundit 8c perturbat - . Etenim cerebrum , quo ( fcilicet per 
taftum ) animalia fumus , & proinde illius gratia extera omnia 
membra, quod alii ab aliis vel fperraaticis iubftantia, tempera- 
mento ,& munere, fibi-quefimilibus prxditum inftrumentis, 
nervis , tota percurrentibus mobilia membra, omnes-qucvel 
minimas fentientes particulas,fcnfum & motum eundis probet. 
Hepar , totius penu , quod univerfum corpus nutrit, (lxvo cor- 
dis ventriculo & liene exceptis ut fubrtantia , temperie , & 
officio , ab aliis parenchymatibus aliud , ita alia & diftin&a ab 

aliis 


in Corda» Cap. XVII. z<S r 

aliis feminea organa , ante fui ortum prxparata , venas nimi- 
rum , quibus omnibus & lingulis corporis partibus fuppetias 
fert, & nutriendo opitulatur, obtinuit - ". Lien, ut alterum., 
fanguificans hepar , lubftantii & temperie aliquanto diverlum, 
non fine Se officio,ut pote fibi Se uni cordi ac aortx tantummo- 
do procreatum Se dicarum , vas fplcnicum confcquutus eft i 
porta , Se arterias ab aorta , inftrumenta hepati propria , ( Se 
hic ipfc fanguificans eft , Se ab eodem fonte idem alimentum^ 
hauriens,) communia autem Se fibi Se cordi Se aortx, qua- 
tenus hisfolummodo funtncccllaria , non autem toti famulan- 
tia. Ab hifce fubtili , puro , optime-que prxparato fanguino» 
ille idonea pro cordis alimento 8e fpiritibus conficiendis mate- 
ria cordi prxfto eft; ac fplenico ramo ad chylum, fibi cordi- 
que pro nutritionc k mclaraicis alliciendum Se extorquendum, 
ac in purum vertendum fanguinem , utitur ; fecretam verb fx- 
culcntam partem, terreum, cralfum, melancholicum humo- 
rem , in hxmorrhoidaies venas ac alib excernendum , per Iple- 
nicos ramulos evertit & explodit - *. Cxtcrum , non me fiigir*, 
auofdam, Galcniun fcquutos, (3 Defacult. nat. 13,4. De ufii 
part. iy.Lib. de atri bile. Deloc. affe&. De fanit. tuend. ) 
velle, lienem ad expurgandum iocinoris Se cavx fxculcntum^ 
fanguinem procreatum fui (Te ,& huius receptaculum efle»at- 
que proptcrca cumdem proleftare atq; traheie.uteo nutriatur. 
Qux ( parcant Galeni manes) mera lunt monftra. Quid habet 
lien cum iecinore , cum veni cavi , commune i Quomodo , 
valde remotus , abfquc ulli valorum cum illis coniuntriono» 
prxterquamin mclaraicis , mutuari poterit ab illis vifeidum^» 
fxculentum & abhorrendum excrementum, quodeontinud ex- 
plodir* i Quo-nam pa<fto remotiilimus remotilfimum craflum 
Se vifeidum excrementum per anguftilfimos rcmotilfimos chy- 
lo plenos dudlus , furfum deferentes allicere attrahere- que po- 
tis erit, ex vaforum quoque gyris proprio allc&o, attra«fto,po- 
fito chylo ,'quo fplenicum vas femper refertum eft , ut Se con- 
iundb vala mefaraica ipfa eum deferentia i Nec me latet.alios, 
lienem per fplcnicum ramum chylum ctaflum trahere, exifti- 

K k 3 malle. 


De Motu Sanguinis 
made , Sc ita hepar melancholici humoris copia liberaro* 
Quam puta Sc ridicula imaginatio cft : nam chylus aeque purus 
ac impurus, qualis h. mefuraicis venis conficitur , rapitur , Sc , 
qualis fuit tradhis , talis furfum fertur , Sc talis undequaque Sc 
quoquo-verfuin excipitur. Nec me quin etiam praeterit, Ari- 
ftotelem (5 Depart.animal.c. 7 ) lienem hepar alterum dixifTc» 
A:c. Sc cum co Avcrrocm »■( z Colliget cap. 9. ) qui tamen, 
( in paraphrafi hift. animal. ) fibi contradicens, fic loquirur: 
Lien ex fe fanguinem non gignit, ftgnum eil , quod una Vena a jloma- 
do ad lienent protenditur, ( quae ab Haly abbate Sc Aviccnna eft 
mutuatus , ) qua lien d melancholia expurgatur , non autem chylus at - 
trahitur, quxi nobis (in 1 parte , intra&atu De liene) rcie- 
<fh lunt,ceu gratis, abfquc nulla ratione, Sc abfque naturxprovi- 
dentia,ablq; magni membri vero ufu.attionc.ac rationabili fine, 
di&a. nam, quali clavis, anchoris, glandulis vafaaffigir , ne lie- 
nem ingrediantur,hic autem aftionem iuvet, atque vagantes ex 
ventriculo vapores excipiat Sc concoquaV. Qux proinde tanto 
nomine haud digna lunt ur i quoquam recipiantur ; potilfi- 
mum quando dicit , lienem per accidens nccclfarium elTe , quo 
modo excrcmentaalvi & vcficx. Haee omnia Sc limilia gratis, 
ab omnibus, & perperam affirmantqr;quiadi<fhim ufum,adbio- 
nem > Sc finem huius alterius fanguificantis hepatis, ignorarunt, 
("de quibus nos in proprio lienis tra&atu. ) fortalle, ob appo- 
fitas aortx valvulas , ingrclTum fanguinis impedientes , ignora- 
runt , quod fumma naturx fapientia, Sc appolite,politx fuerint 
rricufpides valvulx aortx , qux fHnguinis copiofum ingrellum.., 
in finillrum ventriculum i mpedirent, ne cor, ex irruenti fan- 
guiniscopia(Hcut diximus) refrigeraretur, fpi rituum procrea- 
tio impediretur tolleretur- que , atque ita fabrica rueret , fcd ut 
didto modo , fere in diaftoles fine , maxima providentia omni- 
no, clauderentur , ut ftillatim duntaxat Sc guttatim in minimum 
medium foramen binx temx-ve limul guttx , exempli gradi, 
ingrederentur finguli quaque diaftolc ;_/jux fi millies unaqua- 
que hora fiat, duo gutrarum millia in qualibet hora ingredien- 
tur i ut puro Sc prxparato i Iplene fanguine , adi uvamibus arte- 
riarum 


in Corde, Cap. XVII. u 

riarum in ipfo contentarum motu Sc ipiritibus , cor nutriatur, 
& fuperfluum in Ipiritus acutum vertat , Sc illico in aortam Cy- 
ftolc remittar - . A tque ita lapicntidima natura, lente feftinan- 
do ,fcnfim licet, lummoperc tamen properando, plumbeo al- 
tero , altero laneo pede, divinum gubernans opus ablolvic & 
confervar - . 

Sed unde digreda clK noftra revertatur oratio. Cor, vita: 
non au&or, (ed confervator , Se germani morus animalis per- 
fcdfarum a&ionum concauda cft; propterea cerebri gratia fa-> 
dhim praecipue ; 8c alia ab aliorum fubftantia, alio fine Sc a<ftio- 
ne , aliis , ad motum & ad deferendum fuum prxftitum opus, 
nempe virales (piritus , inftrumentis , arteriis nimirum, prxdi- 
tum; quibus totum corpus peragrat perluftrat-que cum propriis 
fpiritibus ; quibus ipfi innato calido , prxftantioribus actioni- 
bus , motibus , ac omnium vitae partium , prxfto eft ; alio dein- 
de , fcilicer arteria aorta , primum fibi , proxime aliis , poftea 
omnibus , conlulit; It qua fanguinem immediate trahit; ut fub 
initia vifitur in ovi fabrici, 8c iis qux utero gerebantur •, ubi ab- 
umbilicalibus arteriis , ab iliacis lumbalibus , aortam ingre- 
dientibus , (anguis ex anaftomolibus lurfum adfccndit & defer- 
tur; ficuti poftea in editis in lucem materia, a fplcne, Iplenico 
vale , pariter inferius fumpta ("ut ab hepate per cavam ad dex- 
trum ) & elaborata , furfum per eamdem aortam lxvo cordis 
ventriculo transmittitur, qux nemo fanx mentis infiriabituL,, 
tot ditftis de caudis ; potidimum , d-naturx libro Sc exemplari 
navigemus, vitalium fpirituum fanguinc tandem , per eamdem 
aortam mutuato , proxime aliis corporis partibus omnibus re- 
mifsa copii confulit. Tcftes denique alii fini & a&ioni k naturi 
fabricati , proprii edentia , propriis-que inftrumentis , nempe 
ciifoidibus & deferentibus vafis, nec non paraftatis , pari palfu 
fiium peragunt penfum, quibus non folumipfi fpeciei condu- 
cunt, fed toti individuo , prout in eunuchis eft videro- At- 
que fic iftxc omnia fibi invicem occurrunt , mutuo-que fe iu- 
vanr - . Cerebrum cordi ad fenfum communicat nervum ; nec 
non refrigerationi ( non ut Ariftotclcs voluit) ad diaphragma, 

ut Sc 


I . '• 

De Motu Sanguinis 

ut & ad intcrcoftales mufculos , transmittit pro motu nervum, . 
auttorem rclpirationis ;&c conlcqucntcr refrigerationis caulHi 
eft. Itidem iocinori, lieni , teftibus, ac toti corpori, ad fen- 
fum nervis eft prxfto. Sic versa vice , Sc mutuo , cor cerebro 
potiflimum , cuius gratia prxeipue fattum , magna lpirituum-, 
copia prxfto eft, quibus-abfque nequaquam divinas luas partes 
perageret, fic officinis fuis , hepati & lpleni ; nec non teftibus, 
toti denique corpori , arteriis mediis. Similiter iecur cerebro , 
& cordis dextro vcutriculo , cava media , coronari is-que; fini- 
ftro ventriculo & lieni languinc alimentaii ; teftibus & univer- 
fo corpori dilleminatis minimis , etiam in minimis particulis, 
venulis. Splen medio cordi vitalibus fpiritibus; quibus ela- 
boratam materiam prxparar Sc fubminiftrat;utex cius morbis, 
omnem fanguificationcm lxdentibus, eft colligere , 6 c expe- 
rientia teftis nos docet, & nos aliis hxc fufiiis explicuimus. 
Ita unumquodque proprie & (peciatim fibi primum , omnibus 
deinde partibus generarim & lpeciatim , propriis & immedia- 
tis inftrumcnris, iis-quepoftmodum deferentibus, prxfto eft» 
ex naturx lapientia , & perquam admirabili treonomia : no 
vel confictum , vel excogitatum aliquid , ne quidem perquam-, 
minimum, addere te polle , ni/i delipias , exiftimes: ut ita par- 
tesomnes, minimx quoque» fcnsusparticipes,icnfu , vita, ali- 
mento , vigore , robore , minimis & capillaribus nervulis, arte- 
riolis, venulis, femper & ubique, divino ordini fuffragentuc— 
Nullum ex his tamen alius ingreditur mertem , ne limites qui- 
dem»’ neque alterius munus & penium aggreditur^. Ncquo 
famulantia inftrumenta alii famulantur unquam quim proprio 
principi , nili ab iplo ad alios transmilla, opitulandi gratia ; ut 
experientia docet - . Qui de caufsa mirum in modum miroo 
inquiebam , quo aufu adverfus naturx fummam fapientiam-. 
huiulmodi levia, ablque omni ratione, arte , atque oecono- 
mia , cxcogitentui , ftatuantur , prxdicentur , decantentur- 
que ; per confulam circulationem , confulam utriulque fangui- 
nis mifcellam ,omniumque/pirituum, vitalium, animalium-., 
naturalium , confu/ioncm , ubique & eodem modo ad partes 

omnes 


i n Corde, Cap. XVII. iC$ 

Oftmes deferendo; procreantes materias, alimenta, (pintas con- 
fundendo; alimenta, auCtiones, ufus, motus, pofidones, ac, ut 
uno dicam verbo, omnia divina* naturae opera pervertendo Sc 
evertendo. Quae (i vera funt, ut funt veriora quam quae ad Sa- 
gram gefta funt ; nt patet : non video, cur adeo facile Londi- 
nenfes doClorcs in Harveii fententia duci fc palfi fuerint, illius- 
que talia admiferint, probaverint, laudaverint; potiilimum , ii 
noftris obiectionibus fimilia illi ipfi Harveio folvcnda obiccc- 
runt , qua: facili , fi forte , negotio folvere non potuerit - , in- 
tcrim , finoftramodo dilTolvcre valeat, folus nobis Apollo 
edo. 

T^odus ;6. 

Poftrenio, quemadmodum cor non eft per fc , primum , Sc 
proxime, motfls & fensus principium, ut falso Arifloteles cre- 
didit.ex cordis fibris hallucinatus: ita nec praecipuum corporis, 
nec primum nafcens membrum eft, fcd poft fpermacica omnia 
ortum, vegetioris ftnsus Sc motus gratia , & confequcnter ob 
cerebrum, & cerebri caufsi, ceu poft illud fabricatum ; ficur - , 
de pulli in ovo fabrica, clarius ipsi oculata fide fcripfimus, 
ipfc-que Harveius quoque autopfia fua fuperius confirmavit - , 
tamctfi de cordis auriculis (etiam hallucinatus) id ipfum adfir- 
xnet - . Qua re, ficut inibi, & in cordis, nec non feminis rraCta- 
tu, tum etiam fupri, oftendimus, prius quim cor fiat , femen., 
& embryo vivunt, nutriuntur, Sc augentur ; atque deinceps cor- 
dis parenchyma ad vitam non eft (impliciter neceffarium, fed 
bene ad meliorem perferiorem- que vitam, ad pra:ftantiorcs 
videlicet animx operationes, ad maiores motus, adprzftantio- 
res fenfus, medio immillo fpiritu , (ex calore,) Sc influente ca- 
lore > ad innatum calidum, primum anima: inftrumentum , fo- 
vendum, ac ad gignendos conficiendos-que ex influentibus a, 
cerebro vitalibus fpiritibus animales fpirirus , quibus cmnes 
animales operationes Sc fenfus cfficiuntun.. Accedit, quod 
taftu animalia fumus, & confequcnter non cx corde , fed ex ce- 
rebro > iuxta fapientiores ; quemadmodum, fi , ab impcrfcCtis 

L 1 ad 


V66 De Motu Sanguinis 

ad perferiora gradatim adfccndedo»ratiocineris,ccrti> colliges» 
exempli gratia , k vermibus ; qui caput habent , fa<ftum pro- 
pter cerebrum , quod fit fensds & motus organorum princi- 
pium,fons, & origo; unde motus & fenfus confequuntUL/, 
cor, cordis-ve vcftigium . nequaquam-/. Qua de re cerdoc.. 
adhuc fies , fi ad aliquanto calidiora & perferiora , imperfe- 
6ka tamen quoque, adlcendas , ranas, bufones, anguillas, tcftu- 
dines, pilees, & extera; quorum Harvcius meminit , 6c exem- 
' piis ufus eft-, qux motus & fenfus vermibus vegetiores a cere- 
bro clarius obtinuero- Cor in illis intueberis quidem , fcd 
fecundum fuas partes omnes imperferum , 8c parvo caloro* 
tardo-que motu , proinde & imbecillioribus fenfibus , & 
motu fui & totius qualis talium fpecierum animalibus ra- 
tione operationum congruebat , prxditum ; & confcqucn- 
ter illa ipfa, pro membris , motu dc fcnlu , talia inftnimcn- 
ra obtinuerunt, & deinceps tale proportionatum imperferum 
cerebrum , dirorum inftrumcntorum &'a&ionum efficiens 
principium & proximam caulsam.Quodfi pracftantiores cxcei- 
lentiores-que perferioris animalis operationum (pecics c- 
dere debeat > & propterca maioris roboris inftrumcnta re- 
quirantur , atque confequenter eorum principium & cauf- 
fa, cerebrum, maius, vegetius , robuftius : li item oportebirs 
animalium fpirituum copia talia munera praeftet ; & hiex vi- 
talibus fpiritibus ortum materialiter ducant , hi ver6 ex arte- 
riolo fanguine , mediis motu 8c calore cordis magnis , qui- 
bus cor acftuans redditur : hinc cordis refrigeratione opus 
eft , frigidi acris ingreffii t hinc duplici ventriculo : hinc 
pulmonum fubftantia & fabrica natura prxfto eft . hinc ne- 
ccffiaria refpiratio , k diaphragmate & intcrcoftalibus mu- 
fculis prxftita . quorum motuum & a&ionum nervi * cc ' 
rebro proficifcuntur ; a quo confequenter calidioris cordis 
refrigeratio , conlervatio,vita . Ex quibus belle patet cor- 
dis ncccflitas in pcrfe<ftis animalibus , cerebro necelfariu fub- 
miniftrantis , ac ab illo dependentis ; quodnonadconftituen- 

dum 


in CordejCap. XVII. 167 

dum fimplicitcr animal, fed ad illud perficiendum i deo fuiir 
procreatum-.. Cui uni honor & gloria femper. 

Heie Tartfanui toti certamini 
finem fecit • 



Digittzedjj 




V Ww 1 


• 


IA COBI PRIMIROS II 
Doctoris Midici 

Exercitationes , de Animadverfiones 
in Librum, 

GUILIELMI H AR VEII, 
Medici ££ Anatomici in Collegio Londinenfi fygii. 


2)0 

MOTV CORDIS 


CIRCULATIONE 

S A N G U I N I S. 


* 


E T 





i.. , y$i ;ivo • * ' ' *■ 


: . .1 ■ S . : c*.: ! 

io iht* v bf> micrA ^ «j wfjoi‘J£Ji ’t 
• , I I: 

; - : V J.U . 

. . v Wtji' \ . • 'A. v *^v ' • 

• m (i o :; ■ v r o 'm 


■i a. 


t 


O • T A I tr O v' i ••) 


. /T *. •> 

i» » i A. 4» * * 


r 


Screniffimo , r Potentiffimoque 

PRINCIPI, 

C A R O L O, 

Magnae Britannia?,Hibernie,&c. 
REGI, 

Videt Defenfori, 

Ur Medicam hanc difputatiunculam, libet- 
lumq ; adeo mole exiguu, Maieflaii Tute au- 
fus fim nuncupare,^# maxime, caufas mihi 
videor habere admodum graves. Prima eft, 
quod tam nobilem , tam /alutarem , tamque utilem 
humano generi artem, fub Diis authoribus primum 
natam, Regibus femperplacuifle legiinus, ab iifque 
non mediocre perfenfifle auxilium , quorum authori- 
tatefiiitfepiusaut confirmata, aut reparata, aut refti- 
tuta. Nam fi Hippocratis principis noftri etatem ad 
hsecufque fecula recenfeamus, videbimus, difciplinam 
hanc toties interpolatam, totiefquelabefa&atam, non 
nifi Regum 1 rincipumque cur& revocatam fuifie , ite- 
rumque quali excitatam.Hinc nonPhilofophi tantum, 
fed Principes & Reges plurimi eam omni cura & dili - 
gentid excoluerunt. Quin ipfe Rex Regum Dominus 
nofler Jefus Cbriflus , qui hcrcifcunde inter fratres he- 
reditatis arbitratum repudiabat,morborum depellen- 
dorum niunusa le non putavit alienum, ut qui anima- 
rum erat, idem efler & corporum Medicus. Hinc in 
tot Academiis ubique. Regum, Principumque Iibera- 
.-1 a 2 litate 



litate maximi, floret Medicina, fummaq ; cum generis 
humani utilitate hodie clarius illucefcir, doceturque. 
Quam docendi in hac celeberrima tua LondinenfiCi- 
vitate provinciam cum in me benigni/fime conferre 
velles , J^ex Serenijfime , neque id plurimas ob caulas 
commode perfici poflet, nihil habebam quo Maicfta - 
ti Tn/e praelentes agerem gratias. Ideo multorum ope- 
rum quibus univerfam artera olim iuvenis explanavi, 
hai^ ' primitias nomini tuo in grati animi fignum in- 
fcribeiidas putavi. Invitavit quoq,- maxima inter Prin- 
cipem , corporifque humani cor, de quo hic agitur, af- 
finitas & cognatio: quae enim cordi cum homine ea- 
dem Regi cumRepublica intercedit coniun<3:io,hinc- 
que cor rex humani corporis.princepfq ; I rerum natu- 
ralium peritis nucupatur, cuius fcilicet motu benigno- 
que influxu univerfi corporis moles agitata viget & 
roboratur, eodem defiituta concidit, & debilitata lan- 
guefcitac emoritur. Sed addebat praeterea animos, 
quod controvcrfia haec Ido&iflimo Medico tuo,rc- 
rumqu e Medicarum peritiflimo , ingeniofe excogita- 
ta, fubT uo primum nomine, tuifque aufpiciis edita. Te 
vindice poftulare videtur & arbitrum, ut variis utrinq* 
difcuffa rationibus , veritas fub Naturae involucris oc- 
cultata, quali 6 Democriti puteo eruatur, nec nili plene 
cognita , ftabiliatur, confirmetur , ametur, ne praepo- 
fterum antiquitatis defendendae ftudium, tum veritati 
ipf^turaingenioliffimo feculohuic noftro caliginem 
offundat tenebrafque , neve placita veterum inno- 
vandi audax nimium licentia veritatem ipfam,fimul- 
que artem humani generis fcrvatricem confodiat, de- 
ftruatque. 


Haec 


Hsec igitur ingenii noftri exercitia de re plane nova, 
nec facili, nunquam ha&cnus explicata, prorfufque ad- 
huc incerta, Auguftiflimo Tuo Nomini infcribo,con- 
fecro, fupplexq ; offero Maieftati T ux t ut extet animi 
non ingrati primum monumentum,quod devovet 

Strenijfutut Maiejlutu Tu* 

Humillimus Servus 

' 1 Iacobus Prxmirosuis* 




. - } 

i : 


* V r -r-f v 




* 3 


Eruditi^ 


' f '* 




t,; »m.. 








* t. 


* 



EruHltiJ/tmo (? OmatiJ/mo fio flori , 

D. A R G E N T , 

Londinenfis Medicorum Collegii Praefidi, • 

Cxt eri/que eiu/dem Collegii Do floribus 
Salutem. 

Vm DofliJ/imus HarVeins fubtilcm fanc& eruditam 
De motu ('anguinis fententiam, nondum ha&cnus 
explicatam, invenerit, & fub authoritate veflra itu, 
lucem ediderit, Do flores ExceUcn tijfimi, eam tamen_, 
quia minus arti noftrx commoda, difficultatibufq; urgeri quam 
maximis videbatur, conatus fum hoc libello aliquantulum in- 
fringere & labefj&are. Non fum adebmihi Suffenus, ut huiufcc 
difecptationis arbitrum ite iudiccm memet ipfum confli tua m_, i 
nec adeo tenax propofiti , ut fententiam mutare pudeat, pigeat- 
ve , nec talis antiquitatis venerator , ut recentiorum indullrix 
laudem prxripi velim, cum fciam .recentiores artis Medice me- 
tas amplillime Sc utiliter promovifle , plurimaquc cognovifTo 
qux veteribus nunquam venerant in menteni_.. yoKvxir «r<», in- 
quit Calenus , diQpo-nr orret u» </)*(& ipr«»«r«# wotJ.oit , t<1 pi oA»f *- 
yionjnfTu, t ce 'j r/.totia. , rte $ xutklrtfor Sufpcdlum 

tamen elfe debet quicquid abhorret a communi opiniono* Id 
enim probabile elfe nos olim didicimus , quod aut omnibus aut 
doftioribus tale clTc videretur. Igimr veritatis illius avidus qux 
humana poteft intelledlionc capi , pauca hxc quam citilfimo 
quali currente calamo exaravi, ut hac velitatione clarius veritas 
illucefcat , circuitufque ille fanguinis tam novus , tam admiran- 
dus innotefeat , ftabiliatur , confirmetur... Propterea hxc om- 
nia qux luculentiorem explicationem defiderant , Ornatillimi 
Prxlidis, vellrxque omnium cenfurx fubiicio , qux, opinor, 
ut dodtos vcritatilquc amantiiTimos decet , benigne accipietis, 
animumque ad maiora , utiliora,, certiora properantem erige- 
tis. Valete. 


Mi/- 



> » 



DoWfiimo Viro , 

GVILIELMO HARVEIO, 

Medico Regio, & Anatomes Profeflbri, 

Salutem* 

• m * 

Ietmium ferme iam agitur, Clariflimc Harvcic» curti tu 
2 noVam quandam O 1 inauditam de reciproco /anguinis motu 
fententiam , per annos plus minui decem meditatam, fub 
! legalibus aujpiciis in lucem prodire Volui fli , &• experiri 
iudicia Medicorum. Ea cum Jpeciem pr^fe ferret novitatis, gratiam in - 
Venit apud populum Medicofque quofdam non exiguam. Iam nihil refo- 
nabant Academiarum Vejlrarum tirones , quam circulationem /angui- 
nis , Venas laHeas , artem Jlaticam , aliaque eiufmodi , qu.e a communi 
opinione abhorrentia , nimis placent , nimis deleHant , nimis alliciunt , 
nihil profunt tamen nec faciunt ad medendum. Ab illis cum opinionum 
tuarum explicationem non poffem expifcari, plurimi de iis loqui videban- 
tur qu.e nunquam fatis intellexerant. Sane qui alias recentiorum libros 
parcijjime legere foleo , anatomicamque difciplinam iam nuda re magis 
quam magnitudinefua laborare videbam , eamque Iohannes Riola- 
mis praceptor olim meus , & novis inVentis, & elegantioribus explica- 
tionibus ita locupletaffet , ut ultimum idi complementum addidtffe vi- 
deretur, inutile ad bene medendum ejfe iudicabam quicquid infuperac- 
tejfijfet, iifque me carere commode pojfe arbitrabar , fine quibus tot retro- 
aUuiam ante feculis priores Medici , tam doHe , tam egtegie , tam feli- 
citer faciebant medicinam. At cumnoViffime Veflro Collegio infitus, 
anatomicis adejfem pneleHionibus , quibus de partium morbis & erudite 
eleganter egregius toollor differebat , tuaque adeo quibuf, lam placuif- 
fent, tantifque laudibus efferrentur, ut omnibus recentiorum inVentis 
aquarentur, excitatum mefenfi & invitatum ad libri iflius leftionem , 
eeque magis, quod, cum rumor quidam fine authore ffarfus foret, forfitan 
ab iis qui nodent tam facile & quafi gratis Veterum dollrinam profliga- 
ri, a Germanis tibi dari reffonfum, Senex quidam quafi ex tripode lo- 

quutus. 


quutus , neminem extare in Germania qui idpo/fet , grdbiter &fuperbe 
pronuntiabit. Miratus ego hominis frontem . qui uterorum mortalium 
ingenia ita Ubi ter ex fuo bellet .ejlimare , ut qua ipfe non poJfct,aliis im - 
pojfibilia cen/eret ,f ane a\dentius in libri tui Ultionem incumbendum 
putabi , maximeque Ornatiffimi frafidis & fuafu & hortatu. fatuis 
itaque i/lis diebus quibus ad bos redi i, cum mihi adejfet otii plus fatis, li- 
bellum hunc tuum , nondum ni/i de fama notum,legi,cbo!bi.In quo prae- 
ter nobum Cr elegans iHud de motu fanguinis placitum, receptam praeter- 
ea ab omnibus de cordis motu & rej/iratiene doctrinam , bocatam bidi 
• in difceptationem. Ideo conatus fum redintegrare in prijlinum decus 
cxauctoratam maiorum difciplinam , paucaque hac J criptis mandabi: 
quibus annotabi qua minus placerent , quid pro Galeno re/fmderi po/fc 
indicarem, ut te ad opinionis huius clariorem explicationem excitare.I^o- 
lim ego nec tuos, nec recentiorum conatus a/pernari ,nec ita mordicus fen- 
tio, maiores no (Iros nihil ignora/ft , aut erraffenunquamtab/lruft multa 
latebant , qu.e pojlerior at as rebelabit : & ita d parbis initiis in amplam 
molem artes excreberunt. Igncfcendum fane erat beteribus Medicis, fi 
quid in ipfis nafcentis Thilofophia primordiis baUucinati effent , quorum 
laria dogmata cum doHijJime reprejftffet Galenus , ea iampridemfe - 
pulta excitare iterum & probare conaris ,qua authores ipji fi biberent 
emendarent, fatere quafo nos diutius maiorum injlitutis adbarere , 
nec lebiter ab iis dimoberi , qua tanquam bera & rationi confona nobis 
femel placuere. Tecum ideo conferre libuit, & tibi indicanda proponere , 
iterumque examinanda, qua tam multiplici obferbatione refellere aggref- 
fus es. Hac cum iudicii tui expellent acumen, animique btritatem fe- 
llantis candorem , Gr ad teprobocent, aqui bonique confules meam hanc 
tecum de communibus /ludiis difceptandi libertatem. V alo* 


IN PROOE- 


9 


IN 

Prooemium Animadverfiones 
IACOBI PRIMIROSII. 


Exercitati 


I. 



A n idem fit ufus pulfus (r rejpi rationis. 

Rimum itaque videamus an idem omnino fit ufus 
pulfus Sc refpirationis. Vult enim HarVtius , fecun- 
dum receptam Medicorum fententiam tantum differ- 
re, quod pulfus d Vitali, reffiratio ab animali facultate pro- 
manet, alias eundem effe utriufque ufum ; fiquidem utroque motu 
Natura tum acrem fufeipit, tum fuliginola expellit, tum fpiriti- 
bus tam animalibus quam vitalibus reficiendis & nutriendis ma- 
teriam excipit : Sic demonftrat Calenus libro de ufu pulfuum , & de 
utilitate rejpirationis , utrumque motum abiifdem caulis Sc alte- 
rari Sc immutari. Docent tamen iidem Medici cum Caleno , in_ 
multis differre. Trimo > quia pulfus multis adefl qua: ramen rc- 
fpirant. docent enim Arijlotelcs Sc Galenus rcfpirationem fieri ad 
.refrigerium, quod .xftate in aere fervido frequentius rcfpirc- 
mus, minus vero in frigido, Cap. fecundo de rejpiratione. Nam quic 
rcfpirant, quando in pauco acre degunt fuftbcantur, quoniam 
aer totus ftatim incalcfcit , nec commode refrigerare poreft. 
propterea in balneis ex acris calore conringit animi deliquium, 
quod evitatur fi quis aut feneftras aperiat , aut fe transferat in_ 
derem & liberiorem Sc frigidiorem , Capite fextolib. de rcjpirat. 
Unde ut*idem docet , animalia qux fangui nem habent, pluri- 
mumque calorem , ea omnia fpiratione indigent , pulmonem- 
que habent atque ex iis quae pulmonem fortita fiint , quae cum 
exanguem habent, & fungofum ut rana: Sc tcftudincs, ea mi- 
nus refpiratione indigent, propterea aquam diutiflimcdemcrfa 
rolcrant , fcd fi nimis in ea detineantur, tandem fuffocantUL.: 
At quarcunque pulmone carent, ea non lpirant, qualia funt infe- 

b &a. 


io Exercit. De Motu Cordis, et 
dta > pifciumquc plurimi , ut idem docet Arifloteles capite primo li- 
bri de rcjpirationt: habent tamen tum pifccs tum infe&a, & cor Sc 
arterias pulfantes. Seiundo , differunt , quod per refpirationem 
tantum aer attrahitur , pulfu vero calor nativus in univcrfum_, 
coi pus diftribuitur. Tertio > relpi ratio folum cordi miniftrar". 
cum cniip cor animalium fanguincorum ita intus ferveat , ut fi 
quis docente Galeno digitum in recens madbati animalis cor im- 
mittat , illius fervorem vix ferre poffir, Natura ad tempera- 
tionem illius calo, is refpirationem inftituir*. Pulmo autem ad 
id fnftus cft , ut acrem cordi praepararet ,ne obvium quemvis 
ftatim non immutatum afliimcre cogeretur. unde pulmones 
tantum inferviunt vitali facultati. Ideo Galenus ftxtu de ufu par- 
tium vocat cor rcfpirandiinftrtimcntum. cum enim femper fer- 
vcar , relpiratio inftituta cft h Natura ut refrigeret, ventilet, Ipi- 
rituum generationi materiam fuppeditet , Sc fuligines expellat. 
Propter ea non femper relpondct refpiratio pulfui. nam in phre- 
nitide cum pullus cft parvus Sc frequens , refpiratio cft magna 
& rara , inflammationes qua: feptum tranfverfum aut relpi randi 
inftrumenta occupant, pulfum efficiunt celerem, magnum, fre- 
quentem , refpirationem parvam Sc denfam^. Ncc tamen id 
obftat quin motus pulmonum ad refrigerationem cordis fit in- 
ftitutus. nam motus ille quia ^ voluntate pendet , fecundum», 
arbitrium & ncc efli ratem immutatur,ut in exemplis allatis pa- 
ter'. Quarto , refpiratio non tantum ad rcfrigciationcm , led 
etiam ad vocis conformationem fadfa elt» abutente quili Na- 
tura aere recepto ad formandam vocem j Ifte tamen ufus prima- 
rius non cft : nam fine voce vivere animal poteft, non fine rc- 
fpirationo* Differt itaque relpiratip \ pulfu in quibuldam,&r, 
ut docet Laurenti #4, refpiratio pulfu Sc ignobilior eft€c minus 
ncccflaria > unde male concludit HarVtius , Queeunque Medi- 
ci dixere de Jyjlole O- diaji<jle,tum cordi* , tum arteriarum , / <ec ormua ad 
pulmones reficientes eos. tradi dijje , cum potius qtuecunqueilli di- 
xere de pulmonum motu , ad cor relpicientcs tradiderint, cft 
enim a&io pulmonum tantum ad prxparandum acrem inftitu- 
t* dclervicre , cordis vero aftio ablolute ncccflaria toti cor- 


v : 


Circulatione Sanguinis. ir 
pori. Ex his pter,in quibus differant Sc in quibus confentiant 
pulfus& refpiratio. Confentiunt, quia utroque refrigeratur 
calor nativus > ne adau&is excrementis in igneum vertatur , ur* 
oftendunt inflammationes & febres, in quibus refrigerationis 
gratia cor Sc arteria: maiorem efficiunt rcfpi rationem. Id patet 
in iis qui aqua , laqueo , aut fumo fuffocantur , tum in partibus 
gangrena emortuis , qua: ob ventilationis dcfcchim excremcn- 
. torum copia incidunt in necrofin. Differunt vero , quod refpi- 
ratio tantum cordis gratia fit inftituta , ad refrigerationem Se 
expurgationem caloris illius quem pofteacorin univerfum-, 
corpus diftribuerc debet. Cordis vero adfcio eft univerfo cor- 
pori ncccflaria, refpiratio autem tantum fecundum quid Sc per 
aliud. 


Exercitatio II. 

Hiatio prima Harveii expenditur. 

E Undcm ufum non efle pulfus Sc rcfpirationis Harteius 
probat. Trimo , qui 4 cordis & pulmonum , pefloru Gr arteria- 
rum , dit/erfa eil conformatio, unde ufus habere diverfos , pluri- 
mumque differentes concludit - '. Sed haec ratio valde debilis 
mihi videtur : Et primum, non eft nccefle ut quorum fubordina- 
tae funt a&iones, eorum fit eadem conformatio. Pulmonum.. 
adHonem diximus effe, aerem recipere Sc praeparare, ut aptior 
fiat ad fpirituum vitalium generationem Sc cordis refrigeratio - 
nem : unde deftinatur Sc infervit partis principis aftioni. fic 
Ventriculus etfi cibum praeparet, vertatquein chylum, ut fan- 
guini aptior fiat materia, non tamen habet eandem cum iecorc 
iubftantiam Sc conformationem; redte fiquidem comparari 
poteftpreparatio aeris in pulmonibus praeparationicibi in ven- 
triculo. Secundo, quid relpondcbit Arifioteli , qui capite ultimo 
libri de rtjpiratione , pulmonis & cordis conftitutionem fimilcm 
voluit efle follibus fabrorum ? Parum abeft , inquit , quin cor 
Sc pulmo fibi formam talem vendiccnt > nam ficut in follibus, 
ita in pulmone Sc corde adlimt latera Sc cavitates qua: attollun- 
tur Sc recipiunt acrem... Si igitur fecundum Arijlotelem,cot Sc 

b a pulmo- 


\t Exercit. de motu Cordis» it 
pulmones follibus non abfimilem , fcd analogam habent con- 
formationem, inter fc fimilia erunt, quamvis igitur eorum fub- 
flantia fit diffimilis, tamen & conformatio & motionis modus 
correfpondcnt , ut docent cavitates, compreffio & dilatatio. 
Tertio , non prorfusidem ufus cft pulfus & pulmonis , fed in_ 
quibufdam differunt , unde non mirum fi inftrumenta etiam., 
diffimilia fint , quamvis in eundem ufum tandem confpirenr' . 

Exercitatio III. 

Secunda ratio Harveii expenditur. 

S E tundo, inquit. Si in eo/dem ufuspulfus&rejfri ratio infii tuantur, 

& i n tj fyftole fuligines expellant, in diajlole excipiant aerem arteria, 
quid rejpondebunt Galeno , qui fcripfit, fatura fanguinem contineri 
in arteriis . & nibil praterfanguinem , fcilicet neque ff>i ritus, neque ae- 
rem l Quae ratiocinatio manifeftiflime Caleno repugnat. Non 
negavit enim Calenus, arterias fpiritus continere & aerem , cum 
voluerit fmiftrum ventriculum efTc officinam fpiritus vitalis. . 
cftqiic hoc in do&rina Galeni perpetuo tenendum, fcd loco ci- 
tato di (putans adverfus Era/i/lratum.dcmoiiRtat, etiam fangui- 
nem arteriis contineri , non (piritum folum. unde Galeni locum 
rc&cnon intellexit - *. Sed quia haec ratio tangit quadlionem-.» 
an atteri* quae funt in reconditis corporis fcdibus litae, aliquid 
acris attrahant , dc ea breviter aliquid dicendum. Quaerit 2N(i- 
cbo. Florentinus , an alir attra&us ab arteriis perveniat ufquc ad 
cor: Rcfpondet Sermone 4, traflatu quarto , capite de motu cordir, 
fieri polTc ut aer ab arteriis tranfpirationc artra&us , fecundum-, 
aliquam fui partem perveniat ad cor , & aer a corde perveniar - 
per totam arteriam , verum non in qualibet fyftole & diaftolo» 
fcd in pluribus. Sed haec refponfio mihi non fatisfacit ; vulr - 
enim Calenus folam rcfpirationem calorem cordis tueri , libro 
de ufu pulfuum. 'Secundo , aer per arterias attra&us, antequam-, 
ad cor perveniat, conta&u ferventis fanguinis arteriofi adeo 
incalcfcit, ut cor refrigerare nequeat - '. Tertio, det attra&us a 
corde per rcfpirationem , & ab arteriis per tranfpirationerru.» 
non tantum refrigerat, fed praeterea fit materia lpiritus vitalis 

&ani- 


1 


Circulatione Sanguinis. rj' 
& animalis , unde formaliternon pervenit ad cor , nec k corde 
in extremas arterias. Nam acrem fieri materiam fpiritus vita- 
lis & animalisjdocuit Calenus lib. ii. Afetbod. cap. j. ctfi libro 
An /anguis, C ola acris qualitate,non fiibftantia,cor perfmi dixe- 
rit, libro tamen de utilitate refpirationis clare demonftrat, cor 
ad caloris confervationem non indigere acris fnbftantia , etfi ad 
regenerationem (piritus ea indigeat , quam nutritionem vocant 
quidam Medici fatis erronee , & indo&c : Nam/exfo Epidemion 
fectione fixta comment. tertio, ex mente Afclepiadis , quam non re- 
probat , vult per pulfum fpiritus vitales generari ; Nec tantum_. 
qui infpiratur acr , fed & qui per arterias tranfpirando attrahi- 
tur , mutatur in fpiritum. ut idem docet Calenus libro an f anguis. 
Sc clarius oftaVode placitis ; Arterix, dum diftenduntur per capi- 
ta qux pertinent ad cutem , externum acrem in corpus attra- 
hunt , & id tribus decaufis,ut refrigerent, ut ventilent, ur* 
fp iri tum animalem gignant. Dum contrahuntur vero, quicquid 
fuliginofum fumofumque ex iis creatum fuerit, id exprimendo 
illidunt, & ex accidenti , vacuatis nimirum fqliginofis excre- 
mentis, corpus quoque refrigerant, hxc Calenus, undepatet ac- 
rem ex illius fenteniia fieri materiam fpiritus vitalis & anima- 
lis , quamvis contraria fententia qux Arijlotelis cft , multorum- 
que tum Philofophorum tum Medicorum , verifimilis fit, nec 
reprobanda. Sed ut ut fit , five acris qualitate tantum , five et- 
iam fubftantixgaudeant cor & arterix .certum tamen efic de- 
bet , in reconditis arteriis nihil acris adcfle,fcd tantum arterio - 
fum fanguinem fpiritufquc , qui fanguis iam temperatior fadhis 
eft refpirationc & tranfpirariono* 

Exercitatio IV. 

Terti* rationi recondetur. 

T Ertio , fic inftat , Si in diafiole arteria trahent aerem magno 
exi flente pulfu , fi corpus immer/eris in balneum aquaVel olet, ne- 
ceffc ett pulfum fiatim aut minorem ejfe aut tardiorem , cum per balnei 
aquam aer permeare non pofiit. O eximiam fubtilitatem , qux lup- 

uonit in baneo nos refpirationc quoque carere^. Sed quis c 

r b 3 tam 


i4 Exercit. de motu Cordis, et 
tam leviter in doctrina . Caleni vcrfatus,qui nefciat,i balneo pul- 
fus immutari pro variis balnei facultatibus ? Notare prceterca 
debuerat , pulfus fieri ll facultate tanquam a cauifa efficiento * 
non autem ab obie&o. Unde fi facultas adeifet robufta, ufus au- 
<£bus , inftmmcnrumque idoneum , etiamque nullus acir adedet, 
pulfus tamen foret magnus : Natura enim motus fuos fovar*, 
ut finem fuum aiTcquarur , etfi obiechim nullam adfit, quamvis, 
ut diximus , etiam non defir - . Dicamus ergo , fi corpus immer- 
gatur in balneum tepens, pulfus primum fit magnus, celet, quia 
urget ufus , facultas robufta eft, etfi act forfan minus idoneus 
adiit , fedpoftea refolutis fpi ritibus , debilitata facultate, fiunt - 
pulfus minores ob debilitatem, fod crebriores, ut frequentia fa- 
tisfaciant ufui. &fic fentiendum de reliquis , ut videre licer: 
abud Galenum tertio de cauflis pulfuHm , 1 4. Valeret autem ratio, fi 
ab acre aflumpto dilatarentur arteriaci tunc, quo minus acris 
fubit,co pulfus minor erit: at quia acr fubjntrat quando dilatan- 
tur h facultate pulfific£ , ut ufui fuo fatis faciant , ideo quo magis 
nfus urget , eo magis dilatautur, etfi obic&um non adiit*, quam- 
vis deelfe non foleat ; fic ventriculus appetita etfi alimentum^ 
non habeat quo repleatur. * 

Exercitatio V. 

Jguart* rationi Jatifft. 

R Ationi quartx iam fupcriusrefponfum , acrem tum refpi- 
rationc tum rranfpiratione attradhim, ad profunda & ima 
corporis non pervenire, tum quia nimis atta<ftu (anguinis inca- 
lcfcir , turrf quia fit materia fpiritus vitalis : fcd praeterea adde- 
re pofiiimus,intimas arterias refrigerari nim motu diaphragma- 
.tisquafi flabello, tum acre ventriculum interdum fubcunto : 
unde cum variis viis aer fefe in corpus infinuct , eo arteria: ubi- 
que aliquo modo pcrfruuntuc^. 

txER- 


v- 




Circulationi Sanguinis, ij 

Exercitatio VI. 

Quomodo Jpiret embryo. 

Q Uinto obiicit embryones , quorum arteriae non poliunt - * 
acrem per uteri corpus attrahere^ • Dc embryone quidem 
alia ratio eft. vix enim exa&e cognofcimus quid intus in corpo- 
„re geratur , fcd tautum id coniedtura aftequimuo Refpondcrc 
tamen poflumus , fiibirc acrem & tranfp irati une attrahi tum_. 
ab arteriis maternis , qux arteriis fcetus conncxx funt, tiun quia 
univerfum corpus eft nurrrur ^ ex Hippoirate , tum demum 
quia fanguis quem foetus iiabet a matre, iam temperatior fa- 
ctus eft , ideo fola tranlpiratio factui fufficir , tum quia expulllo 
fuliginum cx accidenti, ut docet Ga/rw/w, refrigerat. Dubium- 
autem eft, an factus exerceat facultates vitales , id enim clegan- 
tillimus Laurentini negavittfi tamen umbilici artciias ligave- 
ris , omnes arte rix fecundinarummotu deftituentur, pullanti- 
bus interim uteri arteriis, quod docet, pulfificam facultatem^ 
etiam in fcetu eflc a corde, quod tamen non fieret, fi tantum at- 
tra&o fanguine moverentur, nam fecundinarum arterix exci- 
.pientes maternum fanguinem , pulfarent ; non pullant tamen—» 
denegata facultate pulfifica , ctli interca ai teri olb fanguine fint 
t plcnx. Nonrefpirarc autem in utero fir tum, certo certius eft, 
quia ardlc fccundinis conclufus acrem non habet quem attra- 
hat. .tum fi ore aperto acrem duceret, fimul cum co aquas qui- 
bus innatat infpiraret. tum pulmo in rcfpirantibus cx acris at- 
taftu tenuis & fubalbidus effefolet i rubicundus autem in fbe- 
tu , ob defedhim acris , & quia fanguine crafliori nutri tuo Ob 
id Natura binas fecit arterias umbilicales , ut maior fpirltus 
copia ad fcctum dcduccretuo Quodigitur factus minus indi- 
geat refrigeratione , cauila eft , quia farguinem excipit mater- 
num, iana refpiratione & tranfpiratione- refrigeratum , tum_, 
quia fuliginum iij co fit fecretio per potos cutis , expurgatus 
autem c«Jor temperatur ; tum demtun puerorum calor blandior 
eft , minufque refrigeratione indiget : Demptis autem folurif- 
que ab utero fecundinis , privatus fiactus caloris & tcirpcra- 
' tionis 


6 


{6 "Exercit. de motu Cordis, et 
nonis illius beneficio , cito moritur , nifi acrem habeat quo 
prompte rcfpirando recreetur. Id docet Tefal itis capite ultimo 
Jus. Anatomes : Secundina ab utero liberata , fi fetum menfie impofue - 
ris , cernes per pellucidas membranea/, juc ipfius tunicas qualiter frujha 
rcfpirare conatur Veluti fujfocatus moritur ; fi Vero ipfius iriVolu - 

cra pertuderis ,fartufque caput illic liberaveris , mox iUum Veluti reVi- 
vifcere cernes : & paulo poft , 2^ondum exempto fz tu cernes umbilica- 
lium arteriarum motum , Gr fetum nondum rejpirare i nec ad rejpira- 
tionem conari , mox Vero atque membranas pertundes , fetus rejpirabit , 
Gr arteriarum umbilici pulftu intercidet , pulfantibus interim uteri ar- 
teriis. Hic divinus V e f alius obfervavit , obfervarunt quoquo 
alii ; unde patet fatum tantum per arterias umbilicales refrige- 
rari Sc temperari. 

Exercitatio VII. 

T>e Tifcium rejpi ratione. 

S Ed veniamus ad rationem fextam_,. Quxrit HarVcius, quo- 
modo Tkoc* » !Baletue > (Delphines , pifcefque rejpirent in fundo ma- 
ris , an arteriarum fuarum JyJlole Gr diajlole aerem per mediam aquam 
aJfumantGr emittant l Quod fi quis dixerit aerem aqus admi filum ex-- 
dpi» id ait figmento ejje JimiUimum , nec tamen refutat - ". Sed 
huic quxftioni iam ante rcfpondit Ariflotoles capite quinto libri- 
de refipiratione : ubi variis rationibus probat pifces non rcfpirare» 
prxtcr paucos qui pulmones habent ; quales funt cctacci gene- 
ris , eo Ique omnes ex aere attrafto rcfpirare docet, tribus ratio- 
nibus. Trimo , quia ore cxcra aquam liiblato dormire folent &c 
flectere , fcilicct ut acrem recipiant". Secundo, li retibus fub aqua 
involvantur , ut fe explicare nequeant , ex acris defcdhi futfo - 
cantura. Tertio , cum pifces ifti fame concitati reliquos fedfcan- 
tur in ima vada, diutiulquc propterea fpiritum continucrc,tan- 
quam faculo cmilli ad- fpirandum exiliunt , ut plcrumtpic naves 
tranfvolent , ut vult T linitu , aut faltem in fumma aqua fluitent, 
ut vult Arijloteles .. Obiicit fibi ipfi Pfiilofophus , pifces cum_, 
alimento etiam aquam aflumero* Refpondet , venim id qui- 
dem clfc, fcd reiici illam per fiftulam quandam , quxad hunc 


Circulatione Sanguinis. 17 
ufum illis donata eft , quam non ad refrigerationem * ied ad 
aquae rcie&ionem, fadhm fuilfe oftendir,quod nec ad cor, 
nec ad pulmones pertingat , fcd tantum ad cerebrum , in quo 
pauca neceffitas adeft refrigerationis , ut aqua per os una cum., 
cibo recepta per eam rui fus reiici quear". Praeterea ii fiftula 
eilet ad refrigerium , peream aqua reciperetur , fed non recipi- 
tur , tantum ve.o reiicitur. Pariter animalia non relpirantia 
quae molli tcfta prxdita funt, fiftulam illam habent non ad refri- 
gerationem , quoniam exanguia cum fint , illa non indigent^, 
led ut cum in aquis vivant , aquam quam cum alimentis hau- 
riunt , emittant. Putarunt autem viri graves , quorum autho- 
ritas non eft fpernehda , acrem aqux admiftum clfe , & ut Har- 
Veiits loquitur, implantatum , Hippocrates , Arijloteles , Scaliger , 
fyndeletiiis , aliique quamplurimi id cenfuerunt. quod A quis 
i&rlwWelponderct , is fe magnorum virorum authoritate tue- 
retur. Sed tamen minus probabilis haec opinio mihi videtur, 
quoniam aer levior in aqua coerceri non poteft, omniaque acria 
aqux fupcrnatant.Sic videmus, cum agitatione diuturniori aqua 
aut acrem habet admiftum , aut aliquos flatus generat, ftatim_, 
erumpentibus iis in fuperficiem , bullas generari. Sic inter ra- 
tiones plurimas quibus probat Philofophus pifces non refpira- 
re, hxc una eft, quod quando fuffocantur, ex acre fierent duI- 
lx : At non fiunt, inquit. Ergo non refpirant ; innuens non pof- 
fe acrem in aquis contineri , fed necellario euimperein luper- 
ficiem-.. Eftque vero fimillimum , acrem non pofle in aqua 
contineri, eft enim aqua corpus non porofum fcd continuum»,. 
Unde pariter refelli poteft fententia Medicorum, qui putantiru, 
urinis animalium flams inelfe , impoflibile fiquidem eft, flatus 
ullos aquis cohiberi , qui non protinus Abi viam faciant, & fo- 
ras erumpanr". Sed prxterea aquarum dulcium pifces plurimi 
veficam*quandam habent iuxta lpinam,aere plenam, qua natant, 
ut docent hiftorix naturalis Scriptores. 


• v 


c 


E X E & 


iS Exercitat, de motu Codis, et 

< 

Exercitatio VIII.. \ 

Septima ntioni rejpondetur. 

D Ubitat praeterea HarVeim , quomodo fpiritus fuliginibus 
tenuiores non expellantur in fyftolo- Haec quxftio eft 
bene vetus . cui optime fatisfacit Tfichol. Florentinus , quia mo- 
tus arteriarum fit k virtute regulante & fecernente noxium ab 
utili , in qua feparatione rctinemr quod utile eft, noxium vero 
excernituc_. Immifti ergo fpiritus fanguini retinentur, quia 
familiares , airjici , & corpori necclFarii , at fuligines quia inu- 
tiles Sc noxiae, fecernuntut-,. Sed praeterea certum cft, multos, 
imo & nimis multos fpiritus rcfolvi : ideo Natura aflrduc il- 
lorum reparationi ftudet 2c incumbit - '. 

Exercitatio IX. 

S I arteria aerem accipiunt & reddunt in fyftole & diajlolt, cur non. 

hoc faciunt t obiicit i\\c >infli£lo per arteriotomiam Vulnere t Cic~ 
ut in fe&ionc ttacheae aer ingreditur & exit per vulnus , fe&a 
autem arteria folum fanguinem exire,non acrcm,cernimus. quae 
ratio videtur aliquid habere roboris & efficaciae. Cui tamen rc- 
fpondere polfumus. Trimo , fanguinem fpirituofum ita irape- 
tuofe qua data porta ruere &" egredi, ut acri locum non faciar*. 
Secundo , quis dubitat aerem limul ingredi pofle ? id Medici 
quamplurimifcrmcagnofcuntin venx fe&ionc quam eventa- 
tivam vqlgares vocant, quando vena aperitur ut aliquid acris 
ad ventilandum calorem nativum fubintret ; fed verifimilius ta- 
men quod dixi, acrem nonfubire tunc arteriam, quod.k fan- 
guinis exeuntis impetu propellatur^,. Non eadem autem eft ra- 
tio trachex & arterix. In vulnere enim trachcx, aer non ab ar- 
teria ipsi attrahitur , fed \ corde & pulmonibus , ut folebar*, 
quorum perpetuus motus acrem per tracheam allitir,& expellit: 
& nihil nili acrem trachea continet at arterixfanguinem con- 
tinent plurimum , qui fubienti acri motufuo rapido rcliftit , ut 
quamvis ab arteria traheretur , fubire tamen non polfet - '. Ter- 
tio , acmcartcriamingrcdiaturan non, cognofcerc oculis non- 

• poffiunus. 




Circulationi Sanguinis.' 19 
pollumus, cum oculis videri non poflit;nam facile penetrabilis 
quoquoverfum fefe infinuat - '. Acrem enim ingredi pulmones, 
ex eorum rum fubladonc tum depreffione cognofcimus, alias id 
nobis ignotum foret; movetur enim pulmo tantum admotum^ 
thoracis. At cum arteria: perpetuo moveantur , &: quim cirif- 
fime k facultate, & fanguinem impellentem plurimum conti- 
neant , fcire non polTumus , nec oculari demonftratione often- 
dere > an aerem tunc recipiant an non , quia videri aer exiens 
aut fubiens non poteft ; motus enim cius a motu fanguinis ob- 
fcurautr ; Nihil tamen abfurdi eft , fi aerem quoque in arteriam 
apertam fe infinuare dicamus. 

Exercitatio X.’ 


S Upereft hic difficultas omnium maxima. Quomodo, inquit, 
pojfunt ar teri. -(.Vitalem calorem Jpirituofum deferre in uniVerfum 
corpus , Crftmul refrigerium , cum b.ec fint contraria) nam ligatis ar- 
teriis partes calore privata: frigent, torpent, alique dennunr'. 
Sed infioc dubio nihil difficile eft. Rcfpondcrcprrmo portemus 
cum-fr rnelio omnium Recentiorum principe /refrigerationem 
calori nativo qui cceleftis eft &c atthereus non adverfari : Sed 
quoniam ha:c opinio milii minus placet , qui calorem nativum 
dementarem efle crediderim, ita fatisfaciendum puto , calori 
nativo refrigerationem blandam non nocere , fed potius cuni_. 
conlervarc tk. fovero* Id docet Ari floteles libro Ae re ffiratieme, 
igntm fcilicet Sc calorem ne corrumpatur & marccfcat , indige- 
re refrigerio; ideo aer optimo Natura: i nftituto varias fubit ani- 
malis panes, ut illic calorem temperet , ne igneus evadat & ex- 
traneus. Prattcrei* fi confideremus quibus in corporis locis ca- 
lor temperari foleat Sc quomodo, facile quoque huic dubio 
ibimus obviam. Primum ergo calor uberrime temperatur in__ 
corde , ubi luculeqtyrtimus eft illius focus ex aeris refpiratione, 
calorquc illic temperatus poftea in univerliim corpus diffundi- 
tur ; at quoniam in via excandefeere iterum poteft , multsequo 
fuligines fufeitantun, , Najura in habitu corporis inftimit tran- 
fpirationem , ut illic calor itemm temperaretur, & expurgare - 

C 1 tUEL.. 


20 Exercit. de motu Cordis, et 
tuUj. Infupcr dicere pofliimus cum quibufdam reccntioribus, 
non omnem corporis calorem , refrigerationem poftulare , fed 
eum tantum qui efferbuerit , qualis eft calor cordis , & rurfus 
plurcs elTe partes quae calorem poftulant citra grande refrige- 
rium, quales funt partes internae cottionum officinae: fufficit il- 
lis , H earum calor aut ventilatione , a fuffocatione vindicetur», 
aut novi caloris iam prius in corde depurati acccffione fovea- 
tur } nam cxcrctionc&: expurgatione fuliginum temperari ca- 
lorem nativum , dubium non eft, per accidens , ut docet Cale - 
ims. fic dum humores febrim facientes expurgantur k cathardti- 
co , corpus univerfum redit ad temperiem»,. 

Exercitatio XI. 

P Racterca putat Uarttius fc magnam inveniftc inter Medicos 
repugnantiam , dum quidam cor volunt efle officinam fpi- 
rituum , eofque arteriis contineri; alii vero cum Galeno volunr* 
folum fanguinem iisineflo- Videtur tamen mihi communis 
cfle & recepta inter Medicos fcntenria, non fpiritus folum, fed 
& fanguinem pcf arterias deferri, nec Galenus unquam id ne- 
gavit , qui voluit finiftrum ventriculum efTe fpiritus vitalis tfyt- 
nfe/o». fed fpiritus ille non feorfim eft k fanguinc , verum in fan- 
guine continetur, ut patet quod fe&aartciii tanto cum impe- 
tu fanguinis effluat, omnis aurem impetus k fpiritibus. Difpu- 
rans autem Galenus adverflis Erajijlratum , probat fanguinem»/ 
efle in arteriis , non fpiritum folum , nec fpiritum fcorlim efto 
k (anguine, fed in fanguinc. ut Galeni locus ab HarVeio citatus 
demonftrat ; Nec eft hac de reulla inter Medicos diferepantia , 
cum omnes idem profiteantur». 

Exercitatio XII. 

R Efte hoc in loco HarVeius impoffibile efte ait arterias Sc 
corfimul dilatari & contrahi, nec hac in re me habebit - * 
repugnantem , qui id lubenter crediderim , quicquid Laurentius 
dicat in Anatome : fuitque ferme hxc omnium Anatomicorum 
opiiiioante ipfius tempora. Non enim valet quod afferunt , (1 

manus 


Circulatione Sanguinis. it 

manus carpo ,& altera pe&ori admoveatur, utrobique fcnti- 
eur i<ftus. quid ni ? cum cor feriatpe&us in fyftolc , arterix in_ 
diaftole percutiant. tum volunt i&um in peCtore non fieri i cor- 
de , fed ac» arteria : omnes autem arterix fimul moventur. Pro- 
blcmatica tamen hxc quxftio cenferi poteft , multafque haber* 
graveisin contrarium rationes : Cum enim conftet apud Gale- 
num , pulfum fieri i facultate propria qux i corde influit in arte- 
rias , vix comprehendi poteft, quomodo poflit cor fe ipfum di- 
latare, eadem virtute ciufdem facultatis influxu arterias com- 
primere , cum eadem potentia non poflit fimul & femel eflo 
principium motuum contrariorum^. Prxterea facultates non 
operantur , nifi quatenus funt in aChi , unde conftat facultatem 
non pofle fimul & femel clfe in aChi contractionis & dilatatio- 
nis. Amplius j in febribus putridis,in quibus contra&io eft cele- 
rior dilatatione , aut contra&io cordis anticipabit dilatationem 
artetiarum , aut diaftole arteriarum, ut rclpondeat fyftolx cor- 
dis , celerior erit & longior, quod eft contra Narurx intentum; 
nam in febre putridi ob copiam fuliginum putridarum, contra- 
ctio celerior efle debet tam in corde quam in arteriis; quod fieri 
non poteft , nifi cor & arterix fimul moveantur.,. Demum fi di- 
latato corde comprimerentur arterix , regererent ad cor quod 
ab illo receperant ; quod eft abfurdum.,. At quoniam diccro 

{ tolles , arterias non i proprii virtute , fed tantum receptione-» 
anguinis dilatari; id iam difeeptabimus. 

Exercitatio XIII. 

An arteria C r cor ab impetu /anguinis moneantur. 

D Emonftrafle te putas, H*rVeie,cov & arterias diftendi, quia 
replentur ut facculi & utres, non repleri, quia diftendimtur 
ut folles. At de hoc ne verbum quidem haCtenus dixifti , nec 
deinceps probare conaris. Errare autem te in hoc , ficut in re- 
liquis, facillimum eft oftendere. Et primo, cum dixeris eundeni-» 
fanguinem in venis & arteriis contineri , imo ftatuas (angui nem 
ab arteriis redire in venas, quxrimus,cur venx non pullant fic- 
ut arterix , quando eodem fanguine aeque fpirituofo replentur? 

c j Dexter 


ix Exercit. de motu Cordis*, et 
Dexter cordis ventriculus pullat ab influxu fanguinis quem i 
veni cava accipit : at cur (anguis ille non impellit venam ca- 
vam , cum fit idem numero fanguis,non immutatus > nec altera- 
tus ? Secundo , fi k fola repletione pulfant arterix, unde fitmaior 
fyftolequam diaftolc? Tertio , fi arteria? una tunica aut incida- 
tur * aut exedatur , fit aneurifma , a fanguinis impetu dilatantis 
tunicam arcerix debiliorem , cur idem non fit in vena , fi ideno 
in utnfquc fanguis , quandoquidem in ancurifmate te confi- 
tente arteria non habet tunicam arteriae, fedvenx ? QturtOitt- 
rcrix qux plena: fimt (anguine , fimul 6c femcl in corpore con- 
trahuntur 6c dilatantur , non una poft aliam. At in contractione 
cum omnes arteria: conftringuntur , canimque tunica: ferme 
connivent, quo vadit , quo impellitur (anguis in illis conten- 
tus ? An pars proxima cordi exonerat fe , & propellit fangui- 
nem in partem vicinam 6c remotiorem ? at tunc pars illa pulfa- 
bit, quia pulfus fecundum te fit ab impulfu fanguinis in arte- 
riam, ficquepars una arterix dilatabitur cumdtera 
conftringctur : ficut cum contrahitur A , impellit - ' 
fanguinem in B C ; ergo B C pulfabit , .quando A 
contrahitur, quod cft abfurdum_.. Si dicas in con- 


ea 

n 

traCtiouc impelli fanguinem in venas, id fieri non poteft. 'Pri- 
mo , quia anaitomofes 1'unt Sc nimis angullx & pauciores quam ' 
qux poflint excipere univerfum fanguinem , quem videmus ex 
arteria patentillune feCta non poifc nifi per longum tempus 
evacuari. Secundo , anaftomofes venarum 6c arteriarum non^ 
1'unt ubique ; toto ergo illo traChi arterix in quo non funt ana- 
ftomofes , quomodo deferri poteft fanguis ad anaftomofin , nifi 
ab una parte impellatur in aliam , ut ab A ad B , & fic diaftolc_-> 
erit unius partis quando jcft alterius fyftolo* Quinto > fi arterix 
diftenduntur a fanguine quem cor in illas refundit , pars proxi- 
ma cordi , qux proxime langninem illum recipit, tantum pulla- 
bit, reliqux non pullabunt , laltem eodem tempore, quia quod 
a. corde expellitur , non infunditur in omnes arterias fubito; 
hoc enim repugnat corporis motui ; at omnes arterix moven- 
tur fimul » non igitur ab influxu fanguinis. Dicere quifpiam_. 

pollet. 


Circulatione Sanguinis. 23 
poflet , fempcr in arteriis efle fanguinem , qui in prioribus cor- 
dis contractionibus tranfmiflus , fucccflive per arteriam de- 
fluens , illam fucceflivc extendit-. Verum id conflare nonpo- 
teft , quia antequam pars illa (anguinis qux a corde hoc inflanti 
tranfmittitur in artetias , perveniat ad ultimam partem arteria», 
per totgyros & mxandros vaforum infinita: fiunt contradi ones, 
unde fanguis ille non potcfteire caufa diaftoles, qui non potuit 
prohibere tam iteratas fyftoles. Prxterea fieri poteft ut copio- 
lc in una fyftolc fanguis immittatur in arteriam , in fequenti ve- 
ro minus. Quo magis & uberius (anguis immittitur in arterias, 
eo magis & amplius dilatantur; quo minus excipiunt, eo mi- 
nus dilatantur. At fic fieri poteft > ut arteria quae prope cor eft, 
& amplior , minus proportionali ter diftendatur eodem tempo- 
re , quam arteria minor 8c capillaris , quia minor arteria , Sc i: 
corde remotior , excipit maiorem (anguinis quantitatem, quam 
quae, cordi proxima cft>£: ampla; quod fieri non poteft, quia, 
ut alibi afletis , arteriae magna: magis dilatantur quam parvx; 
quod tamen nunquam fiet , nifi fupponas eandem perpetuo (an- 
guinis quantitatem in lingulis cordis contradi onibus impelli in 
arterias : quod non eft neceflarium , & ferme vix unquam con- 
tingit, ut tu ipfe agnofeis , cadite nono, taff. 1 1 3 . Sexto, curro 
cor conftringitur , arteria: dilatantur , eoque tempore expellit- • 
cor >• excipiunt arteriae fanguinem & fpiritus,qui caufla funt di- 
latationis. Dic ergo; Cur 'flarim illam exceptionem fanguinis 
Tubfequitur fyftolo ? Prxfente caufa necellario fequitur effc- 
dus , caufa diaftoles eft receptio fanguinis in arterias , ut curro 
utres inflantUL,- At contrarium hic accidit ; nam exceptionem 
fanguinis fequitur ftatim fyftole, quafi fanguinem exciperent- . 
ad fyftolen facienda no. Septimo, ex hac tua opinione cuno 
pulfus animali infit fecundum naturam, fequeretur, altcruno 
horum motuum , fcilicct aut dilatationem aut contradioneno 
efle prxtcr naturam , & violentano. Divus Tkornu qui dc mo- 
tu cordis omnium optime fcripfit,oftcndit calorem non ello 
caufam motus iftius , fed c converfo motum cordis efle caufam 
caloris ; nam motus localis in univerfo eftprimns motus, caufi 

. alte- 


14 txERCIT. DE MOTU CoRDIS, ET 
alterationis & exterorum motuum ; quod autem primum eft 
in unoquoque genere , eft menfura reliquorum , docento - 
Philo iopho ; Motus , inquit ille > 8. Thyficor. eft quafi yita qua- 
dam omnibus qua natura conjlant. Unde ile inferre poflumus > 

Quod eft per fe , prius eft eo quod eft per accidens ; primus mo- 
tus in animali eft motus cordis , calor autem non movet fecun- 
dum locum nili per accidens ; per fe enim & primo alterat , per 
accidens movet localiter.,. Ergo abfurdum eft caulam motus 
referre ad calorem. Quarrere igitur oportet caulam per fe, non 
cx accidenti , aut ab extrinfeco. Multas rationes adverfus hanc 
fententiam afferunt authores , quas hic non adlcribimus,cum_» 
cas Sc fcire poliis & fcire debueris , illifque refpondcre quando 
tibi fixit in animo contrariam fententiam tueri. Hic tantum^, 
unam addemus ex te ipfo defumptam; Sic igitur, inquis, verba 
tua deferibam , Infuper forfan impojfibile eft aliquid pojje aliud corpiu • 
ita intra fc ipfum attrahere , ut dijlendatujt cum di flendi fit pati: Un- 
de concludo , Ergo impolfibile eft arterias ita intra fc fangui- 
nem attrahere ut diftendantur. Non attrahunt , inquies , fed re- 
cipiunt quod expellitur, fcd eadem ratio eft de eo quod recipi- 
tur ,& attrahi tur , ii enim nihil poteft diftendiab eo quod at- 
trahit , nec diftendcturab eo quod recipit: Ventriculus dexten^ 
diftenditur i fanguine quem attrahit, quia vena cava pulfu de- . 
ftituta, eum in cor non expellit potius quam in venas proxi- 
miores. Amplius, diftendi ao alio,eft pati ; at arteria: cum dif- 
tenduntur, non patiuntur, fed agunt; Ergo arteria: diftentio non* * 
eft ab alio. Pulfum enim elfe a&ionem, docet Calenus, qui 
cum definivit per a&ionem , 8c re<fte , cum multi motus non_ 
lint a<ftiones , fed palliones , & affectiones , ut palpitatio , tre- 
mor; nam non fiunt k facultate; fed k morbo, aut k facultato> 
fed irritata k causa morbifica. $i tuam ego fententiam dgfen- 
* • dendam habuillcm > iiegallcm fortiter, impolfibile elle aliquid 
diftendi abeo quod attrahir'. Sed ha:c tu non animadverte- 
ras. ad cartcra igitur properemus. 


Ex E R- 


•J*, 


i C 1RCDLAT! OK B 'S A K G II 1 N 1 S . 

Exercitatio XIV. ‘ . 

- - ■: • - .... | | } 

Galenus definditur. 

E X multis rationibus, quas tum Galenus , tum recentiores af- 
ferunt adverfiis hanc Arijlottlis , Trufani , tuan^que Opinio- 
nem , hanc folam adfers de qua triumphares , quas experi- 
mento Galeni innititur > quo probare vult Galenus oculari de- 
monltrationc , pullum non heri ab impetu fanguinis , fed «t 
virtute, &: virtutem eam non per arteriarum cava cum fanguinc» 
fedper tunicas deferri , quia li quis arteria incifx calamum in- 
dat, quo fanguis permeare poflit, fi arteriam vinculo tonllrin- 
gas fuper calamo , praeterfluet fanguis , arteria tamen non pul- 
labitpoftligaturam,fecus verofiioluta fit delibera. Refpon- 
des autem,tc nec Galeni experimentupi fccilfc unquam, nec fie- 
ri pofle in vivo animali,ob impetu fanguinis arteriofi. Mirum., 
cft,tein vivorum Anatome tantopere exercitatum id non fecif- 
fc , nec facere voluifle quod ad rem tuam tantopere fecicbat,5e 
quia non fccifti,fieri non pofle putas, ficque Galenum malx fidei 
infimulas. At recentiores,H4r>«‘onon minus curiofiid fecerunt. 
Audi Vefalium, qui alias Galeno non folet favere, quoties vel 
minimam habet reprehendendi occafionem. Sic itaque ait, 
capite ultimo fute A na tomes : Vt certiores jiamus, putfandivim non arte- 
ri.e inejfi , aut contentam in arteriis materiam pulfuum opificam exijle - 
re , herum d corde eam hirtutem pendere, prxtcrqiuim quod arteriam hin- 
culo interceptam non amplius fubhinculo pulfare cernimus, licebit in- 
guinis fimorifhe arteris longam fittionem inducere, & canaliculum 
ex arundine tam craffum affumere , quanta esi arteria capacitas , il- 
lum ita fi itioni indere , ut fuptrior canahs pars altius inarteri* cavita- 
tem pertingat , quam feHionufuperior fides ita ‘mfirior quoque ca- 

nalis pars deorfum magis ipfa inferiori filtianis parte protrudatur, ac 
dein Vinculum arterU circumdetur , quod ipfsus corpus fuper canalem 
jlringat. Quum enim id fit, fanguis quidem & Jfiritui per arteriam ad 
pedem ufjue eicurrit, herum tota arteria pars canali fubdita non amplius 
pulfat, fotuto autem vinculo artifice pari canali fubdita non minut . 
* quam fuperior pulfat. Noti fecit id Harheius , 1'cd'Galcnus Sc Pefa- 

d lius 


Ex E ac IT. DE MOTU CORDI!» IT 

litu fecerunt , quibus magis credendum.,. Sed 
fieri nonpofle putas ob fanguinis impetum. Ac- 
cipe igitur h. nobis adminiftrationem anatomi- 
cam. Arteriam liga inter F A j & G C » acuto 
fcalpcllofettionem facito in B , nullus fanguis 
profluet, nili qui conliftit intra vincula, tuni^ 
canalem D E indito , ut docet Vcfalitu. Liga 
iterum arteriam fuper canali in F & in G, tunc 
fiolve priora vincula qua: arteriam ftringebant in- 
ter A Ft & C C , fanguis liberrime per canalem^ 
profluet ad extremas ufquc arterias, nec tameo. 
qua: lunt infra lingaturam pullabunt , quia vul- 
nus vinculis ftringitur’: folve deinde vincula haec 
F G , ftatim fubditx arterix pulfabunt, aliquid 
fanguinis effluet per vulnus, lcd quid tum?vidc- 
re poteris infinitas fyftoles & diaftolcs, ante- 
quam notabilis ulla fanguinis quantitas effluxe- ' 
rit-. 

Exercitatio XV.* 

• 

O Pinionem tamen fuam probare nititur Hurbeitu. In arterio- 
tomid fanguu profunditur cum impetu , efl nutem femperfalttu 
in urteri* diafloie , non in fyjlole : Unde concludit arteriam diften- 
di ab impulfu fanguinis. Vocamus hoc fophifma ^ non cau- 
si. In diafloie arterix languis impetuofe eiicitur ; Ergo fan- 
guis efl. caufa diafloles. non fequituc» Et quidem audi ratio- 
nem hanc > vulnerata arteria, omnium arteriarum languis bre- 
v illimo tempore in illam unam fe exonerat , & univerfus va- 
cuatur , qui alias quando omnia in corpore integra funt , in in- 
finitas arteriarum myriades expanditur , una autem illarum^ 
aperta languis cum impetu in imam illam impellitur. Si pullus 
fit fanguinis impulfu , duo fequentur. Primo arteriam vulne- 
ratam pulfare omnium vehementiflime , quia fanguis reliqua- 
rum arterianim totus in illam confluit; fed forte id tibi verurru* 
videbituu.. Secundo , feqnetur , nullam fore in arteria vulne- 



Circulationi Sanguinis. 
rata fyftolenrfit enimdiaftole ab impetu fanguinis. at perpe- 
tuus eft & continuus impetus fanguinis. ergo perpetua & con- 
tinua diaftole. nulla igitur fyftolo* 

Exercitatio XVI. 

P Rxterca inquit , facultatem non influere per tunicat arteriarum , 
quia arteria capillares cerebri , artuum & extremarum partium i 
Venis non pojfunt dijlingui per tunicat , tum quia in aneurifmate exefa 
autincifa arteria non babet tunicam arterix , (r tamen pulfat. At ha:c 
non probant quod intendebat. Et primo arteriarum crallitics 
non ad id fa<fta eft , ut facultas influeret» led ut arteriofus fanguis 
plenus fpirituum poffet contineri, unde in aneurifmate incila 
tunica, vel exefa , cum redditur fimilis tunicae venarum, non_ 
poteft amplius fanguinem arteriofum continere; unde fit tumor. 
Nec Calenus ex craflicie tunicarum probare voluit,facultatem_» 
influere per tunicas , fed id demonftravit experimento fuo, do 
quo iam fiipcrius diximus. Poteft enim facultas influere per tu- 
nicam arteria: , etjamfi unica illa foret, ficut enim crallicics in- 
fluxui non obftat, ita nec cum adiuvat aut promovet^. Nihil 
ergo refert fi arteriae capillares fint flmiles venis in tenuitato* 
nam prxtcrquam quod ob exiguitatem difccrni id non poteft, 
vcrifimilc tamen videtur, retinere eas aliquid earum tunica- 
rum, quas habebant maiores arteriae, cum fint unum corpus 
continuum «Sc fimilare; led ctfi non retineant , facultas tamcn_ 
qux incorporea eft , influere poteft per fimplicem tunicam, non 
minus quam per duplicem. De aneurifmate quid fentiendurru. 
fit,iam diximus, fieri tumorem illum quoties arteria non poteft 
tenuem fanguinem continere > undeeq in loco ubi imbecillior 
arteria eft, tumorem elevat ingentem , quafiilli via exitum-, 
affctftarcr*'. 

t Exercitatio XVII. 

I N ter plurimas rationes quibus probari poteft pullus Sc rclpi- 
rationis eundem elfe ufum , harc afferri lolet , quod iifdem dc 
caudis immutentur.id quoque iam diximus Exercit* prima. Huic 

d x tu rc- 


iS Exercit. De Motu Coudisj et 
m refpondes > ab immodica repletione pulfus Jieri maiores , refpiratio- 
nes minores ; in pueris pulfus effe frequentes , refpirationem raram ; bt 
timore , curis , Cr quibufdam febribus pulfus effe celeres , frequentes , re- 
jpir.it iones tardiores . Sed hisitapollumus irc obviam. Diximus 
enim. Exercitat, prima , pulfum non femper rcfpondcre refpira- 
tioniin numero motuum. & ratio eft, quiapulfus & relpiratio 
differunt inftrumcntis & facultate movente ; & pr.Ttcrea , quia 
refpiratio cor tantum ventilat & refrigerat , pullus vero univet- 
fum corpus. Si inftrumcnta haec eandem haberent conforma- 
tionem & magnitudinem, valere polfet ratio: at cum non ha- 
beant, nullius roboris illa eft. Et tamen aliquomodo libi re- 
Ipondent. nam relpiratio cum tarda eft , folet effe magna, ut in_- 
phreniticis : tunc magna acris quantitas recipitur, quaepulfatio- 
nibus pluribus interca fufticere poflit. fic cum pulfus, ob inftru- 
mentum male afte&um, aut aliam ob caufam , non bene, nec li- 
bere dilatantur , tunc mutatur differentia pulfuum , & aut fre- 
quentia, aut celeritate compenfant quod deficit in magnitudi- 
ne ; lic femper ufui latisfit. idem enim prorfus eft , fi refpira- 
tione magna fcmcl attrahatur , quod pluribus pulfibus relpon- 
deat , aut fi parvis & frequentibus idem fiat;etfi, ut diximus, 
non femper libi refpondcant , cum k facultate animali rcfpiratio 
dependeat , non pulfus ; nam refpirationem fxpc mutat volun- 
tas aut ncccfiitas ; pullus tunc in varias differentias immutatut_» 
ut pollit compenfare quod deficit ex rcfpirationc ; prarterea pul- 
lus movetur etiamli animal non relpiret , ut in Apople&icis. 

Exercitatio XVIII. 

2) e ufu Cordis. 

I Am accingis te ad refellendam fententiam Medicorum , qui 
volunt. Cor effe officinam fpirituum Vitalium , tamen negant fieri 

eos in dextro Ventriculo ,fd tantum alimentum inde pulmonibus fuppe- 
ditari ; unde quacunque animalia pulmone carent , ea fimi liter dextrum 
nonhaberetfcntriculum. Etfanc haec ratio mihi videtur optima , 
nam fi fpiritus fierent in dextro non minus quam in finiftro , ut 
tu allcris, omnia quae cor habent, dextrum habere deberent -- 

ventri- 


Circulatione Sanguinis. 29 
ventriculum , non minus quam finiftrum , aut falrem prorlus 
Naturae adiaphoron cftet , dextrumnc an finiftrum haberent-» 
Secundo , fi fpiritus fierent in dextro , arteriae in univerfum cor- 
pus decurrentes deberent non minus it dextro quam k finiftro 
exoriri. Tertio , vena arteriofa qux k dextro oritur, deberet-' 
fungi officio arterix , non venae, cum fecundum tc , k dextro 
ventriculo fpiritus fanguifque arteriofus promanent - . Quarto, 
tuipfetctuo ingulas gladio: Nam in libro probare conaris, 
fanguinem c veni arteriosa per pulmonum parenchyma fubiro 
finiftrum cordis finum , uifiat fpiritus vitalis in univer/um cor- 
pus poftea diftribucndus ; hic autem in prooemio , aeftu contra- 
dicendi agitatus, probare niteris,utrumque ventriculum in cof- 
dem ufus rui fle fabricatum ; cum id fieri non pofle tu ipfc tacite 
confitearis , ut dicemus fuo loco. Quinto , Natura quae non de- 
ficit in neceflariis, non abundat etiam in fiiperfluis. Fruftra 
enim fit per plura, quod poteft fieri per pauciora. At fi uterque 
ventriculus iifdem ufibus fit deftinatus , alter eorum erit fuper- 
fluus , quoniam imicus fufficerc poteft, modo fatis magnus fue- 
rit , & amplus. Sexto , finifter ventriculus non eodem prorfus 
modo conformatus cft ac dexter , nec vafii qux ab utroque pro- 
cedunt funt eiufdem naturx; unde, ut tuis telis utamur , cum ex 
diverfirate conformationis Sc vaforum diverfos ufus colligero 
foleas , concludemus, obdiverlam conformationem ventricu- 
lorum , & vaforum naturam diverfam > diverfos quoque ufus 
habui flo* Septimo , qux oriuntur k dexro ventriculo , pulfare 
deberent non minus quam qux a finiftro procedunt , cum pul- 
fus non k facultate , fed ab impetu (anguinis procedat, fed hanc 
rationem non urgeo, quamvis enim redfe credant Medici, ve- 
nam arteriofam pulmonum non pulfare , iis tamen minus adhi- 
bendam fidem cenfes, cum autopfia, ut ais , doceat contrarium. 
OfUi>o,Ci utriufque ventriculi idem eflet ufus, eorum vafain_ 
Cofdem quoque ufus forent deftinata , & ad eafdcm partes ten- 
derent. quod tamen non fit. fic Natura cum gemina fecit vif- 
cera , ut duos renes , duos tcftes , earum partium vala non ab 
una parte in aliam , ut k rene in renem , lcd ad veficam diredte 

d 3 ferun- 


$o Exercit. de motu Cordis, et 
feruntur, fic de aliis. At in corde fccus fe habet, nam vafa ven- 
triculi dextri , non inuniverfum corpus, ut aorta , fcd in folos 
pulmones feruntur, ibique oblitcrantur . tum quoque fanguis 
illius vena: arteriofae debet fecundum HarVeinm deferri ad fini- 
ftrum ventriculum. Unde patet, dextrum ventriculum Se venam 
arteriofam non propter univerfum corpus , fed in gratiam fini- 
ftri finus fa&a fuifle , cum fanguis qui in dextro elaboratur^, 
non poflit nec debeat in univerfum corpus deferri , antequam-, 
perfedionem fuam in finiftro, & complcmentum,adipifcatuc.. 
non igitur ad cofdcm ufus diriguntur-.. 

Exercitatio XIX. 

Harveii rationibus refpondetur. 

V ideamus quibus rationum momentis fuamfcntcntiam pro- 
bet, Cum eadem , inquit , pene fitutriufque Ventriculi conjlitu- 
tio , eadem fabrica fibrarum , lacertulorum , Valvularum , V a forum, 
auricularum , eodem uterque referciatur f anguine, idem/it utriufquc 
motus , eadem allio , cur Variis ufibus eos deflinatos putabimus l Sed 
facillimum eft & his Se fequentibus rcfpondero* 'Primo, dici- 
musjnoncamdcm eile prorfus ventriculorum conftitutionem.ut 
omnes <locent Anatomici , Sc tu ipfe confiteris , cum addis pene; 
agnofeis enim quandam differentiam ',£c proprcrca non mirum_. 
fi variis ufibus deferviant - '. Secundo , dicere poflumus , cofdcm 
quidem elfe ufus , fed fubordinatos , cum dexter ventriculus 
prcparer pro finiftro; ut ipfe doces alibi. Tertio, refpondco, 
a&ioncm utriufquc ventriculi pofte quodammodo dici fimi- 
lcm ; fanguinem enim quem recipiunt ambo , prarparant 6e im- 
mutant ; prcparario autem ea fpecics eft quardam co&ionis; fed 
ufus tamen non eftprorfus idem , quia praparatio quae fit in fi- 
niftro perfedior eft quam quae fit in dextro , & vafa dextri & fi- 
niftri differunt, fi non in lubftantia , faltem in diftiiburiono» 
cum vena arteriofa in folos pulmones feratur , aorta vero in— 
Univerfum corpus. A pud Arijlotelem perpetuum femper & effi- 
cax eft argumentum ab organo ad facultatem ; fic probat plantas 
non habcrcfenticntcm animam,ncc facultatem movcntcm,quia 

non 


V 


Circulatione Sanguinis. ji 

non habent illius facultatis organa. Simili ratione dicimus, dex- 
tri ventriculi adfcionem non elle ad univerll corporis ufiim in~ 
Ititutam , quia eius organa in univcrfiim corpus non diftribuun- 
tun_. Hic itaque eft ufus dextri Anus : praeparat fanguinera, qui 
in Aniftrum poftca delatus, fit (pirituofus& artcriolus (anguis. 
Acut ventriculus alimenta iecori praeparat , Ac dexter Anus prae- 
parat Aniftro. Praeterea (anguis ille Ac prarpararus non tantum 
idoneus At ad (piriruum generationem, led & aptum rcdditutL. 
pulmonibus alimentum.,. Diftinguere quoque oportet asio- 
nem ab ufu. nam adfcio quodammodo poteft e(Te eadem, ctA 
udis At diverfus. Ac verriculo dcinteftinis visineft coquendi ali- 
menti , i n tc (linorum- tamen ufus tantum e(l ad alimenti delatio - 
nem_,. Amplius,conAtemur,habere fibras eafdem varie inter- 
textas in eundem u(um , quem Gdlentu fexto de ufu pjrtium expli- 
cavit , fcilicct infervire eas ad attractionem , retentionem , cx- 
pulfioncm , dilatationem-, ; Et quantum reliquas cordis partes 
lpedtar, ex omnes pariter cordi iuferviunt , vel ad motum * vel 
ad receptionem , vel ad expulAonem & diftributioncm (angui- 
nis & (piri tuum ; fed generatio ipfafpirituum, demotus, fiunt - " 
ab idiofyncrafia partis , propria facultate & temperie , & pro- 
pterea valvula: faCtx funt ad ingrelAim eorum qux corde conti- 
nentur,& regreflum prohibendum, tam inftniftro,quam in dex- 
tro ; unde mirum tibi non elle debet, HdrVtie, etfi valvulx finr" 
omnino Amilcs figura, magnitudine, Atu, cur in dextro-- Cin- 
guinis egreflui Sc rcgrelTui impedimento Ant, in Aniftro vero 
Ipiritui , cum in dextro tantum languis , in Aniftro vero fpiritus 
contineantur , ut tu ipfe fateris in libro tuo ; Earum enim aClio 
qux eft apertio 6c claufio, non pendet materia qux recipitur; 
patent enim &c clauduntur cuilibet humori obvio *, nam aquam 
meram, A illic adedet, exciperent hx valvulx, non minus quam 
purum putumvc (anguiliem ,. (piritumque ; Ac empyicorum pus 
pe&oriique fcroAtates illae cmitruntur,eriam(i nec fanguis Ant, 
nec (piri tus , nec aliquid naturx gratum & familiare , fed prx- 
«ernaturalo* Quamvis quoque vala Abi relpondcant magni- 
tudine & Atu > venam tamen arteriolam privato ufui , fciliccr" 

alendis 


5» Exir-cit. de motu Cordis, et 
alendis pulmonibus deftinatam volunt Medici, quia tota in pul- 
mones difleminatur, ulterius vero non fertur. Dubita tutent 
cum Columbo , quomodo Vena arteriofa tam magna ad folam pulmonum 
nutritionem faHa fuerit: Sed miror te id propofuiffe > cum Lau- 
rentius huic dubio iam ante fatisfecerit , adverfus cuius rationes 
Ci aliquid adferre poteras , id erat afferendum , alias quid nifi Gr- 
pius recoctam cramben nobis apponis ? Non adeo copi olus eft 
languis in vena arteriosa, nam ob fervorem multum intumef- 
cit , arteriamque replet, aut ubi refrigeratus eft & detumuit - , 
non adeo multus deprehendetur , utcopiofior fit quam pulmo- 
nes poftulanr - . Quiris iterum, cur dextri Ventriculi pulfu opus fit» & 
cur statura ad pulmonei alendos alterum fecerit Ventriculum i Fa- 
cium fuiffe ventriculum dextrum gratia pulmonum , id o fren- 
dit , quod omnia qui pulmonem habent , eum quoque habent, 
& qiuccunque pulmone carent, eo dcftituimtun.. Fuit autcm_. 
ventriculus neceflarius, quia folet Natura cavitates efformarc, 
quoties materiam uberem copiofamque alterare & tranfmitte- 
rc neceffc eft ; unde cum pulmones non venofo fanguine, fed te- 
nui & lpumolo , eoque copiolo ali poftulcnt , Natura cavitatem 
efformavirqua fanguis ille praepararetur , ne inalterams imme- 
diate c veni cava in pulmones diftribuerctuiL,. Pulfat autem dex- 
ter ventriculus , fecundum quofdam , non ab ulli facultate,fcd 
tantum quia connexus eft finiftro;unde propter viciniam, cum_» 
movetur finifter , totum corpus cordis moveri neceffc eft 
quod patere volunr,quia vafis qua: i finiftro oriuntur communi- 
catur vis pullifica , non autem iis quee k dextro; Yerifimilius 
tamdi mihi videtur, facultatem pulfificamin fubftantiiipfius 
cordis refidcre,non autem in cavitatibus , quar non ftint pars 
corporis, fed tantum II partibus corporis efformantun fic in vi- 
vorum A natomebafis cordis pulfare interdum cernitur, cunu, 
ventriculi non pnlfant ; finiftro ventriculo vulnerato pulfus ccf- 
lat in finiftro , dextro interca pulfante; & utroque vulnerato 
ceffat pulfatio in ventriculis , perfeverac in bafi 8c auriculis , ut - 
docet tfiolanus in Anthropographid . Pullant alitent , quia fa- 
culcas puliifica qu« eft iu corde , cor diftendit Sc contrahit - ; 

corde 


Circulationi Sanguinis. 3$ 
oorde autem difento, ventriculi qui ab eius conformatione pen- 
dent 3 dilatantur aut confringuntur ad ufus quos diximus. 

Exercitatio XX. 

1 2 ^/uper qtutris quomodo fuligines J (parentur a Jpiritilu* & fangtd- 
ne. Dubitafne fuligines feparari , cum id nccefarium clfe A- 
rijloteles & Galenus docuerint ? fuifocatur enim calor nofter nili 
ventiletur; tum ipfis oculis in aere frigido cernuntur ilbc fuligi- 
nes expiratione exeuntes , cum acr qui infpiratur cerni oculis 
non poffit : imo expiratio illa fuliginu magis necellaria cf quam 
frigidi acris infpiratio : inipiramus enim lxpc tantum ut expi- 
remus , quod heri folct in morientibus : 1 'eparantur autem fuli- 
gines k Natura noxium ab utili feccrnento- Si languis fccun- 
dum*te ex veni arteriosi per pulmonum parenchyma iiibit arte- 
riam venofam , cur negabimus aerem cx bronchiis alpera: arte- 
riae fiibire arteriam venolam, €c viciflim fuligines ex irteria vc- 
nosi afpcram arteriam ? exire enim facilius potcf adr ex alpera: 
arteriae propaginibus ob tenuitatem tunicae , quam fanguis ex 
venaarteriofu. id quoque patet • quia fjepc qua: in parenchyma- 
te funt, exugunturab alpera arteria , ut pus empyicorum, lcro- 
firates ex pleura exudantes , 8c alia ciulmodi. T empore dilatio- 
nis cordis clauduntur figraoides aortx, & aperiri creduntur tri- 
cufpides arteria: vcnoLx j ad recipiendum acrem; ln conf ri- 
sione expellit cor fuligines , non acrem , quia Natura aerem.-. 
retinetur fiat Ipirinis vitalis , fuligines autem tanquara noxias 
fecernir'. Quamvis, ut verum dicam, non mihi probe fatisfa- 
ciam in ufu triculpidum arter ix venofx, qua: tantum geminae 
funt , nccpcrfe&e occludunt orificium canalis. Dubia enim cir- 
ca illas maxima liint - '. Trimum , anprardi&x arteria: reliqua- 
rum moredilatentur 6c confringantur^. Putarunt enim pluri- 
mi , laeves arterias dilatari & comprimi cum corde , contra 
quam reliqua: arteriae faciant; alii putant nullo modo moveri > 
nifi ad comprcfionem & dilatationem thoracis, & pulmonum; 
alias pulmonum moribus obfequi non pollenti quod efliccrc te- 
nentur, fi aerem k pulmonibus fufeipium ; nam dificrle vide- 

c tur 


34 ExERCIT. D! MOTU CORDIS, ET 
ruraircrerc larves arterias pullare more verarum arteriarum^*» 
potius probabiliter ftatuendum * moveri ad motum pulmonum 
& finiftri ventriculi * & tu ipfe re&e alibi agnofeis eas non pul- 
lare, alias neocllum foret tantum fanguinis arteriofi obtinere 1?- . 
ves arterias , quantum reliquae arteriae obtinent , quod cflct acri 
fubcunti ingens impedimentum , Oc fic fi non moventur indar 
reliquarum arteriarum * earum valvulx raro dc parum aperiun- 
tur , unde parum fanguinis recipiunt - '. Secundum dubium eft *• 
quomodo prxdi&x arterix cum fpirituofum fanguinem conti* 
neant , cum una cum acre non regerant in cor. Nifi dicamus,- 
quod valde probabile eft , cor fola acris qualitate contentum.,* 
ipfius fubftantia non perfrui ; ficque facillime hoc dubium fol- 
verctur: aut fi dixerimus acrem attrahi k corde , fanguinem k 
pulmonibus. Neque obftat contrariari ingrclfui acris pulftirrw 
fuliginum & fpirituofi fanguinis* quia cor acrem pulmo 
fpirituofum fanguinem trahunt per diverfarum potentiarum^ 
tra&um, vel fanguis expellitur in contra&ionc, aicr trahitur in 
dilatatione. Sanguis enim in arteria venosi repertus * k corde 
cum fuliginibus tranfmitri creditur , liquide alias cxpulfioni fu- 
liginum circt impedimento , fcilicet , fi deferretur ex pulmone 
in cor, tum oporteret lxvcs arterias refpondere motioni cor- 
dis * ut proportione quadam cor tranfmitterct & reciperet* ur 
inferius dicemus. Non moventur autem * nec pullant lxvcs 
arterix. Sed quoque hic mihi probe non fatisfacio* quamvis 
id pro re nihil faciat: Nam dicer cpofIumus»fanguinem arterio- 
fum diftribui in lxvcs arterias * fed paucum , quoniam in con- 
ftri&ione cordis conflringtintur etiam tricufpides , unde copio- 
fus prxterfluere non poreft; tamar&c tamen non conftringun- 
tur , quin pofiint fuliginibus 6c pauco fanguini aditum prxbg- 
re; aer autem non fimul egreditur, quia ( ut diximus ) rctine- 
nir * & fit materia fpiritus vitalis;aut quia nullus eft; quod v eri- 
li mi 1 i us efte videtur. Sed quod addis de femilunaribut tott * , non 
habetdifficultatem * cum apetiuntur enim infyftole cordis*prx- 
bent aditum fpiritui & fanguini , fed ad cius regreftum claudun- 
tur in diaflole cordis ; & hic eft ufiis illarum portarum^ . 


* Circuiation» Sanguinis. jj 

* Exercitatio XJCI. 

D Ubicas infuper cur vena arteriola magna uni tantum ufui, 
arteria vero venofa minor pliuibus deftinetur. Hoc eft 
valde familiare in Natura: oeconomia* ut quaedam partes plu- 
ribus inferviant ufibus / quaedam uni tantum; recenle ufus om- 
nium partium , mirari delines , propterca hoc ulteriori rcfpon- 
lione non eget - '. 

• Exercitatio XXII. 

A Bfurdum puras , unum 6c idem vas deferre acrem ad cor* 
Sc fuligines k corde; cur abfurdum pariter non cenfes » a- 
Ipcram arteriam infpirationi 6c exfpirationi infervirc, qui lunr' 
duo motus contrarii? At id , inquies, diverfo tempore fu. Quid- 
ni idem contingat in arterid venosa? Deinde quid dices de mo- 
tu chyli & fanguinis per venas melenterii , quem plurimi > imo 
omnes alicuius nota: Medici fimul fieri reflantur , nili vias quaf- 
dam la&eas infenfiles chyli delatrices tibi fomnies cum quibuf- 
dam recentioribus Anatomicis , qui nimis oculati vident qua: 
jiufpiam funt. Sed quia probabilem huius tranfitus rationem-, 
alibi reddis * plura non addemus. 

Exercitatio XXIII. 

S Edobiicis * Cur cxctla arteria Venosa, neque aerem, ut in pulmoni- 
bus, repetimus, neque fuligines , fed tantum fanguinemi Hxc ob- 
icdfcio militat adverfus eos qui putant acris fubftantiam cor in- 
gredi. Relpondebunt autem illi * acrem videri non polle nec in 
pulmonibus, nec fub coelo. Aerem cognofcimus elle in pulmo- 
nibus , quia inflantur ,at arteria venola cum dilatari non poffit, 
.ut pulmones , fed in demortuis appareat quanta eft , acrem illi 
inelfe non nili conie&ura cognofcimus. Sed addis; in Cane Vi- 
Vente fi pulmones inflaberis ,&■ di flent os fortiter ligaris , invenies eos 
aere plenos , nihil autem aeris in arteria Venofa , nec in fnijlro Ventricu- 
lo. Atquomodo id n^ofti ? Quia non inflatur arteria venofa, di- 
ces. At ea ulterius diftendi nonpoteft > quam eius feit capaci- 
i, . i •. c i tas. ' 


JT 


j 6 Exercit. de motu Cordis* et 
tas. Nam fl in demortui arteriam venofam, dee or, flabello in- 
fufflavcris, non propterca amplius didendctur,quia cor non dif- 
tenditur a (anguine * aut aere fubcuntc , fcd a propria & infita 
facultate* hoc apparet > quia demortui animalis cornecdidcn- 
di nec comprimi poted * fed remanet quale invenitur. Negas 
autem corattraherc acrem c pulmonibus. Sane hec quxdio pro- 
blematica cft , & multos habet utrinque patronos. Quidam., 
enim probabiliter aderunt fola acris qualitate , non fubdantia* 
corpcrfmi. Sed quid rcfpondcbis huic experimento quod do- 
Itijjimus Vefalius aftcrtJ/w vivorum Ana tome detra&o thoracis ofTe, 
cum animal fuffocari videtur, iubet Vefalim inflari pulmones: 
tunc-enim pulmone intumefccntc cor denuo vires aflumit , 6c 
differentia motus pulchre evariat : idque iubet fxpius iteraro^ 
Qxum enim >\nya\t,pulmo diti flaccidus concidit , undofus , formicans, 
C r Vermicularis , cordis , arteriarumque pul/iu Jfeiiatur: inflato autem 
pulmone , magnus rurfus & Velox efficitur. Si cor 8c arteriae inflan- 
tur & validius pulfant fubeunte acre , cur negabimus acrem cor 
intrare ? cum tu velis cor & arterias non pullaret facultate pro- 
pria , fed ab impulfu materiae fubeunds. quamvis prior femen* 
tia veridmilior mihi videatur , qua: folam aeris qualitatem coc» 
refrigerare datui t - *. 


Exercitatio XXIV. 

N A tura’ artificium reprehendis, quodarteris Venofle csnflitu- 
tio Jit Vrw^jvellefque eam fijlulofam ejfe, ut femper pateat. At 
luc plurimum falleris, talis enim fadta ed , ut facile pulmonis 
motibus obfequcrctur ) quod non feci flet , fl fldularum indac, 
rigida findet 5 nam nec concidere , nec intumefeere ad motum., 
pulmonis potuidet - '. Odendit autem pod Calenum Pe/alisis, va- 
fa pulmonum non debuide ede indar fidularum rigida , capite 
quarto libri quarti. Qui enim partes afperx arteriae hftularum_> 
ritu effinguntur , ei non ad relpirationem , fcd ad vocis forma- 
tionem fadbe fuerunt , fummae Naturi artificio,qux unam ean- 
demque partem & vocis 5c refpirationis a 
ut hinc pateat potfc.unam partem pluri 


pmm organum tccir. 
bus ufibus infervirc,/» 


C iKcutATioNi Sanguinis. . f 7 
quod tamen antea mirabaris, imo & eiufdcm partis portionem- 
quandam pluribas ufibus > aliam uni tantum deflinari , ut hic in 
afpera arteria patet > cuius partes in pulmones difleminati tan- 
tum ad refpirationem , pars vero cx pulmone ad os tendens et- 
iam advocem in fervit , quod cflet ex tuis placitis magis mi- 
randum-.. 1 ‘r 

Exercitatio XXV. 

C Um tibi fuerit propofitum omnibus receptis apud Medi- 
cos opinionibus adverfari, nullamquc omittere» quali per- 
petuo hallucinati forent > etiam illam tangis , quae ftatuit lan- 
guinem per cicas porofirates mcdiaftini cordis,e finiftro in dex- 
trum ventriculum deferri > negafque dari ciufmodi poros. At" 
reliqui Anatomici cos viderunt , Ve/a litu vidit" : Idem allerunt 
io Unus , tBtubhJk: quid ni ex Collegis tuis quidafn viderint^? 
Columbus cos negat» qui cum non pollet poris iftis alTcntiri, 
aliam viam minus commodam , difficultatibus quamplurimis 
«fertam adinvenit , quam m quoque comprobas. At hic opi- 
nio iampridem exulat profligata k do&iflimo Laurentio, & tu ad 
eius confirmationem nihil novi adfers. In demortuis videri ci- 
ci illi dudlus non polliint : at aliud eff in vivente , quando coc, 
pullat, Qc contrahitur ac dilatatur , tunc enim pori illi conci- 
riunt Sc dilatantur quodammodo. Apparent in clixato cordo» 
ait ffiolanus. T u videris an minus commode fieri tcanlitus illo 
pomt, quam quod alleris fanguinem exire cx veni arteriosi, re- 
cipi in arteriam venofam per pulmonum parenchyma. Sane hi 
pori funt obfcuriores poris fepti. fed de nis poftea. Obiicis au- 
tem , cum uterque Ventriculus femul dilatetur > quomodo alter ab altero 
poffit quippiam exbaurire:Cccundo,curdcxternonattrabatJpiritui exfi- 
nijlro. Hi obie&ioncs ni fallor funt Arant ii. Fiunt hic a vir- 
tutibus attrahentibus & retinentibus, Naturique aeconomii, 
qui fiia difpcnfare novit & ordinaro* Vis cordis trahit ad fi- 
niftrum fanguinem, quem non finit exire. attradHonis huius 
rationem redderenonpoffis. Tertio,vis incongruum cfc.fangui- 
nem per cjtcos dubius , aerem per patenU (fimos ferri. Sedaudijfan- 

«3. g 1 ** 


'jj8 ExERC JTATvtE Mota Coo I S , t T 
.guis aerecra(Tiorcft>qui cum attenuari poftulet, paucus (anguis 
in magnam molem rarcfa&ioneintumefcit j fic dicuntPhilofo* 
phi ex una parte aquat fieri decem aeris, unde non ncccllum_, 
Tuit multum copiolumquc fanguinem deferri iri finiftrum cor- 
dis linum, at de acre tenui eadem non cft ratio. Praeterea ut** 
diximus, cft verum quam fimillimum,fubftantiam acris ad fini- 
ftrum ventriculum non deferri. Infuper patentes illi dufhis per 
quos fubit acr i non tantum ad acris tranfitum fadfci funt » fcd 
etiam ad diftributionem fanguinis arteriofi in pulmones, 6c cx- 
pulfionem fuliginum , propterca fuerunt paullo patentiores. 
Quarto, obi icis , qtdd opus effet 1>en* & arteria coronalis ramulis ai 
fepti nutritiorum*. Quidam forfan putaflent hanc efle viam, qua 
fanguis fertur in finiftrum finum.Nos autem dicimus opus fiiille 
his vafis ad fepti nutritionem , duabus de caulis. Trimo, quia 
fanguis in fepto non immoratur , fed ftatim Si quam celerrime 
in finiftrum pervenit - . Secundo, quia feptum,ncut& cor unh- 
verfum,craflo nutritur fanguineob foliditatem fubftantix, qua- 
lis non cft fanguis qui prxtcrlabiturfeptum-,. Sed fi obferve-- 
mus cor plurimo fanguinc indigere , ex Galeno, fexto it ufu par- 
tium , ob abundantiam caloris nativi , fimulque inter omnia 
vifcera pauci (limas habere venas & exiles, vcrifimile eft, craflio- 
rem partem illius fanguinis quem dextro ventriculo continet"» 
facellerc ipfi in alimentum , ut purior fuperfit pulmoni alimo- 
nia, & lpiritui generando materia ; ficque nihil incommodi 
erit,fi dixerimus, hoc fanguine etiam feptum nutriri interea dum 
percolatur tenuior fanguis. Quuito , obiicis fetum qui non hac 
via recipit fanguinem arteriolum. fcd per anaftomofes. Ve- 
rum alia ratio cft in factu» ut inferius dicemus » quoniam fpiti- 
rus vitales h matre accipit, Sc forfan non eget cordis opera: Sed 
de hoc poftea. 


Circulatione Sanguinis. $ 9 

Exercitatio XXVI, • 

D Emum nobis opponis Laurentium & HoUerium-y qui vo- 
luerunt pus empyicorum per arteriam venolam in fini- 
ftrum cordis ventriculum & arterias deferri , ficquc vacuari per 
urinas. Quiris aute, curiifd em Viis f anguis non pojjit fecundum fla- 
turam deduci in arterias. Sed aliud eftloqui de iis qux qxtraor* 
dinarie & quam rariflime i Natura fiunt , & de iis qua: perpetuo 
& ordinarie. Nam fi omnes Empyi h$c vid purgarentur , bo - 
na forfan conclufio foret i At inter centum purulentos vix uni 
continget ifta vacuatio , alixque rationes obftant quibus id fieri 
non poteft in fanguine. Prxrcrea varix funt fcntentix dc illa 
purgatione Empyiconim per urinas , cunrfalii alias vias invene- 
rint quam per ventriculum finiftnmu,. Sed poflibilitas jur* 
quidam dicunt , cllres valde ampla , cum Natura vias fibi inve- 
niat & faciat inufitatas , quxque alias viderentur Impofllbilcs, 
& abfurdx. Sed hoc nihil facit ad ordinariam illam ianguinis 
rradu&ionem , quam Columius primum excogltaviti tu allcre* 
re conaris , fed eam non probas. De his iterum erit dicendi lo-> 
cus.nam in hac Naturx obfcuritatc confiteor me vias illas pror-# 
fiis ignorare. Tux forfan verx funt & Naturx confcntanex: fed 
quia multis urgentur an gulliis > nec k te demonllrantur > interea 
adhxreo vulgari opinioni : a qua tamen lubenter difceflero p 
quoties facilior & clarior apparebit - . Iam ad Xibri rui exa- 
men veniendum-.. . . tc rjz 

. . W . \ ■ • ' 'W-Si '.o 

Etbnc de fro cernit. ' !.vn 

. k % 

0 * • •«OtiPufc 

■ * ‘J * < • ■'* ' ' •* 4 k 

tf' ■ -hiiiYr *i iii» rm<i>i.:p Atuia,. » 'JRstGri 

( ^!.J '• vi. ansbiv rtjftmiirsV 



i. oiq-oxi 

•*V 1 . ;»1 


IACO- 


*Ar't« - .AJil-.tVV. U0q 'ltr.*I»Dnt>3 AU. 





4 °- 

IACOBI PRIMIROSIl 

AN1MADVE R SIO N ES 

In Librum 

® E 

MOTU CORDIS, ET SANGUI- 

NIS IN ANIMALIBUS. 


i :>d t 

jjl? 'j J j sjCttaJn 



1« Caput II. . . 

Qualis Jit Cordis motus. 

Rimo obfcrva s , Cormoteri Gr quiefcere , exemplo fri- 
gidiorum animalium , bufonum , ranarum , & aliorum in 
qnibuj cor languidius motetur. Sed hoc non eit valde 
novum, nam in calidifUmis animalibus quantum- 
vis celeberrime cor movearur , tamen inter dilatationem & 
conftri&ionem quies adeft intermedia; dicunt enim Philofo- 
phi, non polle duos morus contrarios fibi invicem fuce ede re, 
nili intercedat quies quaedam quantumvis exigua Se inlcnfilis, 
uude quietes partes pullus Medici clTe voluerunt, nam ratione 
’ quietum varix in pulfu accidunt murationes, fiunt enim maio- 
res, minores , ordinatx, inordinata; , fecundum Galenum Se 
recentiores. 

Secundo, obfervas, cor, & fe attollere in mucronem cum fe~ 
ritpeHus: Tertio, contrahi fecundum latera >& longiujculum apparere: 
-quod ante te omnes Anatomici animadverterunt , Vcfalins, Lau- 
rentius , Ttfolanus. Quaerunt quidam an in fyftple , an in diafto- 
le feriat pc&us. Vcrifimilius videtur ferire in fyftolc, quo- 
niam tunc extenditur , longius fit. Se interea cavitates ipfius an- 
guftiorcs fiunt , in diaftole vero latius fit Sc brevius , h pcftoro 
recedit , Sc hoc omnes excepto Laurentio confitentur^. 

Quarto, obkcvis, cor cum motetur fieri duriufculu, .i ten/ione.nn- 
tdc concludis poftea ,mo tum Cordis effe tenfionem ex omni parte ,fecun- 

Jum 


i 


xt Circulatione Sanguinis. 41 

dum duHum fibrarum omnium „ ncc admittis Vtfixlii exemplum de 
vimineo circulo,quo vult oftendere, fecundum fibras rectas tan- 
tum moveri , cum fecundum dudhim omnium fibrarum cor ten- 
datur , conftringatur & incraflctuc,. Sed hic multa dicis qua: 
opus habent Oedypo; Nam de quo motu cordis Ioquaris,non_ 
explicas;an de dilatationci an de conftridtionc ; Videris cninru' 
loqui de fyftolc cordis: nam vis, cor, dum tenditur, fecundumu. 
parietes incraftari , & fecundum ventriculos coardtari, ficrique 
longiufculum , quod fit in fyftolc, quam tu proprium cordis 
motum cfte afteris : fcd alibi vis tendi fibras k cono ad bafin , & 
cor una ad bafin trahere , quod fit in diaftolc. Tam rapide au- 
tem & varie movetur cor , ut ferme impoflibile fit cognofccrc 
fyftolen diaftole , multo minus fibrarum illarum adhonenu,. 
Varias autem habuit cor fibras omnis generis, fed tam varie in- 
tertextas , ut ferme diftingui non pollinr*. Eas autem omnes 
in fyftolc tendi, creditu difficillimum , cum nec oculis demon- 
ftrari id poftit , nec ratiocinando clare explicari. Vult autem^ 
Calentes,!. de temper. in cilatationc fibras fccundu longitudinem., 
exporredtas contrahi , reliquas autem laxati , adeo ut longitudo 
contradtior fiat, latitudo laxior; contra autem , contrahentibus 
fc iis qua: funt fecundum latitudinem , & laxatis longis , cor fie- 
ri longius , & elfe in fua fyftolc; in quiete autem cordis omnes 
fibras agere, maxime obliquas, nam impoifibile eft omnes fi- 
bras tam redfcas quam longas fimul tendi in uno & eodem motu, 
cum earum non fit eadem conftitutio Se difpoficio. quomodo 
poliunt fibrae onuiis generis tendi ad expulfionem, cum carunu, 
plurima: faciant ad attractionem? quamvis enim attradiiones & 
expulfioncs partium in quantum fimilarcs perficiantur fine villis, 
organica: tamen non attrahunt fine illis. Uc olla nutriuntur Ime 
fibris, hinc probari poteft, motum cordis non fie i ab ebullitio- 
ne fanguinis , quia non clt neccilc adeifc fibras ut aliquid mo- 
veatur ad alterius motum , quando movens movetur ad partem 
motante. Alii quoque putarunt ad motnm non elfe nccellarias 
fibras- fi. cerebrum djlatatur& conftringitur fine iliis, led ubi 
adiunt fib.x,ez ad adtiones partis confe- unr'. Et huic fententi* 

f confcn- 


■■V™ ^ _ Tp - 

4! Aiuwadv. in Lib. de motu Cordis, 
confcntiunt Vefalius & recentiores, reique natura fuffragatuu,, 
eftquc Vtfalii exemplum, quicquid tu dicas , (aris accommoda- 
tum-.. Vifquc in fine capitis, (alium cflc , cor ulla fu a diftcnlio- 
ne fanguinem attrahere in ventriculos, quia, inquis , dum tcndi- 
tur,expellit,dum laxatur & concidit, recipit fanguinem-.. Ubi 
duo vel tria errata committis. Trimo, ludis homonymia vocis 
difienfionis. nam quando dicunt Medici cor attrahere fanguinem 
in diftcnfione , eam fumunt pro dilatatione, tuautem fumis pro 
extenfionc in longum , tunc enim fanc expellit , ac cum diften- 
ditur recipit ; hoc cx Grammaticis difeimus , extenfionem cfle 
in longum , diftcnfioncm in amplum, erfi inquibu&am promif- 
cuc fumantuc,. Praeterea, non cft abfolute verum , cor in dila 1 - 
ratione concidere & laxari , cum fecundum aliquas fibras fiar* 
quidam renfio in dilatatione,non minus quam in contra&ione. 
Secundo, erras, dum negas attrahere, fanguis enim ad cor aliam- 
vc partem (ponte non movetur, maxime cum vena cavapulfiim 
non habeat quo (anguinem in cor propellat, oportet igituu, 
attrahi , quod cft in doftrini Galeni perpetuum, quod fi tibi non 
placebat , rationem reddere debebas , quare id minus probares. 
Tertio , erras cum Heropbilo > qui contra dkioncm voluit eflea- 
ctionem cordis , dilatationem vero cenationem Sc reditum ad 
propriam figuram, quam opinionem confutat Galenas 4. decau - 
(isputf. decimo capite. Athen.ens , referente & approbante Galeno, 
voluit utrumque motum fieri i faCultatc, quod mille rationibus 
probavit: alias, fecundum ulus indigentiam, nec dilatatio, ncc 
contra&io portet fieri maior, minor , tardior , celerior , & in-, 
alias differentias mutari, cum qiix natura talia funt, fempen, 
eodem modo moveantur: alias quoque rhythmus nullus forer - : 
cft enim rhythmus proportio temporis dilatationis ad tempus 
contrattionis , qui proportio mutatur audii , diminuta , aur' 
reddita tardiore dilatatione , quod fieri non portet , nifi uterque 
motus ertet i facultate.,. Sed hic 6c plura legere potuilfcs apud 
Galenum , antequam tam multa fine probatione propofuifies. 

Quinto , oblervas , cor frigidiorum animalium albidioris effe co~ 
lori) dum moletur , ut in ferpentibtis , ranis , idque Jieri ais , quia fan.- 

guinem 


i 




* 


.~V f 





i 




et Circulatione Sanguinis. 4j 
gumtm expellit , unde albefcit; In dilatatione 'boo cum recipit fangui- 
nem , denuo fit faturati coloris; ftatuifquc multis exemplis cor in_ 
ipla renfione expellere (angui nem. Dicam quod fentio. Trimo , 
non erat opus tot verbis rem concedam probare , nam omnes 
ferme fatentur conftri&o corde expelli fangtiinem . Secundo.cot 
in fyftole paululum albefccrc » iam ante te ${iolanui obfervavit, 
fcriptifquc tradidit - '. Tu autem id tantum obfervafti in frigi- 
dioribus animalibus , ut ranis > ferpentibus , cum inveftigan- 
dum id (uillct in canibus , felibus , vitulis , calidioribufquc ani- 
malibus. Tertio , caulam male refers ad exceptionem (anguinis» 
& expuldoncm , cum cor animalium k corpore exemptum , 6c 
rnenlx impolitum, quando fanguinem nec expellit, nec reci- 
pit , tale tamen apparear in fyftole , quando fcilicct extendi tu n_. • 
Alia igitur ratio tibi reddenda elt. 

Exprxdielis etiam infers contra vulgarem, ut inquis, opinio- 
nem , cor e(Tc in fyftole , quando putatur ede in diaftolo» At - 
mihi vidcnmr omnes Medici ferme tecum conicntire , cor in_ 

. fyftole fieri longius , in diaftolc brevius , & latius : Solus Lau- 
rentius j qui motus hos di&o modo fieri voluit , putavit tamcn_ 
cor ferire pedhis in diaftolc, non in fyftole , quod cft parado- 
xon, cxtcrilquc Anatomicis repugnat , ut videre licet apud Te- 
fal ium , fBaubinum , 'fiiolanum , Lauientium. 

In Caput III. 

®f arteriarum motu. 

O Bfervationes tux de motu arteriarum non funt magni pre- 
tii , nec valde rarx, quamvis fint verx. Primo , obfeftas 
arterias dilatari quando cor contrahitur ; quod nos diximus ede ve- 
riiimile , fuillequc receptam ferme opinionem ante Laurentii 
tempora , quamvis contraria lententia rationes habeat valdo 
probabiles. Sed addis , etiam bonam arteriofam pulmonum pulfare 
inflar reliquarum arteriarum ; id ficut concedi poteft iu fcetu,ita 
negari debet in adulto ; nam probabile cft, credoque elfe verif- 
fimum, vala pulmonum non pullare; cum enim pullus Sc rclpi- 
ratio fibi non rclpondcant in tempore motus , fcd relpiratio 

f i multo 


44 Animady. in L x b. de Motu Coedisi 
mulco tardior fit , cum conftringitur pulmo , in quantas angu- 
ftias deducerentur rami & propagines innuraerx venx arterio- 
la: ? vix enim intelligi poteft quomodo diaftolas plurimas effice- 
re tunc portent, unde veri/imilius cft non moveri nili admo- 
tum pulmonum-.. 

Secundo , obferVas rem nec valde novam » nec valde notabi- 
lem t fcilitet Ventriculis aut a motu ceffintibus , aut languidius mo- 
tu > ftmiliter aut ceffare arteriai ,aut languidius moVeri ; Hoc ora' 
nes norunt > fictique id dicimus , quoniam motus arteriarum-/ 
pendet k facultate cordis motricc > movet autem facultas, pro- 
ut aut robufta cft aut infirma. 

Tertia pariter obferVatio non cft magni momenti , vulnerata 
Icili cct arteria languinem profluere quando tenditur , id ejl , con- 
trahitur finifter ventriculus j hoc probabile eft, quoniam arte- 
ria tunc eft in lua diaftolc, conceflimus autem tibi fuperius, in_ 
arteriotomii languinem exilire in valis diaftolc. Hxc omnia 
verafant,& lubenter k nobis conceduntur,fcd funt antea ab aliis 
animadverfa , & ut liberius dicam, non poliunt nec debent in- 
ter obfervationes reccnferi » cum potius ratiocinando quam ex 
autopfia cognofcanmr; Si enim excipias fecundam obfervatio- 
ncm.tam varius , rapidufque eft cordis motus in difle&o anima- 
li, ut oculis dignofccrc non poliis diaftolen k fyftolc > ut poftis 
certo affirmare, tenfionem adefle cordis &fyftolcn, quando ar- 
teriarum adeft diaftolc dubium enim non cft , quin apertum.» 
& dii lectum animal vivum , ex affedhi illo prxter naturam tam 
gravi, morus edat valde confiifos & inordinatos. Concedi- 
mus tamen omnia qux te obfcrvafte profiteris , quoniam rationi 
fatis funt confentanca. Sed quxdam infers qux nullo modo ex 
prxmiilis deduci pofliint - '. Ais enim, fequi, arterias di flendi a /an- 
guinis impetu ut utres , non autem repleri quia diflcnduntur ut folles: 
quem errorem iam fuperius refutavimus in prooemii cxaminc_>» 
nec ex obfervationibus przdi&is ullo modo inferri poteft. Ne- 
que pro te quicquam facit exemplum allatum de aneurifmato* 
* nam in eo aftc&u ob imbecillitatem tunicx, fit impetus magnus 
kfanguine fervido illae exitum appetente, unde non mirum !i 

maior 


et Circulatione Sanguinis. 
maior illic pul facio fentiatur. at ica non fit > quando omnia ia . 
corpore fune integra , ut iam quoque fuperius diximus. 

Similiter dicis,arterias pulfitre a tenjione fimi fit i Ventriculi, id eft» 
ab cius contractione , fecundum quam tenfionem , ais, putfius fiunt 
maiores, minores , rhythmum , quantitatem & ordinem fierhantes. Fa- 
teor me hic non probe percipere mentem tuam, nam fi intclli- 
gas i tenfione cordis moveri arterias, tunc fequi oportet arte- 
rias contrahi quando cor contrahitur , quandoquidem contra- 
rio cft tenfio. Secundo , non moverentur ab impetu fanguinis, 
fed tantum quia cordi connexae fcquuntur eius tenfionena-. Si 
vero per tenfionem cordis intelligas non ipfam contractionem» 
fed materiam quae in illa contradtione tranfinirricur , iam fupe- 
rius oftendimus non poife pulfum ab illo impulfu fieri. v 

In Caput VI. 

De motu auricularum (sr cordis. 

R Edtc animadvertis cum V fialio , Saubino , ^ iolano , non fi- 
mul fieri morum auricularum & cordis , fed alternis, inci- 
pere motum ab auriculis , & tandem moriente animali ultimo 
pulfarc & moveri auriculam ; quod apud Vefalium & ^ itionum 
reperire licet , nec opus erat tot verbis rem tam breviter & ele- 
ganter ab aliis demonftratam repetere , ut diximus fub finem-, 
Exercitat, decimte non* ex 3^ iolano . Id tantum dubito , cum iiaec 
appareant in corde exempto & menfie impofito , quando nihil 
recipit , nec tranfmittit , quomodo auriculx tantum i repletio- 
ne ut utres diftendantuc— 

Quafdam prxterea habes obfervationes hoc capite qua: non 
funt improbanda;', In pi ficibus Cr ranis pro auricula adejfie Veficam 
quondam pulfiantem , cor angtdlLe i » f rufis dififiecium etiam moVeri . 
quidni ? cum ipfa hxc animalia moveantur fine corde in varias 
partes di flecfca , ut omnes norunt. In Columba cor pene emortuum 
calore fotum quaji vires rccuperaffet, iterum paululum moVeri : Sed hoc 
non adeo mirandum-, ; Superat iftam obfervationem res maxi- 
me vulgaris, mufeas plane emortuas cinerum calore rurfus ex- 
citari. Obfervafti in 0V0 guttam quandam J anguineam qu* primo 

f $ palpitat. 


'afi AnIMADV. IM Lxs. St MOTO C ORS IS, 
palpitat, deh fi oculis in contrattiont fultrabit ; idqu c ter eodem ca- 
pite repetis , tactu 67, 7 1, & 7 $ - Sed id Arijlateles , 8 c poft eum 
plurimi rerum naturalium indagatores iam ante te oblcrvarunt. 
Obfervafti corineffe aut aliquid pulfins in conchis , mujcis, apibfs; Cr 
in ipfis /quillis oflcndijli : Laudamus diligentiam tuam , lervct ti- 
bi Deus oculos tam pcrlpicaces. Sed cur Arijloteltm dicis cor 
conccffillc tantum languincis& maioribus animalibus, dene- 
galfc minoribus , nifi ut aliquid (cire videreris quod Arijlotelts 
ignorabat"? At concedit ille cor non tantum fpirantibus , fcd 
pilcibus, & in feclis » voluitque ea non habere dextrum ventri- 
culum cordis» quod pulmone carcant; In aliis exanguibus ali- 
quid cordi analogum conccllit , fi non verum proprie di&um_» 
cor:vifn$ tu in animalibus k te reccnfitis cor inveniri» quale in_ 
homine eft , aut animali perfe&o? fufKcit fi habeant aliquid ca- 
lori nativo confervando idoneum. fed ad quid cor in exangui- 
bus , ut oftrcis, mitulis ? vix opinor fuffi ciet tibi perlpiciUum 
multiplicans ad invciligatLonem cordis iftorum animalium-,. 
Sed utcunque non habebis me jiac in re tibi adverfarium.Id tan- 
tum addam;qui tot animalium nomina in illo libello notata rc- 
periunt, credunt te clfelummum rerum naturalium inveftiga- 
torem , 6 c te fummopere admiranmr , tibi credunt tua quali ex 
tripode di&anti. Eos intclligo qui Medici non funt , aut levi- 
ter ea dilciplinatindli. Et revera laudanda dl diligentia tua, & 
fumme probanda , teque ego ea de caufa & fufpicio, & colo, 
amo : Si tamen ii reliquos legi lient Anatomicos, Calenum, Pe- 
faliu>n,Sc inprimis Fabricium ab A.juapcndente , fu m m u m & Anato- 
micum , & Medicum , Iulium CaJJerium , vidiffent in iis maio- 
rem diligentiam, quianeis tabulis effigies nobis rcprxfentarunt 
variorum & omnis generis animalium , qux diirccucrant ; Sed 
diligentia omnium maxima eft in A ri /latete » fummo Naturae in- 
terprete , qui omnia demum animalia lccuit,partcfquccOrum_, 
omnes explicavit , ufus , naturam , differentias , exteraquo 
cognitu ncccilaria i quod poft ipfum nemo aufus eft , nemo co- 
natus eft. Sed ad rem_,. 

Addis in exanguibus cor admodum lente & raroful/are. Id Arifit- 

teles 




et Circulatione Sanguinis. 47 
teles libro de rej^i ratione , & poft cum Galenus iam prius docuerunt» 
dc iis animalibus , quae (anguinea quidem funt, fed pulmonem», 
non habent , tum de iis qua: pulmonem habent , fed rarum Sc 
fiingofum, tuque idem alibi dixifti. Sed non placet quod 
dubitas, tactu 69, an fanguis ipfe poft mortem retineat aliquam pal- 
pitationem , cum Jperma fecundum Ariftotclcm quafi palpitando 
exeat tattu 66 , etiam in ipfo (anguine auriculx dextra: ais 
te obfcrvaflVmanifeflc palpitationem quandam poft mortem^. 
Sane quin fpiritus fint impellentes, non dubitandum apud Me- 
dicos; Vocavi t eos Hippoc rates 1 7* laofi/vrra ■, hinc fit ut aperti 
arteria fanguis exeat tam impetuofe , ut (perma prolificum tam 
fortiter exiliat, i fpiritibus fcilicet, fed quod fanguis fpiritufque 
qui partes corporis non funt » nec viti praediti , morum nullum 
habeant vitalem , abfurdum cft alfcrero* Quod fi fanguis pal- 
pitat in auricula dextra etiam demortuo animali, cur non pal- 
pitat in vena cavi , quando corpus fumme vegetum , calidum- 
quccft,ficquc cur non pulfat vena cava etiam quando reple- 
tur (anguine , qui forfirn fecundum te fuit centies antea per fini- 
ftrum cordis ventriculum circulatusi 

In Caput V. 

Cordis motus t allio & functio. 

H Oc capite cordis motum ex iis quae fuperioribus capitibus 
explicafti fatis appofite deferibis exemplis quibuldam 
declaras , in quibus tibi non repugnabimus , in his enim non_ 
verfatur cardo noftrarum difputationum_.. Sed femper con- 
cludis , pulfum nihil effe nift /anguinis a corde impulfum; quod tamen 
ex omnibus pra:di<ftis ne vi quidem deduci poteft. etii enim fiat 
fangtiinis impulfus, non cft tamen ille impulfus caufa pulfus, fed 
ad pulfum in dilatatione fequitur repletio , in conftri&iono 
expulfio. 

Eodem capite , tadhl 86, proponis difficultatem non exiguam , 
quomodo poffit fanguis per Venam arteriofam fubire JiniJlrum Ventri- 
culum , cum tuta in pulmones ob/iteretur. Id fanc facile iioil 
eft explicatu. Tu igitur hanc quxftioncna aggrederis , &ad ca- 

put 


Ahimadv. ik Lib. db motu Cordis, 
put ufquc oftavum pcrfequcris , fcd fcrrac omnia dclumpta cre- 
derem ex Hofnunni prxfatione & commentariis in (catum do 
ufu partium , nifi ta&. 105 tccxcufares iu marginalibus notis,to 
feilicet nonvidilTc Uofmutmi librum , antequam tua i te (cripta 
forent - *. Sed tamen planum efficiam non poruifle te tranfirura 
hunc per venam arteriolam probare, quantumvis veiilimilis 
fit. Se forfitan Calenic * fententix prxfercndus. fcd hic iuvar - 

Caleni partes adverfum te tueii. _ , . 

Primum , abuteris loco Galeni 6 de placitis , cap. 6, ubi Gale- 
nus ab Eiajijlrateis poftulat fibi demon Orari vas quod * corde in_ 
uni verfum corpus fanguinem abfolutc perfe&um deducar* : tu 
autem aortam oOendis. hunc locum urget Hofmannus loco cita- 
to , arteriamque pariter demonOrar - . Probae autem Galenus li- 
bro citato , iccur cllc principium venarum , abfolvere fangui- 
nem , non autem prxparare cordi, nec renas k dextro ventricu- 
lo oriri , quia fi facultas nutritiva edet in corde , illicquc fan- 
guispcrfeftioncm fuam confequcretur , oporteret vafa i dextro 
ventriculo prognata in univerfum corpus deferri, quod tamen^ 
non fit-. Locum hunc non probe intellcxifli. Nam Galenus di- 
ftin&ionem facit inter fanguinem venofum & arteriofum , nec 
negat arteriam deferrein univerfum corpus fanguinem arterio- 
fum ,fed probare vult venofum fanguinem perfeftionem luam- 
. adipifei in hepate, non in cordis dextro ventriculo. Nam_ 
ii ad verfus quos Galenus difputat nolebant fanguinem dlftribui 
per arterias fed per venas , & tamen ftamebant fanguinem illum 
perfici in corde, & vim effie i corde, lolos fpiriras 

efle in arteriis Hmiftro ventriculo, qux tamen tua non ell opi- 
nio, etft dicas, Erafijhrati fenrcntiam tuam cfic. vis enim tu fan- 
guinem diftribui per arterias, non per venas, cuius contrarium^ 
dieebat Eraftjlratus. volebat enim omnem fanguinem efTe qui- 
dem \ coi.de , fcd deferri per venas , folumfpi.itum per arterias. 
Imponis ergo tibi ipfi , dum vis opinionem ruam cum Erajijlra- 
f confentirc , 2i quo tantopere abhorrer - . Non negat igituc- 
Calknus fanguinem artcriolum ferri in univerfum corpus pet- 
arterias , fed , ut dixi , diftmguit venofum ab artcaofb. Se mul- 
tis 


it Circulatione Sanguinis. 49 
tis egregiis documentis oftendit venofiim fanguinem elle ab 
hepate > non li cordc_,. Tu vero ftatuis omnem (anguinem de- 
ferri per arterias , non per venas. At maxima ratio dubitandi 
cft , ut dicis , cum talis fit contextus vena: arteriofx cum pulmo- 
nibus , ut vix non pateant , quibus venofus fanguis in finiftrum 
ventriculum 8c arterias deferri poffir'. Ideo Anatomiconim_. 
plurimi voluerunt cum Galeno, vias illas ede per feptum.qux opi- 
nio a te nondum fuit refutata , quamvis aliter fentias. Etfi au- 
tem difficultatis plena fit , tua tamen , ut k te proponitur, longe 
difficilior cft , 8c obfcurioL.. Pariter, quamvis tibi concedere- 
mus omnem (anguinem tranfcolari per arterias , fieri illius reci- 
procationem, & pervenas iterum in cor redire i Iftam tamen_, 
viam per pulmones non coccdcrcmus, cum nec rationi nec fen- 
fui pateat , quin potius ordinariam retinendam putaremus. Sed 
forlan fcqucntibus capitibus omnia plana & aperta reddes. 

* In Caput VI. 

Quibus viis fanguis e Venti caVa feratur 
in arterias, 

H Oc capite totus es in probandoYanguinem tranfirt eve- 
nis in arterias per cor. id novum non cft, hxremus tan- 
tum in viis ob anguftias ; venalis fanguis fecundum omnes Mc - 
dicos fit materia arteriofi. Sed univerfum fanguinem per coc_, 
tranfire, id novum cft. Id autem probas longa oratione, exem- 
plo animalium quxunum tantum habentin corde ventriculum; 
In bis enim , inquis , patens Via elt e Venis in arterias , non minus 
quam in homine foret 3 fi nullum adeffet feptum. Dixi dubium non 
c(Ie,fanguinis aliquam partem e venis deferri in arterias,fcd uni- 
verfum deferri, id dubium eft, nec animalia dc quibus loqueris 
id oftendunt - '. In illis autem unicus eft ventriculus , fcilicet lt- 
niftcr , quoniam cum frigidiora fint , fiinguincquc minus calido 
& (piriruofo indigeant , in illis opus non fuit tanta tamque ex- 
adh. (anguinis elaboratione, ac in animalibus perferioribus , in 
quibus magis attenuari fanguis & depurari poftular". Et pro- 
pter canon du bi t andum , fangui ni s aliquam partem per cor in ar- 

2 tcrias 


jo Animadv. in L i b. ds motu Cordis» 
terias tranlmitti ; Id enim Galenus & Medici omnes conceftc- 
runr'. 

Secundo » id probas ex Anajlomopbus fetus , quas prolixo 
dcfcribis,led nihil videntur facere ad opinionis tui confirma* 
tioncm ; quirebas vias in adulto » cas dcfcribis in fcetu. Mira- 
bilis eft illa coniun&io vaforum > in cuius ufu explicando valde 
diircntiunt Anatomici : illius caufa volunt plurimi» . Laurenti * 
pricunte , cor in fartu non moveri : Eft tamen experimentum.» 
Galeni in contrarium : ii arterias umbilicales ligaveris» ccllabir* 
motus in fccundinis » arteriis fupra ligaturam pullantibus» quod 
oftendit moveri eas virtute cordis. Aliud experimentum eiuf- 
dem Galeni :Ci venam umbilicalem ligaris > cedat motus in ar- 
teriis fecundinarum, denegato fanguinis tranfitu Sc fpirituunu». 
Quid igitur dicendum de Anallomofibus illis tam admirandis? 
Dicam illas fadfcas fuifTe ut fanguis deferretur ad pulmonis ge- 
nerationem & nutritionem , antequam cor perfecte conforma- 
tum excavaretur , vcntriculofquc haberet j primis enim diebus 
foetus luo fc calore fulUnct » indar pianti ; nam ante exa&airu> 
cordis conformationem^ Sc fufficientem excavationem , notu» 
poteft fanguinem nec fpiritus recipere ; ideo hic vaforum^ 
communio fa&a eft , ut fiat fanguinis tranfitus in pulmo- 
nes ; fcd poft ventriculorum excavationem incipit recipero 
fanguinem , fchfim per venam cavam in dextrum » & indo 
per feptum in finiftrum, qui opinio placuit IfiolaMO. Curn^ 
enim pulmones multo tanguinc eoq; fpirituolo egeant ad gene- 
rationem lui » & nutritionem » non poteft cor pululum nondum 
excavatum» fufluienter quantitatem illam fanguinis necefla- 
riam luppeditare , imde oportuit alia via eam deferri , quod fir* 
per anallomofes. Etenim primis quadraginta diebus » imo & 
tccundo menfe vix famis digiti quantitatem excedit, quantum^ 
corputastuineirein ciufmodi fcetu , & quales ventriculos, qui 
vix guttulam fanguinis excipiant? Sed fcetu in aliquam magni- 
tudinem adau&o, ut in dies folcr, cum omnia diftinfta apparent 
& maiora circa tertium menfem, tunc paulatim ceflat ulus ana- 
ftomofeon , &cor Ipiritus vitales generat , omniaque admini- 


ET C IRCUtATI ONE SANGUINIS. JI 

(hac ficut in edico foetu folcr*. Scio plurimos velle valde pro- 
babiliter fartum cordis opera non egere in utero , harumquo 
anaftomofeon ufum peifeverare donec fcctus in lucem cdatUc-j 
qui tamen ftatuunt nobifeum, fa&as ede has communiones ad 
pulmonum generationem & nutritionem-,, Sed ad te venia- 
mus. 

Trimo > male deferibere videris communionem venx cavx 
cum arteria venola. TaHu 91. ais tam fieri paululum fiupra 
egreffum ab hepate , ante.jujm caVa fe aperiat in dextrum : Quxfo 
itum antequam cava dividatur in afccndcntem &defcendcntem? 
Reliqui Anatomici fieri volunt in corde iuxta auriculam dex- 
tram , alias fieret unio per canalem, ficutfolet uniri aorta cum-, 
vena arteriola ; plus enim didat cava antequam in cor fe ape- 
riat , ab arteria venosi , quam aorta k vena arteriofa. 

Secundo , male explicas ufum illius anaftomofis , nam tollis 
ufum arteriarum umbilicalium-,. Sic enim movetur fangius, lc- 
cundum te , c vena umbilicali in cavam , e cava in arteriam vc- 
nofam per foramen ovale, inde in auriculam finiftram , 6c fini- 
ftrum ventriculum , eodem tafluyi. Ad quid ergo fadlxfunr* 
arteriae umbilicale , exque geminx ? nam nihil deferunt, nec 
quicquam deferre necelle eft. 

Tertio, confundis ufum communionis qux eft inter aorta m_, 
& venam arteriofam, per canalem arteriofum. Vis enim, taflu 
9 j , in embryone dum cor fefe contrahit , fanguinem i dextro Ventriculo 
in aortam hac Via inVehi. Placet mihi ex illis opinionum porten- 
tis , naturam erroris arguere , & illam male operantem dirige- 
re : Fruftra eft anaftomofis prima venx cavx & arterix vcnolx » 
cum vena cava fecundum te in venam arteriolam, hxc per cana- 
lem artcrioluin in aortam fefe exoneret; Quam magnus mihi 
clfcs Apollo li hxc probares ? Prxtcrca , vena cava lupponituu, 
k te , exonerare fele tum in arteriam venolam & finiftrum ven- 
triculum, tum in venam arteriofam & aortam; faccllant ergo 
arterix umbilicales, lola vena umbilicalis uni verfo corpori liif- 
ficir'. Sed vis dicam l aorta in frntu non habet fanguinem k ve- 
na arteriofa, nec ab arteria venofa, & liniftro ventriculo, faltem 

g z prinus 


jx Anixadv. in Lib. di motu Codis, 

E rimis mentibus, quamdiu putillus cft fartus; fcd ab arteriis um- 
ilicalibus , cuius portio > cum ad aortae principium pervenir*, 
communicatur pulmonibus per canalem in venam arteriofam^ 
deducentem , &quia valvulae adfuntfigmoidcs, non penctrar* 
in dextrum ventriculum , fed fequitur du&um canalis : fic iru, 
faetu vena arteriola , arteria cft : tu, qui tailu 74 venam_> 
arteriolam in adulto , poft Hofmannum, facis &conftitutionc_/ 
& officio arteriam , cur in foetu eam facis venam i parum abeft 
quin ipfam aortam venam facias , quam vis e veni cava recipe- 
re fanguinem per dextrum ventriculum , venam arteriofam , Sc 
canalem.,. 

Opiniones omnes i Caleno Sc Medicis receptas Sc compro- 
batas , fi tibi minus placent, figmenta vocas, commenta impro- 
babilia , falfa , Sc tamen forfian gravius feres fi te aliquando ec- 
rafle dixero. Commentum efle putas improbabile , (y male cob*~ 
rens , unitiones prxdidtas fadtas fuifle ad nutriendos pulmones 
tantum, dixerim ego, primo ad generandos,^/» nutriendos. At 
tadhe non videntur aduniverfi corporis ufum , nam tanguinem 
habet uni verfum corpus ab arteriis Sc venis umbilicalibus,iftx- 
que anaftomofcs deferunt in vafaqua: tcrminlnturin pulmones, 
nec ulterius feruntur^. Verifimilceft igitur, propter pulmones 
fa&as fui fle : Quidni propter pulmones ? cum fint omnium vif- 
ccrum ampliffimi. Quod fi noc commentum tibi videbatur, 
probare id debueras , multa enim dicis , nihil probas . 

Si quaedam animalia habent has anaftomofes perpetuas , ur 
tu refers de anfere taHu 96 , in illis natura: ordo eft aliquo 
modo immuratus, Sc vena arteriofa femper remanet arteria, 
tanguinem vitalem & arteriofum in pulmones refundens , ar- 
teria venofa remanet vena , fanguinem venofum in eofdem re- 
ferens fciliccr , i veni cavi per anaftomofin rotundam in arte- 
riam venofam > ex hac in iiniftrum fimum , ubi permutatus in_ 
fpirirum vitalem tranfmittitur in aortam , aorta immittit in ve- 
nam arteriofam per canalem , quantum pulmonibus fufficit ; Sc 
»11 hac re nihil eitabfurdi. 

Opinionem tuam non bene cohzrcre, pater, nam vis, 

ralfu 


. et Circulatione Sanguinis. 

tactu 97 y in embryone & aliis quibus unitiones jfti non— 
abolentur* aortam recipere fanguinem i vena cavi * per venam 
& canalem artcriolum * tum i finiftro ventriculo fimul > vjfquc 
venam cavam inferre fanguinem in venam arteriolam, per dex- 
tram auriculam , & in arteriam venofam per foramen ovalo : 
hic 6c ciufmodi multa fimpliciter affirmare non fufficit ; defi- 
derant luculentam probationem—. Fruftra fit per plura , quod 
poteft fieri per pauciora ; fruftra praeparari in finiftro ventriculo 
fanguis debet,u aorta, qux purillimum continet, cum i vena 
arteriola acciperet , coque magis, cum dexter ventriculus, te in 
proccmio atterente , fpiritus non minus quam iiniftcr generer*. 

•Verius eft, in illis venam arteriofam ab aorta lpiritus habere & 
fanguinem , ut diximus , non contra. Quod fi in factu aorta ab 
utroque ventriculo recipit, cur idem non facit in adultis? ratio- 
nem cniqi non video , cur longas ambages quaeras periculi ple- 
nas & difficultatum , cum ha: tam aperti forent , faciles & ex- 
peditae. 

. Exciderat mihi quod tadhi 9/ inferis, falfum ette , in embryo- 
ne (or feriari, exemplum affers de olo cui gallina per paucos dies incu- 
buit: quo demonftrat Arijloteles , fummus Naturae obfervaton,, 
cor ntoveri , tuque ab hoc fonte haufifti. Bene eft , quod tibi 
attentior , alias exemplum id minus commodum ette attererem, 
cum enim pullus matre nihil accipiat, fuis fe viribus, tcfta un- 
dique conclufus , fuftinere debet - '. At factus, qui lpiritus fan- 
guinemque perpetuo haurit a matrc,ad quid cordis opera egeat ? 
Sed hic tantum obitCL,. Ad priora redeamus. 

His adeo eleganter explicatis Sc probatis , inquiris taElu 97, 
Cur in Lomiue adulto , calidioribufqtte animalibus , per pulmonum 
parenchyma tranfitum hunc fieri non exifilmemus , quem Xfatura in 
embryone per eas lias quando pulmonum nudus esiufus effecit , quas ab 
defeftum tranfitus per pulmones coaHa fecerat. Refpondcrem faci- 
le , rationem huius rei efte , quia Deo & Natura: aliter vifum- 
erat - '. Propofitum tibi fuit oftcnderc& probare , fanguinem-, 
per alias vias , quam ordinarias , Mcdicifque receptas ferri, id 
nondum probafti , quod tamen faciendum erat : & quiris quare 

g 3 


Animadv. in Li*. de Motu Cordis, 
cibi non credamus. Sed tamen tibi latisfaciendum eft. Supponis 
fallo Naturam prxdidtas anaftomofcs feci ll'c, quia pulmonibus 
otiantibus per eorum parenchyma fanguinem traducere non_ 
potcrar'. At id negavimus, cur nonprobafti? fecit enim via$, 
illas tam admirandas ob folos pulmones, ut diximus : nam re- 
liquum corpus fanguinc materno fruitur per venas Se arterias 
umbilicales. Deinde aliud cftloqui de viis planis Se apertis , de 
canalibus Se du&ibus inter fc coniundtis, aliud vero loqui do 
parenchymatis vifccrum. ii pollet Natura per fubftanti am vif- 
ccrum& tunicas vaforum rranfmirccrc fanguinem , nunquam-. 
du<ftus illos fccilfet in fartu : at fecit vias prxdkftas, ergo non^ 
poterat tranfmittere per parenchyma. Quod fi polfct , rationem 
non video, qua pulmone immoto aeque facile id non fiat,quam 
moto ; nam idem eft parenchyma , idem fanguis , eadem facul- 
tas propellens Se attrahens. Sed quid opus tot verbis , fufhcir" 
hoc dixifle , Deo & Naturx alias vias placuiHe , fummacum_, 
rationo* 

Quxris iterum, tactu 97 , Curitatur* in adultu Vias accluferit , 
quibus utebatur in fartu , nec alias fecerit. Relpondimus iam fupra, 
fa<ftas anaftomofcs iftas fuillead rranlmillionem (anguinis in_ 
pulmones , dum cor perfefte fuerit conformatum & excava- 
tum.,. Sed quxfo ; an bene fequirur , Namra vias quibus uti- 
tur in fixtu , occludit in adulto , Ergo tranfmittir per parenchy- 
ma pulmonum ? quidni concluderem pariter, tranfmittere petL, 
calcaneum^ ? Sequitur quidem , tranfmittere per alias vias, fed 
probandum eft vias illas effe pulmonum parenchyma. 

Hortaris demum Medicos , taffu 96 , ut caufam inqui- 
rant, quare Natura voluerit fanguinem per pulmones tranlco- 
lari , potius quam vias priores lervaro* Oportebit nos prius 
fcire ri in , an fcilicet Natura tranfitum illum moliatur , dein_ 
rationem inveftigabimus. At ha&enusvixiftx funt obfcurxft: 
incognitx j fed forfan fcquenti capite aperientur & explica- 
•buniuii,. 

In fine iftius capitis duo tibi probanda proponis, primo, pof- 
«£c fieri hunc tranfitum > fecundo fadum fuiilo* At probandum 


et Circulatione Sanguinis. jf 
erat, perpetuo fieri folcrc : it polle ad cflc non valet argumen- 
tum : multa fieri poliunt qui non fiunt, multa quoque fafta 
funt.qui etiam non fiunt - ". Si concluderem, Empyicerum pus 
potest tranfire per arteriam Veno/am , Ergo tranfit ordinarie ; Harveius 
potejl errare , Ergo errat , cum dicit /anguinem tran/ire per pulmonum 
/ubjhritiam: An bona foret & legitima dillcrendi ratio? Si 
concluderem , Tus in Socrate empyo Vacuatum fuit per arteriam Ve- 
no/am , Ergo Vacuabitur in Taulo : HarVeius ignoravit olim tranfitum 
pr. edictum /anguinis. Ergo etiam bodie ignorat : Quis mihi credet - * 
tam male ratiocinanti ? Pariter cum probas fanguinem polTo 
tranfire per parenchyma , fanguinem tranfiifle per parenchy- 
ma , an lequirur etiam tranfire ? Sed tamen audiendus es. Id 
tantum monendus , re omnino oblitum pofterioris illius mem- 
bri tui difquifitionis , fci licet, faftum fuille hunc tranfitum; dc 
eo enim ne verbum quidem extat in toto hoc libro. 

In Caput VII. 

jtn /anguis per pulmonum /ubflantiam permeet in 
/t nijlrum Ventriculum. 

F leri hoc poffe ollcndis , Q«ja aqua per terra /ubflantiam ,/mr 
dores per cutem, urina per renum , chylus & /anguis per iecoris pa~ 
rcncbyma den/um (sr compaftum permeant ; quidni ergo /anguis tranf - 
tat per pulmonum /ubflantiam i cum fint rarioris textura ; in iecorefr 
quidem nuda vis cogens , in pulmonibus adest impul/us ex eorum motu^ 
Miraris ergo quofdam ncgalfc fieri tranfirum per pulmonum pa- 
renchyma. Sed ex his qui tu attulilli exemplis , miror pariter 
te negalle tranfitum hunc fieri per feptum; nam fi fanguis per ic- 
cur denfum 8c compaftum c porti permeat in cavam , quidni 
per feptum ? Omitto examen exemplorum illorum , qui abfur- 
dc putas fanguinem exire e venis in iecoris fubltanriam, falle- 
ris tamen : remanet in venis , fed per varias earum dillributio- 
nes vim iecoris dc concoftionem 1'nfcipit , & per anallomofes 
veni porticum cava permeat in cavarn^. 

Viam autem it te propofitam hic fequuntur incommoda: 
Oportet fanguinem exire ex vena arteriosa , qui tunicam ha- 
bet 


Animadv. in Lib. ds motu Cordis, 
bet crairam & duram , idcoque exire non poteft nifi per anafta- 
mofm , dixrefin, diapeddin .aliumveaffedum prxtcr naturam; • 
fed hoc leve cft prx eo quod fequirun^. Secundo > oportet per 
pulmonum parenchyma lubire arteriam vcnolam, cius tunicam 
penetrare: quxro , cur potius permeet arteriam venofam.* 
quam bronchia pulmonum^? Videmus in hxmoptyfi , in puris 
anacatharfi , in pleuritide* fanguinem humorefquc pulmonibus 
contentos , reiici per arteria: alpcrx bronchia; quam benecon- 
fultum foret hxmoptyicis , fi fanguis femel extravalatus poller - 
iterum redire in arteriam venofam ? fi pituitapulmonum , fi pus 
empyicorum , fiichor ex pleura inflammata exudans , per fini- 
llrum cordis ventriculum expurgarentur , nunquam tufli , dvf- 
pnoea , & orthopnoea laboraremus. 

Galeni authoritates adfers quamplurimas , quibus ante to 
ufus eft Hof mannus, quae tantum oftendunt ufum valvularum ad 
ingreflum Sc regreflum (anguinis, quod non negamus, tum dari 
mutuam anaftomofin venarum & arteriarum , quod verum eile 
inferius dicemus. Abuteris alia Galeni amhoritate, qui vult fie- 
ri tranfitum aliquem (anguinis e vena arteriola , in arteriam ve- 
nolam , per anaftomofes utri u (que vafis : tu vero fieri vis per 
parenchyma, quxfo an haec eadem (unt/ an tibi Galenus fufFra- 
gatur i Cumpulfus fiat i (anguine, cur arteria Venoja non pul- 
lat , ficut Vena arteriofa , quam tu alibi pullare dicis? 

Quamvis haec opinio , quae Columbi primum fuit , non fir* 
improbabilis , tamen te fuit nec ratione , nec oculari dc- 
nionllratione comprobata, quod tamen conatus es; nam quam- 
vis femper de cava in aortam fimguis pertranleat , non fequitur , 
tamen ex prxdi£Us, tranfire potius per pulmones quam per fc- 
ptum ; Propter ea defiderabat k te tam probabilis fententia lucu- 
lentiorem expolitionem^. 



, st Circulatione Sanguinu. j? 

In Caput VIII. 

H>e copia J anguinis tranfevntis in arterias. 

V Enis iam ad prxcipuam quxftionem > proponilque hoc 
capite opinionem tuam, fcilicct , fanguinem in univerfiim 
corpus diftribui per arterias,redire autem iterii ad cor per venas, 
quae contemplatio in fe elegans eft , & prima facie valde proba- 
bilis, quam fi potuiilesautopfia & anatomici adminiftrationo 
dcmonftrare, tibi ellemus multis nominibus devin&i. Ideo hic 
mihi reprehendendi veniunt 'quidam laudum tuarum praecones, 
qui te iaditant polTe oculis demonftrarc iftam fanguinis reci- 
procationem ; led id tu nec prxftas , nec polliceris , tantum ex 
aliis aut i te obfervatis aut probatis, eam ex quadam confcquen- 
rix vi deducis. Nam ad autopfiam neceflc erat oculis dcmon- 
ftrare univerfum fanguinem penetrare in arterias , tum indicare 
quxnam fint vix reditus , ubinam fint , quomodo quifpiam eas 
poflit oculiscernere, alias tantum ratiocinando eas alloquimur, 
non oculari demonftrationc. &fanefufficit demonftratio pro- 
be exprxmifiis dediufta : ideo tu reOtein fequentibus capitibus 
quxdam fupponis ex quibus opinione tuam inferas Sc deducas. 
Dicis hoc capite ra<ft. 1 07, tein hanc opinionem veniire,r*4rtt- 
riarum apertione , cx Ventriculorum & Vaforum cordis magnitudine , ex 
fibrarum & Valvularum attificio : ex quibus nos contrari urn elicie- 
mus, tibique refpondebimus, ac fatisfaciemus. Falliisfum in_. 
principio probabilem elle iftam fententiam ; Nam fi Arifiote- 
lem fcquamur , fanguis in hepate genitus, ab excrementis filis 
expurgatus , re<fta defertur ad cor, ut ultimam perfe<ftionem_, 
.adipilcatur , inde in univerfum corpus defertur , at cum deferri 
3ioh poflit nili per arterias , ob valvulas reditum prohibentes, 
jiccclfeerit univerfas arterias repleri , unde ncccfle quoque erk, 
ut aliqua redeat in venas: Verum negabunt Medici in corde per- 
fici fanguinem univerfum , ciim venofus fanguis in fuo fenero 
fit perfc&us & abfolutus,ad plurima idoneus & neceflarius/o- 
Jumq; arteriofumin corde generari dicent, qui per arterias de- 
fertur in fi ngulas partes; Nam Medici duplicem volunt.cfie fan- 
is guinom 



$3 Animadv. in Li»; de motu Cordis, 
guinem, venofum & arteriofum, hunc puriorem, illum cra/fio- 
rcm,qiii partibus quibufdam nutriendis inferviat; venas crai- 
fioris , arterias purioris & dcfxcatioris e(Te delatrices. Quod (r 
Galeni placitis adhxremus , non videtur adeo abfurda tua opi- 
nio : nam it in fyftolc notabilis quaedam fanguinis copia pellitur 
in aortam , tandem totus fanguis ibit in aortam ; undenecefle 
eft redire in venas, cum arteriae non pollint univerfum fangui- 
nem continere : Ad id Galemu voluit Fadtas Fuiftc anaftomofcs 
venarum de arteriarum : nam iicut venx funguinis aliquid arte- 
riis fuppediranr , fic ab iis recipiunt fpirituoliim Sc arteriofum., 
languinem: nam arteriae dilatata: trahunt ex venis , contradtxin 
eas regerunt , ut docet idem Galenus 6. dcufti partium. Sed tu vo- 
luifti fieri reditum hunc ianguinis njon per anaftomofcs vena- 
rum 6c arteriarum , fcd per habitum corporis. Et prxterea fine 
ulla neceflitate receptas opiniones dcpulfu,dc rcfpirationo» 
de traiifitu fanguinis c dextro in finiftrum ventriculum.imprdba- 
fti , cum tamen admiflis veterum opinionibus potuerit commo- 
dilTimc ifte fanguinis'circuitus confirmari 6c ftabiliri. Eccc vb- 
deor ruam opinionem comprobafle tanquam Galeni do&rinx 
confentaneam , fed eam ego fcquentibus capitibus funditus e- 
verram , tuifquc rationibus & experimentis rclpondebo. Igi- 
tur veniamus ad copiam fanguinis. 

I n C A put IX. 

Examen primi Suppo/iti. 

'T' Ria fupponis ad quxftionis probationem. Trimum ,cui 
rcveri innititur omnis ifta dilpuratio , f anguine m copiojius e 
trsnfmitti in arterias puljk Cordis quam ab affumptis fuppedi- 
taripojjit , adeo ut tota maffa breVi tempore Utae pertranfeat. Si hoc 
refteprobat i poftit , res confe&a cft, opus non habemus duobus 
fcquentibus iuppofitis ; fi enim univeruis fanguis tranfit in aor- 
tam, hccefte ei it aut arteriis contineri , quod eft contra expe* 
rientiam , aut redire in venas. Sed, ut dicemus inferius , fanguis 
ab o/Tumptis fiippeditari pofcft , in homine eandem vitae legcm_, 
fervunto . Cum fanguinem fpiritumque cor prxparct ad uni- 

verfi. 


I 


et Circulationi Sanguinis. /<> 
verfi corporis ufum , tantum attrahit quantum ncccflccft; tra-’ 
hic autem «uccore : quod fi in inedisfplurium dierum non poi- 
fit ab allumptis novus humor fuppeditari » nihil abfurdum cft a 
vena cava & aliis venis cor attrahero* Id familiare cft in Na- 
tur* ccconomia,ut partes inanitx trahant a vicinis; Sed pau- 
cis fanguis fufticit ad repletionem cordis, &fpiritus plurimos 
generandos; unde in homine eandem vita; legem obfervanto* 
nihil cft abfurdum cx allumptis quotidie alimentis reftitui & re- 
parari quod deperiit - '. Oftendit experientia, fi vafis alicuius o- 
dravam vel fextam partem Lufte impleas, fervore ignis totum 
vas implebitur , ultra margines fxpiflimelac exundabit". Ea- 
dem ratio cft languinis in corde & arteriis contenti , paucus fan- 
guis replet cor& arterias, quia fervet & in tumefeit". Rcperif- 
1 ctc,ais alibi, in corde demortuo fanguinis uncias duas, at" 
hxc quantitas perpetuo fervendo 6c ebulliendo fufHcere pote- 
rat infinitis pullationibus, qux caufa eft cur pauciflimus fan- 
guis in arteriis inveniatur ; ctfi enim revera paucus fit,tamen_ 
cum fervet in animali vivo, univerfas replet intumefccndo , at" 
poftquam refedit , quievitque agitatio , paucus clle deprehen- 
ditur. Idem fieri videmus in meile cum ebullit, qui enim mei 
dillillant, nifi admiftionc arenx ipfius fervore cohibeant, totam 
replebit cucurbitam, &in v^fubditum fxpiflime diftillabit". 
Idem quoque contiqgit in febre fynocho infiativa dicta , in qua 
fanguis fervidus venas inflat, ctli de novo nullus accedat. Quo- 
tidiana-cxpcrienria oftendit quxdam valde intumefeere folita 
non adeo magico calorc_j. ConfeUio all^rmes in pera gcftata be- 
nigno corporis & vcftium calore intumefeit & fervet , ut fi ul- 
tra partem mediam vas impleveris, vix eo polTic contineri. Sic 
credendum cft fanguiuem arteriofum , non minus quam lac, 
quam mcl , aliaque plurima intumefccrc , maxime cum fecmo 
nil nifi fpicicus fit , 6c quali aura quxdam.,. 

Secundum luppontum cft tfanguinem copiojmtin JmguUi par- 
tes dijlribui , quam ad nutritionem necejfe Jit : quod repugnat at- 
tra&rici partium facultati , Sc fmftra& periculola ellcf tarrr 
copiola alimenti in partem aliquam diftrioutio. Vi demus cum 

h x pars 


• • < 


60 Animadv. in Lis. de motu Cordis, 
pars quxpiam prxter naturam incalefcit aut dolet , attrahi qui- 
dem alimentum copiofius , at tunc periculum cft ne tumores, 
inflammationes > aliique affe&us praeter naturam fucccdant: fic- 
que fecundum te, fanguis ad partes non attractione , fcd expul- 
hone tranfinitti foler'. 

T ertio fupponis , ab unaquaque parte )>enat hunc fanguinem redu- 
cere ad cor. Dubium non eft fanguinem fpiritufque varie mo- 
veri in corpore , intro » foras ; fcd an motus fiat tantum per 
venas , non autem per arterias , id dubium eft ; Videmus in ani- 
mi affectibus , in frigore externo, aliifquc de caufis , fanguinem 
quali lpontc redire in corporis intima , tantum abeft ut ad habi- 
tum ulque copiofius tunc immittatur, cum nec fatis abunde ad 
partes alendas effluat - '. At in animi affedtibus quomodo uni- 
verfus fanguis redire poteft per folas venas , nifi fubito omnes 
arteriae exinaniantur & deponant (arcinam luam in venas? quod 
capere non polfum quomodo fiat , nec per quas vias. Hxc tria 
«i te fuppofita totidem capitibus confirmare conaris , ideoque te 
fcquar , tuaque teram veftigia. 

Primum luppofitum probas eleganti fane Sc ingeniola fup- 
putationc fanguinis in lingulis contra&ionibus c corde in arte- 
rias expulfi. Vis autem non ex autopfia ,fed \>eriftmili tantum 
conicUuta in arteriam immitti partem , ad minimum' o&avam_» 
fanguinis ventricuiiscontcnti, fi eque, fi uncia femti ,fi drachma, 
fi fcrupulus in unaquoque lyftole immi ttitur in abi tam, intra pau- 
cas horas plures fanguinis librae in aortam permeabunt, quas in- 
ycfti cibi fuppeditare non potuerunt; Inde continget uni ver- 
tum fanguinem fubire arterias , quibus cum non polfit conti- 
neri •, jiccellc cft ut iterum redeat in venas. Cum huius re- 
ciproci motus non haberes fenfata principia, nec vias mariife- 
ftas & patentes > ut falfo fibi quidam perfuaferunt , ingeniofo 
& fubtilicer fane recurrifti ad praedica fuppofita, ex quibus id 
conficeres. Verum quidam negarent in qualibet fyftole aliquid 
(anguinis femper expelli, cum in finiftro finu prxparari debear* 
(anguis , prxparatio ea non poteft fubito fieri , fcd ncceflc cft 
fanguinem aliquamdiu immorari in corde , ut fufeipiat formam 


et Circulatione Sanguinis. 6 r 
fpiritus , & arteriofi fanguinis qualitates , ficque plures efle pol- 
iunt contra&iones in quibus necefte non eftquicquam expel- 
li. Quam difficultatem cum fubolfccifles , dicis te demon- 
ftrafTc capite tertio femper aliquid protrudi in qualibet fyftolo» 
quod tamen prididlo loco nc quidem probare aggrederis. Sed 
hoc capite tactu 1 1 $ , Cr deinceps , id ita confirmas , fi dila- 
tato corde replentur Ventriculi /anguine , contra necejfie eft protrudere 

femper , & non parum, cum & ductus non parvi , & contra Hio non pau- 
ca fit : Sed illi refpondebunt , in quavis dilatatione cordis non 
repleii ventriculos fanguine de novo accedence,fed fanguinem. 
iam prius receptum , dum fervet 6c fpumefeit, finus illosrcplc- 
re poflc , etiamfi mulco forent ampliores , « 5 c nili aliquando 
tranfmitteretur in arterias , i ventriculis non polfet contineri. 
Intcrimpro te inflabit quifpiam; Nulla rado eft cur potius in_ 
uni fyftole expellatur fanguis , quam in alii > quandoquidem., 
idem eft propellens, eademque materia qui expellitur. Refpon- 
deri iteram poteft > ratione cordis expellentis id verum eife, fed 
non ratione fanguinis & fpiritus tranfmifli , quandoquidem i il 
fpiritum vitalem fanguis mutari debet , antequam iu arterias, 
univerfumque corpus deferatur; Id autem non poteft ftarim, aut 
in ni<ftu oculi perfici. Sed quia hic opinio mihi minus placet, 
tuas partes agam , illarpquc impugnabo. Sic enim fruftra eft af- 
fiduus ille & ordinatus cordis motus, cum enim omnis conco- 
£tio quiete fiat , cor motu cellare oporteret , dum perfedlc 
confedhis fanguis foret, & in fpiritum muratus , quo perfe&o 
contrahere fc pofTct ad expulfionem. fic ventriculus movetur 
adattraftionemcibi ,attradhim exadte complcdtirur dum con- 
fecerit, confedhim autem protrudit - ". Prxrcrca fi fyftole Na- 
tura inftituta eft ad expulfionem , diaftole ad receptionem , fru- 
ftra eft illa diaftole qui non recipit , & fyftole qui non expellit; 
at Natura nihil facit fruftra. Hincfit,ur, quando exiguum eft il- 
lud quod recipi debet aut expelli , languidior & minor fit dia- 
ftole , aut fyftole , quod tamen non fieret, fi polfet diaftole cfto 
fine receptione, fyftole fine expulfionc- Ideo concedam tibi in 
qualiftet fyftole aliquid fanguinis expelli , fed id adeo exiguum 

h 5 eft. 


Cx Animadv. in Lib.de Motu Cordis, 
cft , ut non unciu , non drachmis , non fcrupulis k te debeat difpenla- 
ti , imonc granis quidem , ita ut in lingulis contra&ionibus vix 
tertia vel quarta pars grani ingrediatur aortam-.. Et propterea k 
tc probandum cft , non conicflura tantum , ut prius dixifti , c. 8, 
tail. io 7 , fed aut oculari dcmonftratioue , aut valida rationd? 
vel drachmam vel fcrupulum , vel aliam ciufmodi quantitatem-, 
expelli folero* C^m \a. 6 tis/crupulum unum igni admovilTem, 
conlideraremque quantum exigua illa moles intumefccrct , vix 
adduci polium ut credam polle illam quantitatem uno i<fhi co- 
que celerrimo in aortam iiibirc Ut autem pateat valde exi- 

guum id clle quod In lingulis contradlionibus expellitur , conli- 
deiabimus/>riwJ? in arteriis paucum reperiri fanguineln»undo • 
vcrifimilceft paucum quoque k corde tcanfmitti. Secundo , lan- 
guinem arteriofum in corde valde attenuari, & ut loquitur Tru - 
/tantis , maximus allcrtor opinionis tuae, fumificari, depropter- 
ca tenuiorem evadere, leviorem :& locum multo ampliorem 
poftularc: unde granum unum (anguinis venofi, intumefeit in_. 
latis magnam molcnr«_.. Tertio , lyftole cordis cft citilllma, fed 
non adeo valida ut poflit magnam (anguinis quantitatem uno 
impetu expellere •, In vivorum quidem anatome valide primum 
& impetuofe pulfat , quia prarter naturam fe habet , at in inte- 
gro animali fatis blande , unde paucillimus ille (anguis cft qui ab 
ciufmodi contra&ione impelli poteft. Quarto, in lyftole cordis 
ctfi claudantur omnino tricufpidcs figmoides , tamen non per- 
fede aperiuntur,fcd quali corrugata: Fc dchifcentes,rimulas tan- 
tum quafdam faciunt , per quas liibit quod expellirur k cordo* 
Non cft quod aortx amplitudinem nobis obtrudas ; eius enim.., 
orificium cum non patear , fed a valvulis occludatur , qua: tan- 
tum rimulas qualdam faciunt , & ftatim quali traie<fto fulguro 
iterum concidunt <Sc clauduntur, non poteft fanguis copiofus 
quali in oculi nirtu immitti. Imo afiero non polle per anguftas 
illas rimas uno idlu tam cito impelli granum unum (anguinis, 
jion illius quidem fpumanris, fpirimoli , rarioris , verum no 
frigidioris quidem & temperatioris. unde fi tertia vel quarta pars 
grani tunc fubeat , id fatis erit , prajfctdm cum non molo» 


et Circulatione Sanguinis. 6$ 
fed viribus (piritus debeant aeftimari. Igitur (anguinis immifli 
quantitatem per granorum particulas expende , & exerceto ar- 
tem ftaticam ; invenies, fi quarta pars grani fingulis pullationi- 
bus fubeat arteriam , rniHe nongentis Uginti contradlionibus tan- 
tum unciam unam immitti in arterias ; fi tertia pars , 1 440. Ar - 
quicquid tu dicas, toties non contrahitur cor intra horum, ur* 
quilibet node poteft,fi manu appofiti pedtori numeret , quoties 
ictum percipiat in larva papilla > folet enim cor, ut prius diximus, 
ferire pedtus JYi fyftole ,ficque intra horam uncia una non cx- 
pelletflr a corde in aortam-. Ego qui non plurcs feptingentis 
numeravi intra horae (parium , dicerem arterioli fanguinis un- 
ciam unam intra horas duas non pervadero* At quxlo, nonne 
poteft hxc fanguinis quantitas ab aflumptis repeti in homino 
eandem vitae legem fervante , cum chyli magna qpantitas in fin- 
gulis coctionibus feratur ad iecuc_? Praeterea chylus, dein fan- 
guis, perpetuo rarefcunt in corpore, ut patet ex magna illala- 
dtis copia , quam fingulis diebus praebent nutrices fine incom- 
modo ; tum ferum quod quotidie emingitur, fiepiflime plurcs 
libras adaequat : Si ergo tum fanguinem confideremus attenua- 
tum , rarcfadtum , tum ferum fangnini permiftum , probabile—» 
clt, plurcs libras in iccore confici fingulis codtionibus, cuius 
quantitatis fipars quarta <1 corde attrahatur , id fufficiet ad fpiri- 
tuum generationem & reparationem. Id addere oportet, ex au- 
topfii probari non polle quaenam fanguinis quantitas in fyftole 
expellatur , tum quia cor in anatome vivoium in .principio 
multo validius mo venu quam in in tegro & incolumi animali, 
tum quia videricxpulfio fanguinis nili ventriculis apertis non- 
poteft , at tunc nihil cognolcitur quia effluit fanguis per vulnus. 
Dicam quomodo id polfit aliquo modo cognofci. Aperto ca- 
ne vel porcello cum haec fanguinis expulfio videri non pollir" 
trans parenchyma cordis, perit ardium , & tunicas arteriarum, 

^ aorta diffccanda eft per tranfverfurA iuxta cor , fed id tamen ex 
voto non relpondet , necfuccedir". Auropfia autem offendit -1 
paucum fanguinem cire in arteriis , valvulas non plene aperiri, 
fed tantum rimulas quafdam efficere fatis anguftas» & ftatirru. 


Cif Akimadv. in Lib. de uotq Cordis» 
quafi in inftanti occludi ; fpiritus elTc valde tenues* fanguinem- 
que valde fpumofum ; unde ex quadam conieHura ratiocinari pof- 
lumus valde paucum e(Te quod expellitur. Conie&uranxc 
mihi tecum communis efle debet , cum nec tu, nec ego, id pof- 
fimus oculis dcmonftraro* Igitur etiam rationibus agendum 
eft tum ex Anatomc , tum cx rerum Natura petitis. Non nego 
tamen quandam fieri communicationem & trans fullonem (an- 
guinis cx arteriis in venas , & vicilfim , ex venis in arterias, per 
anaftomofcs venarum & arteriarum-,. Durum’ tamen videtur 
alfcrere, uni verfum fanguinem ire primum in cor, dcinin arte- 
rias , & corporis habitum , atque inde redire iterum ad cor per 
venas , ita ut venx tantum referant fanguinem ad cor , non 
ferant ad partes ; H uic enim lententia: quantumvis fubtili , tum 
ratio , tum anatomica difciplina repugnat-. 

Trimo , tollitur ratio omnis revuliionis & derivationis, utoi- 
pite undecimo fufius dicemus. Secundo , fi ad diftributionem fangui- 
nis arterias pulfare neccflc eft , pariter ncceftiim erit venas quo- 
que pullare ad fanguinis reditum , cum eadem fit ratio motus in 
reditu tranfmilliono- Si enim languisopus habet impel- 
lente , ut ad partes accedat , cur opus non habebit impellento 
ut recedat—. At quamvis fanguis arteriofus fiat aptius alimen- 
tum quamplurimis partibus, non omnes tamen fanguinem po- 
ftulant tam exquifite elaboratum , cum cralfiori contenta: lmr, 
qualis in venis reperittir, qui ad hunc finem per venas diftribui- 
tur. Tertio , confirmat mein opinione veterum , quod verifi- 
mile non fit in febribus putridis , fanguinem putrem per pulmo- 
num parenchyma, &finiftrum ventriculum , in arterias fiepius 
in die perpetuo Sc indefinenti circulari motu tranfcolari , cuitu, 
ex Arijlotele & Caleno , cor nec bilis nec humoris noxii appul- 
lum ferat , multo minus (anguinis putridi j Ideo enim , ut docet 
Arijloteles , Natura excrementorum receptacula iuxta iecur ap- 
pofiuit , ut genitus fanguis ab humoribus excrcmentitiis. ex- 
purgaretur , qui innoxie ad cor deferri non poterant-. Quarto, 
perpetuus ille motus & circulus fanguinis , repugnat cottioni 
humoris putridi in febribus continuis condylis. qui enim co- 
qui 


et Circulatione Sanguinis. 
qui humor , ab utili fcparari poteft, qui in perpetuo motu cft 6c 
agitatione , qui 'eundem perpetuo circulum peragit, cui idem 
contingit quod vafi aflidue commoto > in quo nunquam fxx a 
puriori (ublbmtia feccrnitur , five alvi fluxu , five fudorc folven 
da febris cft > qui poteft humor noxius primum utili admixtus » 
afliduo illo per cor rranfitu Sc reditu in venam cavam , coqui, 
fecerni, & excerni? Quinto , Gyen a: (anguinem ab arteriis re- 
cipiunt, fequetur, venas quoq; pulfare ficut & arterias, cum pul - 
fus fiat ab impetu (anguinis ; cur enim idem numero fanguis im- 
pellet arterias , non venas? Sexto , ii univerfits fanguis c vena ca 
va in aowam , ab hac redit in cavam ? cur vena porta adeft ? cur 
cava in afccndcntem & defccndentem dividitur? curalccndcns 
ramo squamplurimos producit antequam in cor inferatur? Dices 
forfan,id factum , ut ab uni verfo corpore reducat (anguine. Sed 
quxfo , dicas, fanguis in hepate genitus quomodo ctire&cin cor 
fertur, nec interea lefc inierit in ramos*illos venae cav$,qui in ip- 
lius tmneum aperiuntur & primi obvii fiint,antcquam cava dia- 
phragma permeet i quam beatus efles fi invcniilcs illic valvulas, 
qua: genito fanguini & ad cor delato clauderentur , &ab habitu 
redeunti aperirentur! Recurres forfan ad tra<ftioncm cordis. fed 
fi trahunt partes , cur potius corde, quam ^ iecore? cur potius 
ab arteriis quam II venis? cur (anguis, cx fecundo fuppofiro , co- 
piofius fertur quam parti alendx fufticiat? id enim attracfcationis 
natura non patitur, redeuntem ab habitu per venas (anguine mu, 
quid attrahit in prxeordia ? an exdem partes abditx qux attra- 
xerant arteriofum , attrahunt nunc venofum ? Sed quid ego ad- 
vcrfiis mea fomnia pugno? Ignofcc, quxfo.* credideram id pro te 
polle relponderi. Septimo , in venx portx propaginibus (anguis 
aderit non minus elaboratus, quam in arteriis & vena caVa : Sc 
.fi arterix regerunt fanguinem in venam portam , qua via redit 
in cavam f an iterum per iccur ? At id frultra fiet , cum fanguis 
in iccore femel genitus , ab eo tanquam excrementum expuifiis, 
non folcat ab eodem rurfus attrahi, nec appeti ; trahit iccur chy- 
lum ut faciat fanguinem, languincm autem iam genitum ad quid 
attrahat? Redit langtiis ad cor, fecundum te, utiterum fiat lpi- 

i , rituo- 


GG Animadv. in Li». de motu Cordis, 
rituofus, caloremquc dc novo fortiatur: fcd in iccur cur rcdcar, 
cum illius opera non amplius indigeat? OllaVo, fi fanguis k corde 
& arteriis redit in venas , cur facla cft in fastu vena umbilicalis? 
fufficicbant arteriae qui fanguinem deferrent , quo poftea ven* 

• foetus potuerant impleri , maxime cum fanguis tamimpetuofe 
dicatur ferri per arterias, ut intra hori unius vel alterius ipatiiun 
totus per eas putetur circulari. Eadem ratione fruftra funt arteri? 
umbilicales : (afficiebat vena, qui arteriis languinem abundo 
poterat fuppeditare. 2^ono t contrarium tibi cft experimentu Ga- 
leni, de quo fupra diximus; Si arterias umbilicales ligaveris, tol- 
letur pullus qui erat in fecundinis, pulfantibus interca arteriis 
qui lunt verfus cor ; fed fi venam umbilicalem ligaris , peribit-" 
pullus arteriarum ; unde hoc , nifi denegato tranfim fanguini , 
qui fit materia Ipiritus vitalis? unde concludo, fanguinem diftri- 
bui per ven^?. Sc potius fcqucrctur, redire per arterias, maxime 
fecundum tua placita, qui fiatuisab impetu fanguinis arterias 
pulfare. (Decimo , cur eadem non eft tunica venarum Sc arteria- 
rum , fi fanguinem fuum omnem veni hauriunt ab arteriis? Vn - 
decimo* non funt anafiomofes omnium arteriarum cum venis, 
vem multi non habent comitem arteriam; unde patet, venas il- 
las qui feruntur in partes fine arteriis , ab iis nihil recipere pof- 
l'c,& propterca fanguinem & alimentum deferre ad partem, non 
autem reducere in cor. (Duodecimo,fi fanguis ab arteriis debet re- 
dire in venas , nccelfe eft ut tam cito redeat , quam cito aftluit, 
alias arteria nimis fanguinc perpetuo affluente repleretur , idque 
magis cum cor perpetuo tranfmittat in fyftole , recipiat in dia- 
ftole : At non pofeft tam cito redire, quam cito affluir,nam ta£t. 
11 j id concedis , quia in Venis nuda Vis cogens , & quia fub- 
fdunt idarum tunica. Tum pritercain artubus arterii non habent 
valvulas, qui impediant affluxumcopiofum (anguinis: in venis . 
autem plures adlunt,qui fi reditum abfolute non impcdiunt,im- 
petuofum tamen (anguinis motum retundunt. Poftularct autem 
ratio ut faltem valvuli in arteriis eifcnt,non minus quam in ve- 
nis,ficquc proportio daretur inter affluxum & refluxum. (Decimo - 
tertio , veni capillares non funt arteriis ubique coniun&i, unde 

nihil 


it Circulatione Sanguinis. 67 
nihil poliunt ab iis recipere , ni/i per carnes , cutem 3 mufculos, 
iritermediafquc partes alias: quod eft valde periculo/um, fangui- 
nem effundi prius in /patia rnufculorum,cxterarumquc partium, 
& in venas per earum tunicam iterum recipi. 'Decimoquarto , fi 
fanguis tantum redit per vcnas,ad quid plexus venarum non mi- 
nus quam arteriarum ?credefnc tu, fa&os fui/Te ad celeritatem-, 
fanguini redeunti conciliandam/Verifimilius cft,c6cluderc, cir- 
culationem illam nullam efle , fieri tamen per anaftomofcs ve- 
narum cum arteriis , ubicunque tandem illae fint, aliquam com- 
munionem , /anguinemque arteriofiun miftum venofo , in uni- 
verfum corpus diftribui pro varia partiu attra&ione , qua: necef- 
farium fibi alimentum alliciunt : ab/urdumque elfe non puto, 
eundem /anguinem redire ad cor per vena cavam in longis ine- 
diis: At quoniam fanguis arteriofus valde /piriruofus eft,credcn- 
dum, ex pauca fanguinis quantitate maiore multo /pirituum co- 
piam fieri, cum fpiritus fit quafi quardam fanguinis «Mf»™. unde 
non necclfe eft,aaeo magnam fanguinis copiam ad cordefcrri,ut 
fpirituofus fanguis generenir. Nec eft abfoluce veru quod dicis, 
tallu 11 6 , arterias nullibi fanguinem c venis recipere , nifi 
tranfmi/fione facta per cor; diximus enim fupra ex Caltno, aliii- 
que Anatomicis , recipere /anguinem per anaftomofcs. 

Quod fi /anguis, docente Galeno , aperta arteria breviflime to- 
tus exhauriatur , id non probat fanguinem totum per cor tranf- 
colari: nam qua ratione arteria vulnerata recipit reliquarum ar- 
teriarum fanguinem, eadem ratione rapit ad /c venarum fangui- 
nem ,partim per Cor , partimper anaftomofcs. 

Nam proprie loquendo, quando omnia in corpore integra 
funt , paucus fanguis eft in arteriis , totus ferme reperitur in ve- 
nis , ut patet ftatim occifo animali, nam /anguine quem habent, 
ferme totum hauferunt a venis per anaftomoles, plurimos au- 
tem habent fpilitus \ /iniftro ventriculo. Nec ratio quam tu af- 
fers fufhcicns c/Ie videtur. ais enim,id fieri quiapulmones motu 
defti tuti prohibent communionem fanguinis ex vena arterio/a 
in arteriam venofam* fi animal ftatim occidas , & quam citi/fi- 
me aperias, antequam ulla notabilis fanguinis quantitas quieto 

i 2 pul- 


* 


& 


V 


68 Ahimadv. in Lib. de motu Codis, 
pulmonu intercipiatur ,ni hilominus paucum femper fanguinem 
reperies, quod fieri non portet, fi ulla illius copia adertet in arte- 
riis,qui enim potuiflet ta cito animali demortuo in venas redire? 

In Caput XI 

'VTlhil eftin hoc capite quod animadverfionc egeat : quin ex 
jLNI fuperioribus folvi portiint , fanguinemque redire pofTc in 
venas tecum credimus per anaftomofes :nec dubium erte puto, 
ligata vena cavi, cor continue expellens, nihilq; recipiens, tan- 
dem inaniri, 6c contri, ligata aorta, cor perpetuo excipiens, ni- 
liilquctranfmittens, tandem nimis expleri; In his nihilmihi dif- 
ficile videtur. Eccc tribus verbis totu hoc caput complexusfum; 
fed hic non probant, univerfum fanguinem primum in arterias, 
dcin in venas intrare. Iam igitur ad lequens caput veniamus. 

In Caput XI. 

* Secundum Suppo// tum ab Harveio confirmatur. 

S Ecundum fuppofitum erat , fanguinem pulfu arteriarum ccpio- 
Jius ad partes affluere , quam nece/farium erat illarum nutritioni. 
quod erat probandum, ex huius enim confirmatione ais depen- 
dere mularum problematum h t.c propofitonim folutioncm.& 
propterca erat fedulo, omnique animi contentione ite confir- 
mandum. quod non facis, fed tantum de ligaturis loqueris,qua- 
rum vim & ufum fuirte ha&enus incognitum putas , multifquc 
verbis declaras rem notiflimam , ar&a feilicet ligaturi omnino 
prohiberi affluxum fanguinis & fpirituum ad partes , ei folutft 
llatim redire. Fatemur quidem redire , fed id fieri credimus per 
venas, non minus quam per arterias. Dubitavi fxpe qua de caufa 
in veni fc&ione fieret fupra fe&ioncm ligatura , nec id alia de 
caufa fieri putaba, nifi ut fiuiguis validius exiret: Tu vero aliam 
rationem nos doces , tuique opinioni lubenfcr quifpiam afTen- 
tiretur,cum fxpe poli ligaturam venx intumefeant: led id ex fri- 
£lionepricedcnte,& calore attrahente fieri potuir'. At cum id 
non femper fuccedat , fed farpirtime poft ligaturam talem qux 
arteriam omninonon comprimit came nullo modo vena magis 

intu- 


f 


et Circulatione Sanguinis. 69 
intumcfcat,aut cum femel paululum intumuit, turgcntior non 
reddatur,ex vena ipfu /anguinem defluere,non ex arteriis afflue- 
re credendum , aliter novo femper (anguine pulfu arteriaru im- 
. pullo intra hora: quadrantem maxima in venis fftcccderet plenis 
tudo, cui non effent continendo. Quod Ji fnpra ligatura brachium 
non mtumefiiti ut obiicis , id fit quia fanguis non (olet copiofuts 
affluere quam neceflc fit ad nutritionempartium,nifi prxter na- 
turam afficiamur calore, & dolore. Nec obftat )>cnu apertu fan- 
gnhitm copiofe effluere. id enim cotingit quia femper in vacuati lo- 
cum fanguis fuccedir , qui alias nunquam affluxillet. 'Primo , vi- 
demus ex brachio plurcs uncias 3c libras fanguinis ftatirn exire, 
qua: non poffent abarteriisperinvifibiles & carcos carnis po- 
tos , aut angtiftias ac forte nullas anaftomofes, fuppeditari, per 
quas vis rulanguinem ex arteriis ingredi venas : qui enim poteft 
fanguis per patentes & impellentes arterias accedens , recedere 
tam cito per carcos carnis poros ? Secundo , Dempta quoque li- 
gatura fiepe fanguis exilit non minus rivulofc. Tertio , (1 venas ar- 
dtius comprimas, nihil aut parum fanguinis effluet, arteriis in- 
terea pulfantibuSjUt farpe oblcrvare quilibet poteft, quia vena ita 
occluditur, ut (anguini impediat tranfirum: quod fi ligatura pau- 
lulum folvatur , ftatirn fanguis cum impetu effluit. Quarto , iu- 
• bent Medici interdum venam abfeindereper tranfverfum, quan- 
do non pofiiint aliter ingentem aliqqam haemorrhagiam fiftcrc; 
quod fi vense habent fanguinem ab artcriis^neceffe cft ut fanguis 
dediuftus per arterias qux cum vena abfeifla coniungebantur,aut 
iterum rcmectptr cafdem arterias , aut diffundatur in carnem & 
mufculos , multafquc inflammationes generet : Idem dicendum 
erit de arteria fi per tranfverfum abfcilla cft. Qniiito , Docet Ga- 
lenus , tumores neri Quando vena: maiores exonerant fe in mi- 
nores, qua: cum non pollint quantitatem fanguinis tranfmiflam 
Conti nere, aperiuntur carum orificia,ficque fanguis cftluit,quod 
ficii nunquam po flet fi arteriaru fanguis in venas retro remearet. 
Sexto , tumores fiunt in partibus cx affluxu fanguinis , in quibus 
nullae funt arteria: , ut in pleura. Septimo , tolleretur quoque om- 
nis ratio rcvulfionis & derivationis, nam retrahi fanguis per vc_ 

i 3 • nrefe- 


V 


70 Animadv. in Lib. de motu Cqrdis, 
nac fe&ionem afluevit, quod tamen non fit, fi per arterias capil- 
lares affluere debet , fic enim tollitur rcdbtudo , A: communio 
vaforum, cum fanguis ille detradhis non k parte affe&a revellat, 
fcd k corde potius, k quo in arterias, de in in venas fuit impulfus; 
ut in pleurkidc, cur aut ex diredto , aut ex oppofito latere fan- 
guis mittitur , cum omnis per corprimum in arterias , dcin in 
venas penetrat? OtfaVo, fi eandem venam in brachio duobus in— 
locis per intervalla diditis fimul aperias, plus fanguinis effluet 
ex vulnere quod magis didat ab extrema manu, qua ex eo quod 
proximum eft; fieret autem ex tuis placitis contrarium , na fan- 
guis remeans per venas prius occurreret orificio proximiori , 
per illud vacuaretur , nihil autem aut parum ex remotiori. Pu- 
tas autem , ligaturam attrahere, in quo deciperis, Difi enim liga- 
tura fuerit dolorifica , nihil atfrahct; At in exemplo allata liga- 
tura brachii qua: fit in venae 1'cdtionc, fi eft indolcns , ut effle de- 
bet , non anrahit ratione doloris , nec per fe; ergo alia ratione, 
fcilicet fuga vacui, quatenus in loeu vacuati fanguinis alius fuc- 
ccdittfic aperta vena univerfus fanguis eveuari poteft , quiafem- 
per fertur ad aperturam , quod non fit in integro corpore : cuc, 
igitur dicebas ligaturam attrahere , non calore,non dolore,non 
ratione vacui ? quomodo id tu probares ? 

Sed vis , tdftu 140, calorem , dolorem , vacuum attrahe- 
re quidem ut impicatur pars , fed non ut diftendatur , quafi 
impleri pars pofflt fine aliqua diflcnfione! & quidem experientia 
patet , fluxiones fieri ob calorem & dolorem adeo copiofas, ut 
tumores ingentes inde contingat, eriamfi nulla fit ligatura;quod 
fi ligatura trahit , id ratione praedidlorum facit , aut, ut ex te ip- 
fo colligi poteft , nullo modo attrahit , fcd tantum per accidens 
pars intumefeit , quatenus fanguinis per arterias effluentis , Sc 
per venas remeantis, motus filbrur; hic autem nulla attra&io- 
Exemplum k te ipfo pctis,r«/ e curru in frontem delapfo Jlitim p<tn 
intumuit : An hic aliquid novi ? In contufionibus venulx qux- 
dam & arteriola: dirumpuntur , inde fanguis non attra&us , 
Iponte in mufculorum fpatia effluit: & fieri poteft fluxio illa per 
arterias non minus quam per vcnas,quod nullus negat, nihilque 


et Circulatione Sanguinis. jf 
liic eft difficile , nihil quod pro te quicquam laciat-'. An hoc 
probat fluxionem fieri per arterias , 6c non pet venas i 

Sed quid ta multa de ligaturis?In capitis inferiptione pollice- 
ris confirmatione fecundi 1'uppofiti. Ubi & quando id preftitifti? 

In Caput XII. 

/anguinis circuitu cx feamdo Suppo/ito.' %. 

E X hisquxk te didh funt , aut dicenda erant, qux credis 
fuilfe egregie confirmata , plurima concludis. Trimo , /an- 
guine m per cor in arterias pertran/re. Secundo, fanguinem ex arteriis in 
Venas dimanare , non ex Venis in arterias . Qux duo falfa 1 unt, Ixpius 
repetita , nondum probata; nam fanguinem arterix plurimum 
hab ent cx venis per anaftomofes,ut docet Galenus, 8c per eafdem 
venx ab arteriis. Tertio , concludis , impul/um /anguinis ej/e tan- 
tum a corde , a quo W &• impetu /uppeditetur ; alias non potuiffe tam ci- 
to & affatim exili re, nijt i corde impelleretur, ut multis verbis expli- 
care conaris. Sane in hoc quoq; deciperis; In integro enim cor- 
pore non ita impetuofe fertur fanguis , ut fupra diximus: aper- 
to dolio cur liquor exit etiam cum impetu, qui in dolio immo- 
tus erat? Sanguinis quidc impulfus eft k fpiritibus,lpiritus k cor- 
de generante, fcd credere impelli fanguinem qui in arteriis ar- 
tuum continetur , k motu ipfius cordis , id Philofophi qui lo- 
quuntur de motu proie&orii,lubentcr non admittent ; qui enim 
proiici poteft fanguis ufque in extremas arterias per tot tamque 
varios anfraftus, & obliquos gyros vaforum ? fi fanguis Ipiritus 
non haberet,nunquam k corde ad tam diflans propelli pollet. Et 
- quoniam tu folum cordis impulfum toto hoc libro facis caufam 
motus fanguinis & caloris , lubet paululum id inquirere. Mo- 
vetur enim fanguis vel k fc ipfo & interno principio, vel ab ex- 
trinfeco. Moveri k balneis,xftu, frictionibus, exercitiis, animi 
pathematis, vigilia, fomno, aliifquedecaufis, videmus, quin & 
fine his caulis movetur. Internum motus principium putant" 
Philofophi efle triplex,primas qualitatcs,propriam rei formam, 
ut in elementis, & voluntatem, ut in fpontaneo animalium-, 
motu , modo res qux moveri debet,apta fit ad motum: Sanguis 

itaque 


• ~}X AnIMADV. IN Ll B. DE MOTU CoUDIS. 
iraquck corde influens movetur afe ipfo,Sc ab interno princi- 
pio ; non tanquam a forma , l'ed tanquam a qualitatibus & dil- 
pofitionc materix,obfpirituum fervorem, cbullitionem,& im- 
petum. nam primx qualitates ctfl non moveant effedlive, difpo- 
nunt tamen ad motum. Sed magis proprie movetur ab extrinfe- 
co principio & ab alio : Id autem neri poteft duobus modis, vc4 
tradi ione, vel pulfu: pellit quidem id quod protrudit ^ fc, ut cor, 
trahit vero quod movet ad fc. Calor quidem , fpiritus, tenuitas, 
movent fanguinem, unde frigidiorTanguis, aut opprefliis, igna- 
vior cft, minulquc aptus ad morum, loletquc calor movere ad 
fuperiora. Sed cum languis fxpiflime ad interiora corporis, infi- 
mas partes , contrarii (que motibus videatur moveri , id k fe ha- 
bere non poteft. nam cum fit inftrumcntum facultatum corpo- 
ris , pro earum neccflitate Se varietate movetur. Tralutur ergo 
vel pellitur, trahere partcs,dubium non eft,quando fanguine in- 
digent , ut fmnr.tiir trr.cto , tunequenon Tolene plus attrahere., 
quam necdTe fit , t talum t enim familiaritatetotius fubftantix ad 
nutritionem , 'Se hxc cft attractio partium quando incolumes 
1'unt Se bene l'e habent. Alias attrahere folentplufqua necellcfir, 
aut calore, aut dolore,aut etiam fuga vacui , ut in fanguinis raif- 
fionc languis fluit , non cxpulfus ; natura enim quod familiare^ 
eft retinere cupit, dflxpilhmc retinet de fervat, nec calore, nec 
dolore , cum nullus fit calor, nec dolor , faltem talis qui ma- 
gnam Immotis copiam allicere queat ; ergo fugi vacui , adiu- 
vantibus calore Se fpiritu,qui impetii faciunt. Peilimr vero fan- 
gttis moru cordis & arteriarum. Tu hanc folam agnofeis caulam 
motus fanguinis , fed male : nam pellitcor ; cur potius ad pe- 
des, quam ad verticem/ hoc cordi adiaphoron cft. Oportet igi- 
tur partes attrahere ad fefc: quod fi tibi veniflet in mentem, plu- 
rima verius Se melius expli calles. 

Quarto , habes clegantilfimam comparatione. Si r»/w,inquis, 
tantum /anguinis per phlebotomiam educ i tu t intra fcmikorct Jpatium, 
indicando pariter quantum per aliud brachium ,per crura » per habitum 
corporis pertranfeat, concludendum esi, hanc quantitatem per cortr&nftte , 
qUiteum ab alimentis fuppeditari non pojfit , longe.jue copiofior fit quam 

partium 


ET ClRCUlATlONE SaNCOINH. 7 j 

partium nutritioni conveniat, necejfeelt circuitum Jieri. Fatemur qui- 
dem, in phlebotomia (anguinem evacuari affatim &copiofe,fcd 
quandonntegra omnia funt in corporc,codcm impetu non mo- 
-aretur , nam attrahitur tantum ad alimoniam partium quantum-, 
ncccfle cft , nifi partes aliquo affc&u praeter natura detineantur; 
deinde nec fequitur,tranfirc illum (anguinem per finiftrum ven- 
triculum , &: redire per habitum corporis , cum anaftomofcs 
plurimae fint , per quas recipiunt II fefe invicem vena Sc arteriae. 

Quinto, concludis, in phlebotomia Ji timor contigerit, aut 
yja. ijanguinem non educi , quia cor languidius pulfat, languidiufque im- 
pellit , redintegrato animo , Validiujque pulfante corde , longius iterum 
/ anguis projilit. Ratio facilis eft fecundum nos, quia (anguis tunc 
tantum abeft ut exire pollit , quin potius redit ad cor Sc intima 
corporis,unde in timore valido Sc animi dcfedhi partes fiunt de- 
colores Sc frigidae > color enim fimilis cft humoribus, nifi intro 
refluxerint. Ex tuis autem placitis id tantu fcquitur.novum (an- 
guine nonimpclli corde languidius pullante. Sed nec novus im- 
' pellitur, verum & qui iamimpulfus fuerat, redit iterum in pra- 
cordia ad cordis tutelam. Qui probare pofles, redire tantum per 
venas , non per arterias ( Milio enim fanguine, fecundum te, af- 
fluit is per arterias, fubir venas, Sc ob ligaturam brachii ulterius 
deferri non poteft , unde qua data porta ruit. Quando igitur ob 
lipothymiam redit ad cor,redeat necclfe cft per arterias,quia ve- 
> na laqueo intercepta’ funt,lccundum te. Et hac de fecundo fup- 
pofito, quod nondum probatum fuit. Ia accedamus ad tertium. 

In Caput XIII. 

T 'ertium Suppojitum confirmaturfanguinis £ circuitus 
probatur ab Harveio. 

T Ertium fuppofitum , ut inferiptio pra (e fert , hoc capite 
confirmatur ,jcilicet 'renas reducere fanguinem ab habitu ad cor. 
Nullis autem adid probandum rationibus uteris, quam valvulis 
qua in venis artuum rcperiuntur,quas Aquapedente Sc Salomon Al- 
bentis primi inveftigarunt , pofteriores Anatomici poftea earum 
meminere. Sed ex his nihil concludere potes. Trimo , quia vena 

k rcli- 


74 An rm adv. in Lib. de motu Cordis, 
reliquar per quas vis redire fanguinc , non habent eiufmodi vaT- 
vulas in habitu corporis: k particulari autem non infertur uni- 
verfalis propofitio: Si adfunt valvulae in venis cruru &l>rachio- 
rum adufus quosdixifti, nonfequitur, Ergo fanguis redit per 
venas; nam multi, imo & plures funt venx,per quas fanguis,fe- 
cundum te, remeat, qua: tamen non habent valvulas. <Sfc«n//o, ex- 
plicandum k te fucrat.cur in arteriis non fint valvulx, fint aurem 
invenis. Proportionarus die debet reditus languinis ipfius af- 
fluxui ; fi enim copi olius & celerius affluit quam redire poteft» 
fiet ut tandem fpatium vena: intra valvulas plures feriatimdifpo- 
fitas comprehcnfum , affluentis fanguinis ubertate diftcndatujy * 
unde periculum ruptionis impcndct,ut in habitu athletico. Co- 
piolius autc affluere fanguinc quam redire poffit, ex placitis tuis 
colligitur, quia fanguis per arterias delatus motu cordis & arte- 
riaru vehementer impellitur, in venis autem fanguis eget im]>ul- 
fore.qui ipfum reducat, quia Vcn* nonpulfant , quia fub fidunt, quia in 
ipfis nulla Vis cogens /anguine, ut tu ais attu 1 1/. Prxterea arteriae 
nullas habent valvulas qui rcfiftant motui fanguinis ; In venis 
autem plurimi funt, feriatim , &c brevibus intervallis difpofitx, 
qui motum fanguinis remorantur,undc tam cito redire non po- 
teft, quam affluit. Tertio , fi facti funt valvulx ad ufu? quos finxi- 
fti, fmftra funt in venis artuum, fi enim fanguis in continuo flu- 
xu eft , & citifflmc redit , ut tu fupponis , necefle eft eas perpe- 
tuo c(Te apertas, ut fanguini perpetuo affluenti tranfitu prebeant, 
dumfcilicctfequcns impellit priccdentcm. At fi valvulx per- 
petuo funt apertx,perinde eft ac fi nulli forent,ac fi meatus per- 
petuo paterct,ut in aliis corporis venis. Dices forte,fa£tas fuilfc, 
ut fi aliqua de caufafanguinem remeare contingeret, ftatim oc- 
cludantur. Sed hocnon fufficit. nam idem incommodum efle 
poteft in aliis venis, quibus tamen natura additione valvularum 
non confuluit. Deinde, fecundum te, utunda impellitur unda,fic 
languis urgetur a fequenti ab arteriis in venas impulfo. Confidc- 
randum itaq; erat , cum eadem fit ratio recurfus languinis pera- 
lias venas in habitu corporis firas , qux eft per venas armum & 
extremorum > atr in artubus folis hx valvulx , in reliquis autem 

venis 




i 


et C iRcuuri on£ Sanguinis. ’, 7J 
venis auc nunquam > aut rariffime inveniantur, non in horni no 
tantum , fcd Se in brutis animalibus ? Nam ad reditum fangui- 
nis cui* potius adfimt valvula: in brachio quam in abdomine, aut 
capite? Natura igitur peculiari quodam fine voluit in extremis 
adefle valvulas. Ratio facilis cft Se expedita, quia cum artus in_, 
perpetuo fintmotu, quo valde incalelcenres multum attrahunt 
ianguinis , ut experientia paret , Natura poluit valvulas, cafque 
plures , ne copiofius fanguis irruat , venas diftendat , inflamma- 
tioncfquc maximas generet, quod fi languis fertur per arterias, 
non per venas , impoifibilc cft pericula hxc devitari , cum arte- 
riarum canalis perpetuo pateat, nullas habeat valvulas qua: mo- 
ram iniiciant , inhibeantque ianguinis calore Se motu arrra<fti 
impetum. Secundo , cum ar tus, ut dixi, obnoxii fint robuftiilimis 
motibus Se validiilimis , Natura fecit valvulas ad robur vena- 
rum , ne tam facile dirumperentur : quod periculum non eft in 
arteriis ob craflicicm tunicarum. Oblervant autem Anatomici, 
venam,quo loco adfunt valvulq,eife imbecilliorem Se tenuiore. 

Sedadveriatur prxdittis experimentum tuum, de quo taitu 
I J 4 ; Immijfum eft JpiciUum fuptme deorfum Verfus , fijlitur d Val- 
)>ul is, ne ulterius tranjeat. Contra inferne furfum fiimmittatur, cedit t>al- 
1>uU , admittit idim ingreffum. Reipondere poiTumus , valvulas 
prxdi&as perfedle non occludere meatum venarum. Se propter- 
ca fanguinem prxtcrfluere pofte , quamvis non ita impetuolc, 
ut in caruncula meatum urinarium aliquatenus occludente, non 
impeditur omnino mi&io, fed retardatur. Idem in venis valvu- 
la: prxftant, nifiquod caruncula prxtcr naturam ,valvulx vero 
natura infiiit. Quod fi cedunt fpicillo inferne furfum immifto, 
id fumma nature providentia fa&um iudicamus,ut,fi contingar, 

( (xpillimc autem contingit, ) artus ob labores nimium incalef- 
ceirc, fanguinemque attrahere copiofius quam conveniat,poflct 
is patenti via redire unde digrelfum erat. Maius enim periculum 
cft, ne artus copia (anguinis artra<fti,quam. eius penuria laborent, 
cum fenfim affluere ad partis nutritionem lufhciat. Quod fi af- 
fluenti per venas fanguini, aut venx omnino patcrcnt,aut valvu- 
l.cccdcrcnt,remeanri vero obfifterent,perpctua quali dirttnfione 
-r. \ ha oblan- 


I 


76 Animadv. in Lib.de Motu Cordis» 
ob (anguinis abundantiam venae laborarent. Qui vehementius * 
exercentur, qui pila ludunt , onera ldvant , remigant , attrahunt 
ad artus agitatos maximam (anguinis copiam, qui femelattra&us 
(i redire non poflet facilius quam affluxit , repletionis & diru- 
ptionis pericula nemo pollet effugere. Unde concluderem ego 
adverfus ipfam Naturam , fatius fere fi nullx valvula; cflct^ iru- 
venis artuum, ficut in aliis venis nulli (iint, quam fi remeanti in 
ccntnim (anguini occluderentur, cum maius periculum fit ex • 
nimio (anguinis aflluxu quam ex reditu. 

Aliud experimentum tuum, quia ligato brachio , inquis , per 
intervalla apparent quafi nodi & tubercula, qui fiunt a valvulis: 
quod fi fanguinem impellas , ita fiflitur in nodo & tuberculo ut 
ulterius nc vi quidem priterflucrc queat. Diximus iam (uperius, 
facilius redire fanguinem quam affluit, & ita necclfc erat; unde 
fi vi copiofiorfanguisdetrudamrin venas inferiores , inrumcfi- 
eunt nodi , 8c quali geniculi fiunt , fcd hoc non facit quin in na- 
turali corporis oeconomia fanguis ad nutritionem fenfim trans 
valvulas feratur. Confiteris autem poftea, valvulas ut plurimum 
* non exadt e claudi , interdumque unicam erte ; unde fanguinis 
tranfitus, k centro non videtur prorfus impediri, quam difficul- 
tatem cum videres, compenfari au negligentiam ifitm l\aturx ex nu- 
mero fubfeyuentium fabulorum. Sane quicquid dicas, cum valvulae 
non exadte claudant meatum, quantumvis multx fint, etfi retar- 
dent, non prohibent tamen (anguinis commeatum. Retardari 
autem motum illius in artubus necefle erat , potius quam in cae- 
ceris partibus x ut iam diximus. 

In Caput XIV. 



X T Ulta fufcepifti probanda , de quibus ne jfv quidem; multa 
1VJL refellere aggreflus es, qua: & vera erant, nec ad rem tuam 
faciebant, nihilq; tibi proderant ; non offendifli vias i dextro in 
finiff rum, nec eas probare potuifli , etfi fint fatis verifimiles, etfi . 
facem tibi praetulerint Columbus ScHvfmannus. Voluifli pulfiinx- 
fieri i fanguinis impulfiitara iir corde quam in arteriis, fcd nec 

ratio- 


et Circulatione Sancuinis. 77 
rationes atrulifti quibus id probares.nec contrarias refutadi . Rc- 
fpirationis fc pufus ufum qui k Medicis vulgo perhibetur» (uftu- 
liili»ncc alium dedidi. Demum tria (uppoluidi ad queflionis tu; 
probationem, quae falfafunt, nec k te probantur. Concludimus 
tamen, circulationem aliquam (anguinis probabilem cll 'c,Ga/eni 
dogmatibus confcntaneam, qui voluit eo fine fa&as fuideana- 
ftomofcs > ut mutua edet vaianim «Se arteriarum communio,per 
quas fieri poted ut idc fanguis in longis inediis redeat ad cor , 6c 
dextrum ventriculum, non tamen neccdum ed per habitii cor- 
poris 8c circumferentiam rcdirc,quamvis illic quoque,fi anafto- 
mofes adfiur , fieri fine abfurditate communio quarda pofflt ,fcd 
nullas illic ftatuis adede , nullas invenifti , nec demon(tradi;vo- 
luidi enim fieri commeatum per carnis poros , in quos quod na- 
turaliter defluit , roris modo difpergitur & diffunditur ad nutri- 
tionem, utpoff Galenum docet AVtcennas , de humoribus fccun- 
dariisagens. Sedtx prredi&is ego multo meliora colligere : Tri- 
mo ,(piritum quem Medici dicunt natural£m,non ede diverfum 
k vitali, cum languis qui in venis eft, (pi ritus habeat ab arte- 
riis & corde. £«■««</«, facultatem vitalem non omnino ede a na- 
turali diffindam. cor eire membrum praecipuum, nonie- 
cur.Multaque fcqui pollent, qux non funt huius loci,de quibus 
abunde dicemus in Phyfiologicis noffris difputationibus, & co- 
roentariis in Colliget AVerrbois , in quibus multa aderunt nova, 
multa clarius explic ata , multa priffino nitori redi tuta. 

In Caput XV. 

Sanguinis circtii tus Verifimilibus rati oniltu confirma tur. 

E Xplicas multis verbis, & doces.cor ede principium& fonte 
caloris nativi, quod nos lubcntcrcdfiteraur,id enim pmnes 
dicunt Medici; fed male \nkts,fanguinem debere ad cor recumre,nc a 
fuo fonte longius dintiufq-.femotui coaguletur;c[ilod repugnat rei veri- 
tati;nam in demortuprii venis (anguis non coagulatur,quantuvis 
refrigeratus, fpiritibufqj dediturus. Redit aute ad cor , utdenuo 
fiat materia fpiritus vitalis, cii perpetua & aflidua fiat (pirituum 
djflipatio , qui reparari podulant, reparatio aute ed ex (anguine, 

K 3 ideo 


7 S Animadv. in Lib. de motu Cordis, 
ideo perpetuus eft illius ad coraffluxustficutenim ventriculus in 
alimenti penuria attrahit c venis , ita & cor c vena cava perpe- 
tuo trahit quod neccflc eft, non amplius.Hac decausa cor mem- 
brum pneipuum, corporis fol rede vocatur , quia fuo calore 
imi ver lum corpus vivificat;Eft autc caler commune inftrumcn- 
tum omnium hm&iohum , unde cor caufa a:quivoca Scuniver- 
falis illarum omnium dici poteft, & debet, ut alibi k nobis dicc- 
tun.. Sed quid hoc ad fanguinis circuitum-, i 

In Caput XVI. 

Sanguinis circuitus ex confequentibus probatur . 

S Olvis hoc capite problemata quatdam ex tuis fundamentis, 
quae alias oblcura & ambigua e fle dicis. Primum, ais, morbos 
Venenatos , ferpentum , canis rabidi morfum , luem Veneream , fhrtiltfqi 
affettus contagiofos, ita communicari & inficere , quia impreffum parte 
aliqua contagium una cum revertente ad corfanguinejertur, indequepo- 
Jlea totum corpus inquinat. Scimus, cor affici k morbis venenatis» 
fcimus,partcsquafdamobparticularc fympathiam k quibufdam 
fpeciatim infici , fed cu hi morbi farpiflime lento gradu progre- 
diantur,fanguis autem citiflimc,imo fxpius Angulis diebus fera- 
tur & tranfmittatur per utrumque cordis linum , flati m cor infi- 
cietur, ficq; omnes ifti morbi fient acutifli mi, ncceflario letha- 
les : quae huius problematis folutio neccflario deducitur ex tuis 
fundamentis. Eadem ratio eft cur cpomphalia viresfuas intro 
tranfmittant , quia vires per corporis poros & forfan cum fan- . 
guine in interiora penetrant ; Sc hoc quoque Citis planum crar" 
antequam fcripfiflcs. 

In. tertiani quoque, inquis , morbi fica caufa eft circa cor & 
pulmones in tfanfouolf, uttuo experimento allcris; Verum for- 
lanid efle potcft,plurimi enim voluerunt e fle in prcecordiis,non 
fine ratione , & utcunq; certum eft in principio paroxyfmorum 
recurrere ad centru ; fed utru femper ad pulmones, id dubiu eft, 
cum ex vomitibus apparcat.deferri interdu , imofrequentiflime 
ad ftomachu. Sed h<jc inventis tuis non favent, potius advcrCm- 
tur. An poteft excrcmeticius ille humor per cotljepius trafmitrif' 
• 0 Poftu- 


ct Circulatione Sanguinis. jy 
Poftulat hoc demonftrationem exquifitam » qualis eft in Mathe- 
maticis , aliter fidem non facies. 

Sed videamus viam novam haltenus incognitam qu3 chylus 
per metaraicas defertur in iecur, qua: tane in hac natura: obtcuri- 
tatc non eft facilis inventu. Contendunt ferme reccndorcs,ficri 
per eafdem vias & eodem tempore tanguinis & chyli motu , nec 
putant ab turdum ellc, duo diverlain eodem loco variis motibus 
moveri , quamvis abfurdum fir, unum & idc contrariis motibui 
cieri, duo tamen diverlafine incommodo polle, prxfertimqua- 
do uttinq; eft quod trahit fibi familiare, prarfertim quando neu- 
trius rapidus eft motus, ut tu fupponis. Sic Natura in criticis ex- 
puitionibus fccemit & excernit utile ab alimcntofo,pu(que aliis 
humoribus feccrnirur etiam per tiniftrum ventriculum, fine mif- 
cclla & reliquorum humorum inquinamento. Flumina quatdam. 
per medium mare aquas fuas dulces traducunt - ' : , 

Sic tibi cum fluit hs fubter Ubere Sicanos , t 

(Doris amara fuam non intermifeeat undam . 

Quidam Afellins invenit vias quafdam la&cas, invifibilcs,in- 
confpicuas, in nullum truncum nec in hepar detinentes, craflio- 
ris tamen copiotiquc chyli delatrices : Sed nobis nihil nunc eft 
cum invifibili itinere. Obiicis,/i chylus sequis partibus cum /anguine 
mifceretur, crudus cum coibo, non Jieret c onco itio, tranfmutatio , fangui- 
ficatio, fed potius cx altera tori* unione miJlio,(sr medium quid , ut in per- 
fuftone vini cum aqua & oxycrato. Non polium non mirari illam ob- 
ieftionem.Quis dixit a:quis partibus mifceriftd non eft nccelle. 
pocefteireplus languinis,porcft ellc plus chyli, fecundum varias 
caufas. Quando mifccntur chylus & languis, non fit vera ea mi-* 
ftio,qux eft mifeibilium alteratorum unio,fed confiifio Sc divi- 
fio in minima, ut in cramate fit & oxycrato. unde quxfo hanc 
haulifti ha:rctin,ut crama & oxycramm vocares Veram mijlicmem, 
medium quid , alteratorum mifeibilium unionem ? Quod li vinum 
ab aqua arte feparari poteft , fi aqua 8c vinum in vatis , idoneis, 
fe mutuo fimui & femel permeare poliunt , ut aqua afeendat, 
quidfcntiemus de Naturx folertia, annonpoteritquodarspo- 
teftf Unde didici fti , coftionem chyli fieri cxipfius conftifione 
'm* cnm 


$0 Ahimadv. ih Lib. se motu Co&dis, 
cum fanguine/putabam ego, fieri vi & facultate languifica tuin 
iccoris, tum venarum. Sed audiendus es. Nam vidciis hic veri 
(pecie adumbratam huius quxftionis rationem invenillc,(cilicct 
fanguinem per arteriti coeliacas mefar a nas fubeuntem , fecum deferre 
chylum ad hepar. Annon urgctiu id difficultate 'i te propoliti , de 
permiftione illius chyli cum (anguine arteriofo/ num iic fiat (an- 
guificatio / num ex alteratorum unione miftio, ut in oxycrato/ 
quidni valeat idem in fanguine arteriofo xque ac in venofo/Scd 
te facillime expedis , quia cum multus fangnst cum paucijfimo chylo 
praeterlabatur, idem feri ais,mtiltoque facilius, quod docet AriftotcleS, 
guttam aqua vini dolio admifam Vinum feri & eVadere , ita paucum 
chylum Vis admifum plurimo fanguinis arteriofi fieri fanguinem. At hc 
codtio chyli ciufdemqi in fanguinem converfio fieret tantum 
permiftione & conta&u fanguinis, non aute a peculiari iccoris 
faculratc,quod fanc fateor eile mihi valde novum, & inauditum: 
Deindc,quis credat, proportione chyli ad fanguine efle eandem . 
qua: eft gutta: aquae ad dolium/ cum chyli magna fatis quantitas 
ungulis co&ionibusmefarxum pcrtranfeat,qux forlan non ce- 
dit ipli fanguini permeanti , vifne tu tam multum (anguinis ellc 
in mcfentcriojtam parum chyli/ Videmus autem, (i in vini albi 
dolium unam aut alteram amphoram vini rubri infundas, uni.-* 
verfum ftatim liquore rubello colore tingi. Videmus in tin&ura 
rotarum , immenfam aqux quantitatem cx paucis rofis , inie&a 
uni aut altera gutta fpiritus vitrioli, rubicundum ftatim colorem 
contrahere. In venis pariter mclaraicis ex fanguine rubro chylus, 
albus tingitur,& coloratur,fed in fanguinem mutari quis nifiab- 
lurdc dixerit. Id ipfc confiteris , nam vis chyli aliquid remanere 
inco&um quod in iccore perficiatur, rc&c, nam ideo iccuc- 
natura fecit ut chylum in languinem tranfmuter. In fcetu autem 
non eft opus iecore, quia non coficit fanguinc,fcd a matre con- 
fedtum habet , ideo non quxram hic quod tu facis ,fitneiccur 
prius an pofterius conformatum , cum enim tantum edito in lu- 
cem aiiimali, fuo munere fungatur, id nunc (cire mihi eft adi- 
aphoron. Alio loco de his i me dicctuc_. 

Dicis prxtetca,cx hac veritate & luce quam nobis aperuifti, 

_ - Sc de- 


2 t Circulatione Sanguinis. 8r 
& dedidi, polle plurima problemata folvi, quid hi vel illi pulfus 
prxlagiant.fimiliter plurima circa crifes, nurritionem, alimen- 
ti diitributionem, omnequc fluxionum genus. Deo agendx funt 

f ratix , quod ante natum HarVeium maiores noftri commodas 
orum omnium rationes reddiderunt : quando tamen tuas da- 
bis > eas audiemus, legemus, laudabimus , fi rerum Nacurx fint 
confcntancx. 

Sed admirabilis cd obfervatio quam' addendam putafd , fci- 
licet cljlum crudiorem, tenuiorem , e Ventriculo per \enat, gaJlricam,co- 
ranalcm -.poflitam, gajlrepiploicamjn ramum Jplenicum deduci, & craf- 
fiorem perVenam btemorrboidalem deferri ,/imulque in boc ramo uniri , 
admiflaque copia calidioris fanguinis a lienis arteriir fuppeditati ,pr<e~ 
parari Gr ad iecoris portas adduci. Dicis tc id obfcrvalTc* At qui po- 
tes tu hxmorrhoidalem fuccum in ramo fplcnico digno Icere k 
tenuiori quem venx mefaraicx fuppeditant? quomodo nodi u- 
tmmque fuccum uniri? Sed quxfo , unde fuccus hic craflior vc- 
. nam hxmorrhoidalem fubit? an eft fxx chyli in iccore confcdi? 
flere us aliter vocamus, an potius fxx fanguinis quam iecur & 
fplen depofueamtin hxmorrhoidas? Scimus, fuccum illum te- 
nuem > de quo tu loqueris , c ventriculo per venas mefaraicas ,& 
venas k*tc recenfitas deferri ad portas iecoris ; fcd unde craffior 
ille fuccus per hxmorrhoidas ad iecur deferendus proveniar', 
neftimus, neci te explicatur , num exudus fit k dei an ibus i n_. 
redo inteflino,quo nullus chylus pcrvcnic,(fic doaex illius fae- 
' tore infici reliquum fanguinem probabile putas, hoc alimentum 
canibus Sc porcis relinquendum erat, non iecoii fervandum,} 
num fxx fit fanguinis quam iecur pod codioncm eo depofuit. 
Tunc difficultatibus i tepropofitis urgeri potes. Primo , venas 
non deferre fanguinem ad partes, at hic vena hxmorrhoidalis 
defert. Secundo, per idem vas non ire 8c redire fanguinem-», 
quod tamen hic ht , nam vena hxmonhoidalis defert i redo 
c rallam fanguinem ad ramum fplenicum , eadem defert k ramo 
fplenico ad longanonem & colon, hqc non fatis bene cohxrcnt. 
T u obfervationum nomine plurima proponis qux non poliunt 
obfervaii,ncc digna funt qux notentur,cuius farinx hxc podre- 
macd tua obfervatio. 1 In 






%i Animadv. in Lib. de motu Cordis» 

In Caput XVII.. 

Confirmatur J 'anguinis circuitus cx iis qu* apparent in corde. 

H ic obfervas, omnia non habere cor pullans» aliquid rameu 
habere cordi analogon. id iam Arijlotcles 8 c alii antea tra- 
diderant. Obfervafli, in parvis quibufdam infedlis,utin mufeis, 
apibus, ipftfque pediculis , aliquid pulfans.Hoc rerum natura: non 
repugnat, propterea laudamus omervationem & diligentiam.,: 
Fateor me habere oculos hebetiores. 

Concedis hic, taitu 178, dextrum ventriculum famulari 
finiflro , ita ut cor finiflri ventriculi gratid fadlum videatur^» 
diverfamque effe utriufque ventriculi fabricam : At taflu 11 in 
prooemio durum tibi videbatur, quod Medici dicunt, variis ufi- 
bus utrumque ventriculum infervire, volebas enim tu ad eofdem 
ufusfuilTe fabrcfadlos , & in dextro non minus fieri fpiritus quam 
in finiflro. Oportebat hic te tui meminillo- 

Vis fibras & lacertulos quofeiam effe in corde ad Calidiorem /angui- 
nis impulfum , ideo quasdam animalia e ai nonbabere , qu* Cero habent , 
plure s obtinuiffe in finiflro quam in dextro , plures in Centriculis quam 
auriculis i unde in omnibus fini fler dextro Calidior fit', qua: omnibus 
Anatomicis confentiunt. Sed non placet quod viscor re&emuf- 
culum vocari ab Hippocrate. Galenus vocavit carnem duram villis 
multiformibus conflantem , qud ratione mufculum quidam efle 
volueruc:fcd ab eo maxime differt,quod mufculi habeat fimplex 
fibrarum gcnus,cor autem omnia genera habeat varie intertexta: 
mufculus motui voluntario infervit , cor vitali : nervis abfeiffis 
mufculus motu privatur , cor autem d corpore avulfum move- 
tur. Galenufque multis indiciis demonflrar cor non elle mufeu- 
lum. Quomodo autem fecundum fibras moveatur , docuit"* 
idem fexto de ufu partium , & nos fuperius quoque diximus : 
quanquam difficile fit cognoicere adlioncm illarum fibrarum-,, 
ob rapidum cordis motum , qui in eodem flatu nunquam rema- 
ner*. 

Qua: habes dcauriculis,admitti po(Tunt,nec ea exquifitius in- 
quiremus , exteris cnimAnatomicisafTeutiris in earum fubflan- 

• tid» 


Ad Lectorem. 

recentiorum anatomicorum f en tenti* contrariam , J ibi vifus efl fenten- 
tiant inV*nijfe. Quam Exercitatione anatomica complexus , publico 
Vulgandam typis commifit. lUius Editio , quaminprimis beic fequen- 
dameffe autumabimus , nomen loci, ubi excufa,pr * fe fert Fran- 
cofurtIi ac fumptus Guilielmi Fit^eri ; annum autem mdc- 
x x V I 1 1 ; eam denique formam quam in quarto appellant. H*c 
quum ad manus typograpbi perV*nijfet,crpit i Re operam dare , quantum 
potuit , ut (sr eos haberet, qui receptam fententiam ex proftffo affertum 
irent , ac HarVeii noVam refutarent. (Duos inter omnes ab eo dijfentien * 
tes , non plures, naftus esi , nec inferioris fubfeRii do flores , qui feri - 
ptionibus fuis hoc pr* fi terunt; diflum Ai m y l i ii m Paris a- 
MUMi ingeniofum ac fubtilem natur* myjlam ;& Iacoium 
Pri mirosiiimi Londini pr.eclarum doftorem medicum. Pa- 
rifanusduat partes in folio edidit Exercitationum De microco- 
fmica fubtilitate , Venetus, apud Marcum- Antonium 
DrogioRum , m dc x x xv , fub nomine Lapidis Lydii > excu- 
fas. Harum pojlerior ,poH paginam 3 8 1 , HarVeii libellum refutatum 
exhibet; ea quidem methodo , ut HarVeii textus per partes Vel capita 
ordinat im recenfeatur ,fmgulis-que fua f ubi ungatur refutati o. Conti - 
git tamen , ut inter alia ex prooemio HarVeii nonnuR .e particul* , cum 
capite primo , ac parte decimi- fexti , fnt omijf* in recenfione Pari fa- 
ni; qu.e heic fuis locis, ex exemplari Francofurtenfi quod dixi , diligenter 
funt infert* ; atque omnia typis, auctorum- que titulis & n ominibus, per- 
Jpicue &• perpetui , melius & 1 emendatius ac in Editione Peneta factum, 
di f infla, fodetur enim , in re typographica peritas operas Pari fano de- 
fuijfe,ut & amanuenfem doftum , quorum diligentia omnia magis per- 
Jpicue foHertitis in ordinem reda fla excuderentur. Di flo Parifano, in 
quo totus HarVeii contextus haberetur , fubi unguntur Iacobi Primiro- 
fi Exercitationes (r AnimadVerfones ; quas Londini Guiliel - 
mus Iones , pro Tyicolao (Boume,ad pegale mercatorium , 1630, ia 
quarto , excudebat. Que ut funt fuccinft* ,ita fulaclum indicium 
aultoris fui mani f fle ufhndunt ; methodum autem & Unguam philo- 
fophandi plane nativam & perjpicuam , qu* non poteft non omnibus le- 
floribus effe gratijjima ,pr * Jj^f erunt. Habes ergo , Leflor, aut Vehe- 
menter fallor, quidquid , jf e flans ad hoc HarVeianum argumentum , ho- 
die 


Ad Lictorem. 

die publice proflat , typographi cura (rfumptibus beic compendiario re- 
cenjitum. Eruere. Ac dijce a tantis Viris medicis , inter fefe diffen- 
tientibua , magnorum & nobilium animorum candorem, amorem, hono- 
rem. Ea quippe natura talium ett , ut aliter dijjentire nefciant , quam 
fe invicem Vero amore profequentes , honore congruo colentes , nihilo •mi- 
niis tamen candide , quod fentiunt , pronunci antes. Qu<t indoles 
. quemadmodum J irdidis &• maliciojis animis , non dico longe dtjficiUima, 

fed plane impojjibilis Videtur, creaturis, ad creatorem fvun, quem igno- 
rant, proximum-que fuum , odio profequendum , natis promptis-quc; ita 
nihil iUis prioribus facilius, nibil dulcius , JiuVius-que eil. i $ (vyig 
* % ** Pofrlm Ium iKapfir tstr. "Etfmoo. Typographus , 
qua ufus eft follertia & diligentia in prafentibus lucubrationibus publi- 
*• co donandis , eidem utetur Gr proxime in Gasparis 

Aselli i noVo invento De la&cis venis publican- 
do ; cuius & Trimirofius in AnimadVerfione 
ad caput HarVeii decimum-fixtum 
mtminit. Iterum Vale. 



i 


LECTORI S. 



Tiflotelis ^.sLiabvf/tr yvustt Ioannes-LudoVicus Vive/, 
libro quinto Dc caudis corruptarum artium , linea, 
circiter fupril centciimam nonagcfima » ideo dicit in 
fibolis retentam tjfe , quod is mus ex antiquitate rixan- 
tium circulis effet aptus ,exclufis prifiis , qui maximum 
adferre poterant adiumentum. Quod uti Verum est, ita Veritu adhuc de- 
prehendetur > fi primum i dius falso nominat * /cienti* & maximum rr.4- 
ximeque noxium principium confideremus. Naturam, inquiunt , clTc_^ 
^cum , deumque naturam. Ft, qui fcire Vult , quam Verum expe- 
rientia tefleturejfe, quod Vir nobili fiimus ac fummus , Tari f anus nojler , 
tum alibi t tum in hoc , quod edimus. Volumine , non fine g/aViflimi, 
caujfis tam frequenter inculcat} Errorem , qui minimus elfc videa- 
tur 3 vel fit etiam ferme nullus , initio > hunc in progrelfii & <ub 
finem fore maximum > maxime-que exitialem j is adeat Scripta 
poetica, Exercitationes,atque alia , item ex iis Seletta, idorum , qui pro 
patribus & columinibus , pro abyffo > univerf* , & quidem Vera, haben- 
tur eruditionis. ubi inVenire erit , quanto infimi* eeftro perciti tales A- 
tijlotelis admiratores , duttu capitalis huius erroris, numen eum ac 
deum , principem , patrem , regem ,fiolem , corypbxum , ducem , caput , 
exemplar, pr*ceptorem , alfiolutum,fummum , maximum , incompara- 
bililem , omnis eruditionis , natur* recondit * , divin* fiapienti * , Ver* 
fopbix, faciant , aliis- que intolerabilibus elogiis. tam inclutum fialfie 
eruditionis injhumentum exornent ,<sr una fie ipfos difcipulos eius, ei - 
que additli/fimos, profiteantur. Trx flaret certe , gentilem acdSior Ve de 
Vocari, quam adeo fub cbriflianifimi fitlfio pr* textu infimire. Ars non hoc 
principio , fiquidem id falfum esi , omnem Veram pbilofopbiam eVerfiim 
& abolitam fui/fe tam diuturno tempore, ac falubrem e mundo profliga- 
tam medicinam, a quo dependet quidquid dici potest , necefie est i Qjfid 
tandem fani ratio excoecata , utut liter ata , proferre poterit, qu.e /ernei 
inceperit creaturis attribuere qu* filius funt creatoris l V erbi gratia , 
creare , (est autem creatio , produttio , exempli gratia , corporum , e 
nihilo,) ad folum creatorem optimum ter maximum pertinet, non etiam 

ad udam 


t 


Ad Lectorem. 
gi udam creaturum, multo miniis ad cafeum, Vel lardum, carnes, oleum, 
butyrum, pi fies , Vel poma , pira, brafficam, panem, vinum, cerevifiam , 
nec ad ullum alimentum. ConferVare , quod iam creatum eff , Vel nunc 
modo creabatur, ad creatorem , ut caujjdm principem , ad di flas creatu- 
ras , ut injlrumenta , Jpeflat. Auflio , creationis eff flectes. Hanc ftmul 
atque diflis alimenti} attribuerimus , omnem naturalem /dentiam, om- 
nem medices cognitionem Vulgarem, depraVatam effe inde d plurimis fe- 
culis , nobis- que indefnenter imponere , con/equitur. Hinc faflum,ut 
nonnulli cordatiores, non noJlrofolt)m,fed dr fnperioribus .(Vis, exccBue- 
rint , qui aufe fuerunt tvn -morq tiAonpl* drv\iynr, drde Vcropio-que 
philofophandi genere folli citari. Ioannes- Picus , Mir .vidule comes > 
fuo feculo ineffabilem conatum buic Jludio adhibuit ; fed prematur a 
morte fublatus , re ineffefld i vivis exceffit. 'Ex cuius Heptaplo , & 0- 
ratione pre flantia hominis , facile eff difeemere , quam nobilem 

pbilofupbiam fuerit profequutns. Compar cius, Mar filius F irinus ,dr 
ipfe cumprimis Platonicam pbilofopbiam excoluit. Hoc noftro feculo- 
Aemylium Pari fimum habemus , diffufeCr profundiflime eruditionis- 
medicum, anatomicum Venetum, acPhilofopbum Romanum. qui inVo- 
lumine fecundo (De fubti litat e microcof mica ,fingulari tra Elatu vitam 
jtriflotelis , precipue Vero fingula philofopbie capita , ea-que omnia 
mSteimla , ceu patris uniVerfe impietatis , ex Veterum monumentis tVo- 
luta ,cum Platonis divina pbilofopbia contendit. Qui tra flatus dignus 
cil .utfeparatim didufluft&excu/us, omnium difeentium adolefcentium 
oculis in tempore exponatur , ne fero difeant fapere ,Vel cum adultis in- 
flexibiles effe. Hanc-Viam aliis omnibus porro infiflendum fuerat, donec 
rationem intimam tam profligate , tamque noxie cognitionis, in propa- 
' tulum protraflam , oculis ipfis afficere unicuique concederetur. Enim- 
Vero , quemadmodum lucem e tenebris hauriri frequenter ufu Venit inter 
attentos , ita Veritas inter diflen dentes magis elueefeit, fi <* diffenfioni- 
bus livor dr alufus omnis abfit. diffenfiones , inquam , per tempus effe , 
proficuum eff omnibus, qui diffenfiones prudenter tra flare , moderari , ac 
ferre norunt. Opportune igitur hoc aVo noflro in fcenam prodivit Gui- 
lielmus Har VEias, Anglus , medicus Regius , & in 
Londinenfi medicorum collegio anatomia profeffor , qui noVam Dc 
cordis motu,&Guiguini$ ciraihuone, cam-queomniumVcterum ‘ac 

recen- 

• * _ . 

* , *'-• 
' 4,: ■ . 4 ' •• 


et Circulatione Sanguinis. 3$ 
tia , motu, ufu , rcliquiiquc. Sed quid hxc ad tr aulicum {angui- 
nis cx arteriis in venas ? 

Arteris cum Arijlotclc , cor effe membrum praecipuum: quia primum 
fubfifiit ,fanguinem habet , motum, fenfum, ante conformationem, aut 
faltem funltionem cerebri (sr iecoris. quod argumentum omiffum ab A- 
ri/lotelis adVerfariis ejfe dicis , cum tamen fit vulgare > Sc apud om- 
nes ferme reperiatur.Oftendit autem cordis neceflitatem, noiu, 
autem dignitatem, non enimfemper pars qua: maxime nccerta- 
ria ert dignior exirtit. Sed de his i nobis alibi dicetur fufius. 

Circaartcrias plurima advertis , arteriam Venofam non pulfare, 
Venam Veto arteriofam moVeri. At neutra movetur proprie loquen- 
do exterarum arteriarum more, ut iam fuperius didtum. Deinde 
arterias d Venis crafficie differre , maiores arterias effe minoribus craffio- 
res,robuJliores , minimafque Vix pulfare. Item Venam arteriofam ab aor- 
ta multum in crafficie dijlare , corde languidius moto pulfum vixfentiti 
in carpo &• temporibus, quorum omnium caufsm reddis cordis impuifum , 
cum tamen cor non tam valide moveatur, ut fecum trahere pof- 
fit tam infinitas arteriarum divaricationes, non re&as tantum-., 
fed <3 c obliquas Sc contortas. Nos autem melius fingula referen- 
da putamus ad facultatem moventem, ad cuius imbecillitatem-. 
8c robur pulfus validior fit , concitatior , aut imbecillior > tum 
ad fanguinem, quem tenuiorem & calidiorem arteri? continent 
quam vena? , maiores quam minores , Sc ideo minores parum_, 
pullant ob exiguitatem , proportione tamen tantum pullant - ' 
quantum maximx:fic qua: capillares funt Sc minimxjminimiuu 
quoque movcntut_. Pariter vena arteriola' tenuior cft arterii 
magni, quia illius fanguis minus caliduseft, mipufque tpirituo- 
fus arteriofo (anguino* 

Ex procedentibus quoque folvi pofliint qux nunc quiris, 
pulmones habeant tam ampla Vafa , (cilicetquia multum (anguinis 
abtumunt ob calorem Sc motiun perpetuum , quia paucus t an- 
guis ebullitione implet vas totum. Cur fini fler Ventriculus abundet 
J anguine , quia illum habet i dextro , & in eo priparatur ut in — . 
arterias dimaner". Negaret autem Galenus eundem cllcfangui- 
ncm,cum ille, ignavior lit, craflior, rubicundior, hic, fpirituo- 

1 i fus. 


84 Animad.in Lib. demotu Cor., et circul. Sang. 
fus magis, rutilans, flammeus: quamvis , ut diximus , non fit re- 
jicienda opinio qux ftatuit i vena arteriosa in arteriam veno- 
fam fanguinem ferri , quod tu probare farpius conatus es, perfi- 
cere autem non potuifli. 

Denique cur Vena arterioja habeat conjlitutionem arteria , arteria 
Vero Vtnofa Vena: An quia in fotu vena fadla fuit ob anaftomo- 
fm , ideo vena permanet, etfi officium faciat arteria: : an ut ac- 
rem excipiat, mliginefque elabi finat : alixque adfiint rationes 
quas afferunt Anatomici ; Tu vero ais , Venam arteriofam reVera 
effe arteriam , arteriam Vem fam reVera ejfe Venam ; id quoque Hof- 
marmus prius cenfuerat. Si conftitutioncm fpe&es, verum id cft, 
fi officium , minime, fi prior arteria eff , quidni poflerior? cum 
eundem fanguinem deferat , & hxc hauriat ab illa. Fuit, dicer* 
quifpiam , in pulmonibus refrigeratus , quid tum ? refrigeratur 
in arteria venosa norimagis quam in vena arteriofa.ergo idem-, 
utrobique fanguis. unde ergo arteria ffatuitur qux vena eff offi- 
cio , non conffirutione ?* At hxc priorem controverfiam noiu, 
definiunt, non probant circuitum languinis,& horum omnium 
rationes reddidimus faciles 6c veras , receptas inter Medicos 
opiniones lequuti. 

Et de his latis , qux «i me feripta funt potius )upv<tc7x«ir,ad in- 
genii exercitium 8c obleftamentum , ut extera foleo , quam ut 
HarVeio viro do&iflimo , aut ullo modo dilpliccam , aut ipfius 
inventis quibus Anatomicam di fiiplinam locupletare &potcft 
& cupit, ullo modo moram iniiciendam putem , quin potius 
hortandus & rogandus, ut pergat , fuaque nobis commu- 
nicet , quibus in hac naturx obfcuxitate poffi- 
mus fieri eruditiores. 


FINIS. 


-ST 


.1 





Digitized by Google